# نجس — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B3/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AC%D8%B3/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نجس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B3.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: نجس

نجس
نَجِسَ - يَنْجَسُ (نَجُسَ - يَنْجُسُ) - نَجَس
نَجِسَ - يَنْجَسُ (نَجُسَ - يَنْجُسُ) + الكائن أو الشيء:  يقذر ويتلوث ويتسخ (ولا يوجد في القرآن ألفاظ " يقذر أو يتلوث أو يتسخ"): يصيبه  شيء ذو روح كريه أو هيئة قبيحة أو أثر مؤذ أو ضار فيكرهه ويسعى للتبرأ منه
نَجَس: على وزن " فَعَل": اسم فعل " نَجِسَ - يَنْجَسُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: الشيء ذو الروح الكريه أو الهيئة القبيحة أو الأثر الضار والمؤذي، مما يعلق أو يصيب الناس، فيسعون للتبرأ منه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التلوث والاتساخ بالقذر والنجس والسخام وما شابه"، وهي:
فََرَث - يَفْرُثُ، صَدَّ - يَصِدُّ، رَجُسَ - يَرْجُسُ (رَجِسَ - يَرْجَسُ)، نَجِسَ - يَنْجَسُ (نَجُسَ - يَنْجُسُ)، دَسَى - يَدْسَى (دَسَا - يَدْسُو)، شَابَ - يَشُوْبُ
نجس
 	﴿ياأيها الذين آمنوا إنما المشركون نجس فلا يقربوا المسجد الحرام بعد عامهم هذا وإن خفتم عيلة فسوف يغنيكم الله من فضله إن شاء إن الله عليم حكيم(28)﴾ التوبة
مختار الصحاح
● [نجس] ن ج س: نَجِسَ الشيء من باب طرِب فهو نَجِسٌ بكسر الجيم وفتحها قال الله تعالى ﴿إنما المُشركون نَجَسٌ﴾ و أَنْجَسَهُ غيره و نَجَّسَهُ بمعنى
معجم الفرائد القرآنية:
ن ج س
" نَجَسٌ " في قوله تعالى :" إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هَذَا " (28) التوبة .
النَّجَس : كل مستقذر، والنجاسة القذارة .
الراغب
نجس
- النجاسة: القذارة، وذلك ضربان: ضرب يدرك بالحاسة، وضرب يدرك بالبصيرة، والثاني وصف الله تعالى به المشركين فقال: }إنما المشركون نجس{ [التوبة/28] ويقال: نجسة. أي: جعله نجسا، ونجسه أيضا: أزال نجسه، ومنه تنجيس العرب، وهو شيء كانوا يفعلونه من تعليق عوذة على الصبي ليدفعوا عنه نجاسة الشيطان، والناجس والنجيس: داء خبيث لا دواء له.
ملخص اللسان:
1.    النَّجْسُ والنِّجْسُ والنَّجَسُ: القَذِرُ من الناس ومن كل شيء  قَذِرْتَه. ونَجِسَ الشيءَ يَنْجَسُ نَجَساً، فهو نَجِسٌ ونَجَسٌ،  ورجل نَجِسٌ ونَجَسٌ، والجمع أَنْجاسٌ، وقيل: النَّجَسُ يكون للواحد  والاثنين والجمع والمؤنث بلفظ واحد، رجل نَجَسٌ ورجلان نَجَسٌ وقوم نَجَسٌ.
2.     والنَّجِسُ: الدَّنِس.
3.     وداء نجِسٌ وناجِسٌ ونَجِيسٌ وعَقامٌ: لا يبرأُ منه، وقد يوصف به صاحب الداء.
4.    والّنَجْس: اتخاذ عُوذَةٍ للصبي، وقد نَجَّس له ونَجَّسَه: عَوّذَه ، والنَّجاس: التعويذ؛والتَّنْجِيسُ شيء كانت العرب تفعله كالعوذة تدفع بها العين؛
لسان العرب
● - نجس: النَّجْسُ والنِّجْسُ والنَّجَسُ: القَذِرُ من الناس ومن كل شيء  قَذِرْتَه. ونَجِسَ الشيءَ، بالكسر، يَنْجَسُ نَجَساً، فهو نَجِسٌ ونَجَسٌ،  ورجل نَجِسٌ ونَجَسٌ، والجمع أَنْجاسٌ، وقيل: النَّجَسُ يكون للواحد  والاثنين والجمع والمؤنث بلفظ واحد، رجل نَجَسٌ ورجلان نَجَسٌ وقوم نَجَسٌ.  