# نجش (ن-ج-ش) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B4
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AC%D8%B4

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - ج - ش
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B4/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والشين مع النون
ش ج ن، ن ش ج، ج ش ن، ش ن ج، ن ج ش مستعملات
شجن:
الشَّجَنُ: الهمُّ والحزنُ، وأشجَنني فشَجُنتُ منه أشجُن شُجُوناً.
والحمامة تَشجُنُ شُجوناً إذا ناحت وتَحزنت.
ووردت أرضاً ما كانت لي شَجَناً أي وطناً.
والحديث ذو شُجُونٍ أي فُنونٍ وأعراض أي أطراف ونواحٍ.
والأشجانُ: الأحزانُ، جمع شَجَنٍ، والفعل منه شَجِنتُ أي صار الشَّجَنُ فيَّ.
وأما تَشَجنت فكأني تذكرت وتبكَّيت لذلك، وهو كقولك: فَطُنتُ فطناً، وفَطِنتُ للشيء فِطنةً وفَطَنا، وأنشدَ:
هَيَّجنَ أشجاناً لمِن تَشَجَّنا
والشاجنةُ: ضَربٌ من الأوديةِ والمَسايل ذو نبتٍ حسن، والجميعُ السَّواجِنُ.
والشَّجنةُ: شُجنة الرَّجم معلقةٌ بالعرش، ويعني بالشُّجنة قرابةً مُشتبِكةٌ، ويقال: هي كالغُصن من الشَّجَرَةِ، ويقال: هي شِجنَةٌ وشُجنةٌ.
نشج:
نَشَجَ الباكي يَنشِجُ نَشيجاً إذا غَصى البُكاءُ في حَلقه عند الفَزعة.
والطَّعنة تَنشِجُ عند خروج الدَّم: تسمع لها صوتاً في جَوفها، وإذا بدا صوتٌ كالنَّفخة قيل نعرتِ الطَّعنةُ.
والقِدر تَنشِجُ عند الغليان. والناشج الذي ينزع نفسه، قال:
وناشِجٌ عينه مُنَّهلَّةٌ تكفُ
جشن:
الجَوشنُ: ما عَرض من وسط الصدر.
ويقال: الجَوشَنُ اسم الحديد الذي يُلبسُ من السِّلاح.
وجَوشنُ الجَرادة صدرها.
شنج:
الشَّنَجُ: تَشَنُّج الأصابع كلَّها والجلد، وربَّما قالوا: شَنِجٌ أشنَجُ وشَنِجٌ مُشَنَّجٌ، والمُشَنَّجُ أشدُّ تشنيجاً، وإذا شَنِجَ نسا الدّابَّة فهو أقوى لها و أشدُّ لرجليها.
وتقول هذيل: غنجٌ على شَنَجٍ أي رجلٌ على جَمَلٍ، فالغنجُ هو الرجل، والشَّنَجُ: الجمل.
قالوا: والغنج تحريك العُنُقِ والبدن.
نجش:
النَّجشُ: إن يُريد الإنسانُ أن يبيع بياعةً فيُساومُه بثمنٍ كثير ينظر إليه ناظر فيقع فيها.
وفي التزويج أيضاً والأشياء، ومنه الحديث: " لا نَجشَ في الإسلام".
ونَجَشَها نَجشاً، ورجلٌ ناجِشٌ نَجُوشُ الصيد أي يأخذ من حواليها ليصرفها إلى الحِبالة.
قال زائدة: ينجُشُ الطَّير أي يسُوقُه.

##### Türkçe

باب **الجيم** و**الشين** مع **النون**
**ش ج ن**، **ن ش ج**، **ج ش ن**، **ش ن ج**، **ن ج ش** kullanılagelenlerdir.

**شجن**:
**الشَّجَنُ**: kaygı ve hüzündür. “Beni **أشجَنني** etti de ben ondan **شَجُنتُ**; ondan **أشجُن** (fiilini) **شُجُوناً** (mastarıyla) (yaparım).”
Güvercin, ötüp hüzünlendiği zaman **تَشجُنُ شُجوناً** (yapar).
“Bana **شَجَناً** (olan), yani vatan (olan) bir yere vardım.”
“Hadis **ذو شُجُونٍ**” yani türler ve arazlar, yani uçlar ve yanlar (sahiptir).
**الأشجانُ**: hüzünlerdir; **شَجَنٍ**’in cemidir. Ondan fiil: “**شَجِنتُ**” yani **الشَّجَنُ** bende oldu.
أما “**تَشَجنت**” ise, sanki hatırladım ve bunun için ağlar gibi yaptım; bu, senin “**فَطُنتُ** **فطناً** (dedin)” ve “**فَطِنتُ** şeye **فِطنةً** ve **فَطَنا** (dedin)” sözün gibidir. Ve şu beyit okunmuştur:
هَيَّجنَ أشجاناً لمِن تَشَجَّنا
**والشاجنةُ**: bitkisi güzel olan vadiler ve akıntı yataklarından bir türdür; hepsi **السَّواجِنُ**’dir.
**والشَّجنةُ**: **شُجنة الرَّجم** arşa asılıdır; **الشُّجنة** ile, birbirine dolaşmış bir akrabalık kastedilir. Ve denilir ki: o, ağaçtan bir dal gibidir. Ve denilir ki: o **شِجنَةٌ** ve **شُجنةٌ**’dir.

**نشج**:
Ağlayan **نَشَجَ** eder; **يَنشِجُ** **نَشيجاً** (eder): korku anında ağlama boğazında tıkandığı zaman.
Ve mızrak yarası, kanın çıkışı sırasında **تَنشِجُ** eder: onun iç boşluğunda bir ses işitirsin. Ve eğer üfleme gibi bir ses belirse “yarası **نعرتِ** etti” denilir.
Ve kazan kaynama sırasında **تَنشِجُ** eder. Ve **الناشج**: nefesini çekip çıkaran kimsedir. (Şair) dedi ki:
وناشِجٌ عينه مُنَّهلَّةٌ تكفُ

**جشن**:
**الجَوشنُ**: göğsün ortasından görünen şeydir.
Ve denilir ki: **الجَوشَنُ**, silahtan giyilen demirin adıdır.
Ve çekirgenin **جَوشنُ**’u: onun göğsüdür.

**شنج**:
**الشَّنَجُ**: bütün parmakların ve derinin kasılıp büzülmesidir. Bazen derler ki: **شَنِجٌ أشنَجُ** ve **شَنِجٌ مُشَنَّجٌ**; **المُشَنَّجُ** kasılmada daha şiddetlidir. Ve binek hayvanının siniri **شَنِجَ** ederse, bu onun için daha kuvvetli ve iki ayağı için daha şiddetlidir.
Ve Hüzeyl (lehçesi) şöyle der: “**غنجٌ** على **شَنَجٍ**” yani deve üzerinde bir adam; **الغنجُ** adamdır, **الشَّنَجُ**: devedir.
Dediler ki: **الغنج** boynu ve bedeni oynatmaktır.

**نجش**:
**النَّجشُ**: insanın bir malı satmak istemesi; ona çok bir fiyatla pazarlık edilmesi; ona bakan bir bakanın da onu görüp ona düşmesidir.
Evlendirmede de ve eşyalarda da (böyledir). Ondan hadis: “İslam’da **نَجشَ** yoktur.”
Ve onu **نَجَشَها** **نَجشاً** (etti). Ve bir adam **ناجِشٌ** **نَجُوشُ الصيد**: yani onu ağın içine sevk etmek için çevresinden alır.
Zâide dedi ki: “**ينجُشُ** kuşu” yani onu sürer.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B4/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

نَجَشْتُ الصيدَ أَنْجُشُهُ نَجْشاً، أي اسْتثرتُهُ. والناجِشُ: الذي يحوشُ الصيد. والنَجْشُ: أن تُزايدَ في المبيع ليقع غيرك وليس من حاجتك. وفي الحديث: "لا تَناجَشوا". ونَجَشْتُ الإبل، إذا جمعتها بعد تفرُّق. ومرَّ فلان يَنْجُشُ نَجْشاً، أي يسرع.

