# نثر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AB%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AB%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AB%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نثر

الليث: النَّثْرُ نَثْرُكَ الشيءَ بيدك تَرْمي به متفرقاً مثلَ نَثْرِ الجَوْزِ واللَّوْزِ والسُّكَّرِ، وكذلك نَثْرُ الحَبِّ إِذا بُذرَ، وهو النِّثَارُ؛ وقد نَثَرَهُ يَنْثُرُهُ ويَنْثِرُهُ نَثراً ونِثاراً ونَثَّرَه فانْتَثَرَ وتناثَرَ؛ والنُّثارةُ: ما تناثَرَ منه، وخص اللحياني به ما يَنْتَثِرُ من المائدة فَيُؤكل فيرجى فيه الثوابُ. التهذيب: والنُّثارُ فُتاتُ ما يَتَناثَرُ حَوالي الخِوانِ من الخبز ونحو ذلك من كل شيء. الجوهري: النُّثارُ، بالضم، ما تناثر من الشيء. ودُرٌّ مُنَثَّرٌ: شُدِّدَ للكثرة، وقيل: نُثارةُ الحِنْطة والشعيرِ ونحوهما ما انْتَثَرَ منه. وشيءٌ نَثَرٌ: مُنْتَثِرٌ، وكذلك الجمع؛ قال:
حَدَّ النهارِ تُراعِي ثِيرَةً نَثَرا
ويقال: شَهِدتُ نِثارَ فلان؛ وقوله أَنشده ثعلب:
هِذْرِيانٌ هَذِرٌ هَذَّاءَةٌ،
مُوشِكُ السَّقْطةِ، ذُو لُبٍّ نَثِر
قال ابن سيده: لم يفسر نَثِراً، قال: وعندي أَنه مُتَناثِرٌ مُتساقطٌ لا يَثْبُتْ. وفي حديث ابن مسعود وحذيفةَ في القراءة: هَذًّا كهَذِّ الشِّعْرِ ونَثْراً كَنَثْرِ الدَّقَلِ أَي كما يَتساقَطُ الرُّطَبُ اليابِسُ من العِذْقِ إِذا هُزَّ. وفي حديث أَبي ذر: يُوافِقُكُمُ العَدُوُّ حَلْبَ شاةٍ نَثورٍ؛ هي الواسعة الإِحليلِ كأَنها تَنْثُرُ اللَّبنَ نَثْراً وتَفْتَحُ سَبِيلَه، ووجأَه فَنَثَر أَمْعاءَهُ. وتَناثَرَ القوم: مَرِضُوا فماتوا. والنَّثورُ: الكثِيرُ الولد، وكذلك المرأَة، وقد نَثَرَ ولداً ونثر كلاماً: أَكثره، وقد نَثَرَتْ ذا بَطْنِها ونَثَرَتْ بَطْنَها. وفي الحديث: فلما خلا سِنِّي ونَثَرْتُ له ذا بَطْني؛ أَرادت أَنها كانت شابَّةً تَلِدُ الأَولادَ عنده. وقيل لامرأَةٍ: أَيُّ البُغاةِ أَبغضُ إِليكِف فقالت: التي إِنْ غَدَتْ بَكَرَتْ، وإِن حَدَّثَتْ نَثَرَتْ. ورجلٌ نَثِرٌ بَيِّنُ النَّثَرِ ومِنْثَرٌ، كِلاهُما: كثيرُ الكلام، والأُنثى نَثِرَةٌ فقط.
والنَّثْرةُ: الخَيْشومُ وما والاه. وشاةٌ ناثِرٌ ونَثُورٌ: تَطْرَحُ من أَنفها كالدُّود. والنَّثِيرُ للدّواب والإِبلِ: كالعُطاسِ للناس؛ زاد الأَزهري: إِلا أَنه ليس بغالب له ولكنه شيءٌ يفعله هو بأَنفه؛ يقال: نَثَرَ الحِمارُ وهو يَنْثِرُ نَثِيراً. الجوهري: والنَّثْرةُ للدواب شِبْهُ العَطْسةِ، يقال: نَثَرَتِ الشاةُ إِذا طرحَتْ من أَنفها الأَذى. قال الأَصمعي: النافر والناثِرُ لشاةُ تَسْعُلُ فَيَنْتَثرُ من أَنفها شيءٌ. وفي حديث ابن عباس: الجرادُ نَثْرةُ الحوتِ أَي عَطْسَتُهُ؛ وحدثِ كعبٍ: إِنما هو نَثْرَةُ حوتٍ، وقد نَثَرَ يَنْثِرُ نَثِيراً؛ أَنشد ابن الأَعرابي:فما أَنْجَرَتْ حتى أَهَبَّ بِسُدْفَةٍ
علاجِيمَ، عيرُ ابني صُباحٍ نَثِيرُها
واستَنْثَر الإِنسانُ: استَنْشَقَ الماء ثم استخرج ذلك بِنَفَسِ الأَنفِ. والانْتِثارُ والاستِنْثارُ بمعنى: وهو نَثْرُ ما في الأَنف بالنَّفَسِ. وفي الحديث: إِذا استَنْشَقْتَ فانْثُر، وفي التهذيب: فانْثِر، وقد روي: فأَنْثِرْ، بقطع الأَلف، قال: ولا يعرفه أَهل اللغة، وقد وُجِدَ بخطه في حاشية كتابه في الحديث: من توضأَ فَلْيَنْثِرْ، بكسر الثاء، يقال: نَثَرَ الجوزَ والدُّرَّ يَنْثُرُ، بضم الثاء، ونَثَرَ من أَنفه يَنْثِرُ، بكسر الثاء لا غير؛ قال: وهذا صحيح كذا حفظه علماء اللغة. ابن الأَعرابي: النَّثْرَةُ طَرَفُ الأَنفِ، ومنه قول النبي، صلى الله عليه وسلم، في الطهارة: اسْتَنْثِرْ؛ قال: ومعناه اسْتَنْشِقْ وحَرِّكِ النَّثْرةَ. الفراء: نَثَرَ الرجلُ وانْتَثَرَ واسْتَنْثَرَ إِذا حَرَّكَ النَّثْرَةَ في الطهارة؛ قال أَبو