# نثث (ن-ث-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AB%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AB%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - ث - ث
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AB%D8%AB/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الثاء والنون
ن ث، ث ن يستعملان
نث:
النَّثُّ: نَشْرُ الحديث الذي كِتْمانُه أحَقُّ، ونَثَّ يَنِثُّ نَثّاً، ونَثَّثَ يُنَثِّتُ تَنْثيثاً إذا عَرِقَ من سِمَنِه.
ثن:
الثُّنَّةُ: شَعَراتٌ مُشرِفاتٌ على رُسغِ الدابَّةِ من خَلْفِ.
والثُّنَّةُ: ما دونَ السُّرَّةِ من أسفَلِ البطنِ فوق العانةِ من الإنسانِ ومن كلِّ شيءٍ.

##### Türkçe

باب **الثاء** و**النون**
**ن ث**، **ث ن** kullanılırlar.

**نث**:
**النَّثُّ**: gizlenmesi daha hak olan hadisin yayılmasıdır; ve **نَثَّ يَنِثُّ نَثّاً**. Ve **نَثَّثَ يُنَثِّتُ تَنْثيثاً**: şişmanlığından dolayı terlediği zaman.

**ثن**:
**الثُّنَّةُ**: binek hayvanının bileği üzerinde arkadan bulunan, yukarı doğru çıkmış kıllardır.
Ve **الثُّنَّةُ**: insandan ve her şeyden, karnın aşağısından, göbeğin altı; kasık üstü olan şeydir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AB%D8%AB/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

نَثَّ الحديثَ يَنُثُّهُ بالضم نَثًّا، إذا أفشاه. ويروى قول قيس بن الخطيم الأنصاري:
إذا جاوزَ الاثنين سِرٌّ فإنّه		بِنَثٍّ وتَكثيرِ الوُشاةِ قَمينُ
ونَثَّ الزِقُّ يَنِثُّ بالكسر نَثًّا ونَثيثاً، إذا رَشَحَ.

##### Türkçe

**نَثَّ** **الحديثَ**: Onu (haberi) ifşa ettiğinde; **يَنُثُّهُ** (zammesiyle) **نَثًّا**.

Kays b. el-Hatîm el-Ensârî’nin sözü rivayet edilir:
إذا جاوزَ الاثنين سِرٌّ فإنّه		بِنَثٍّ وتَكثيرِ الوُشاةِ قَمينُ

**ونَثَّ** **الزِقُّ**: Sızdırdığında; **يَنِثُّ** (kesresiyle) **نَثًّا** ve **نَثيثاً**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AB%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

النَّثُّ: نَشْرُ الحديثِ؛ وقيل: هو نشر الحديث الذي كَتْمُه أَحَقُّ من نَشْرِه. نَثَّه يَنُثُّه وينِثُّه نَثًّا إِذا أَفشاه؛ ويروى قول قيسَ بن الخطيم الأَنصاري:
إِذا جاوَزَ الإِثْنَيْنِ سِرٌّ، فَإِنه،
بِنَثٍّ وتَكْثِيرِ الوُشاةِ، قَمِينُ
ورجل نَثَّاثٌ ومِنَثٌّ،عن ثعلب.
أَبو عمرو: النُّثَّاث المغتابون للمسلمين.
ونَثَّ العظمُ نَثًّا: سال وَدَكُهُ. ونَثَّ يَنِثُّ نَثِيثاً، ومَثَّ يَمِثُّ: عَرِقَ من سِمَنِه فرأَيْتَ على سَحْنَتِه وجِلْدِه مِثلَ الدُّهْن. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: ان رجلاً أَتاه يسأَله فقال: هَلَكْتُ، فقال عمر: اسكتْ أَهَلَكْتَ وأَنْتَ تَنِثُّ نَثَّ الحَميتِ؟ ويُروى نَثِيثَ الحَمِيت. نَثَّ الزِّقُّ ينِث، بالكسر، نَثِيثاً ونَثّاً إِذا رَشَحَ بما فيه من السَّمْن؛ أَراد: أَتَهْلِك وجسدُك كأَنه يَقْطُر دَسَماً؟ قال أَبو عبيد: النَّثِّيثُ أَنْ يَعْرَقَ ويَرْشَحَ من عِظَمِهِ وكثرة لحمه. وقال غيره: نَثَّ الحَمِيتُ ومَثَّ، بالنون والميم، إِذا رشح ما فيه من السَّمن. يَنِثُّ ويَمِثُّ نَثًّا ونَثِيثاً. الأَزهري: ثَنْثَنَ إِذا رَعَى الثَّنَّ، ونَثْنَثَ إِذا عَرِقَ عَرَقَاً كثيراً. وفي التهذيب: أَما قولك نثَّ الحديثَ يَنُثُّه نَثًّا، فهو بضم النون لا غير، وذلك إِذا أَذاعَه. وفي حديث أُم زرع: لا تَنُثُّ حديثنا تَنْثِيثاً، النَّثُّ: كالبَثِّ؛ تقول لا تُفْشِي أَسرارَنا ولا تُطْلِعُ الناسَ على أَحوالنا. والتَّنْثيثُ: مصدر يُنَثِّثُ، فأَجراه على يَنُثُّ، ويروى بالباء الموحدة. والنَّثِيثَة: رشح الزِّقِّ أَو السِّقاءِ.
والنَّثُّ: الحائط النَّدِيُّ المُسْتَرْخي. قال ابن سيده: أَظنه فَعِلاً، كما ذهب إِليه سيبويه في طَبٍّ وبَرٍّ.
وكلامٌ غَثٌّ نَثٌّ: إِتباع.