##### Türkçe

**نَجَشْتُ الصيدَ أَنْجُشُهُ نَجْشاً**: yani onu ürkütüp kaldırdım. **والناجِشُ**: avı sevk edip toplayan kimse. **والنَجْشُ**: satılan şeyde, başkasına (satış) gerçekleşsin diye, senin ihtiyacın olmadığı hâlde artırma yapmandır. Hadiste: “**لا تَناجَشوا**”. **ونَجَشْتُ الإبل**: ayrılıp dağılmasından sonra onları topladığım zaman. “Falan kimse **يَنْجُشُ نَجْشاً** geçti”: yani hızlanır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B4/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ج ش ن
جشن ، جنش ، شجن ، شنج ، نجش ، نشج : مستعملة :
جشن : قال الليث : جَوْشَنُ الجَرَادةِ : صدرُها .
والجَوْشَنُ : ما عُرضَ من وَسَط الصَّدر .
والجَوشَنُ : اسمُ الحديد الذي يُلبَسُ من السِّلاح .
وقال ذو الرِّمَّة يصف ثوراً طَعَن كلاباً بروْقَيْه في صدرها :
فكرَّ يمشُقُ طعناً في جَوَاشِنِهَا
كأنهُ الأجرَ في الإقبالِ يَحْتَسِبُ
أي في صدورها .
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) قال : المَجْشُونةُ : المرأة الكثيرةُ العمل النشيطةُ .
جنش : ( أبو العباس عن ابن الأعرابي ) قال : الجَنْشُ : نزحُ البئر .
وقال ابن الفَرَج : سمعت السُّلَمِيَّ يقول : جَنَشَ القومُ للقوم وَجَمَشُوا لهم أي أقبَلُوا
إليهم .
وأنشد :
أقُولُ لعبَّاسٍ وقد جَنَشَتْ لنا
حُيَيٌّ وأفْلَتْنَا فُوَيْتَ الأظافِرِ
وفي ( النوادر ) : الجنش : الغلظ ، وقالوا :
يوما مُرَا مِرَاتٍ يَومَا الجَنَشِ
( قلت ) : هو عيِدٌ لهم ، ويقالُ : جَنَشَ فلان إليَّ ، وجاشَ ، وهاشَ ، وتحوَّر ، وأَرَزَ بمعنى واحدٍ .
شجن : قال الليث : الشَّجَنُ : الهمُّ والحُزنُ .
( أبو عبيد عن أبي زيد ) : الشَّجَنُ : الحاجةُ حيث كانت ، وقد شَجَنَتْني الحاجة حيث كانت تَشْجُنُنِي شَجْناً إذا حَبَسَتْكَ .
وقال الكسائي مثله .
وقال الليث : أشْجنَني الأمرُ فَشَجُنْتُ أشجُنُ شُجُوناً .
والحمامة تَشْجُنُ شُجُوناً إذا نَاحَتْ وتحزَّنتْ .
وفي الحديث : ( الرَّحِمُ شِجْنَةٌ من الله ) .
وقال أبو عبيد : قال أبو عبيدة يعني قرابة مُشْتَبِكَة كاشتباكِ العُرُوقِ .
قال أبو عبيد : وكأن قولهم : ( الحديثُ ذو شُجُونٍ ) منه ، إنما هو تَمَسُّكُ بعضهِ ببعضٍ ، قال : وفيها لغتانِ : شِجْنَةٌ وشَجنَةٌ ، وبه سمِّيَ الرجل : شِجْنَة .
( أبو حاتم عن الأصمعي ) : ( الحديث ذو شُجُون ) يراد أنَّ الحديث يتَفَرَّقُ بالإنسانِ شُعَبُهُ ووجُوهُهُ .
وأخبرني المنذري عن أبي طالب أنه قال في قولهم ( الحديثُ ذو شُجُونٍ ) أي ذو فُنُونٍ وتشبُّثٍ بعضه ببعض .
قال أبو عبيد : قال أبو عبيدة : يُضربُ مثلاً للحديث يُستذكَرُ به حديثٌ غيره .
قال : وكان المُفَضَّلُ الضَّبِّيُّ يُحَدِّثُ بهذا المثل عن ضَبَّةَ بن أُدَ حين رأى مع الحارثِ بن كعبٍ سيفَ ابنِهِ سعيدٍ فعرفه فأخذه وقتل به الحارثَ بنَ كعبٍ ، وقال : ( الحديث ذو شُجُون ) وفيه يقول الفرزدق :
فلا تَأمَنَنَّ الحربَ إن استِعَارَهَا
كَضَبَّة إذ قال : الحديثُ شُجُونُ
( أبو عبيد عن أبي عمرٍ و ) : الشجوُنُ : أعالي الوادي ، واحدها : شَجْنٌ ، وهي الشّوَاجِنُ ، واحدها : شَاجِنَةٌ .
( قلت ) : في ديار ضَبَّةَ : وادٍ يقال له : الشَّوَاجِنُ ، في بطنه أطوَاءٌ كثيرةٌ ، منها : لَصَافِ واللِّهَابَةُ ، وثَبْرَةُ ، ومياهها عَذْبَةٌ .
وقال الليث ، يقال : شَجِنْتُ أشجُنُ شَجَناً أي صار الشَّجَنُ فيَّ ، وأما تشجَّنتُ فكأنه بمعنى تذكرتُ ، وهو كقولك : فطُنْتُ فَطَنا ، وفَطِنْتُ للشيء فِطْنةً وفَطَناً ، وأنشد :
هيَّجْنَ أشجاناً لِمَنْ تَشَجَّنا
وقال ابن الأعرابي : يقال شُجَنَةٌ وشُجنٌ للغُصن ، وشُجنةٌ وشُجَنٌ ، وشِجنَةٌ وشِجَنٌ ،
وشِجْنَةٌ وشِجْنٌ ، وشُجْنَةٌ وشُجُناتٌ وشُجناتٌ .
قال : والشجَنُ : الحَزَنُ ، والشجَن : هَوى النفس ، والشجَنُ : الحاجَةُ ، والجمعْ : أشجانٌ .
نشج : قال الليث : يقال : نَشَجَ الباكي يَنْشِجُ نشَيجاً ونَشْجاً وهو إذا غصّ البكاءُ في حَلقِهِ عند الفَزعَةِ .
والطعنة تَنْشِجُ عند خروجِ الدم : تسمُعُ لها صوتاً في جوفها .
والقِدْرُ تَنْشِجُ عند الغَلَيانِ .
( أبو عبيد عن أبي عمرٍ و ) : الأنشاجُ : مجارِي الماءِ ، واحدُهَا : نَشَجٌ ، وأنشد شمر :
تأبَّدَ لأيٌ منهُمُ فعُتائِدُه
فذو سَلَمٍ ، أنشاجُهُ فسواعِدُه
وفي حديث عمر ( أنه قرأ سورة يوسف في صلاة الفجر فسُمع نشيجُهُ خلف الصُّفوفِ ) .
قال أبو عبيد : النَّشيجُ : مثلُ بكاء الصبي إذا ضُرب فلم يُخرِجْ بُكاءَه ، وردَّدَهُ في صَدْره ، ولذلك قيل لصوتِ الحمارِ : نَشِيجٌ .
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : النَّشِيجُ من الفم ، والخَنِينُ من الأنف ، وكذلك : النَّخِيرُ .
وقال ابن شميل : النشيج : صوت الماء يَنْشجُ ، ونُشُوجُه في الأرض أن يقول : أُش ، يُسمع له صوت ، وقال هِمْيَانُ :
حتى إذا ما قَضَتِ الحَوَائِجَا
وَمَلأَتْ حُلاّبُهَا الخَلانِجَا
منها وثَمُّوا الأوطُبَ النواشِجَا
قال أبو عبيد : النَّوَاشِجُ : المُمْتلئة .
شنج : قال الليث : الشَّنَجُ : تَشَنُّجُ الجِلدِ والأصابعِ كلِّها ، وأنشد :
قام إليها مُشْنِجُ الأنَامل
أغثَى خَبيثُ الرِّيحِ بالأصَائِلِ
قال : وربما قالوا : شَنِجٌ أشْنَجُ ، وَشَنِجٌ مُشَنَّجٌ ، والمشنَّج : أشدُّ تشنُّجاً ، وإذا كانت الدابة شَنِجَ النَّسَا فهو أقوى لها ، وأشدَّ لرجلَيْها .
وقال غيره : من الحيوان : ضروب توصفُ بشنَجِ النَّسَا ، وهي لا تسمحُ بالمشيِ ، منها : الظَّبيُ .
وقال أبو دُوادٍ الإياديُّ :
وقُصْرَى شَنِجِ الأنْسَا
ءِ نبَّاحٍ من الشُّعب
ومنها : الذئب ، وهو أقْزَلُ إذا طُرِدَ فكأنه يتوجَّى .
ومنها : الغُرابُ وهو يَحْجِلُ كأنه مقيَّد .
وقال الطِّرمَّاح يذكر الغراب :
شَنِجُ النَّسَا حَرِقُ الجَنَاح كأنه
في الدار إثر الظَّاعنِين مقيَّد
وَشَنجُ النَّسَا يُستحب في العتاقِ خاصةً ، ولا يُستحبُّ في الهَمَاليجِ .
وقال الليث : تقول هُذيل : غَنَجٌ على شَنَجٍ أي رَجُلٌ على جَمَلٍ ، فالغَنَحُ هو الرجل ، والشنجُ : الجمل ، ونحو ذلك ، قال ابن دريد .
نجش : نهى رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) عن النّجشِ ، وقال : ( لا تَنَاجَشُوا ) .
وقال أبو عبيد : هو أن يزيدَ الرجلُ في ثمنِ السِّلعة وهو لا يرُيدُ شِرَاءَهَا ، ولكن لِيَسْمَعَهُ غيرُه فيزيدَ بزيادته ، وهو الذي يُروى فيه عن ابن أوفى أنه قال : ( النَّاجِشُ آكل رباً خَائنٌ ) .
قال : والنّجاشيُّ هو الناجِشُ الذي يَنجُشُ الشيءُ نَجشاً فيَسْتَخرِجَهُ .
والنجْشُ : استثارة الشيء .
وقال شمر : أصل النّجْشِ : البحث وهو استخراج الشيء .
قال رؤبة :
فالخُسُر قول الكَذِبِ المنجُوش
وقال ابن الأعرابي : مَنْجُوشٌ : مُفْتَعَلٌ مكذُوبٌ .
وقال أبو عمرٍ و : النجَّاش : الذي يسوق الدوابّ والرِّكابَ في السُّوق يستخرج ما عندها من السَّيرِ ، وأنشد :
غير السُّرَى وسائِقٍ نَجّاشِ
وقال شمر : قال أبو سعيد : في التّناجُشِ شيء آخر مُبَاحٌ وهو المرأةُ التي تزوّجَتْ وطُلِّقَتْ مرة بعد أخرى ، أو السِّلعةُ التي اشتُريَت مرة بعد مرة ثم بيْعَتْ .
وقال ابن شميل : النجْشُ أن تمدحَ سِلعَةَ غيرك ليبيعها أو تذمَّها لئلا تنفُقَ ، عنه ، رواه ابن أبي الخطاب .
والنَّاجشُ : الذي يثيرُ الصيدَ لِيَمُرَّ على الصّيَّادِ .

##### Türkçe

ج ش ن
**جشن** ، **جنش** ، **شجن** ، **شنج** ، **نجش** ، **نشج** : kullanımdadır:

**جشن** : Leys dedi: **جَوْشَنُ الجَرَادةِ** : onun göğsüdür.
Ve **الجَوْشَنُ** : göğsün ortasından enine olan şeydir.
Ve **الجَوشَنُ** : silâhtan giyilen demirin adıdır.
Zü’r-Rimme, boynuzlarıyla köpekleri göğüslerinden yaralayan bir boğayı vasfederek dedi ki:
فكرَّ يمشُقُ طعناً في جَوَاشِنِهَا
كأنهُ الأجرَ في الإقبالِ يَحْتَسِبُ
Yani: onların göğüslerinde.
( Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den ) dedi: **المَجْشُونةُ** : işi çok olan, faal kadın.

**جنش** : ( Ebü’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den ) dedi: **الجَنْشُ** : kuyunun suyunu çekip boşaltmaktır.
İbnü’l-Ferec dedi: Sülemî’nin şöyle dediğini işittim: **جَنَشَ** kavim, kavme ve **جَمَشُوا** onlara; yani onlara yöneldiler.
Ve şu beyit okundu:
أقُولُ لعبَّاسٍ وقد جَنَشَتْ لنا
حُيَيٌّ وأفْلَتْنَا فُوَيْتَ الأظافِرِ
Ve ( **النوادر** )’de: **الجنش** : kabalık/kalınlık; ve dediler:
يوما مُرَا مِرَاتٍ يَومَا الجَنَشِ
( Dedim ): o, onlar için bir bayramdır; ve denir: **جَنَشَ** falan bana, ve **جاشَ** , ve **هاشَ** , ve **تحوَّر** , ve **أَرَزَ**; tek bir mânâdadır.