منصور: وقد روي هذا الحرف عن أَبي عبيد أَنه قال في حديث النبي، صلى الله عليه وسلم: إِذا توضأْت فأَنْثِرْ، من الإِنْثار، إِنما يقال: نَثَرَ يَنْثِرُ وانْتَثَرَ يَنْتَثِرُ واسْتَنْثَرَ يَسْتَنْثِرُ. وروى أَبو الزناد عن الأَعرج عن أَبي هريرة، رضي الله عنه، أَنه قال: إِذا توضأَ أَحدُكم فليجعلِ الماءَ في أَنْفِه ثم لِيَنْثِرْ؛ قال الأَزهري: هكذا رواه أَهل الضبط لأَلفاظ الحديث، قال: وهو الصحيح عندي، وقد فسر قوله لِيَنْثِرْ واسْتَنْثِرْ على غير ما فسره الفراء وابن الأَعرابي، قال بعض أَهل العلم: معنى الاستنثارِ والنَّثْر أَن يستنشق الماء ثم يستخرج ما فيه من أَذى أَو مُخاط، قال: ومما يدل على هذا الحديث الآخر: أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، كان يَستنشِق ثلاثاً في كل مرة يَسْتَنْثِرُ؛فجعل الاستنثار غير الاستنشاق، يقال منه: نَثَر يَنْثِر، بكسر الثاء. وفي الحديث: من توضأَ فَلْيَنْثِر، بكسر الثاء، لا غير. والإِنسان يستنثر إِذا استنشق الماء ثم استخرج نَثِيرَه بنَفَس الأَنفِ. ابن الأَثير: نَثَرَ يَنثِرُ، بالكسر، إِذا امتخط، واستَنْثَر استفعل منه: استنشق الماء ثم استخرج ما في الأَنف، وقيل: هو من تحريك النَّثْرةِ، وهي طرَف الأَنف؛ قال: ويروى فأَنْثِر بأَلف مقطوعة، قال: وأَهل اللغة لا يجيزونه والصواب بأَلف الوصل. ونَثَر السُّكَّر يَنْثُره، بالضم، قال: وأَما قول ابن الأَعرابي النَّثْرةُ طرف الأَنف فهو صحيح، وبه سمي النجْم الذي يقال له نَثْرةُ الأَسد كأَنها جعلت طرَف أَنفه. والنثرة: فُرْجة ما بين الشاربين حِيالَ وتَرةِ الأَنف، وكذلك هي من الأَسَدِ، وقيل: هي أَنف الأَسد. والنَّثْرةُ: نَجْم من نُجوم الأَسَد ينزلها القمر؛ قال:
كادَ السِّماكُ بها أَو نَثْرةُ الأَسَدِ
التهذيب: النثْرة كوكب في السماء كأَنه لَطْخُ سَحابٍ حِيالَ كَوكبين، تسميه العرب نثرة الأَسد وهي من منازل القمر، قال: وهي في علم النجوم من بُرْجِ السرَطانِ. قال أَبو الهيثم: النثرة أَنف الأَسد ومنْخراه، وهي ثلاثة كواكبَ خَفِيَّة متقاربة، والطرْفُ عينا الأَسَد كوكبان، الجبهة أَمامَها* قوله« كوكبان، الجبهة امامها» كذا بالأصل. وعبارة القاموس: الطرف كوكبان يقدمان الجبهة. وهي أَربعةُ كواكِبَ. الجوهري: النثرة كوكبان بينهما مقدار شبر، وفيهما لَطْخ بياض كأَنه قِطْعة سحاب وهي أَنف الأَسد ينزلها القمر. والعرب تقول: إِذا طَلَعَتِ النثْرةُ قَنأَتِ البُسْرةُ أَي داخَلَ حُمْرَتها سَوادٌ، وطلوع النثرة على إِثْر طُلُوع الشِّعْرَى. وطعَنه فأَنْثَره عن فرسه أَي أَلقاه على نَثْرَتِه؛ قال:
إِنّ عليها فارِساً كَعَشَرَهْ؛
إِذا رَأَى فارِسَ قَوْمٍ أَنْثَرَهْ
قال ثعلب: معناه طَعَنَه فأَخرج نَفَسَه من أَنفه، ويروى رئِيسَ. الجوهري: ويقال طعنه فأَنْثَره أًي أَرعفه؛ وأَنشد الراجز: إِذا رأَى فارس قوم أَنثره
والنثْرةُ: الدِّرْعُ السَّلِسةُ المَلْبَس، وقيل: هي الدرْعُ الواسِعةُ. ونَثَر دِرْعَه عليه: صَبَّها، ويقال للدِّرعِ: نثْرةٌ ونَثْلَةٌ.قال ابن جني: ينبغي أَن تكون الراء في النثرة بدلاً من اللام لقولهم نَثَلَ عليه دِرْعَه ولم يقولوا نثرها، واللام أَعمّ تصرفاً، وهي الأَصل، يعني أَن باب نَثَلَ أَكثر من باب نثر. وقال شمر في كتابه في السلاح: النثرة والنثْلةُ اسم من أَسماء الدرْعِ، قال: وهي المَنْثُولةُ؛ وأَنشد:وضاعَفَ مِنْ فَوْقِها نَثْرَةً،
تَرُدُّ القَواضِبَ عنها فُلُولا
وقال ابن شميل: النَّثْلُ الأَدْراعُ، يقال نَثَلَها عليه ونَثَلَها عنه أَي خَلَعها. ونَثَلَها عليه إِذا لَبِسَها. قال الجوهري: يقال نَثَر دِرْعه عنه إِذا أَلقاها عنه، قال: ولا يقال نَثَلَها. وفي حديث أُم زرع: ويَمِيسُ في حَِلَقِ النثْرةِ، قال: هي ما لَطُفَ من الدُّرُوع، أَي يَتَبَخْتَرُ في حَِلَقِ الدِّرْعِ، وهو ما لطُف منها.