##### Türkçe

**النَّثُّ**: hadisin yayılması; ve denildi ki: o, gizlenmesi onu yaymaktan daha haklı olan hadisin yayılmasıdır. Onu yaydı; **نَثَّه يَنُثُّه وينِثُّه نَثًّا**: onu ifşa ettiği zaman; ve Kays b. el-Hatîm el-Ensârî’nin sözü rivayet edilir:

Eğer sır ikiyi aşarsa, şüphesiz o,
**بِنَثٍّ** ve ispiyoncuların çoğaltılmasıyla, yakındır.

Ve bir adam **نَثَّاثٌ** ve **مِنَثٌّ** (olur); Sa‘leb’den.

Ebû Amr: **النُّثَّاث** Müslümanlar hakkında gıybet edenlerdir.

Ve kemik **نَثَّ** (eder) **نَثًّا**: iliği aktı. Ve **نَثَّ يَنِثُّ نَثِيثاً**; ve **مَثَّ يَمِثُّ**: şişmanlığından terledi de yüz görünüşü ve derisi üzerinde yağ gibi bir şey gördün. Ömer’in, رضي الله عنه, hadisinde: bir adam ona gelip ona sordu; dedi ki: “Helâk oldum.” Ömer dedi ki: “Sus; helâk oldun da sen **نَثَّ الحَميتِ** gibi mi **تَنِثُّ** ediyorsun?” Ve **نَثِيثَ الحَمِيت** diye rivayet edilir. **نَثَّ الزِّقُّ ينِث** (kesre ile) **نَثِيثاً** ve **نَثّاً**: içinde bulunan yağ ile sızdığı zaman; murat etti: “Helâk mi oluyorsun da bedenin sanki yağ damlatıyor?” Ebû Ubeyd dedi ki: **النَّثِّيثُ**: büyüklüğünden ve etinin çokluğundan terlemesi ve sızmasıdır. Başkası dedi ki: **نَثَّ الحَمِيتُ** ve **مَثَّ** (nûn ve mîm ile): içinde bulunan yağ sızdığı zaman. **يَنِثُّ ويَمِثُّ نَثًّا ونَثِيثاً**. Ezherî: **ثَنْثَنَ**: **الثَّنَّ**’ı otladığı zaman; ve **نَثْنَثَ**: çok terlediği zaman. Tehzîb’de: “Senin **نثَّ الحديثَ يَنُثُّه نَثًّا** sözün ise, o nûnun zammı iledir, başka değil; ve bu, onu yaydığı zamandır.” Ümmü Zer‘ hadîsinde: “Bizim sözümüzü **تَنُثُّ** etme, **تَنْثِيثاً**.” **النَّثُّ**: **البَثِّ** gibidir; “Sırlarımızı ifşa etme ve insanları hâllerimize muttali kılma” dersin. Ve **التَّنْثيثُ**: **يُنَثِّثُ**’ün masdarıdır; onu **يَنُثُّ** üzerine yürüttü; ve **بالباء الموحدة** ile rivayet edilir. Ve **النَّثِيثَة**: kırbanın yahut su tulumunun sızıntısıdır.

Ve **النَّثُّ**: nemli, gevşek duvardır. İbn Sîde dedi ki: zannederim o **فَعِلاً**dır; Sîbeveyh’in **طَبٍّ** ve **بَرٍّ** hakkında gittiği gibi.

Ve **كلامٌ غَثٌّ نَثٌّ**: tâbi kılma (itbâ‘).

