# نثر — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AB%D8%B1/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AB%D8%B1/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AB%D8%B1.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: نثر

(باب النون والثاء وما يثلثهما)
(نثر) النون والثاء والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على إلقاء شيءٍ متفرِّق. ونَثَر الدّراهِمَ وغيرَها. ونَثَرت الشّاةُ: طرحت من أنْفِها(1) الأذَى. وسمِّي الأنْف النَّثْرةَ من هذا، لأنه يَنْثُر ما فيه من الأذى. وجاء في الحديث: "إذا توضَّأْت فانْتَثِرْ" أو "فانْثِرْ(2)"، معناه اجعَل الماءَ في نَثْرتك. [و] النَّثْرة: نجمٌ يقال إنَّه أنف الأسَد يَنْزِلُه القَمر. وطَعَنه فأنْثَرَه: ألقاه على خَيْشُومِه. وهذا هو القياس. قال:‏
إنَّ عليها فارساً كعَشَرهْ  *** إذا رأى فارِسَ قومٍ أنْثَرَه(3)‏
[ويقال: أنثَره(4)]: أرْعَفَه الدَّم. والنَّثْرة: الدِّرع، وهذا ممكنٌ أن يكون شاذَّاً من الأصل الذي ذكرنا.‏
(نثل) النون والثاء واللام أصلٌ يدلُّ على استخراج شيءٍ من شيء أو خروجه منه. منه نثَلْتُ كِنانَتي: أخرَجْتُ ما فيها من نَبْلٍ نَثْلا. ونثلَتُ البِئر: استخرجت تُرابَها. والنَّثِيل: الرَّوْث. والنَّثيلة: تُراب البِئر، والقياس واحد.‏
(نثا) النون والثاء والحرف المعتل كلمةٌ. يقال نَثَا الكلام يَنثُو: أظهَرَه. والنَّثا* يقولون: أنْ يُذكَر الإنسانُ بغير جميل.‏
--------------ـــ
(1) في الأصل: "في أنفها"، صوابه في المجمل.‏
(2) ويروى أيضاً: "فأنثر" بقطع الهمزة، والثاء فيهما مكسورة لا غير.‏
(3) الرجز في اللسان (نثر) والأزمنة والأمكنة للمرزوقي (2: 278).‏
(4) التكملة من المجمل بعد الإنشاد المتقدم.‏

ـ

### Türkçe

(باب **النون** و**الثاء** وما يثلثهما)
(**نثر**) **النون** ve**الثاء** ve**الراء** sahih bir asıldır; dağınık olarak bir şeyi atmaya delâlet eder. Ve dirhemleri ve başkasını saçtı. Ve koyun **نَثَرت**: burnundan (1) eziyeti attı. Ve burun bundan dolayı **النَّثْرةَ** diye adlandırıldı; çünkü içindeki eziyeti saçar. Ve hadiste geldi: “Eğer abdest alırsan **فانْتَثِرْ**” yahut “**فانْثِرْ**(2)”; mânâsı: suyu **نَثْرتك**’inde kıl. [Ve] **النَّثْرة**: bir yıldızdır; denilir ki o, aslanın burnudur; ay ona iner. Ve onu mızrakladı da onu **فأنْثَرَه**: onu genzi üzerine attı. Ve bu kıyastır. Dedi ki:‏
Şüphesiz onun üzerinde bir süvari vardır, on gibidir  *** bir kavmin süvarisini gördüğünde onu **أنْثَرَه**(3)‏
[Ve denilir: **أنثَره**(4)]: ona kanı burun akıttırdı. Ve **النَّثْرة**: zırhtır; ve bu, zikrettiğimiz asıldan şâz olmak mümkündür.‏

(**نثل**) **النون** ve**الثاء** ve**اللام** bir asıldır; bir şeyden bir şeyi çıkarmaya yahut ondan çıkmasına delâlet eder. Ondan: sadağımı **نثَلْتُ**: içindekini ok olarak **نَثْلا** çıkardım. Ve kuyuyu **نثلَتُ**: toprağını çıkardım. Ve **النَّثِيل**: dışkıdır. Ve **النَّثيلة**: kuyu toprağıdır; ve kıyas birdir.‏

(**نثا**) **النون** ve**الثاء** ve illetli harf bir kelimedir. Denilir: sözü **نَثَا** **يَنثُو**: onu açığa çıkardı. Ve **النَّثا**: derler ki: insanın güzel olmayanla anılmasıdır.‏
--------------ـــ
(1) Asılda: “في أنفها”; doğrusu **المجمل**’dedir.‏
(2) Ayrıca şöyle de rivayet olunur: “**فأنثر**” hemzeyi keserek; ve **الثاء** ikisinde de ancak kesrelidir.‏
(3) **الرجز** **اللسان**’da (**نثر**) ve **الأزمنة والأمكنة**’de el-Merzûkî’nin (2: 278).‏
(4) Tekmile, önceki inşâddan sonra **المجمل**’dendir.‏

ـ