### Türkçe

ال-Leys: **النَّثْرُ**, senin bir şeyi elinle **نَثْرُكَ** (saçmandır); onu dağınık olarak atarsın; tıpkı **نَثْرِ الجَوْزِ** (cevizin saçılması), **واللَّوْزِ** (bademin) ve **والسُّكَّرِ** (şekerin) saçılması gibi. Yine **نَثْرُ الحَبِّ** (tane/tohum saçılması) da böyledir, ekildiği zaman; o da **النِّثَارُ**’dır. Ve onu **نَثَرَهُ**: **يَنْثُرُهُ** ve **يَنْثِرُهُ**; **نَثْراً** ve **نِثاراً** (saçtı/saçar); ve onu **نَثَّرَه** (çokça saçtı) da; böylece **فانْتَثَرَ** (dağıldı) ve **تناثَرَ** (saçılıp döküldü). Ve **النُّثارةُ**: ondan saçılıp dökülen şeydir. Lihyânî onu, sofradan **يَنْتَثِرُ** (dökülen) ve yenilen, böylece onda sevap umulan şeye tahsis etti. Tehzîb: **والنُّثارُ**: **الخِوانِ** (sofra tablası) çevresinde ekmekten ve bunun benzeri her şeyden saçılıp dökülen şeyin kırıntısıdır. Cevherî: **النُّثارُ**, (nûn’un dammesiyle), şeyden saçılıp dökülen şeydir. Ve **دُرٌّ مُنَثَّرٌ**: çokluk için şeddelendi; ve denildi ki: buğdayın, arpanın ve benzerlerinin **نُثارةُ**’sı, ondan **انْتَثَرَ** (dökülen) şeydir. Ve **شيءٌ نَثَرٌ**: **مُنْتَثِرٌ** (dağınık/saçılmış)tır; çoğulu da böyledir; dedi ki:
حَدَّ النهارِ تُراعِي ثِيرَةً نَثَرا