قال اللَّه تعالى: إِنما المشركون نَجَسٌ؛ فإِذا كَسَرُوا ثَنَّوْا  وجَمَعوا وأَنَّثوا فقالوا أَنْجاسٌ ونِجْسَةٌ، وقال الفرّاء: نَجَسٌ لا يجمع  ولا يؤنث. وقال أَبو الهيثم في قوله: إِنما المشركون نَجَسٌ؛ أَي  أَنْجاسٌ أَخباث. وفي الحديث: أَن النبي، صلى اللَّه عليه وسلم، كان إِذا دخل  الخلاء قال: اللهم إِني أَعوذ بك من النَّجْسِ الرِّجْس الخَبيثِ  المُخْبِث. قال أَبو عبيد: زعم الفرّاء أَنهم إِذا بدؤوا بالنجس ولم يذكروا الرجس  فتحوا النون والجيم، وإِذا بدؤوا بالرجس ثم أَتبعوه بالنجس كَسَروا  النون، فهم إِذا قالوه مع الرجس أَتبعوه إِياه وقالوا: رِجْسٌ نِجْسٌ، كسروا  لِمَكان رجس وثَنَّوا وجمعوا كما قالوا: جاء بالطِّمِّ والرِّمِّ، فإِذا  أَفردوا قالوا بالطَّم ففتحوا، وأَنْجَسَه غيرُه ونَجَّسه بمعنى؛ قال ابن  سيده: وكذلك يعكسون فيقولون نِجْس رِجْسٌ فيقولونها بالكسر لمكان رِجْسٍ  الذي بعده، فإِذا أَفردوه قالوا نَجَسٌ، وأَما رِجْسٌ مفرداً فمكسور على  كل حال؛ هذا على مذهب الفرّاء؛ وهي النَّجاسة، وقد أَنْجَسه. وفي الحديث  عن الحسن في رجل زنى بامرأَة تزوجها فقال: هو أَنْجَسَها وهو أَحق بها  والنَّجِسُ: الدَّنِس. وداء نجِسٌ وناجِسٌ ونَجِيسٌ وعَقامٌ: لا يبرأُ منه،  وقد يوصف به صاحب الداء.  والّنَجْس: اتخاذ عُوذَةٍ للصبي، وقد نَجَّس له ونَجَّسَه: عَوّذَه؛  قال:وجارِيَةٍ مَلْبونَةٍ، ومُنَجِّسٍ،  وطارِقَةٍ في طَرْقِها لم تُسَدَّد  (* هذا البيت ورد في أَساس البلاغة على هذه الصورة:  وحازيةٍ ملبوسةٍ، ومنجَّسِ، وطارقةِ في طرقِها لم تُشدّدِ.)  يصف أَهل الجاهلية أَنهم كانوا بين متَكَهِّنٍ وحَدَّاس وراقٍ ومنَجِّس  ومتَنَجِّم حتى جاء النبي، صلى اللَّه عليه وسلم.  والنَّجاس: التعويذ؛ عن ابن الأَعرابي، قال: كأَنه الاسم من ذلك ابن  الأَعرابي: من المَعاذات التَّمِيمة والجُلْبَة والمنَجِّسة. ويقال  للمُعَوَّذِ: مُنَجَّس؛ قال ثعلب: قلت له: المُعَوَّذ لِمَ قيل له منَجَّس وهو  مأْخوذ من النجاسة؟ فقال: إِن للعرب أَفعالاً تخالف معانيها أَلفاظها،  يقال: فلان يتنجس إِذا فعل فعلاً يخرج به من النجاسة كما قيل يَتَأَثَّم  ويَتَحَرَّجُ ويَتَحَنَّثُ إِذا فعل فعلاً يخرج به من الإِثْمِ والحَرَج  والحِنْث. الجوهري: والتَّنْجِيسُ شيء كانت العرب تفعله كالعوذة تدفع بها  العين؛ ومنه قول الشاعر:  وعَلَّقَ أنْجاساً عليَّ المُنَجِّس  (* قوله «وعلق إلخ» صدره كما في شرح  القاموس :  وكان لدي كاهنان وحارث)  الليث: المُنَجَّسُ الذي يعلَّق عليه عظام أَو خرق. ويقال للمُعَوِّذ:  منَجِّس، وكان أَهل الجاهلية يعلِّقون على الصبيّ ومن يخاف عليه عيون الجن  الأَقْذارَ من خِرَقِ المَحِيض ويقولون: الجن لا تقربها. ابن الأَعرابي:  النُّجُسُ المعَوَّذون، والجُنُس المياه الجامدة.  والمَنْجَسُ: جليدة توضع على حز الوَتَر.
مقاييس اللغة:
(نجس) النون والجيم والسين أصلٌ صحيح يدلُّ على خلاف الطّهارة. وشيء نَجِسٌ ونَجَسٌ: قذِر. والنَّجَس: القَذَر. وليس ببعيد أن يكون منه * قولهم: النَّاجس: الداء لا دَواءَ له. قال ساعدةُ الهذليّ:
والشيب داءٌ نَجِيسٌ لا دواءَ له *** للمرءِ كان صحيحاً صائبَ القُحَمِ([14])
كأنَّه إذا طال بالإنسان نَجِسَه [أو نَجَّسَه([15])]، أي قَذِره أو قذَّره. أمَّا التَّنجيس فشيء كانت العرب تفعله، كانوا يعلِّقون على الصبِيِّ شيئاً يعوِّذونه من الجنّ، ولعلَّ ذلك عَظْمٌ أو ما أشبَهَه، فلذلك سُمِّي تنجيساً. قال:
* وعلقَ أنجاساً عليَّ المنجِّسُ([16]) *
القاموس المحيط:
النَّجْسُ، بالفتح وبالكسر وبالتحريك وككتِفٍ وعَضُدٍ ضِدُّ الطاهِرِ، وقد نَجُِسَ، كَسَمِعَ وكَرُمَ، وأنْجَسَهُ ونَجَّسَهُ فَتَنَجَّسَ. وداءٌ ناجِسٌ ونَجِيسٌ، ككريمٍ إذا كان لا يُبْرَأُ منه. وتَنَجَّسَ فَعَلَ فِعْلاً يَخْرُجُ به عن النَّجَاسَةِ. والتَّنْجِيسُ اسمُ شيءٍ من القَذَرِ، أو عِظَامُ المَوْتَى، أو خِرْقَةُ الحائِضِ كان يُعَلَّقُ على من يُخافُ عليه من وَلُوعِ الجِنِّ به. والمُعَوَّذُ مُنَجَّسٌ.