**شجن** : Leys dedi: **الشَّجَنُ** : keder ve hüzündür.
( Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den ): **الشَّجَنُ** : nerede olursa olsun ihtiyaçtır; ve “ihtiyaç beni nerede olursa olsun tuttu” denir: **شَجَنَتْني** ihtiyaç nerede olursa olsun, seni alıkoyduğu zaman **تَشْجُنُنِي شَجْناً**.
Kisâî de bunun benzerini söyledi.
Leys dedi: İş beni **أشْجنَني** etti de ben **شَجُنْتُ**; **أشجُنُ شُجُوناً**.
Ve güvercin, inleyip hüzünlendiği zaman **تَشْجُنُ شُجُوناً**.
Hadiste: ( **الرَّحِمُ شِجْنَةٌ من الله** ).
Ebû Ubeyd dedi: Ebû Ubeyde dedi; yani damarların birbirine geçmesi gibi birbirine geçmiş bir akrabalık.
Ebû Ubeyd dedi: Sanki onların “( **الحديثُ ذو شُجُونٍ** )” sözü de ondandır; ancak onun bir kısmının bir kısmına tutunmasıdır. Dedi: onda iki dil vardır: **شِجْنَةٌ** ve **شَجنَةٌ**; ve bununla adlandırıldı adam: **شِجْنَة**.
( Ebû Hâtim, Asma‘î’den ): “( **الحديث ذو شُجُون** )” ile, hadisin insanla onun kollarını/dallarını ve yönlerini dağıtması kastedilir.
Münzirî bana Ebû Tâlib’den haber verdi ki, onların “( **الحديثُ ذو شُجُونٍ** )” sözünde: yani türlü türlü olan ve bir kısmı bir kısmına tutunan (şey) demektir.
Ebû Ubeyd dedi: Ebû Ubeyde dedi: başka bir hadisin hatırlatıldığı hadise misal olarak vurulur.
Dedi: Mufaddal ed-Dabbî bu misali, Dubbe b. Üdden, Hâris b. Ka‘b ile birlikte oğlunun Sa‘îd’in kılıcını gördüğünde onu tanıyıp alması ve onunla Hâris b. Ka‘b’ı öldürmesi üzerine rivayet ederdi; ve dedi: ( **الحديث ذو شُجُون** ). Bunun hakkında Ferazdak şöyle der:
فلا تَأمَنَنَّ الحربَ إن استِعَارَهَا
كَضَبَّة إذ قال : الحديثُ شُجُونُ
( Ebû Ubeyd, Ebû ‘Amr’dan ve ): **الشجوُنُ** : vadinin üst taraflarıdır; tekili: **شَجْنٌ**; ve onlar **الشّوَاجِنُ**’dir; tekili: **شَاجِنَةٌ**.
( Dedim ): Dubbe’nin diyarında **الشَّوَاجِنُ** denilen bir vadi vardır; onun karnında birçok kıvrımlar vardır; onlardan: **لَصَافِ** ve **اللِّهَابَةُ** ve **ثَبْرَةُ**; ve suları tatlıdır.
Leys dedi: denir: **شَجِنْتُ**; **أشجُنُ شَجَناً**; yani bende **الشَّجَنُ** oldu. Ama **تشجَّنتُ** sanki “hatırladım” mânâsındadır; ve bu, “**فطُنْتُ فَطَنا**” ve “**فَطِنْتُ** şeye **فِطْنةً** ve **فَطَناً**” demen gibidir. Ve şu beyit okundu:
هيَّجْنَ أشجاناً لِمَنْ تَشَجَّنا
İbnü’l-A‘râbî dedi: dala **شُجَنَةٌ** ve **شُجنٌ** denir; ve **شُجنةٌ** ve **شُجَنٌ**; ve **شِجنَةٌ** ve **شِجَنٌ**;
ve **شِجْنَةٌ** ve **شِجْنٌ**; ve **شُجْنَةٌ** ve **شُجُناتٌ** ve **شُجناتٌ**.
Dedi: **الشجَنُ** : hüzündür; ve **الشجَن** : nefsin hevesidir; ve **الشجَنُ** : ihtiyaçtır; ve çoğulu: **أشجانٌ**.

**نشج** : Leys dedi: denir: **نَشَجَ** ağlayan; **يَنْشِجُ نشَيجاً** ve **نَشْجاً**; o, korku anında ağlamanın boğazında düğümlenmesidir.
Ve yara darbesi, kanın çıkışı sırasında **تَنْشِجُ**: onun iç boşluğunda bir ses işitirsin.
Ve kazan, kaynama sırasında **تَنْشِجُ**.
( Ebû Ubeyd, Ebû ‘Amr’dan ve ): **الأنشاجُ** : su yollarıdır; tekili: **نَشَجٌ**. Şemmer şu beyiti okudu:
تأبَّدَ لأيٌ منهُمُ فعُتائِدُه
فذو سَلَمٍ ، أنشاجُهُ فسواعِدُه
Ömer’in hadîsinde: ( sabah namazında Yûsuf sûresini okudu da safların arkasından onun **نشيجُهُ**’i işitildi ).
Ebû Ubeyd dedi: **النَّشيجُ** : dövüldüğünde ağlamasını dışarı çıkarmayan, onu göğsünde geri çevirip tekrarlayan çocuğun ağlaması gibidir; bu yüzden eşeğin sesine **نَشِيجٌ** denildi.
( Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den ): **النَّشِيجُ** ağızdandır; **الخَنِينُ** burundandır; aynı şekilde: **النَّخِيرُ**.
İbn Şümeyl dedi: **النشيج** : suyun sesi; **يَنْشجُ**; ve onun yerdeki **نُشُوجُه**’u, “**أُش**” demesidir; ona bir ses işitilir. Hımyân dedi:
حتى إذا ما قَضَتِ الحَوَائِجَا
وَمَلأَتْ حُلاّبُهَا الخَلانِجَا
منها وثَمُّوا الأوطُبَ النواشِجَا
Ebû Ubeyd dedi: **النَّوَاشِجُ** : dolu olanlar.

**شنج** : Leys dedi: **الشَّنَجُ** : derinin ve parmakların hepsinin kasılıp büzülmesidir. Ve şu beyit okundu:
قام إليها مُشْنِجُ الأنَامل
أغثَى خَبيثُ الرِّيحِ بالأصَائِلِ
Dedi: Bazen “**شَنِجٌ أشْنَجُ**” ve “**شَنِجٌ مُشَنَّجٌ**” derler; **المشنَّج**: daha şiddetli kasılıp büzülmüş olandır. Ve binek hayvanda **شَنِجَ النَّسَا** olursa, bu onun için daha güçlü ve iki ayağı için daha şiddetlidir.
Başkası dedi: hayvandan, **شنَجِ النَّسَا** ile vasfedilen türler vardır; ve onlar yürümeye izin vermez; onlardan: ceylan.
Ebû Duvâd el-İyâdî dedi:
وقُصْرَى شَنِجِ الأنْسَا
ءِ نبَّاحٍ من الشُّعب
Onlardan: kurt; kovalandığında **أقْزَلُ** olur; sanki acı duyar.
Onlardan: karga; o **يَحْجِلُ** eder; sanki bağlanmış gibidir.
Tırimmâh, kargayı anarak dedi:
شَنِجُ النَّسَا حَرِقُ الجَنَاح كأنه
في الدار إثر الظَّاعنِين مقيَّد
Ve **شَنجُ النَّسَا** özellikle asil atlarda beğenilir; ve **الهَمَاليجِ**’de beğenilmez.
Leys dedi: Hüzeyl şöyle der: **غَنَجٌ على شَنَجٍ**; yani bir adam bir deve üzerindedir; **الغَنَحُ** adamdır, **الشنجُ** devedir; ve bunun benzeri; İbn Düreyd dedi.