Ve denilir: “Falancanın **نِثارَ**’ına şahit oldum”; ve Sa‘leb’in okuttuğu sözü:
هِذْرِيانٌ هَذِرٌ هَذَّاءَةٌ،
مُوشِكُ السَّقْطةِ، ذُو لُبٍّ نَثِر

İbn Sîde dedi: **نَثِراً**’yı açıklamadı. Dedi: Bana göre o, **مُتَناثِرٌ** (saçılıp dökülen), **مُتساقطٌ** (düşüp duran), sabit durmayan kimsedir. İbn Mes‘ûd ve Huzeyfe’nin kıraatteki hadîsinde: “Şiirin hızlı okunması gibi **هَذًّا** ve **نَثْراً** da **كَنَثْرِ الدَّقَلِ** (kurumuş hurmanın saçılması) gibi”; yani, salkım sallandığında kuru yaş hurmanın **العِذْقِ**’tan dökülmesi gibi. Ebû Zer hadîsinde: “Düşman size, **شاةٍ نَثورٍ** (saçan bir koyunun) sağımı kadar (bir zamanda) yetişir”; o, idrar yolu geniş olandır; sanki sütü **نَثْراً** (saçarak) **تَنْثُرُ** ve yolunu açar. Ve onu yaraladı da bağırsaklarını **فَنَثَر** (döküp saçtı). Ve **تَناثَرَ القوم**: hastalandılar da öldüler. Ve **النَّثورُ**: çok çocuklu olandır; kadın da böyledir. Ve **نَثَرَ ولداً** (çocukça çoğaldı) ve **نثر كلاماً** (sözü çoğalttı): onu çoğalttı. Ve **نَثَرَتْ ذا بَطْنِها** ve **نَثَرَتْ بَطْنَها** (karnındakini doğurup çoğalttı). Hadîste: “Sonra dişim boşaldığında ve onun için **ذا بَطْني**’mi **نَثَرْتُ** (karnımdakini doğurup çoğalttığımda)”; onun yanında genç olup çocuklar doğurduğunu kastetti. Ve bir kadına denildi: “Sana en nefret edilen azgınlar hangisidir?” O da dedi: “Sabahlarsa erken çıkar; konuşursa **نَثَرَتْ** (saçıp savurur/çok konuşur).”

Ve **رجلٌ نَثِرٌ**: **بَيِّنُ النَّثَرِ** ve **مِنْثَرٌ**; ikisi de: çok konuşan; dişisi ise yalnız **نَثِرَةٌ**’dir.

Ve **النَّثْرةُ**: burun içi (hayşûm) ve ona bitişik olan şeydir. Ve **شاةٌ ناثِرٌ** ve **نَثُورٌ**: burnundan kurt gibi şeyler atar. Ve **النَّثِيرُ** binek hayvanları ve develer için: insanlara göre aksırık gibidir. Ezherî ekledi: ancak bu onun için baskın (sürekli) değildir; fakat onun burnuyla yaptığı bir şeydir. Denilir: eşek **نَثَرَ** eder; o **يَنْثِرُ نَثِيراً**. Cevherî: **والنَّثْرةُ** binek hayvanları için aksırığa benzer bir şeydir; denilir: koyun **نَثَرَتِ**; burnundan eziyet verici şeyi attığı zaman. Asma‘î dedi: koyun için **النافر** ve **الناثِرُ**: öksürür de burnundan bir şey **فَيَنْتَثرُ** (dökülür). İbn Abbâs hadîsinde: “Çekirge, balığın **نَثْرةُ**’sıdır”; yani onun aksırmasıdır. Ka‘b’ın hadîsinde: “O ancak bir balığın **نَثْرَةُ**’sıdır.” Ve **نَثَرَ يَنْثِرُ نَثِيراً**. İbnü’l-A‘râbî şu beyti okuttu:
فما أَنْجَرَتْ حتى أَهَبَّ بِسُدْفَةٍ
علاجِيمَ، عيرُ ابني صُباحٍ نَثِيرُها