تاج العروس:
ن ج س
النَّجْسُ بالفتح وبه قَرَأَ بَعْضُهُم . إِنّما قَيَّدَه لِجَمْعِ اللُّغَاتِ الَّتِي يَذْكُرها بَعْدُ وهي النِّجْسُ بالكسرِ قالَ أَبو عُبَيْدٍ : زعم الفَرَّاءُ أَنَّهُم إِذَا بَدَءُوا بالنَّجَسِ ولم يَذْكُرُوا الرِّجْسِ فَتَحُوا النُّونَ والجِيمَ وإِذا بَدءَوا بالرِّجْسِ ثُمَّ أَتْبَعُوا بالنّجس كَسَرُوا النونَ فهُمْ إِذا قالُوه مع الرِّجْسِ أَتْبَعُوه إِيّاه وقالُوا : رِجْسٌ نِجْسٌ كَسَرُوا لمَكانِ رِجْس وثَنَّوْا وجَمَعُوا كما قالُوا : جاءَ بالطِّمِّ والرِّمِّ فإِذا أَفْرَدُوا قالُوا : بالطَّمِّ ففَتَحُوا . قالَ ابنُ سِيدَه : وكذلِكَ يَعْكِسُونَ فيَقُولُونَ : نِجْسٌ رِجْسٌ فيَقُولُونها بالكسرِ لمَكانِ رِجْسٍ الذي بَعْدَه فإِذا أَفْرَدُوه قالُوا : نَجَسٌ وأَمّا رِجْسٌ مُفْرَداً فمَكْسُورٌ على كُلِّ حالٍ هذا على مَذْهَبِ الفَرّاءِ . قال شَيْخُنا : وإعْتَمدَ الحَرِيرِيُّ في دُرَّةِ الغَوَّاصِ أَنه لا يَجِيءُ إِلاّ إِتْبَاعاً لِرِجْسٍ والحَقُّ أَنَّه أَكْثَريٌّ لقرَاءَةِ ابنِ حَيْوَةَ به في " إِنَّمَا المُشْركُونَ نجسٌ " . قلتُ : وهو أَيْضاً قراءَةُ الحَسنِ بنِ عِمْرَانَ ونُبَيْحٍ وأَبِي وَاقِدٍ والجَرّاحِ وابنِ قُطَيْبٍ كما صَرَّح به الصّاغانِيُّ في التَّكْمِلَة والعُبَابِ والمُصَنِّف في البَصَائِر . والنَّجَسُ بالتَّحْرِيك . والنَّجِسُ ككَتِفٍ وبه قَرَأَ الضَّحَاكُ قِيلَ : النَّجَسُ بالتَّحْرِيكِ يكونُ للواحِدِ والإثْنين والجَمْعِ والمؤنَّثِ بلُغةٍ وَاحدَةٍ رجُلٌ نَجَسٌ ورجُلانِ نَجَسٌ وقَوْمٌ نَجَسٌ . قال الله تعالى : " إِنَّما المُشْرِكُونَ نَجَسٌ " فإِذا كَسَرُوا ثَنَّوْا وجَمَعُوا وأَنَّثُوا فقالُوا : أَنْجَاسٌ ونَجِسَةٌ . وقال الفَرّاءُ : نَجَسٌ لا يُجْمَع ولا يُؤَنَّث . وقال أَبو الهَيْثَمِ في قَوْلِه تَعالَى : " إِنَّمَا المُشْرِكُونَ نَجَسٌ " أَي أَنْجَاسٌ أَخْبَاثٌ . والنَّجُسُ مثْلُ عَضُدٍ قال الشِّهَابُ الخَفَاجيُّ كما وُجِدَ بخَطِّه بَعْدَ ما سَاقَ عِبَارَةَ المُصَنِّف هذه أَقول : بَيَّنَ أَنَّ نُونَه تُفْتَح وتُكْسَر مع سُكُونِ الجِيم بقَرِينَةِ قولِه بالتَّحْرِيك أَي تَحْرِيكِ الجيمِ بفَتْحٍ لأَنّ التَّحْرِيك المُطْلَقَ ينصرفُ للفَتْحِ عنْدَ اللُّغَويِّينَ والقُرَّاء وإسْتَغْنَى عن التَّصْرِيح بالسُّكُون لِدَلالَة مَفْهُومِ التَّحْرِيك مع أَنّه الأَصْلُ فحاصِلُه أَنَّ فيه خَمْسَ لُغَاتٍ : فَتْح النُّون وكَسْرهَا مع سُكُونِ الجيم والحَرَكَات الثَّلاث في الجِيم مع فَتْحِ النُّون . وتَوْضِيحُه ما في العُبَاب وعبارته : النَّجَسُ بفتحتين والنَّجِسُ بفتحٍ فكسرٍ والنَّجُسُ بفتحٍ فضَمٍّ والنَّجْسُ بفتحٍ فسُكونٍ والنِّجْسُ بكسرٍ فسُكُون : ضِدُّ الطاهِرِ وقد نَجُسَ ثَوْبُه كسَمِعَ وكَرُمَ نَجْساً ونَجَاسَةً . وقال الرّاغبُ في المُفْرَدات وتَبِعَه المصنِّفُ في البَصّائِر : النَّجاسَةُ ضَرْبَانِ : ضَرْبٌ يُدْرَكُ الحَاسَّةِ وضَرْبٌ يُدْرَك بالبَصِيرَةِ وعلى الثّانِي وَصَفَ اللهُ به المُشْرِكِينَ في الآيَة المُتَقّدِّمة . قلْتُ : وذكرَ الزَّمَخْشَرِيُّ أَنَّه مَجَازٌ . وأَنْجَسَهُ غَيْرُه ونَجَّسَه تَنْجِيساً فتَنَجَّسَ والفُقَهَاءُ يُفَرِّقُون بَيْنَ النَّجِسِ والمُتنَجِّسِ كما هو مُصَرَّحٌ به في مَحَلِّه . وفي الحَدِيثِ عن الحَسَنِ في رَجُلٍ زَنَى بامْرَأَةٍ تَزَوَّجَهَا فقال : هُو أَنْجَسَهَا وهو أَحَقُّ بِهَا . ودَاءٌ نَاجِسٌ ونَجِيسٌ ككَرِيم وكذا داءٌ عُقَامٌ إِذا كان لا يُبْرَأُ منه . وقال الزَّمْخْشَرِيُّ : أَعْيَا المُنَجِّسِين . قال الشاعِر :