**نجش** : Resûl ( صلى الله عليه وسلم ) **النّجشِ**’ten nehyetti ve dedi: ( **لا تَنَاجَشُوا** ).
Ebû Ubeyd dedi: o, adamın malın fiyatında artırmasıdır; hâlbuki onu satın almak istemez; fakat başkası onu işitsin de onun artırmasıyla artırsın diye. Ve bu, İbn Evfâ’dan rivayet edilendir; o dedi ki: ( **النَّاجِشُ آكل رباً خَائنٌ** ).
Dedi: ve **النّجاشيُّ** o **الناجِشُ**’tir; ki o, şeyi **نَجشاً** ile **يَنجُشُ** eder de onu çıkarır.
Ve **النجْشُ** : bir şeyi kışkırtıp harekete geçirmektir.
Şemmer dedi: **النّجْشِ**’in aslı: araştırmadır; ve o, bir şeyi çıkarmaktır.
Rü’be dedi:
فالخُسُر قول الكَذِبِ المنجُوش
İbnü’l-A‘râbî dedi: **مَنْجُوشٌ** : uydurulmuş, yalanlanmış **مُفْتَعَلٌ**’dır.
Ebû ‘Amr’dan ve: **النجَّاش** : pazarda binekleri ve hayvanları süren; onların yürüyüşten yanındaki şeyi çıkarandır. Ve şu beyit okundu:
غير السُّرَى وسائِقٍ نَجّاشِ
Şemmer dedi: Ebû Sa‘îd dedi: **التّناجُشِ**’te başka bir şey daha vardır, mubahtır; o da, bir defadan sonra bir defa evlenip boşanan kadın; yahut bir defadan sonra bir defa satın alınıp sonra satılan maldır.
İbn Şümeyl dedi: **النجْشُ**: başkasının malını satması için övmendir; yahut onun elinde kalmasın diye onu yermendir; ondan; İbn Ebî’l-Hattâb rivayet etti.
Ve **النَّاجشُ** : avı kışkırtıp avcının üzerine geçsin diye (onu) kaldırandır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B4/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون والجيم وما يثلثهما)
(نجح)  النون والجيم والحاء أصلٌ يدلُّ على ظَفَرٍ وصِدْق وخيرٍ. منه النَّجاح في الحوائج: الظَّفَر بها. وسَيْرٌ نَجِيحٌ: وشيك. ورأيٌ نجيح: صواب. وتناجَحَتْ أحلامهم: تتابَعتْ بصدق. وأنجَحَ الله طَلِبَتَك: أسعَفَك بإدراكها.
(نجخ)  النون والجيم والخاء كلمةٌ تدل على حكايةِ صوت. يقال: سمعت نَجِيخَ الماء وناجِخَتَه: صَوْتَه. والنُّجَاخ([1]): صوت السَّاعل. ومنْجِخ([2]): موضع.
(نجد)  النون والجيم والدال أصلٌ واحدٌ يدلُّ على اعتلاءٍ وقوّة وإشراف. منه النَّجْد: الرجُل الشُّجاع. ونَجُدَ الرَّجُل يَنْجُد نَجْدَةً، إذا صار شُجاعاً. وهو نَجْد ونَجُدٌ وَنجِدٌ ونَجيد. والشَّجاعة نَجدةٌ. والمُناجِد: المُقاتِل. ولاقَى فلانٌ نَجدةً، أي شدَّة، أمراً عاكه([3]). قال طَرَفة:
تَحسَبُ الطّرفَ عليها نَجدةً *** يالقومِي للشَّبابِ المسبكِرّْ([4])أن ينظر النّاظرُ إليها فتلحقُها لذلك شِدّة، كأنَّه أراد نَعْمةَ جِسمها ورِقّته.
ومن الباب النَّجَد: العرق. ونَجِد نَجَداً: عَرِقَ من عملٍ أو كرب. قال:
يَظلُّ مِن خَوفِهِ الملاّحُ معتصِماً *** بالخيزُرانةِ بعد الأينِ والنَّجَدِ([5])
وربَّما قالوا في هذا: نُجِدَ فهو منجودٌ. قال:
صادياً يستغيثُ غيرَ مُغاثٍ *** ولقد كان عُصْرةَ المنجودِ([6])ويقال: استنجَدْتُه فأنْجَدَني، أي استغثْتُه فأغاثني. وفي ذلك الباب استعلاءٌ على الخَصم.
ومن الباب النَّجود: المشْرِفة([7]) من حمر الوَحش. واستنجد فلانٌ: قوِيَ بعدَ ضَعْف. ونَجَدْتُ الرّجُل أنْجُدُه: غلبته. حكاه ابنُ السكِّيت. والنَّجْد: ما عَلاَ من الأرض. وأنْجَدَ: علا من غَورٍ إلى نجد.
ومن الباب: هو نَجدٌ([8]) في الحاجة، أي خفيفٌ فيها. والنِّجَاد: حمائل السَّيف لأنه يعلو العاتِق. والنَّجْد: ما نُجِّد به البيتُ من متاع. والتَّنجيد: التزيين والنَّجْد: الطريقُ العالي. والمنَجَّد: الذي نَجَّده الدّهر إذا عَرَف وجَرَّب، كأنَّه شجَّعه وقوّاه. وقياس كلّ واحد.
(نجذ)  النون والجيم والذال كلمةٌ واحدة. النّاجِذ، وهو السِّنُّ بين الناب والأضراس. ثم يستعار فيقال للرّجُل: المنجَّذ، وهو المجرَّب. وبدت نواجِذُه في ضحكه. ويقولون: إنَّ الأضراس كلَّها نواجذ. وهذا عندنا هو الصَّحيح، لقول الشَّماخ:
* نواجِذُهنَّ كالحِدَأ الوَقيعِ([9]) *
ولأنَّهم يقولون: ضَحِكَ حتَّى بدا ناجذُه، فلو كان السِّنَّ الذي بين النّاب والأضراس لم يُقَلْ فيه هذا، لأنَّ ذاك بادٍ من أدنى ضَحِك.
(نجر)  النون والجيم والراء أصلان: أحدهما تسويةُ الشّيء وإصلاحُ قَدرِه، والآخر جِنسٌ من الأدواء.
الأوّل نَجْر الخشبِ، ونَجَره نَجْراً، وفاعله النَّجَّار، وهو منه، كأنه شيء سُوِّي([10]). نَجَره نجراً. وكذا النَّجْر: الطَّبْع. ويقولون - وما أدري كيف صِحّته-: إنَّ نَجْران البابِ: الخشَبة الذي يدور فيها.
والأصل الآخر النَّجَر: قالوا: نَجِرَت الإبلُ: عَطِشَت، ويقال مَجرت([11])، هو أن تَشرَب فلا تَرْوَى، وذلك يكون من أكلِ الحِبَّة. وحكى الخليلُ النّجْران: العَطشان. قالوا: وشهرُ ناجرٍ من هذا، لأنَّ الإبل تَنْجَر فيه. قال ابنُ السِّكِّيت: النَّجَر: أن يشرَبَ الإنسانُ اللَّبَنَ الحامِضَ فلا يَرْوَى من الماء.
(نجز)  النون والجيم والزاء أصلٌ صحيح يدلُّ على كمالِ شيءٍ في عَجلةٍ من غير بُطْء. يقال: نَجَزَ الوعدُ يَنْجُز([12]). وأنجزْتُه أنا: أعجلتُه. وأعطيته ما عِندي حتَّى نَجَزَ آخِرُه، أي وصل إليه آخرُه. وبِعْهُ ناجزاً بناجز، كقولهم يداً بيد: تعجيلاً بتعجيل. والمناجَزَة في الحرب: أن يتبارَزَ الفارسان، أي يُعجِّلانِ القتالَ لا يتوقفان([13]).
(نجس)  النون والجيم والسين أصلٌ صحيح يدلُّ على خلاف الطّهارة. وشيء نَجِسٌ ونَجَسٌ: قذِر. والنَّجَس: القَذَر. وليس ببعيد أن يكون منه * قولهم: النَّاجس: الداء لا دَواءَ له. قال ساعدةُ الهذليّ:
والشيب داءٌ نَجِيسٌ لا دواءَ له *** للمرءِ كان صحيحاً صائبَ القُحَمِ([14])كأنَّه إذا طال بالإنسان نَجِسَه [أو نَجَّسَه([15])]، أي قَذِره أو قذَّره. أمَّا التَّنجيس فشيء كانت العرب تفعله، كانوا يعلِّقون على الصبِيِّ شيئاً يعوِّذونه من الجنّ، ولعلَّ ذلك عَظْمٌ أو ما أشبَهَه، فلذلك سُمِّي تنجيساً. قال:
* وعلقَ أنجاساً عليَّ المنجِّسُ([16]) *
(نجش)  النون والجيم والشين أصلٌ صحيح يدلُّ على إثارة شيء. منه النَّجْش: أن تُزايِد في المبيع بثمنٍ كثير لينظر إليك الناظرُ فيقعَ فيه، وهو الذي جاء في الحديث: "لا تَناجَشُوا"، كأنَّ النَّاجشَ استَثارَ تلك الزيادة. والناجش: الذي يُثِير([17]) الصَّيد. ونجَشْتُ الصَّيد: استثرته. وكذا نَجَشَ الإبلَ ينجُشها: جمعها بعد تَفرُّق. قال:
* غيرَ السُّرى والسَّائِق النَّجَّاشِ([18]) *
ومن الباب النِّجَاشة: سُرعة المشي. ومرَّ يَنْجُشُ نجيشاً([19]). وكأنّه يراد به يُثِير التُّراب في مَشيِه. ويقال إنّ اسمَ النَّجاشِيِّ مشتقٌّ منه.
(نجع)  النون والجيم والعين أصلٌ صحيح يدلُّ على منفعةِ طعامٍ أو دواءٍ في الجِسم، ثمّ يُتوسَّع فيه فيقاس عليه. ونَجَع الطّعامُ: هَنَأَ آكِلَه. وماءٌ نَجوعٌ كنميرٍ، وهو النامي في الجِسم. قال ابن السِّكِّيت: نجَع فيه الدّواء، ونَجَع في الدابة العَلف، ولا يقال أنْجَعَ.
وممَّا قيسَ على هذا النُّجْعة: طلبُ الكلأ، لأنّه مَطلبُ ما يَنْجَع. وانتَجَعَه: طلب خَيره. ومنه النَّجِيع: الخَبَطُ يُضرَب بالدَّقيق والماءِ يُوجَر الجمل([20]). ونَجَعَ في فلانٍ قولُك: أخَذَ فيه.
ومما شذّ عن الباب: النَّجيع: دمُ الجَوفِ يَضرِب إلى السَّواد.
(نجف)  النون والجيم والفاء أصلانِ صحيحان: أحدُهما يدلُّ على تبسُّطٍ في شَيءٍ مكانٍ أو غيره، والآخَر يدلُّ على استخراج شيء.
فالأوَّل النَّجَف: مكانٌ مستطيل منقادٌ ولا يعلوه الماءُ، والجمع نِجَاف. ويقال هي بطونٌ من الأرض في أسافِلِها سُهولةٌ تنقاد في الأرض، لها أوديةٌ تنصبُّ إلى لينٍ من الأرض. ويقال لإبِطِ الكثيب: نَجَفَةُ الكَثِيب.
ومن الباب النَّجِيف [من([21])] السِّهام: العَرِيض. ونَجَفْتُ السَّهمَ: برَيْتُه كذلك وأصلحتُه، وسهمٌ منجوفٌ ونَجيف. وغارٌ منجوفٌ: واسع.
والثاني: تيسٌ منجوف، وهو أن يُعَصَّبَ قضيبُه ولا يقدِرَ على السِّفاد، وكأنَّه قد قُطِع عنه ماءٌ واستُخْرِج. والانتجاف: استخراجُ ما في الضَّرعِ من اللبن. والمَنجوف: المْنقَطع عن النِّكاح. وانتَجَفَت الرِّيحُ السَّحَابَ: مَرتْه واستَفرغَتْه.
(نجل)  النون والجيم واللام أصلان صحيحان: أحدهما يدلُّ على رَمْيِ الشيء، والآخَر على سعةٍ في الشَّيء.
فالأوَّل النَّجْل: رمْيُك الشَّيء. يقال: نَجَل نَجْلا. والناقة تَنْجُل الحصى بِمنَاسِمها نَجْلاً، أي ترْمِي به. ومنه نَجَلْتُ الرّجُلَ نَجْلَةً، إذا ضربته بمقدَّمِ رِجلكَ فتَدحْرَجَ. وقولهم: "مَنْ نَجَلَ النَّاسَ نَجَلُوه"، أي مَن شارَّهم شارُّوه، ومن رَماهم رمَوْه. ومن الباب النَّجْل، وهو النَّسل، لأنَّ الوالدةَ كأنَّها تَرْمِي به. وفحلٌ ناجِلٌ، كريم النَّجْل. ويقولون: قَبَح اللهُ ناجِلَيه، أي والديه. ومنه النَّجْل: النّزُّ، كأنَّه ندىً تَقْلِسُهُ الأرض وترمِي به.
والأصل الآخر النَّجَل: سَعَةُ العين في حُسْن؛ والنَّجْل: جمع أنْجَل. والأسَدَ أنْجَلُ. وطعنةٌ نَجْلاَء: واسعة. ورُمْحٌ مِنْجَلٌ: واسع الطَّعْن. ونَجَلْتُ الإهاب: شقَقْتُه عن عُرقوبيهِ جميعاً، كما تُسلَخ الجُلود. وإهابٌ مَنْجُولٌ. ويقال: الإنجيلُ عربيٌّ مشتقٌّ من نَجَلت الشيءَ: استخرجْتُه، كأنَّه أمرٌ أبرِزَ وأُظهِرَ بما فيه.
ومما شذَّ عن هذين البابين النّجِيل: ضربٌ من وَرَق الشَّجَر من الحَمْض([22]). وأنْجَلَت الأرضُ: اخضرَّتْ.
(نجم)  النون والجيم والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على طُلُوعٍ وظهور.*ونَجَمَ النَّجمُ: طَلَعَ. ونَجَمَ السِّنُّ والقَرْنُ: طَلَعَا. والنّجم: الثُّرَيَّا، اسمٌ لها.
وإذا قالوا: طَلَعَ النَّجْم، فإنَّهم يريدونها. وليس لهذا الحديثِ نَجْمٌ، أي أصلٌ ومَطْلِع. والنَّجم من النَّبات: ما لم يكن له ساقٌ، مِن نَجَمَ، إذا طَلَعَ. والمِنْجَم في المِيزان: الحديدة المعترِضة التي فيها اللِّسان؛ وهو ذلك القياس.
(نجه)  النون والجيم والهاء. كلمةٌ تدلُّ على كراهةٍ في شيء. يقال: نَجَهْتُه، إذا استقبَلْتَه بما يكرهُه ويَقْدَعُه عنك. ورجلٌ ناجِهٌ، إذا دَخَلَ البلدَ فاسْتَنْكَرَه وكَرِهَه.
(نجو)  النون والجيم والحرف المعتلّ أصلانِ، يدلُّ أحدُهما على كَشْطٍ وكشف، والآخَر على سَترٍ وإخفاء.
فالأوَّل: نَجَوْتُ الجِلدَ أنْجُوه -والجلد نَجاً- إذا كشَطْتَه. وقال:
فقلتُ انجُوَا عنها نَجَا الجِلْدِ إنَّه *** سيُرْضِيكما منها سَنامٌ وغاربُه([23])ويقولون: هو في أرضٍ نَجَاةٍ: يُسْتَنْجَى من شجرها العِصِيُّ. يقال للغُصُون النَّجَا. الواحدة نَجَاة، وأنْجِنِي عَصاً([24]). ونَجَا الإنسانُ ينجو نَجاةً، ونَجاءً في السُّرعة([25])؛ وهو معنى الذَّهاب والانكشاف من المكان. وناقةٌ ناجِية ونَجَاةٌ: سريعة. ومن الباب وهو محمولٌ على ما ذكرناه من النّجاء: النَّجاة والنَّجْوة من الأرض، وهي التي لا يَعْلُوها سَيْل. قال:
فَمَنْ بِنَجوتِهِ كمن بعَقْوَتِه *** والمستكنُّ كمَنْ يمشي بِقرْواحِ([26])وإنّما قُلنا إنّه محمولٌ عليه لأنَّه كأنَّه لمَّا نَجَا من السَّيل فكأنَّه الشيء الذي يَنجو من شيء بذَهابٍ عنه، فهذا معنى المحمول.
وقولهم: بيني وبينهم نَجَاوَةٌ([27]) من الأرض، أي سعة، من الباب؛ لأنَّه مكان يُسرَعُ فيه ويُنْجَى. وفي الحديث: "إذا سافرتم في الجَدْبِ فاسْتَنْجُوا"، يريد لا تُبطِئُوا في السير، ولكن انكَشِفُوا ومُرُّوا.
ومن الباب النَّجْو: السَّحاب، والجمع النِّجاء؛ وهو من انكشافِه لأنَّه لا يثبت. قال ابن السكّيت: أنْجَت السّحابةُ: ولّتْ. وقولهم: استَنْجَى فلانٌ، قالوا هو من النَّجْوَة، كأنَّ الإنسانَ إذا ارادَ قضاءَ حاجته أتى نَجوةً من الأرض تستره، فقيل لمن أرادَ ذلك استنجى، كما قالوا: تغوَّطَ، أي أتى غائطاً.
ومن الباب نَجَوْتُ فلاناً: استَنْكَهْتُه، كأنَّكَ أردتَ استكشافَ حالِ فيه. قال:
نجَوْتُ مُجَالِداً فوجدت فيه *** كريح الكَلْبِ ماتَ حديثَ عَهْدِ([28])والأصل الآخر النَّجْو والنَّجْوَى: السِّرُّ بين اثنين. وناجَيْتُه، وتناجَوْا، وانتَجَوْا. وهو نَجِيُّ فلانٍ، والجمع أنْجِيَة. قال:
* إذا ما القومُ كانوا أنْجِيَهْ([29]) *
يقول: نامَ القومُ وحَلُمُوا في نَومهم فكأَنَّهُم يناجُون أهلِيهم في النَّوْمِ ونَجَوْتُه: ناجَيْتُه. وانتجَيْتُه: اختصصته بمناجاتي. قال:
فبِتُّ أَنْجُو بها نَفْساً تكلِّفُنِي *** ما لا يُهمُّ بِهِ الجَثّامَةُ الوَرَعُ([30])(نجب)  النون والجيم والباء أصلانِ: أحدهما يدلُّ على خُلوص شيءٍ وكَرم، والآخر على ضَعف.
الأوَل النَّجَابة: مصدر الرّجُل النجيب، أي الكريم. وانْتَجَب فلاناً: استخلَصَه واصطفاه. ورجل مُنْجِبٌ: له ولد نجيبٌ. وامرأةٌ مُنْجِبةٌ ومِنجابُ. ورجلٌ نَجْبٌ([31]): سخِيٌّ كريم.
والآخر المِنْجاب: الرّجُل الضّعيف، والجمع مَناجيب. قال:
* إذْ آثَرَ النّومَ والدِّفءَ المَنَاجِيبُ([32]) *
ومن الباب المِنْجَاب: النَّصْل يُبْرَى ولم يُرَش. والنَّجَبُ ما فوق اللِّحاء من قِشرة الشّجرة، والنَّجْبُ أخْذُه.
(نجث)  النون والجيم والثاء أُصَيلٌ يدلُّ على إبراز شيءٍ وسَوءَةٍ([33]). منه النَّجيثة: ما أُخرِجَ من تُراب البِئر. ويقال: بَدَا نَجِيثُ القَوم، أي ما كانوا يخفونه من سَوءة. والنَّجيث: الهَدَف. قال الخليل: سمِّي نجيثاً لانتصابه. وهو يَنْجُثُ بني فلان، إذا استعْواهم مستغيثاً بهم، ومعناه أنّه يسألهم البُروزَ لنُصْرته. والاستنجاث: التَّصدِّي للشَّيء، والقياس في كلِّه واحد، والله أعلم.
--------------ـــ
([1])  وردت في القاموس ولم ترد في اللسان.
([2]) بضم الميم وكسرها مع كسر الجيم فيهما، كما في اللسان، وذكر أنه جبل من جبال الدهناء. وضبطه في معجم البلدان بوزن اسم المفعول. وأورد ياقوت قبله "منجح" بالحاء المهملة في آخره بوزن اسم الفاعل، وذكر أنه من جبال الدهناء.
([3])  كذا وردت في الأصل. ولعلها: "في أمر عالجه".
([4])  ديوان طرفة 64 واللسان (نجد). وقد سبق في (رسل).
([5])  النابغة في ديوانه 26 واللسان (نجد، خزر). وقد سبق في (عصم).
([6])  لأبي زبيد الطائي، كما أسلفت في حواشي (عصر).
([7])  في الأصل: "المترفة"، صوابه في المجمل.
([8])  يقال باللغات الأربع التي سبقت.
([9])  صدره كما في ديوان الشماخ 56، واللسان (حدأ، نجذ، قنع، وقع):
* يبادرن العضاه بمقنعات *
([10])  في الأصل: "سمى".
([11])  في الأصل: "نجرت". انظر اللسان (نجر 47).
([12])  يقال أيضاً من باب (فرح).
([13])  في الأصل: "لا يتوقعان".
([14]) ديوان الهذليين (1: 191) والمجمل (نجس).
([15]) تكملة يقتضيها التفسير بعده. و "نجيس" من الأول بمعنى الفاعل، ومن الثاني بمعنى المفعول.
([16]) وكذا أنشد هذا العجز في اللسان (نجس). وصدره كما في تاج العروس:
* وكان لدي كاهنان وحارث *
([17]) في الأصل: "ينثر".
([18]) في المجمل واللسان (نجش، نفش) والمخصص (7: 111): "وسائق نجاش". وفي الأصل هنا: "بعد السرى"، صوابه في المراجع المذكورة.
([19]) لم ترد في المجمل. وفي اللسان والقاموس "النجش" بدون ياء.
([20])  في المجمل: "يوجره الجمل".
([21])  التكملة من المجمل.
([22]) في اللسان، "ما تكسر من ورق الهرم، وهو من ضرب الحمض"، وفي عبارة أخرى: "ضرب من دق الحمض".
([23]) البيت لأبي الغمر الكلابي كما في الخزانة (2: 227) والعيني (3: 373). ونسب في الخزانة أيضاً إلى عبد الرحمن بن حسان بن ثابت. وهو في المجمل واللسان (نجا) وإصلاح المنطق 107 والمخصص  (7: 175/ 15: 81، 143) بدون نسبة.
([24]) في اللسان: "أنجني غصناً من هذه الشجرة".
([25]) في المجمل: "ونجا الإنسان ينجو نجاة، ومن السرعة نجاء".
([26]) لعبيد بن الأبرص في ديوانه 86 واللسان (نجا) ومختارات ابن الشجري 101. ويروى أيضاً لأوس بن حجر في ديوانه 4 والأغاني (10: 6).
([27]) وردت في المجمل والقاموس، ولم ترد في اللسان.
([28]) للحكم بن عبدل الأسدي، كما في الحيوان (1: 251). وقصيدة البيت في معجم الأدباء (10: 232) وورد بدون نسبة في اللسان (جلد، نكه، نجا) والمخصص (11: 209). ويروى: "نكهت مجالداً".
([29]) لسحيم بن وثيل اليربوعي في اللسان (نجا). وتمام إنشاده: "إني إذا". على أنه روي أيضاً في اللسان (نحا): "أنحيه" بالحاء المهملة، وفسره بقوله: "أي انتحوا عن عمل يعملونه".
([30]) أنشده في اللسان (نجا).
([31]) ورد في المجمل والقاموس، ولم يرد في اللسان. وضبط في المجمل بضم أوله.
([32]) لأبي خراش الهذلي. ديوان الهذليين (2: 160). وفي اللسان (نجب) أنه لعروة بن مرة الهذلي، وليس بصحيح. وليس لعروة بن مرة إلا قصيدتان إحداهما دالية وتنسب أيضاً إلى أبي ذؤيب، والأخرى رائية وتنسب أيضاً إلى أبي خراش. انظر شرح أشعار الهذليين للسكري 291-292. وصدره:
* بعثته في سواد الليل يرقيني *
([33]) في الأصل: "وسموه".