Ve insan **واستَنْثَر**: suyu içine çekti, sonra onu burun nefesiyle çıkardı. Ve **الانْتِثارُ** ile **الاستِنْثارُ** anlamca birdir: o, burunda olanı nefesle **نَثْرُ** (saçıp çıkarma)dır. Hadîste: “İçine çektiğinde (**استَنْشَقْتَ**) **فانْثُر** (çıkar).” Tehzîb’de: **فانْثِر**; ve rivayet edildi: **فأَنْثِرْ**, hemzenin kesilmesiyle. Dedi: dil ehli onu bilmez; fakat onun hattıyla, kitabının kenarında hadîste bulunmuştur: “Kim abdest alırsa **فَلْيَنْثِرْ**”, **الثاء**’ın kesresiyle. Denilir: **نَثَرَ الجوزَ والدُّرَّ يَنْثُرُ**; **الثاء**’ın dammesiyle. Ve **نَثَرَ من أَنفه يَنْثِرُ**; **الثاء**’ın kesresiyle, yalnızca böyledir. Dedi: bu doğrudur; dil âlimleri böyle ezberlemiştir. İbnü’l-A‘râbî: **النَّثْرَةُ** burun ucudur; bundan dolayı Peygamber’in, sallallahu aleyhi ve sellem, temizlikteki sözü: **اسْتَنْثِرْ**. Dedi: manası **اسْتَنْشِقْ** (içine çek) ve **النَّثْرةَ**’yı hareket ettir. Ferrâ: adam **نَثَرَ** etti, **وانْتَثَرَ** etti, **واسْتَنْثَرَ** etti; temizlikte **النَّثْرَةَ**’yı hareket ettirdiği zaman. Ebû Mansûr dedi: bu harf Ebû Ubeyd’den rivayet edilmiştir; o, Peygamber’in, sallallahu aleyhi ve sellem, hadîsinde: “Abdest aldığında **فأَنْثِرْ**” dedi; **الإِنْثار**’dan. Ancak denilir: **نَثَرَ يَنْثِرُ** ve **انْتَثَرَ يَنْتَثِرُ** ve **اسْتَنْثَرَ يَسْتَنْثِرُ**.

Ebû’z-Zinâd, A‘rec’den, Ebû Hureyre’den, Allah ondan razı olsun, rivayet etti: dedi ki: “Sizden biri abdest aldığında suyu burnuna koysun, sonra **لِيَنْثِرْ**.” Ezherî dedi: hadîs lafızlarını ضبط edenler bunu böyle rivayet etti; dedi: bana göre doğru olan budur. Ve onun **لِيَنْثِرْ** ve **واسْتَنْثِرْ** sözünü, Ferrâ ve İbnü’l-A‘râbî’nin açıkladığından başka şekilde açıkladı. Bazı ilim ehli dedi: **الاستنثارِ** ve **النَّثْر**’ün manası, suyu içine çekip sonra içindeki eziyeti veya sümüğü çıkarmaktır. Dedi: buna delil olan diğer hadîs: Peygamber’in, sallallahu aleyhi ve sellem, her seferinde **يَستنشِق** üç kere, her kerede **يَسْتَنْثِرُ** olmasıdır; böylece **الاستنثار**’ı **الاستنشاق**’tan ayrı kıldı. Bundan denilir: **نَثَر يَنْثِر**; **الثاء**’ın kesresiyle. Hadîste: “Kim abdest alırsa **فَلْيَنْثِر**”; **الثاء**’ın kesresiyle, yalnızca böyledir. Ve insan, suyu içine çekip sonra burun nefesiyle **نَثِيرَهُ**’ni çıkardığında **يستنثر**. İbnü’l-Esîr: **نَثَرَ يَنثِرُ** (kesre ile), sümkürdüğü zaman; ve **استَنْثَر** ondan **استفعل**’dir: suyu içine çekti, sonra burunda olanı çıkardı. Ve denildi: o, **النَّثْرةِ**’yi hareket ettirmedendir; o da burun ucudur. Dedi: **فأَنْثِر** hemzesi kesik bir ألف ile de rivayet edilir. Dedi: dil ehli onu caiz görmez; doğru olan **أَلف الوصل** iledir. Ve **نَثَر السُّكَّر يَنْثُره**; damme ile. Dedi: İbnü’l-A‘râbî’nin “**النَّثْرةُ** burun ucudur” sözü doğrudur; onunla, **نَثْرةُ الأَسد** denilen yıldıza ad verilmiştir; sanki onun burnunun ucu kılınmıştır. Ve **النثرة**: bıyıkların arasındaki, burun perdesi hizasındaki açıklıktır; aslanda da böyledir. Ve denildi: o, aslanın burnudur. Ve **النَّثْرةُ**: ayın indiği, aslanın yıldızlarından bir yıldızdır; dedi ki:
كادَ السِّماكُ بها أَو نَثْرةُ الأَسَدِ