" وداءٍ قَدَ أَعْيَا بالأَطباءِ ناجِسُ وقال ساعِدَةُ بنُ جُؤَيَّةَ :
والشَّيْبُ دَاءٌ نَجِيسٌ لا شِفَاءَ لَهُ ... للْمَرْءِ كَانَ صَحِيحاً صائِبَ القُحَمِ
وتَنَجَّسَ : فَعَلَ فِعْلاً يَخْرُجُ به عِنِ النَّجَاسَةِ كما قيل : تَأَثَّمَ وتَحَرَّجَ وتَحَنَّثَ إِذا فَعَل فِعْلاً يَخْرُجُ به عن الإِثْمِ والحَرَجِ والحِنْثِ . والتَّنْجِيسُ : اسمُ شَيْءٍ كانَت العَرَبُ تَفْعَلُه : وهو تَعْلِيقُ شيْءٍ من القَذَرِ أَوْ عِظَام المَوْتَى أَو خِرْقَةِ الحائضِ كان يُعَلَّقُ علَى مَن يُخَافُ عَلَيْه من وَلُوعِ الجِنِّ بِه كالصِّبْيَان وغيرِهم ويَقُولُون : الجِنُّ لا تَقْرَبُهَا . وعِبَارَة الصّحاحِ : والنَّنْجِيسُ : شْيءٌ كانَت العربُ تفعلُه كالعُوذَةِ تَدْفَعُ بها العِيْنَ ومنه قَولُ الشاعر :
" وعَلَّقَ أَنْجاساً عَلَىَّ المُنَجِّسُ قلْتُ : وصَدْرُه :
" ولو كانَ عِنْدِي كاهِنَانِ وحَارِسٌ وقال ابنُ الأَعْرَابيّ : من المَعَاذَاتِ : التَّميمَةُ والجُلْبَةُ والمُنَجّسَة . ويقال : المُعَوَّذُ مُنَجَّسٌ قال ثَعْلَبٌ : قلت له : لِمَ قِيلَ للمُعّوَّذِ : مُنَجَّسٌ وهو مأْخُوذٌ من النَّجَاسَة ؟ فقالَ : لأَنَّ للعَرَبِ أَفْعَالاً تُخَالِفُ مَعانِيهَا أَلْفَاظَهَا يُقَال : فُلانٌ يَتَنَجَّسُ إِذا فَعل فِعْلاً يَخْرُج به مِن النَّجَاسَة وسَاقَ العِبَارَةَ الَّتي سُقْنَاهَا آنِفاً . قلتُ : وسَبَقَ أَيضاً إِنْشَادُ قولِ العَجّاج في ح م س :
" وَلَمْ يَهَبْنَ حُمْسَةً لأَحْمَسَا
" ولاَ أَخَاً عَقَدٍ ولا مُنَجِّساً ومن سَجَعَاتِ الأَسَاس : إِذا جاءَ القَدَرُ لَم يُغْنِ المُنَجِّمُ ولا المُنَجِّسُ ولا الفَيْلَسُوفُ ولا المُهَنْدِس . قالَ وهو الَّذِي يُعَلِّقُ على الَّذِي يُخافُ عليه الأَنْجَاسَ مِن عِظَامِ المَوْتَى ونَحْوِهَا لِيَطْرُدَ الجنَّ : لنُفْرَتِهَا من الأَقْذَارِ . ومِمّا يُسْتَدْرَك عليه : النَّجْسُ بالفَتْحِ وككَتِفٍ : الدَّنِسُ القَذِرُ مِن النّاسِ . ودَاءٌ نَجِسٌ ككَتِفٍ : عَقِيمٌ وقد يُوصَفُ به صاحِبُ الداءِ وكذلِكَ في أَخَواتِه الِّتي ذَكَرَها المصنِّف . والنَّجْسُ بالفَتْح : إتِّخَاذُ عُوِذَةِ الصَّبِيِّ وقد نَجَسَ له ونَجَّسه : عَوَّذَه . والنِّجَاسُ بالكَسْرِ : التَّعْوِيذُ عن ابنِ الأَعْرَابِيِّ قالَ : كأَنَّهُ الإسْمُ من ذلِكَ . قالَ : والنُّجُسُ : بضَمَّتَيْنِ : المُعَوِّذُون وفي بعض النُّسَخِ : المُعَقِّدُون والمَعْنَى وَاحِدٌ : وهم الّذِين يَرْبِطُون على الأَطْفَالِ ما يَمْنَع العيْنَ والجِنَّ . ومِن المجازِ : نَجَّسَتْه الذُّنُوبُ . والنَّاسُ أَجْنَاسٌ وأَكثَرُهم أَنْجَاس . وتقول : لا تَرَى أَنْجَسَ من الكافِر ولا أَنْحَسَ من الفاجِر كما في الأَساس . والمَنْجَسُ : جُلَيْدَةٌ تُوضَعُ على حَزِّ الوَتَرِ

### Türkçe

**نجس**
**نَجِسَ - يَنْجَسُ** (**نَجُسَ - يَنْجُسُ**) - **نَجَس**
**نَجِسَ - يَنْجَسُ** (**نَجُسَ - يَنْجُسُ**) + varlık veya şey: iğrençleşir, kirlenir ve pislenir (Kur’ân’da “iğrençleşir” veya “kirlenir” veya “pislenir” lafızları yoktur): ona, ruh sahibi iğrenç bir şey yahut çirkin bir görünüş yahut eziyet verici veya zararlı bir iz/etki isabet eder de ondan tiksinir ve ondan beri olmaya çalışır.