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AB%D8%AB/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن ث ث * * نَثَّ * الحديث أَفشاه وبابه ردَّ ونَثَّ الزِق رشح ينِثُّ بالكسر * نَثِيثاً * وفي الحديث ﴿وأَنت تَنِث نَثِيث الحَمِيتِ﴾ أي الزِّق

##### Türkçe

* **ن ث ث** * * **نَثَّ** * **الحديث**: onu ifşa etti; ve babı **ردَّ**’dir. Ve **نَثَّ الزِق**: tulum sızdırdı; **ينِثُّ** kesre ile. * **نَثِيثاً** * Ve hadiste: ﴿Ve sen **تَنِث** **نَثِيث الحَمِيتِ**﴾ yani **الزِّق**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AB%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

نث الخبر ينثه  ، بالضم،  وينثه  ، بالكسر، نثا، إذا أفشاه  . والنث: نشر الحديث، وقيل: هو نشر الحديث الذي كتمه أحق من نشره، ويروى قول قيس بن الخطيم الأنصارى:
  إذا جاوز الإثنين سر فإنه                      بنث وتكثير الوشاة قمين ورجل نثاث ومنث. عن ثعلب. وفي التهذيب: أما قولك: نث الحديث ينثه نثا، فهو بضم النون لا غير، وذلك إذا أذاعه. وفي حديث أم زرع:  لا تنث حديثنا تنثيثا  النث كالبث. تقول: لا تفشى أسرارنا، ولا تطلع الناس على أحوالنا. والتنثيث مصدر تنثث، فأجراه على تنث. ويروى بالباء الموحدة. ثم إن شيخنا أنكر على المصنف إتيان مضارع هذا الفعل بالوجهين، وذكر أن الجوهري اقتصر على الضم كابن مالك وغيره، وأن ليس للمصنف فيه مستند، مع أن الوجهين مذكوران في اللسان والمحكم وغيرهما، أي مستند أعظم منهما? نث  الجرح: دهنه  ، كمث  وذلك الدهن نثاث، ككتاب  . في التهذيب: ثنثن، إذا رعى الثن، و  نثنث  إذا عرق عرقا  كثيرا  . ونث العظم نثا: سال ودكه. نثنث  الزق إذا  رشح  ما فيه من السمن  كنت ينث  ، بالكسر، نثا و  نثيثا  مثل: مث يمث يمث، بالميم. وفي حديث عمر -رضي الله عنه-  وأنت تنث نث الحميت  وفي رواية: نثيث الحميت، يقال: نث ينث، نثيثا ومث يمث، إذا عرق من سمنه فرأيت على سحنته وجلده مثل الدهن. وقال أبو عبيد: النثيث: أن يعرق ويرشح من عظمه وكثرة لحمه. نث  اليد  بالمنديل، إذا  مسحها  كمث.  والنثاث  ، كتجار: جمع ناث، عن أبي عمرو، وهم  المغتابون  للمسلمين، والذاكرون لمساويهم.  والمنثة  ، بالكسر،  كمدقة: صوفة يدهن بها  الجرح.  والنثيثة: رشح الزق   والسقاء   والنث: الحائط الندى  المسترخى. قال ابن سيده: أظنه فعلا، كما ذهب إليه سيبويه في طب وبر.  وكلام غث نث إتباع  ، ومثله في اللسان.