ـ

##### Türkçe

(باب **النون** ve **الجيم** ve ikisini üçleyen şeyler)

(**نجح**)  **النون** ve **الجيم** ve **الحاء**; bir asıldır, bir zafere, doğruluğa ve hayra delâlet eder. Ondan **النَّجاح** ihtiyaçlarda: onlarla zafere ermektir. Ve **سَيْرٌ نَجِيحٌ**: pek yakın (vukuu yakın). Ve **رأيٌ نجيح**: doğru. Ve **تناجَحَتْ أحلامهم**: doğrulukla peş peşe geldi. Ve **أنجَحَ الله طَلِبَتَك**: onu elde etmende sana yardım etti.

(**نجخ**)  **النون** ve **الجيم** ve **الخاء**; bir kelimedir, bir sesin taklidine delâlet eder. Denir: **نَجِيخَ الماء** ve onun **ناجِخَتَه**sini işittim: onun sesi. Ve **النُّجَاخ**: **السَّاعل**’in sesi. Ve **منْجِخ**: bir yer.

(**نجد**)  **النون** ve **الجيم** ve **الدال**; tek bir asıldır, bir yükselmeye, kuvvete ve yüksekten bakmaya delâlet eder. Ondan **النَّجْد**: yiğit adam. Ve **نَجُدَ الرَّجُل يَنْجُد نَجْدَةً**; yiğit olduğunda. Ve o **نَجْد** ve **نَجُدٌ** ve **نجِدٌ** ve **نَجيد**’dir. Ve yiğitlik **نَجدةٌ**’dir. Ve **المُناجِد**: savaşan. Ve falan kimse **نَجدةً** ile karşılaştı; yani şiddet, onu yoran bir iş. **طَرَفة** dedi:
تَحسَبُ الطّرفَ عليها نَجدةً *** يالقومِي للشَّبابِ المسبكِرّْ
bakarın ona bakmayı onun üzerine bir şiddet sanırsın; sanki onun bedeninin yumuşaklığını ve inceliğini kastetti.

Ve babdan **النَّجَد**: ter. Ve **نَجِد نَجَداً**: bir işten yahut bir sıkıntıdan terledi. Dedi:
يَظلُّ مِن خَوفِهِ الملاّحُ معتصِماً *** بالخيزُرانةِ بعد الأينِ والنَّجَدِ

Ve bazen bunda şöyle derler: **نُجِدَ**; o hâlde o **منجودٌ**dur. Dedi:
صادياً يستغيثُ غيرَ مُغاثٍ *** ولقد كان عُصْرةَ المنجودِ
Ve denir: **استنجَدْتُه فأنْجَدَني**; yani ondan imdat istedim de bana imdat etti. Ve bunda hasma karşı bir üstünlük vardır.

Ve babdan **النَّجود**: yaban eşeklerinin kızıllarından yüksekçe olan. Ve **استنجد فلانٌ**: zayıflıktan sonra kuvvetlendi. Ve **نَجَدْتُ الرّجُل أنْجُدُه**: onu yendim. Bunu İbnü’s-Sikkît rivayet etti. Ve **النَّجْد**: yerin yüksek olanı. Ve **أنْجَدَ**: çukurdan (**غَور**) **نجد**’e yükseldi.

Ve babdan: o, ihtiyaçta **نَجدٌ**’dir; yani onda hafiftir. Ve **النِّجَاد**: kılıcın askılarıdır; çünkü omuzun üzerine yükselir. Ve **النَّجْد**: evin eşya olarak **نُجِّد** edildiği şey. Ve **التَّنجيد**: süsleme. Ve **النَّجْد**: yüksek yol. Ve **المنَجَّد**: zamanın onu **نَجَّده** ettiği kimse; tanıdı ve tecrübe ettiğinde; sanki onu cesaretlendirmiş ve kuvvetlendirmiş gibidir. Ve her birinin kıyası.