**نَجَس**: “**فَعَل**” vezninde: **نَجِسَ - يَنْجَسُ** fiilinin isim-fiilidir; o, aynı zamanda mef‘ûl mânasında da olur: insanlara yapışan veya isabet eden, ruh sahibi iğrenç şey yahut çirkin görünüş yahut zararlı ve eziyet verici iz/etki; bundan dolayı ondan beri olmaya çalışırlar.

Ve lafız, “pislik ve necis ve is ve benzeriyle kirlenme ve pislenme” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**فََرَث - يَفْرُثُ**، **صَدَّ - يَصِدُّ**، **رَجُسَ - يَرْجُسُ** (**رَجِسَ - يَرْجَسُ**)، **نَجِسَ - يَنْجَسُ** (**نَجُسَ - يَنْجُسُ**)، **دَسَى - يَدْسَى** (**دَسَا - يَدْسُو**)، **شَابَ - يَشُوْبُ**

**نجس**
	﴿Ey iman edenler! Müşrikler ancak **نجس**tir; şu yıllarından sonra Mescid-i Harâm’a yaklaşmasınlar. Eğer yoksulluktan korkarsanız, Allah dilerse sizi fazlından zengin kılacaktır. Şüphesiz Allah bilendir, hikmet sahibidir (28)﴾ **التوبة**

**مختار الصحاح**
● [**نجس**] ن ج س: **نَجِسَ** şey, **طرِب** bâbındandır; o hâlde o **نَجِسٌ**tir; **الجيم**’in kesriyle ve fethiyle. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿Şüphesiz müşrikler **نَجَسٌ**tur﴾. Ve başkası onu **أَنْجَسَهُ** yaptı ve onu **نَجَّسَهُ** de mânaca (aynıdır).

**معجم الفرائد القرآنية:**
ن ج س
“**نَجَسٌ**” Allah Teâlâ’nın şu sözünde: “Şüphesiz müşrikler **نَجَسٌ**tur; şu yıllarından sonra Mescid-i Harâm’a yaklaşmasınlar” (28) **التوبة**.
**النَّجَس**: her iğrenilen şey; ve **النجاسة** pisliktir.

**الراغب**
**نجس**
- **النجاسة**: pisliktir; bu da iki kısımdır: bir kısım duyuyla idrak edilir, bir kısım basîretle idrak edilir; ikincisiyle Allah Teâlâ müşrikleri vasıflandırdı ve şöyle dedi: }Şüphesiz müşrikler **نجس**tir{ [**التوبة**/28]. Ve denir ki: **نجسة**; yani onu necis yaptı. Ve onu **نجسه** de: onun necasetini giderdi. Bundan: Arapların **تنجيس**i; bu, onların yaptıkları bir şeydi: çocuğa, şeytanın necasetini ondan defetsinler diye bir muska asmak. Ve **الناجس** ile **النجيس**: illeti kötü bir hastalık; onun için hiçbir ilaç yoktur.

**ملخص اللسان:**
1. **النَّجْسُ** ve **النِّجْسُ** ve **النَّجَسُ**: insanlardan ve her şeyden, senin iğrendiğin pis olan. Ve **نَجِسَ** şeyi **يَنْجَسُ** **نَجَساً**; o hâlde o **نَجِسٌ** ve **نَجَسٌ**tur; ve adam **نَجِسٌ** ve **نَجَسٌ**tur; çoğulu **أَنْجاسٌ**dur. Ve denildi ki: **النَّجَسُ** tek, iki, çoğul ve müennes için tek bir lafızla olur: adam **نَجَسٌ**, iki adam **نَجَسٌ**, kavim **نَجَسٌ**.
2. Ve **النَّجِسُ**: kirli olan.
3. Ve hastalık **نجِسٌ** ve **ناجِسٌ** ve **نَجِيسٌ** ve **عَقامٌ**: ondan şifa bulmaz; hastalığın sahibi de onunla vasıflandırılabilir.
4. Ve **الّنَجْس**: çocuğa muska edinmektir; ona **نَجَّس** etti ve onu **نَجَّسَه**: ona muska yaptı. Ve **النَّجاس**: muska yapma; ve **التَّنْجِيسُ** Arapların yaptığı bir şeydi; göz değmesini onunla defettikleri muska gibi.