Tehzîb: **النثْرة** gökte bir yıldızdır; sanki iki yıldız hizasında bir bulut lekesi gibidir. Araplar ona **نثرة الأَسد** der; o, ayın menzillerindendir. Dedi: yıldız ilmi bakımından o, **بُرْجِ السرَطانِ**’dandır. Ebû’l-Heysem dedi: **النثرة** aslanın burnu ve iki burun deliğidir; o, birbirine yakın üç gizli yıldızdır. Ve **الطرْفُ** aslanın iki gözü, iki yıldızdır; **الجبهة** onun önündedir. *Onun sözü: «كوكبان، الجبهة امامها» asılda böyledir. Kâmûs’un ibaresi: **الطرف** iki yıldızdır, **الجبهة**’nin önüne geçerler. Ve o, dört yıldızdır. Cevherî: **النثرة** aralarında bir karış miktarı bulunan iki yıldızdır; ikisinde, sanki bir bulut parçası gibi bir beyazlık lekesi vardır; o, aslanın burnudur; ay ona iner. Ve Araplar der ki: “**النثْرةُ** طلوع ettiğinde **البُسْرةُ** **قَنأَتِ**”; yani kızıllığına bir siyahlık karışır. Ve **النثرة**’nin طلوعu, **الشِّعْرَى**’nın طلوعunun ardından olur. Ve onu mızrakladı da onu atından **فأَنْثَره**; yani onu **نَثْرَتِه** üzerine attı; dedi ki:
إِنّ عليها فارِساً كَعَشَرَهْ؛
إِذا رَأَى فارِسَ قَوْمٍ أَنْثَرَهْ

Sa‘leb dedi: manası, onu mızrakladı da nefesini burnundan çıkardı; **رئِيسَ** diye de rivayet edilir. Cevherî: ve denilir: onu mızrakladı da **فأَنْثَره**; yani onu burun kanaması yaptırdı. Ve recez söyleyenin şu beyti:
إِذا رأَى فارس قوم أَنثره

Ve **النثْرةُ**: giyilmesi kolay zırhtır; ve denildi: geniş zırhtır. Ve **نَثَر دِرْعَه عليه**: onu döktü (üstüne geçirdi). Ve zırha denilir: **نثْرةٌ** ve **نَثْلَةٌ**. İbn Cinnî dedi: **النثرة**’deki **الراء**’ın, **اللام**’ın بدل’i olması gerekir; onların “**نَثَلَ عليه دِرْعَه**” demeleri ve “**نثرها**” dememeleri sebebiyle. Ve **اللام** tasarrufça daha geneldir; o asıldır. Yani **نَثَلَ** babı, **نثر** babından daha çoktur. Şemmer silah kitabında dedi: **النثرة** ve **النثْلةُ**, zırhın isimlerindendir. Dedi: o, **المَنْثُولةُ**’dur. Ve şu beyti okuttu:
وضاعَفَ مِنْ فَوْقِها نَثْرَةً،
تَرُدُّ القَواضِبَ عنها فُلُولا

İbn Şümeyl dedi: **النَّثْلُ** zırhlardır. Denilir: onu üzerine **نَثَلَ** etti ve ondan **نَثَلَ** etti; yani onu çıkardı. Ve onu üzerine **نَثَلَ** etti: onu giydiği zaman. Cevherî dedi: denilir: zırhını ondan **نَثَر** etti; yani onu üzerinden attığı zaman. Dedi: **نَثَلَها** denilmez. Ümmü Zer‘ hadîsinde: “Ve **حَِلَقِ النثْرةِ** içinde salınır.” Dedi: o, zırhlardan ince olan şeydir; yani zırhın halkaları içinde böbürlenerek yürür; o da onun ince olanıdır.