(**نجذ**)  **النون** ve **الجيم** ve **الذال**; tek bir kelimedir. **النّاجِذ**; o, köpekdişi ile azı dişleri arasındaki diştir. Sonra mecaz yapılır da adama **المنجَّذ** denir; o da tecrübe edilmiş olandır. Ve gülmesinde **نواجِذُه** göründü. Ve derler: azı dişlerinin hepsi **نواجذ**’dir. Bu, bize göre sahih olanıdır; **الشَّماخ**’ın sözü sebebiyle:
نواجِذُهنَّ كالحِدَأ الوَقيعِ
Ve çünkü onlar derler: **ضَحِكَ حتَّى بدا ناجذُه**; eğer köpekdişi ile azı dişleri arasındaki diş olsaydı bunda bu söylenmezdi; çünkü o, en az bir gülüşle görünendir.

(**نجر**)  **النون** ve **الجيم** ve **الراء**; iki asıldır: birisi şeyin düzeltilmesi ve ölçüsünün ıslahı, diğeri hastalıkların bir cinsi.

Birincisi: **نَجْر الخشبِ**; ve onu **نَجَره نَجْراً**; yapanı **النَّجَّار**’dır; o da ondandır; sanki düzeltilmiş bir şeydir. **نَجَره نجراً**. Ve aynı şekilde **النَّجْر**: tabiat. Ve derler –doğruluğunu bilmiyorum–: kapının **نَجْران**’ı: içinde döndüğü tahta.

Diğer asıl **النَّجَر**’dir: dediler ki: **نَجِرَت الإبلُ**: susadı; ve **مَجرت** denir; o, içip de kanmamasıdır; bu, **الحِبَّة** yemekten olur. **الخليل** **النّجْران**’ı rivayet etti: susuz. Dediler ki: **ناجرٍ** ayı da bundandır; çünkü develer onda **تَنْجَر** olur. İbnü’s-Sikkît dedi: **النَّجَر**: insanın ekşi süt içip de sudan kanmamasıdır.

(**نجز**)  **النون** ve **الجيم** ve **الزاء**; sahih bir asıldır, bir şeyin yavaşlık olmaksızın acele içinde tamam olmasına delâlet eder. Denir: **نَجَزَ الوعدُ يَنْجُز**. Ve ben onu **أنجزْتُه**: onu aceleye getirdim. Ve yanımdakini ona verdim, ta ki onun sonu **نَجَزَ** oldu; yani onun sonu ona ulaştı. Ve onu **ناجزاً بناجز** sat; onların “**يداً بيد**” demeleri gibi: aceleye karşı acele. Ve savaşta **المناجَزَة**: iki süvarinin çarpışmak üzere meydana çıkmasıdır; yani savaşı aceleye getirirler, duraksamazlar.

(**نجس**)  **النون** ve **الجيم** ve **السين**; sahih bir asıldır, temizliğin zıddına delâlet eder. Ve **شيء نَجِسٌ** ve **نَجَسٌ**: pis. Ve **النَّجَس**: pislik. Ve ondan olması uzak değildir: onların **النَّاجس** sözü; çaresi olmayan hastalık. **ساعدةُ الهذليّ** dedi:
والشيب داءٌ نَجِيسٌ لا دواءَ له *** للمرءِ كان صحيحاً صائبَ القُحَمِ
Sanki insanda uzadığında onu **نَجِسَه** [yahut **نَجَّسَه**]; yani onu pisledi yahut pis kıldı. Ama **التَّنجيس**; Arapların yaptığı bir şeydi: çocuğa cinlerden onu korudukları bir şey asarlardı; belki bu bir kemik yahut ona benzer bir şeydi; bu sebeple ona **تنجيساً** denildi. Dedi:
وعلقَ أنجاساً عليَّ المنجِّسُ

(**نجش**)  **النون** ve **الجيم** ve **الشين**; sahih bir asıldır, bir şeyi kışkırtmaya delâlet eder. Ondan **النَّجْش**: satılık malda çok bir bedelle artırmandır; sana bakan baksın da ona düşsün diye; ve bu, hadiste gelen şeydir: “**لا تَناجَشُوا**”; sanki **النَّاجش** o artırmayı kışkırttı. Ve **الناجش**: avı kışkırtan kimsedir. Ve **نجَشْتُ الصَّيد**: onu kışkırttım. Ve aynı şekilde **نَجَشَ الإبلَ ينجُشها**: dağılmadan sonra onları topladı. Dedi:
غيرَ السُّرى والسَّائِق النَّجَّاشِ

Ve babdan **النِّجَاشة**: yürüyüşün sürati. Ve **مرَّ يَنْجُشُ نجيشاً**. Sanki onunla yürüyüşünde tozu kışkırtması kastedilir. Ve denir ki **النَّجاشِيِّ** ismi ondan türemiştir.

(**نجع**)  **النون** ve **الجيم** ve **العين**; sahih bir asıldır, beden içinde bir yiyeceğin yahut ilacın faydasına delâlet eder; sonra onda genişletilir de ona kıyas edilir. Ve **نَجَع الطّعامُ**: yiyenine iyi geldi. Ve **ماءٌ نَجوعٌ**; **كنميرٍ**: bedende gelişen. İbnü’s-Sikkît dedi: ilaç onda **نجَع** etti; ve hayvanda yem **نَجَع** etti; **أنْجَعَ** denmez.

Ve buna kıyas edilenden **النُّجْعة**: otlak aramak; çünkü o, **ما يَنْجَع**’ın talebidir. Ve onu **انتَجَعَه**: hayrını aradı. Ve ondan **النَّجِيع**: un ve su ile vurulan **الخَبَط**; deveye ağızdan verilir. Ve falanda sözün **نَجَعَ** etmesi: ona sözün işlemesi; yani onda aldı.

Ve babdan şâz olan: **النَّجيع**: karın içinin kanı; siyahlığa çalar.

(**نجف**)  **النون** ve **الجيم** ve **الفاء**; iki sahih asıldır: birisi bir şeyde, mekânda yahut başkasında yayılmaya delâlet eder; diğeri bir şeyin çıkarılmasına delâlet eder.

Birincisi **النَّجَف**: uzunlamasına uzanan bir yer; su onu aşmaz; çoğulu **نِجَاف**. Ve denir: yerin alt taraflarında, içinde yumuşaklık bulunan, yerde uzanan karınlardır; ona doğru akan vadileri vardır; yerin bir yumuşaklığına dökülür. Ve kum tepesinin koltuk altına **نَجَفَةُ الكَثِيب** denir.

Ve babdan okların **النَّجِيف**’i: geniş olan. Ve **نَجَفْتُ السَّهمَ**: onu öyle yonttum ve ıslah ettim; ve ok **منجوفٌ** ve **نَجيف**’tir. Ve **غارٌ منجوفٌ**: geniş.

İkincisi: **تيسٌ منجوف**; o, kamışının bağlanması ve çiftleşmeye güç yetirememesidir; sanki ondan bir su kesilmiş ve çıkarılmıştır. Ve **الانتجاف**: memede olan sütün çıkarılmasıdır. Ve **المَنجوف**: cinsel ilişkiden kesilmiş olan. Ve **انتَجَفَت الرِّيحُ السَّحَابَ**: onu sürttü ve onu tüketti.

(**نجل**)  **النون** ve **الجيم** ve **اللام**; iki sahih asıldır: birisi bir şeyi atmaya, diğeri şeyde bir genişliğe.

Birincisi **النَّجْل**: senin bir şeyi atmandır. Denir: **نَجَل نَجْلا**. Ve dişi deve, toynaklarıyla çakılı **تَنْجُل** eder **نَجْلاً**; yani onu atar. Ve ondan **نَجَلْتُ الرّجُلَ نَجْلَةً**: ayağının ön kısmıyla ona vurduğunda da yuvarlandığında. Ve onların sözü: “**مَنْ نَجَلَ النَّاسَ نَجَلُوه**”; yani kim onlarla çekişirse onlar da onunla çekişir; kim onları atarsa onlar da onu atar. Ve babdan **النَّجْل**; o, nesildir; çünkü doğuran sanki onu atar. Ve **فحلٌ ناجِلٌ**: soylu nesilli. Ve derler: Allah onun iki **ناجِلَيه**’ini çirkin kılsın; yani anne-babasını. Ve ondan **النَّجْل**: sızıntı; sanki yerin kabarıp onu dışarı attığı bir nemdir.

Diğer asıl **النَّجَل**: güzellikte gözün genişliğidir; ve **النَّجْل**: **أنْجَل**’in çoğuludur. Ve aslan **أنْجَلُ**’dir. Ve **طعنةٌ نَجْلاَء**: geniş. Ve **رُمْحٌ مِنْجَلٌ**: geniş deliş. Ve **نَجَلْتُ الإهاب**: onu iki aşilinden bütünüyle yardım; deriler yüzüldüğü gibi. Ve **إهابٌ مَنْجُولٌ**. Ve denir: **الإنجيلُ** Arapçadır; **نَجَلت الشيءَ**: onu çıkardım’dan türemiştir; sanki o, içindekilerle ortaya çıkarılmış ve açığa vurulmuş bir iştir.

Bu iki babdan şâz olanlardan: **النّجِيل**; **الحَمْض**’dan ağaç yaprağının bir türü. Ve **أنْجَلَت الأرضُ**: yeşerdi.

(**نجم**)  **النون** ve **الجيم** ve **الميم**; sahih bir asıldır, doğmaya ve görünmeye delâlet eder. Ve **نَجَمَ النَّجمُ**: doğdu. Ve **نَجَمَ السِّنُّ والقَرْنُ**: ikisi doğdu. Ve **النّجم**: **الثُّرَيَّا**; onun adıdır.

Ve “**طَلَعَ النَّجْم**” dediklerinde, onunla onu kastederler. Bu sözün **نَجْمٌ**’ü yoktur; yani aslı ve doğuş yeri yoktur. Ve bitkiden **النَّجم**: sapı olmayan; **نَجَمَ**’dan, yani doğduğunda. Ve terazide **المِنْجَم**: içinde dil bulunan enine demir; o ölçüdür.

(**نجه**)  **النون** ve **الجيم** ve **الهاء**. Bir kelime; bir şeyde bir hoşnutsuzluğa delâlet eder. Denir: **نَجَهْتُه**; onu hoşlanmadığı ve onu senden uzaklaştıran bir şeyle karşıladığında. Ve **رجلٌ ناجِهٌ**: şehre girdiğinde onu yadırgayıp ondan hoşlanmadığında.

(**نجو**)  **النون** ve **الجيم** ve illetli harf; iki asıldır: birisi kazımaya ve açmaya delâlet eder, diğeri örtmeye ve gizlemeye.