**لسان العرب**
● - **نجس**: **النَّجْسُ** ve **النِّجْسُ** ve **النَّجَسُ**: insanlardan ve her şeyden, senin iğrendiğin pis olan. Ve **نَجِسَ** şeyi, kesre ile, **يَنْجَسُ** **نَجَساً**; o hâlde o **نَجِسٌ** ve **نَجَسٌ**tur; ve adam **نَجِسٌ** ve **نَجَسٌ**tur; çoğulu **أَنْجاسٌ**dur. Ve denildi ki: **النَّجَسُ** tek, iki, çoğul ve müennes için tek bir lafızla olur: adam **نَجَسٌ**, iki adam **نَجَسٌ**, kavim **نَجَسٌ**. Allah Teâlâ dedi ki: “Şüphesiz müşrikler **نَجَسٌ**tur”; artık kırdıkları zaman tesniye, cem‘ ve te’nîs yaptılar da “**أَنْجاسٌ**” ve “**نِجْسَةٌ**” dediler. Ve **الفرّاء** dedi ki: **نَجَسٌ** cem‘ edilmez ve müennes yapılmaz. Ve **أَبو الهيثم** şu sözünde: “Şüphesiz müşrikler **نَجَسٌ**tur” hakkında dedi ki: yani **أَنْجاسٌ**; habîsler. Hadiste: Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, helâya girdiğinde şöyle derdi: “Allah’ım, **النَّجْسِ** **الرِّجْس** **الخَبيثِ** **المُخْبِث**’ten sana sığınırım.” **أَبو عبيد** dedi ki: **الفرّاء**’nın zannına göre: onlar **النجس** ile başlayıp **الرجس**’i zikretmezlerse **النون** ve **الجيم**’i fetha ederler; **الرجس** ile başlayıp sonra onu **النجس** ile tâbi kılarlarsa **النون**’u kesre ederler; böylece onu **الرجس** ile söylediklerinde ona tâbi kılarlar ve “**رِجْسٌ نِجْسٌ**” derler; **رِجْس**’in yeri sebebiyle kesre ederler; ve “**جاء بالطِّمِّ والرِّمِّ**” dedikleri gibi tesniye ve cem‘ ederler. Artık onu tek başına söylediklerinde “**بالطَّم**” derler de fetha ederler. Ve başkası onu **أَنْجَسَه** yaptı ve onu **نَجَّسه** de mânaca (aynıdır). **ابن سيده** dedi ki: aynı şekilde tersini de yaparlar; “**نِجْس رِجْسٌ**” derler; onu kesre ile söylerler, ondan sonra gelen **رِجْس**’in yeri sebebiyle; onu tek başına söylediklerinde “**نَجَسٌ**” derler. Ama **رِجْسٌ** tek başına olunca her hâlükârda meksûrdur; bu, **الفرّاء**’nın mezhebi üzeredir. Ve o, **النَّجاسة**dir; ve onu **أَنْجَسه** yaptı. Hadiste, **الحسن**’den: bir adam, nikâhladığı bir kadınla zina etti; şöyle dedi: “O, onu **أَنْجَسَها** yaptı; o, ona daha lâyıktır.” Ve **النَّجِسُ**: kirli olan. Ve hastalık **نجِسٌ** ve **ناجِسٌ** ve **نَجِيسٌ** ve **عَقامٌ**: ondan şifa bulmaz; hastalığın sahibi de onunla vasıflandırılabilir. Ve **الّنَجْس**: çocuğa muska edinmektir; ona **نَجَّس** etti ve onu **نَجَّسَه**: ona muska yaptı. Şöyle dedi:
Ve sütlü bir cariye, ve **مُنَجِّسٍ**,
ve vuruşunda isabet ettirilmemiş bir **طارِقَةٍ**
(* Bu beyit **أَساس البلاغة**’de şu surette gelmiştir:
Ve giyilmiş bir **وحازيةٍ**, ve **منجَّسِ**,
ve vuruşunda sıkılaştırılmamış bir **طارقةِ**.)
Câhiliye ehlinin, Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, gelinceye kadar, bir **متَكَهِّنٍ** ile bir **حَدَّاس** ve bir **راقٍ** ve bir **منَجِّس** ve bir **متَنَجِّم** arasında olduklarını vasfeder. Ve **النَّجاس**: muska yapma; **ابن الأَعرابي**’den: sanki bunun ismidir. **ابن الأَعرابي**: muskalardan: **التَّمِيمة** ve **الجُلْبَة** ve **المنَجِّسة**. Ve muska yapılan kimseye: **مُنَجَّس** denir. **ثعلب** dedi ki: ona dedim: muska yapılana niçin **منَجَّس** denildi; hâlbuki **النجاسة**’den alınmıştır? Dedi ki: Arapların, mânaları lafızlarına muhalif fiilleri vardır; denir ki: falan **يتنجس** eder; yani necasetten çıkardığı bir fiil yapar; tıpkı “**يَتَأَثَّم**” ve “**يَتَحَرَّجُ**” ve “**يَتَحَنَّثُ**” denildiği gibi: günah, sıkıntı ve yemin bozma hâlinden çıkardığı bir fiil yaparsa. **الجوهري**: **التَّنْجِيسُ** Arapların yaptığı bir şeydi; göz değmesini onunla defettikleri muska gibi. Bundan şairin sözü:
**وعَلَّقَ أنْجاساً عليَّ المُنَجِّس**
(* “وعلق إلخ” sözü: **شرح القاموس**’ta olduğu üzere, صدر’ı:
**وكان لدي كاهنان وحارث**)
**الليث**: **المُنَجَّسُ**; üzerine kemikler veya bez parçaları asılan kimsedir. Ve muska yapana: **منَجِّس** denir. Câhiliye ehli, cinlerin gözlerinden korkulan çocuk ve korkulan kimse üzerine, hayız bezlerinden pislikleri asarlar ve “cinler ona yaklaşmaz” derlerdi. **ابن الأَعرابي**: **النُّجُسُ** muska yapanlardır; ve **الجُنُس** donmuş sulardır. Ve **المَنْجَسُ**: telin yarığı üzerine konulan bir deri parçasıdır.

**مقاييس اللغة:**
(**نجس**) **النون** ve **الجيم** ve **السين** sahih bir asıldır; temizlik zıddına delâlet eder. Ve **شيء نَجِسٌ** ve **نَجَسٌ**: pistir. Ve **النَّجَس**: pisliktir. Uzak değildir ki ondan olsun: onların sözü: **النَّاجس**: illeti, ilacı olmayan hastalık. **ساعدةُ الهذليّ** dedi ki:
Ve ak saç, ilacı olmayan **نَجِيسٌ** bir hastalıktır *** kişi için; sağlam iken, şiddetli belâlara uğrayan (kimse için) ([14])
Sanki o, insanda uzayınca onu **نَجِسَه** [veya **نَجَّسَه**([15])] eder; yani onu pisledi yahut pis kıldı. Ama **التَّنجيس** Arapların yaptığı bir şeydi: çocuğa, cinlerden onu korudukları bir şeyi asarlardı; belki o bir kemiktir yahut ona benzer bir şeydir; bu sebeple ona **تنجيساً** adı verildi. Dedi ki:
* Ve **المنجِّس** bana **أنجاساً** astı ([16]) *

**القاموس المحيط:**
**النَّجْسُ**, fetha ile ve kesre ile ve hareke ile ve **كتِفٍ** ve **عَضُدٍ** gibi: temiz olanın zıddıdır. Ve **نَجُِسَ**, **سَمِعَ** gibi ve **كَرُمَ** gibi; ve başkası onu **أنْجَسَهُ** yaptı ve onu **نَجَّسَهُ** yaptı; derken o **فَتَنَجَّسَ** oldu. Ve hastalık **ناجِسٌ** ve **نَجِيسٌ**, **كريمٍ** gibi: ondan şifa bulunmazsa. Ve **تَنَجَّسَ**: onunla necasetten çıktığı bir fiil yaptı. Ve **التَّنْجِيسُ**: pislikten bir şeyin adı; yahut ölülerin kemikleri; yahut hayızlı kadının bezi; cinin ona düşkünlüğünden korkulan kimseye asılırdı. Ve muska yapılan kimse **مُنَجَّسٌ**tur.