##### Türkçe

**نث** haberi onu **ينثه** (ötre ile) ve onu **ينثه** (kesre ile) **نثا** (diye) (yapar); onu ifşa ettiği zaman. Ve **النث**: hadisi yaymaktır; ve denildi ki: gizlediği hadisi yaymak, onu yaymaktan daha haklıdır. Ve Ensârî Kays b. el-Hatîm’in sözü rivayet edilir:
  İkiyi aşarsa sır, muhakkak o                      **بنث** ve gammazların çoğaltılmasıyla layıktır. Ve **نثاث** ve **منث** bir adam. Sa‘leb’den. Ve **التهذيب**’de: Senin sözün: **نث** hadisi onu **ينثه** **نثا** (diye), işte o, başka değil yalnızca nûn’un ötreli olmasıyladır; ve bu, onu yaydığı zamandır. Ve Ümmü Zer‘ hadîsinde:  “Bizim hadisimizi **تنث** etme, **تنثيثا** (diye)” **النث** **البث** gibidir. Dersin ki: Sırlarımızı ifşa etme ve insanları hâllerimize muttali kılma. Ve **التنثيث** **تنثث**’ün masdarıdır; onu **تنث** üzerine yürüttü. Ve birleşik **الباء** ile rivayet edilir. Sonra şeyhimiz, musannifin bu fiilin muzâriini iki vecihle getirmesini musannife inkâr etti; ve Cevherî’nin, İbn Mâlik ve başkaları gibi, ötre ile yetindiğini; ve musannif için onda bir dayanak olmadığını zikretti; hâlbuki iki vecih **اللسان**’da ve **المحكم**’de ve başkalarında zikredilmişken; onlardan daha büyük hangi dayanak vardır? **نث** yarayı: onu yağladı; **مث** gibi. Ve o yağ **نثاث**tır, **كتاب** vezninde. **التهذيب**’de: **ثنثن**; **الثن**’i otladığı zaman. Ve **نثنث**; çok terlediği zaman. Ve **نث** kemiği **نثا** (diye): iliği aktı. **نثنث** tulumu; içindeki sadeyağı sızdırdığı zaman; **كنت ينث** (kesre ile) **نثا** ve **نثيثا** (diye); “**مث** **يمث** **يمث**” gibi, mîm ile. Ve Ömer’in -Allah ondan razı olsun- hadîsinde: “Sen **تنث** ediyorsun, **نث** **الحميت** (gibi).” Ve bir rivayette: **نثيث** **الحميت**. Denilir: **نث** eder, **ينث** eder, **نثيثا** (diye) ve **مث** eder, **يمث** eder; yağı sebebiyle terlediği zaman, böylece onun yüzünde ve derisinde yağ gibi bir şey görürsün. Ebû Ubeyd dedi: **النثيث**: kemiğinden ve etinin çokluğundan terlemesi ve sızmasıdır. **نث** eli mendille; onu sildiği zaman; **مث** gibi. Ve **النثاث**; **تجار** gibi: **ناث**’ın çoğulu; Ebû Amr’dan; ve onlar, Müslümanları gıybet edenler ve onların kötülüklerini ananlardır. Ve **المنثة**; kesre ile; **مدقة** gibi: yarayı yağlamakla (kullanılan) bir yün parçası. Ve **النثيثة**: tulumun ve kırbanın sızıntısıdır. Ve **النث**: gevşek, nemli duvardır. İbn Sîde dedi: Onu fiil sanıyorum; Sîbeveyh’in **طب** ve **وبر** hakkında gittiği gibi. Ve “**غث نث**” söz, tâbi‘ (itbâ‘)dır; ve onun benzeri **اللسان**’dadır.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AB%D8%AB/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَثَّ
نَثَّ I ,  U ( n. ac. نَثّ 1 ),
a.  Divulged.

b.  U , Anointed, salved ( wound ).

c.  I ( n. ac. نَثِيْث 25 ), Leaked; oozed; sweated; suppurated ( wound ).

نَثَّثَ
نَثَّثَ II ,
a.  see I (a) .

تَنَاْثَثَ
تَنَاْثَثَ VI ,
a.  Chattered.

نَثّ
نَثّ 1 ,
a.  Damp ( wall ).

مَنْثَث
مَنْثَث 17 ,
a.  see 28 .

مِنْثَثَة
مِنْثَثَة 20t ,
a.  Piece of wool ( for anointing ).

نَاْثِث
نَاْثِث 21 , ( pl. نُثَّاْث 29 ),
a.  Traducer.

نِثَاْث
نِثَاْث 23 ,
a.  Ointment, salve.

نَثِيْثَة
نَثِيْثَة 25t ,
a.  Moisture, humidity.

نَثَّاْث
نَثَّاْث 28 ,
a.  Babbler, chatterer.

غَثّ نَثّ
غَثّ نَثّ
a.  Bad, corrupt.

طَوَى لَهُ عَلَى النَثّ
طَوَى لَهُ عَلَى النَثّ
a.  He dissimulated.

##### Türkçe

**نَثَّ**
**نَثَّ** I , U ( n. ac. **نَثّ** 1 ),
a. İfşa etti.

b. U , (yarayı) yağladı, merhemledi.

c. I ( n. ac. **نَثِيْث** 25 ), sızdı; aktı; terledi; irinledi (yara).

**نَثَّثَ**
**نَثَّثَ** II ,
a. I (a)’ya bak.

**تَنَاْثَثَ**
**تَنَاْثَثَ** VI ,
a. Gevezelik etti.

**نَثّ**
**نَثّ** 1 ,
a. Nemli (duvar).

**مَنْثَث**
**مَنْثَث** 17 ,
a. 28’e bak.

**مِنْثَثَة**
**مِنْثَثَة** 20t ,
a. Yağlamak için (kullanılan) bir parça yün.

**نَاْثِث**
**نَاْثِث** 21 , ( pl. **نُثَّاْث** 29 ),
a. İftira eden.

**نِثَاْث**
**نِثَاْث** 23 ,
a. Merhem, salve.

**نَثِيْثَة**
**نَثِيْثَة** 25t ,
a. Nem, rutubet.

**نَثَّاْث**
**نَثَّاْث** 28 ,
a. Geveze, çenesi düşük.

**غَثّ نَثّ**
**غَثّ نَثّ**
a. Kötü, bozuk.

**طَوَى لَهُ عَلَى النَثّ**
**طَوَى لَهُ عَلَى النَثّ**
a. Gizledi, olduğundan başka gösterdi.