Birincisi: **نَجَوْتُ الجِلدَ أنْجُوه** –ve deri **نَجاً**–; onu kazıdığında. Ve dedi:
فقلتُ انجُوَا عنها نَجَا الجِلْدِ إنَّه *** سيُرْضِيكما منها سَنامٌ وغاربُه
Ve derler: o, **أرضٍ نَجَاةٍ**’dadır: ağaçlarından değnekler çıkarılır. Dallara **النَّجَا** denir; tekili **نَجَاة**; ve “bana bir değnek **أنْجِنِي**”. Ve insan **نَجَا ينجو نَجاةً**; ve süratte **نَجاءً**; o, yerden gitme ve açığa çıkma manasıdır. Ve **ناقةٌ ناجِية** ve **نَجَاةٌ**: hızlı. Ve babdan –bizim **النّجاء**dan zikrettiğimize hamledilmiş olarak– yerden **النَّجاة** ve **النَّجْوة**: selin üstüne çıkmadığı yerdir. Dedi:
فَمَنْ بِنَجوتِهِ كمن بعَقْوَتِه *** والمستكنُّ كمَنْ يمشي بِقرْواحِ
Biz onun ona hamledilmiş olduğunu ancak şundan dolayı söyledik: sanki selden **نَجَا** ettiğinde, sanki o, bir şeyden ondan uzaklaşmakla kurtulan şeydir; işte hamledilenin manası budur.

Ve onların sözü: benimle onların arasında yerden **نَجَاوَةٌ** vardır; yani genişlik; babdandır; çünkü o, içinde hızlı gidilen ve kurtulunan bir yerdir. Ve hadiste: “**إذا سافرتم في الجَدْبِ فاسْتَنْجُوا**”; yani yürüyüşte ağır davranmayın, fakat açığa çıkın ve geçin.

Ve babdan **النَّجْو**: bulut; çoğulu **النِّجاء**; onun açılıp dağılmasındandır; çünkü o sabit durmaz. İbnü’s-Sikkît dedi: bulut **أنْجَت** etti: uzaklaştı. Ve onların sözü: falan **استَنْجَى** etti; dediler ki o, **النَّجْوَة**’dandır; sanki insan ihtiyacını gidermeyi istediğinde onu örten yerden bir **نَجوة**’ye gelir; böyle yapmak isteyene **استنجى** denildi; onların “**تغوَّطَ**” demeleri gibi; yani bir **غائط**’a geldi.

Ve babdan **نَجَوْتُ فلاناً**: onu kokladım; sanki onda bir hâli açığa çıkarmayı istemişsin gibi. Dedi:
نجَوْتُ مُجَالِداً فوجدت فيه *** كريح الكَلْبِ ماتَ حديثَ عَهْدِ
Diğer asıl **النَّجْو** ve **النَّجْوَى**: iki kişi arasındaki sır. Ve **ناجَيْتُه**; ve **تناجَوْا**; ve **انتَجَوْا**. Ve o, falanın **نَجِيُّ**’sidir; çoğulu **أنْجِيَة**. Dedi:
إذا ما القومُ كانوا أنْجِيَهْ
Der ki: kavim uyudu ve uykularında rüya gördü; sanki uykuda ehilleriyle gizlice konuşuyorlar. Ve **نَجَوْتُه**: onunla **ناجَيْتُه**. Ve **انتجَيْتُه**: onu gizli konuşmamla kendime ayırdım. Dedi:
فبِتُّ أَنْجُو بها نَفْساً تكلِّفُنِي *** ما لا يُهمُّ بِهِ الجَثّامَةُ الوَرَعُ

(**نجب**)  **النون** ve **الجيم** ve **الباء**; iki asıldır: birisi bir şeyin arılığına ve keremine delâlet eder; diğeri zayıflığa.

Birincisi **النَّجَابة**: **الرّجُل النجيب**’in masdarıdır; yani kerim. Ve falanı **انْتَجَب** etti: onu arıttı ve seçti. Ve **رجل مُنْجِبٌ**: soylu bir çocuğu olan. Ve **امرأةٌ مُنْجِبةٌ** ve **مِنجابُ**. Ve **رجلٌ نَجْبٌ**: cömert, kerim.

Diğeri **المِنْجاب**: zayıf adam; çoğulu **مَناجيب**. Dedi:
إذْ آثَرَ النّومَ والدِّفءَ المَنَاجِيبُ

Ve babdan **المِنْجَاب**: yontulup da sulanmamış ok ucu. Ve **النَّجَبُ**: ağacın kabuğunun üstündeki kabuk tabakasıdır; ve **النَّجْبُ**: onu almaktır.

(**نجث**)  **النون** ve **الجيم** ve **الثاء**; bir kökçüktür, bir şeyi ortaya çıkarmaya ve bir ayıba delâlet eder. Ondan **النَّجيثة**: kuyunun toprağından çıkarılan şey. Ve denir: kavmin **نَجِيثُ**’i ortaya çıktı; yani ayıp olarak gizledikleri şey. Ve **النَّجيث**: hedef. **الخليل** dedi: dikili durmasından dolayı **نجيثاً** adlandırıldı. Ve o, falan oğullarını **يَنْجُثُ** eder; yani onlardan yardım isteyerek onları imdada çağırır; manası, onların onun yardımına çıkmalarını istemesidir. Ve **الاستنجاث**: bir şeye karşı durmaktır; ve hepsinde kıyas birdir; Allah daha iyi bilir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B4/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن ج ش
نهي عن النجش وروي‏:‏ ‏"‏ لا تناجشوا ‏"‏ وهو أن تستام السلعة بأزيد من ثمنها ليراك الآخر فيقع فيها وكذلك في النكاح وغيره‏.‏
وقال النابغة‏:‏ وترخّى بال من يشربها ويفدّى كرمها عند النّجش ومع الصائد ناجش وهو الحائش الذي يحوش عليه الصيد‏.‏
وسائق نجّاش‏:‏ حاثّ للإبل‏.‏

##### Türkçe

ن ج ش
**النجش**’ten nehiy olundu. Ve rivayet olundu: “**لا تناجشوا**”; bu, malı kendi fiyatından daha fazla ile fiyat istemendir; ta ki başkası seni görsün de ona düşsün; ve bunun gibisi nikâhta ve başkasında da (vardır).

Nâbiğa dedi:
Ve onu içen kimsenin gönlü gevşedi; ve onun şarabı, **النّجش** sırasında fidye edilir. Ve avcı ile birlikte **ناجش** (vardır); o, avı onun üzerine doğru toplayan, avı onun üzerine doğru süren **الحائش**’tir.

**نجّاش** bir sürücü: develer için kışkırtıcıdır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B4/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

نَجَشَ الحديثَ يَنْجُشُه نَجْشاً: أَذاعَه. ونَجَشَ الصيدَ وكلَّ شيء مستور يَنْجُشُه نَجْشاً: استثاره واستخرجه. والنَّجاشِيّ: المستخرجُ للشيء؛ عن أَبي عبيد، وقال الأَخفش: هو النَّجاشِيُّ والناجِشُ الذي يُثِير الصيدَ ليمُرّ على الصيّاد. والناجِشُ: الذي يَحُوش الصيد. وفي حديث ابن المسيّب: لا تطلُع الشمسُ حتى يَنْجُشَها ثلثمائة وستون ملَكاً أَي يَسْتَثِيرها. التهذيب: النَّجاشِيُّ هو الناجِشُ الذي يَنْجُش نَجْشاً فيستخرجه. شمر: أَصلُ النَّجْشِ البحثُ وهو استخراج الشيء. والنَّجْشُ: اسْتِثارةُ الشيء؛ قال رؤبة:
والخُسْرُ قولُ الكَذِب المَنْجُوشِ
ابن الأَعرابي: مَنْجُوشٌ مُفْتَعَلٌ مَكْذوب. ونَجشوا عليه الصيد كما تقول حاشوا. ورجل نَجُوش ونجَّاش ومِنْجَشٌ ومِنْجاشٌ، مُثِيرٌ للصيد. والمِنْجَشُ والمِنْجاشُ: الوَقَّاعُ في الناس. والنَّجْشُ والتَّناجُشُ: الزيادةُ في السِّلْعة أَو المَهْرِ لِيُسْمَع بذلك فيُزاد فيه، وقد كُرِه، نَجَشَ يَنْجُشُ نَجْشاً. وفي الحديث: نَهى رسولُ اللَّه، صلى اللّه عليه وسلم، عن النَّجْش في البيع وقال: لا تَناجَشُوا، هو تَفاعُل من النَّجْش؛ قال أَبو عبيد: هو أَن يَزيدَ الرجلُ ثمنَ السِّلعة وهو لا يريد شراءها، ولكن ليسمعه غيرُه فيَزيد بزيادته، وهو الذي يُرْوَى فيه عن أَبي الأَوفى: الناجِشُ آكلُ رِباً خائنٌ. أَبو سعيد: في التَّناجُش شيءٌ آخرُ مباح وهي المرأَة التي تزوَّجت وطُلِّقت مرة بعد أُخرى، أَو السِّلعةُ التي اشْتُرِيت مرة بعد مرة ثم بيعت. ابن شميل: النَجْشُ أَن تمدح سِلعةَ غيرِك ليبيعها أَو تَذُمَّها لئلا تَنْفُق عنه؛ رواه ابن أَبي الخطاب. الجوهري: النَّجْشُ أَن تُزايدَ في البيع ليقع غيرُك وليس من حاجتك، والأَصل فيه تَنْفيرُ الوحش من مكان إِلى مكان. والنَّجْشُ: السَّوق الشديد. ورجل نَجَّاشٌ: سوّاق؛ قال:
فما لها، اللَّيلةَ، من إِنْفاشِ
غيرَ السُّرَى وسائقٍ نَّجَّاشِ
ويروى: والسائق النجاش. قال أَبو عمرو: النجَّاشُ الذي يسوق الرِّكابَ والدواب في السُّوق يستخرج ما عندها من السير.
والنَّجَاشةُ: سرعةُ المشي، نَجَشَ يَنْجُشُ نَجْشاً. قال أَبو عبيد: لا أَعرف النِّجاشةَ في المشي. ومَرَّ فلان ينْجُش نَجْشاً أَي يُسْرع. وفي حديث أَبي هريرة قال: إِن النبي، صلى اللَّه عليه وسلم، لَقِيَه في بعض طرق المدينة وهو جُنُبٌ قال فانْتَجَشْتُ منه؛ قال ابن الأَثير: قد اختُلف في ضبطها فرُوي بالجيم والشين المعجمة من النَّجْش الإِسراعٍ، ورُوِي فانْخَنَسْت واخْتَنَسْت، بالخاء المعجمة والسين المهملة، من الخُنُوسِ التأَخُّرَ والاختفاء. يقال: خَنَس وانخَنَس واخْتَنَس. ونَجَشَ الإِبلَ يَنْجُشُها نجْشاً: جَمَعها بعد تَفْرقة.
والمِنْجاش: الخيطُ الذي يجمع بين الأَدِيمَين ليس بخَرْز جيد. والنَّجاشيّ والنِّجاشِيّ: كلمةٌ للحبَش تُسَمي بها ملوكها: قال ابن قتيبة: هو بالنَّبَطِيَّة أَصْحَمَة أَي عَطِيَّة. الجوهري: النَّجَاشيّ، بالفتح، اسم ملك الحبشة وورد ذكره في الحديث في غير موضع؛ قال ابن الأَثير: والياء مشددة، قال: وقيل الصواب تخفيفها.