**تاج العروس:**
ن ج س
**النَّجْسُ** fetha ile; ve onların bazısı onunla okudu. Onu, sonra zikredeceği lugatları toplamak için kayıtladı; onlar: kesre ile **النِّجْسُ**tur. **أَبو عُبَيْدٍ** dedi ki: **الفَرَّاءُ**’nın zannına göre: onlar **النَّجَس** ile başlayıp **الرِّجْس**’i zikretmezlerse **النُّون** ve **الجِيم**’i fetha ederler; **الرِّجْس** ile başlayıp sonra **النّجس** ile tâbi kılarlarsa **النون**’u kesre ederler; böylece onu **الرِّجْس** ile söylediklerinde ona tâbi kılarlar ve “**رِجْسٌ نِجْسٌ**” derler; **رِجْس**’in yeri sebebiyle kesre ederler; ve “**جاءَ بالطِّمِّ والرِّمِّ**” dedikleri gibi tesniye ve cem‘ ederler; onu tekil yaptıklarında “**بالطَّمِّ**” derler de fetha ederler. **ابنُ سِيدَه** dedi ki: aynı şekilde tersini de yaparlar; “**نِجْسٌ رِجْسٌ**” derler; onu kesre ile söylerler, ondan sonra gelen **رِجْسٍ**’in yeri sebebiyle; onu tekil yaptıklarında “**نَجَسٌ**” derler. Ama **رِجْسٌ** tek başına olunca her hâlükârda meksûrdur; bu, **الفَرّاءِ**’nın mezhebi üzeredir. Şeyhimiz dedi ki: **الحَرِيرِيُّ**, **دُرَّةِ الغَوَّاصِ**’ta, onun ancak **رِجْسٍ**’e tâbi olarak geldiğine dayanmıştır; hak ise, **ابنِ حَيْوَةَ**’nin “**إِنَّمَا المُشْركُونَ نجسٌ**”de onunla okuması sebebiyle bunun ekserî olduğudur. Dedim ki: bu, ayrıca **الحَسنِ بنِ عِمْرَانَ** ve **نُبَيْحٍ** ve **أَبِي وَاقِدٍ** ve **الجَرّاحِ** ve **ابنِ قُطَيْبٍ**’in de kıraatidir; **الصّاغانِيُّ** bunu **التَّكْمِلَة** ve **العُبَاب** ve **المُصَنِّف**’in **البَصَائِر**’inde açıkça belirtmiştir. Ve hareke ile **النَّجَسُ**. Ve **النَّجِسُ**, **كَكَتِفٍ** gibi; ve **الضَّحَاكُ** onunla okudu. Denildi ki: hareke ile **النَّجَسُ**, tek, iki, çoğul ve müennes için tek bir lugatla olur: adam **نَجَسٌ**, iki adam **نَجَسٌ**, kavim **نَجَسٌ**. Allah Teâlâ dedi ki: “Şüphesiz müşrikler **نَجَسٌ**tur”; artık kırdıkları zaman tesniye, cem‘ ve te’nîs yaptılar da “**أَنْجَاسٌ**” ve “**نَجِسَةٌ**” dediler. **الفَرّاءُ** dedi ki: **نَجَسٌ** cem‘ edilmez ve müennes yapılmaz. **أَبو الهَيْثَمِ** şu sözünde: “Şüphesiz müşrikler **نَجَسٌ**tur” hakkında dedi ki: yani **أَنْجَاسٌ**; habîsler. Ve **النَّجُسُ** **عَضُدٍ** gibi. **الشِّهَابُ الخَفَاجيُّ**, kendi hattıyla bulunduğu üzere, musannifin bu ibaresini sevk ettikten sonra dedi ki: derim ki: onun **نُون**’unun fetha ve kesre ile, **الجِيم**’in sükûnu ile, “hareke ile” sözünün karinesiyle olduğu beyan edildi; yani **الجيم**’in fetha ile harekelenmesi; çünkü mutlak harekeleme, lugatçılar ve kurrâ nezdinde fethaya gider. Ve sükûnu açıkça söylemekten, harekeleme mefhumunun delâletiyle müstağni oldu; hâlbuki o asıldır. Sonucu: onda beş lugat vardır: **النون**’un fethası ve kesresi, **الجيم**’in sükûnu ile; ve **الجيم**’de üç hareke, **النون**’un fethasıyla. Bunun açıklaması **العُبَاب**’dadır; ibaresi: iki fetha ile **النَّجَسُ**; fetha sonra kesre ile **النَّجِسُ**; fetha sonra damme ile **النَّجُسُ**; fetha sonra sükûn ile **النَّجْسُ**; kesre sonra sükûn ile **النِّجْسُ**: temiz olanın zıddıdır. Ve elbisesi **نَجُسَ** oldu; **سَمِعَ** gibi ve **كَرُمَ** gibi; **نَجْساً** ve **نَجَاسَةً**. **الرّاغبُ** **المُفْرَدات**’ta dedi ve musannif **البَصّائِر**’de ona tâbi oldu: **النَّجاسَةُ** iki kısımdır: bir kısım duyuyla idrak edilir, bir kısım basîretle idrak edilir; ikincisi üzere Allah, müşrikleri önceki âyette onunla vasıflandırdı. Dedim ki: **الزَّمَخْشَرِيُّ** bunun mecaz olduğunu zikretti. Ve başkası onu **أَنْجَسَهُ** yaptı ve onu **نَجَّسَهُ** **تَنْجِيساً** yaptı; derken o **فَتَنَجَّسَ** oldu. Ve fakihler, **النَّجِسِ** ile **المُتنَجِّسِ** arasında ayırım yaparlar; bu, yerinde açıkça belirtilmiştir. Hadiste, **الحَسَن**’den: bir adam, nikâhladığı bir kadınla zina etti; şöyle dedi: “O, onu **أَنْجَسَهَا** yaptı; o, ona daha lâyıktır.” Ve hastalık **نَاجِسٌ** ve **نَجِيسٌ**, **ككَرِيم** gibi; ve yine hastalık **عُقَامٌ**: ondan şifa bulunmazsa. **الزَّمْخْشَرِيُّ** dedi ki: **أَعْيَا المُنَجِّسِين**. Şair dedi ki:
“Ve hekimlere aciz bırakan bir hastalık: **ناجِسُ**.” Ve **ساعِدَةُ بنُ جُؤَيَّةَ** dedi ki:
Ve ak saç, şifası olmayan **نَجِيسٌ** bir hastalıktır ... kişi için; sağlam iken, şiddetli belâlara uğrayan (kimse için).
Ve **تَنَجَّسَ**: onunla necasetten çıktığı bir fiil yaptı; tıpkı “**تَأَثَّمَ**” ve “**تَحَرَّجَ**” ve “**تَحَنَّثَ**” denildiği gibi: günah, sıkıntı ve yemin bozma hâlinden çıkardığı bir fiil yaparsa. Ve **التَّنْجِيسُ**: Arapların yaptığı bir şeyin adıdır: pislikten bir şeyi yahut ölülerin kemiklerini yahut hayızlı kadının bezini, cinin ona düşkünlüğünden korkulan kimseye, çocuklar ve başkaları gibi, asmak; ve “cinler ona yaklaşmaz” derlerdi. **الصّحاح**’ın ibaresi: ve **النَّنْجِيسُ**: Arapların yaptığı bir şeydir; göz değmesini onunla defettikleri muska gibi. Bundan şairin sözü:
“Ve **المُنَجِّسُ** bana **أَنْجاساً** astı.” Dedim ki: onun صدر’ı:
“Ve eğer yanımda iki kâhin ve bir koruyucu olsaydı.” Ve **ابنُ الأَعْرَابيّ** dedi ki: muskalardan: **التَّميمَةُ** ve **الجُلْبَةُ** ve **المُنَجّسَة**. Ve denir ki: muska yapılan kimse **مُنَجَّسٌ**tur. **ثَعْلَبٌ** dedi ki: ona dedim: muska yapılana niçin **مُنَجَّسٌ** denildi; hâlbuki **النَّجَاسَة**’den alınmıştır? Dedi ki: çünkü Arapların, mânaları lafızlarına muhalif fiilleri vardır; denir ki: falan **يَتَنَجَّسُ** eder; yani necasetten çıktığı bir fiil yaparsa; ve az önce sevk ettiğimiz ibareyi zikretti. Dedim ki: ayrıca, **العَجّاج**’ın **ح م س**’teki sözünün inşadı da geçti:
“Ve **حُمْسَةً**’dan bir **أَحْمَسَا** için korkmadılar,
ve ne bir kardeş, ne bir akit, ne de bir **مُنَجِّساً**.”
Ve **الأَسَاس**’ın seci‘lerinden: “Kader gelince, ne **المُنَجِّمُ** ne **المُنَجِّسُ** ne filozof ne mühendis fayda verir.” Dedi ki: o, cinleri kovmak için, ölülerin kemiklerinden ve benzerlerinden **الأَنْجَاسَ**ı, kendisinden korkulan kimseye asandır; onların pisliklerden nefret etmeleri sebebiyle. Ve üzerine istidrâk edilenlerdendir: fetha ile ve **كَكَتِفٍ** gibi **النَّجْسُ**: insanlardan kirli pis olan. Ve **كَكَتِفٍ** gibi hastalık **نَجِسٌ**: kısırdır; hastalığın sahibi de onunla vasıflandırılabilir; musannifin zikrettiği kardeşlerinde de böyledir. Ve fetha ile **النَّجْسُ**: çocuğa muska edinmektir; ona **نَجَسَ** etti ve onu **نَجَّسه**: ona muska yaptı. Ve kesre ile **النِّجَاسُ**: muska yapmadır; **ابنِ الأَعْرَابِيِّ**’den; dedi ki: sanki bunun ismidir. Dedi ki: ve iki damme ile **النُّجُسُ**: muska yapanlardır; bazı nüshalarda: düğümleyenler; mânâ birdir: onlar, çocuklara göz ve cinleri engelleyen şeyi bağlayanlardır. Ve mecazdandır: günahlar onu **نَجَّسَتْه**. Ve insanlar **أَجْنَاسٌ**dır; onların çoğu **أَنْجَاس**tır. Ve dersin ki: kâfirden daha **أَنْجَسَ** ve fâcirden daha **أَنْحَسَ** görmezsin; **الأَساس**’ta olduğu gibi. Ve **المَنْجَسُ**: telin yarığı üzerine konulan küçük bir deri parçasıdır.