##### Türkçe

**نَجَشَ** **الحديثَ** **يَنْجُشُه** **نَجْشاً**: onu yaydı. Ve **نَجَشَ** **الصيدَ** ve örtülü olan her şeyi **يَنْجُشُه** **نَجْشاً**: onu kışkırttı ve onu çıkardı. Ve **النَّجاشِيّ**: şey için çıkaran; Ebû Ubeyd’den. Ve el-Ahfeş dedi: o, avı avcıya uğrasın diye kışkırtan **النَّجاشِيُّ** ve **الناجِشُ**’tir. Ve **الناجِشُ**: avı toplayıp süren kimsedir. İbn el-Müseyyeb hadîsinde: “Güneş, üç yüz altmış melek onu **يَنْجُشَها** etmedikçe doğmaz” yani onu kışkırtır. **التهذيب**: **النَّجاشِيُّ**; **نَجْشاً** ile **يَنْجُش** edip onu çıkaran **الناجِشُ**’tir. Şemmer: **النَّجْشِ**’in aslı araştırmadır; o, şeyin çıkarılmasıdır. Ve **النَّجْشُ**: şeyin kışkırtılmasıdır; Ru’be dedi:

والخُسْرُ قولُ الكَذِب المَنْجُوشِ

İbn el-A‘râbî: **مَنْجُوشٌ**; uydurulmuş, yalan sözdür. Ve “Onun üzerine avı **نَجشوا** ettiler” tıpkı “**حاشوا**” dediğin gibi. Ve **رجل نَجُوش** ve **نجَّاش** ve **مِنْجَشٌ** ve **مِنْجاشٌ**: avı kışkırtandır. Ve **المِنْجَشُ** ve **المِنْجاشُ**: insanlar içinde çok düşüp kalkan (çok karışan) kimsedir. Ve **النَّجْشُ** ve **التَّناجُشُ**: malda yahut mehirde artıştır; bununla işitilsin de onda artırılsın diye; ve bu kerih görülmüştür: **نَجَشَ** **يَنْجُشُ** **نَجْشاً**. Hadîste: Allah’ın Resûlü, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, satışta **النَّجْش**’i yasakladı ve dedi ki: “**لا تَناجَشُوا**”; o, **النَّجْش**’ten **تَفاعُل** babındandır. Ebû Ubeyd dedi: o, adamın malın fiyatını artırmasıdır; o onu satın almak istemez, fakat başkası onu işitsin de onun artırmasıyla artırsın diye. Ve bu, Ebû’l-Evfâ’dan rivayet olunan şeydir: “**الناجِشُ** ribâ yiyicidir, haindir.” Ebû Sa‘îd: **التَّناجُش**’te başka bir şey daha vardır; mubahtır: o, bir defadan sonra bir defa evlenip boşanan kadın; yahut bir defadan sonra bir defa satın alınıp sonra satılan maldır. İbn Şümeyl: **النَجْشُ**; başkasının malını satması için övmendir yahut ondan rağbet kesilsin diye onu yermendir; İbn Ebî’l-Hattâb rivayet etti. el-Cevherî: **النَّجْشُ**; satışta artırman, başkası üzerine düşsün diye, senin ihtiyacın olmadığı hâlde; ve bunun aslı, vahşî hayvanı bir yerden bir yere ürkütmektir. Ve **النَّجْشُ**: şiddetli sevktir. Ve **رجل نَجَّاشٌ**: sevk edici (sürücü); dedi ki:

فما لها، اللَّيلةَ، من إِنْفاشِ
غيرَ السُّرَى وسائقٍ نَّجَّاشِ

Ve şöyle de rivayet olunur: “**والسائق النجاش**”. Ebû Amr dedi: **النجَّاشُ**; çarşıda binekleri ve hayvanları süren, onlarda bulunan yürüyüşü (yürüme gücünü) çıkarandır.

Ve **النَّجَاشةُ**: yürümenin süratidir; **نَجَشَ** **يَنْجُشُ** **نَجْشاً**. Ebû Ubeyd dedi: yürüyüşte **النِّجاشةَ**’yı bilmem. Ve falan, **ينْجُش** **نَجْشاً** olarak geçti; yani hızlanır. Ebû Hureyre hadîsinde dedi ki: Nebî, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, Medine yollarının bazısında onu cünüp iken karşıladı; dedi ki: “Ondan **فانْتَجَشْتُ**.” İbn el-Esîr dedi: onun ضبطı hakkında ihtilaf edilmiştir; **النَّجْش** (hızlanma)dan, **الجيم** ve **الشين** mu‘ceme ile rivayet edilmiştir; ve **فانْخَنَسْت** ve **اخْتَنَسْت** diye de rivayet edilmiştir; **الخاء** mu‘ceme ve **السين** muhmele ile, **الخُنُوسِ** (geri kalma ve gizlenme)dan. Denir ki: **خَنَس** ve **انخَنَس** ve **اخْتَنَس**. Ve **نَجَشَ** **الإِبلَ** **يَنْجُشُها** **نجْشاً**: onları dağılmadan sonra topladı.

Ve **المِنْجاش**: iki deriyi birleştiren iptir; iyi bir dikişle değildir.

Ve **النَّجاشيّ** ve **النِّجاشِيّ**: Habeş’in krallarını onunla adlandırdığı bir kelimedir. İbn Kuteybe dedi: o, Nabatîce’de **أَصْحَمَة**’dir; yani عطية (bağış). el-Cevherî: **النَّجَاشيّ**, فتح ile, Habeş kralının adıdır; hadîste onun zikri birden çok yerde gelmiştir. İbn el-Esîr dedi: **الياء** şeddelidir; dedi ki: ve doğru olanın onu hafifletmek olduğu da söylenmiştir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B4/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن ج ش * * النَّجْشُ * أن تزيد في البيع ليقع غيرك وليس من حاجتك وبابه نصر وفي الحديث ﴿لا * تَنَاجَشُوا *﴾ و * النَّجَاشِيُّ * بالفتح ملك الحبشة

##### Türkçe

* ن ج ش * * **النَّجْشُ** * satışta artırman; başkası (ona) düşsün diye, (halbuki) senin ihtiyacından değildir; ve babı **نصر**’dır. Hadiste: ﴿**لا تَنَاجَشُوا**﴾ ve * **النَّجَاشِيُّ** * fetha ile Habeş kralı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B4/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

النجش: أن تواطئ رجلا إذا أراد بيعا أن تمدحه، قاله أبو الخطاب. أو هو أن يريد الإنسان أن يبيع بياعة فتساومه فيها بثمن كثير، لينظر إليك ناظر فيقع فيها. وقد كره ذلك، نجش ينجش نجشا. وقال أبو عبيد: النجش في البيع: أن يزيد الرجل ثمن السلعة وهو لا يريد شراءها، ولكن ليسمعه غيره فيزيد بزيادته، وهو الذي يروى فيه عن أبي أوفى الناجش آكل ربا خائن. أو أن ينفر الناس عن الشيء إلى غيره، وناجشو سوق الطعام من هذا. وقال ابن شميل: النجش: أن تمدح سلعة غيرك ليبيعها، أو تذمها لئلا تنفق، عنه رواه ابن أبي الخطاب. وقال الجوهري: النجش: أن تزايد في المبيع ليقع غيرك، وليس من حاجتك. وقال إبراهيم الحربي: النجش: أن تزيد في ثمن مبيع أو تمدحه، فيرى ذلك غيرك، فيغتر بك. والأصل فيه إثارة الصيد وتنفيره من مكان إلى مكان. وقال شمر: النجش في الأصل: البحث عن الشيء واستثارته، وهو قول أبي عبيد، ومنه حديث ابن المسيب: لا تطلع الشمس حتى تنجشها ثلاثمائة وستون ملكا أي تستثيرها. والنجش: الجمع، وقد نجش الإبل ينجشها نجشا، أي جمعها بعد تفرقة. والنجش: الاستخراج، وهو كالبحث، عن شمر، ومنه قول رؤبة: والخسر قول الكذب المنجوش. المنجوش: المستخرج. والنجش: الانقياد، نقله الصاغاني عن ابن عباد، وهو الصواب. وفي بعض النسخ الإيقاذ، وفي بعضها الإنفاذ، والأول أصح. والنجش: الإسراع، يقال: مر فلان ينجش نجشا، أي يسرع، نقله الجوهري، كالنجاشة، بالكسر، وقال أبو عبيد: لا أعرف النجاشة في المشي. والنجاشي، بالفتح، وفي الياء لغتان: بتشديد الياء وبتخفيفها، الأخير أفصح وأعلى، كما حكاه الصاغاني والمطرزي، وصوبه ابن الأثير قلت: لأنها ليست للنسب، وتكسر نونها، أو هو أفصح، وهو اختيار ثعلب، كما نقله عن نفطويه، قال شيخنا: والجيم مخففة ووهم من شددها. قلت: نبه على ذلك المطرزي في المغرب، واختلف في اسمه على أقوال: فقيل: أصحمة، زاد السهيلي، رحمه الله تعالى، في الروض: ابن بحر، وسيأتي ذلك للمصنف، رحمه الله تعالى، فس صحم، وقال ابن قتيبة: النجاشي بالقبطية: أصحمة، ومعناه عطية. وقال الجوهري: النجاشي: اسم ملك الحبشة، قال الصاغاني: هو تحريف، واسمه أصحمة. قلت: وإن أريد بالاسم اللقب فالجمع بين القولين هين، فقد قال ابن دريد: فأما النجاشي فكلمة حبشية، يقال للملك منهم نجاشي، كما يقال كسرى وقيصر، قال شيخنا: هو وأضرابه علم شخص، وقيل: بل علم جنس، وقيل: كانت أعلام شخص ثم عممت فصارت للجنس. والنجاشي الحارثي: راجز من رجازهم. والنجاشي: الذي يثير الصيد ليمر على الصائد، كالناجش، قاله الأخفش، وزاد الأزهري: والمنجاش. ويقال: نجشوا عليه الصيد، كما يقال: حاشوا. والمنجشانية ما نسب إلى منجشان، أو منجش: اسم د، قرب البصرة، وقد ذكر في م ج ش أنه موضع على ستة أميال منها، وأنه منسوب إلى منجش مولى قيس بن مسعود، وقال ها هنا: إنه بلد، وشك

  في نسبته إلى منجش، أو إلى منجشان، وهو غريب. وذو منجشان، لم يضبطه، وهو بفتح الميم وكسر الجيم بن كلة ابن ردمان بن وائل بن الغوث بن عريب بن زهير بن أيمن بن الهميسع وهو أبو مدلة بنت ذي منجشان، وهي أم مرة، وتميم، وهو الأشعر ابنا أدد بن زيد بن يشجب ابن عريب بن زيد بن كهلان بن سبأ وأختها دلة بنت ذي منجشان وهي مذحج وهي أم طيئ ومالك ابني أدد. والمنجش، كمنبر: الوقاع في الناس، الكشاف عن عيوبهم، عن ابن دريد، كالمنجاش. والمنجش: سير شبه الشراك، يجعلونه بين الأديمين، ثم يخرزونه بينهما، ليس بخرز جيد، عن ابن عباد، قال: والعراق مثل المنجش، كالنجاش، ككتاب، وهذه عن ابن دريد، والمنجاش أيضا. كذلك. وأنجشة، بفتح الجيم: مولى للنبي، صلى الله عليه وسلم، كان حاديا، وله قال صلى الله تعالى عليه وسلم: رويدك يا أنجشة بالقوارير، يعني النساء. والنجيش والنجاش: الصائد، عن ابن عباد، هكذا ذكره، والصواب أن النجاش هو المثير للصيد. قال الزمخشري: ومع الصائد ناجش، وهو الحائش، ونقل الأزهري: رجل نجاش ونجوش: مثير للصيد. والتناجش في البيع المنهى عنه هو: التزايد في البيع وغيره، وهو تفاعل من النجش، ويشير بقوله: وغيره إلى أن التناجش قد يكون في المهر أيضا؛ ليسمع بذلك فيزاد فيه، وقد كره ذلك، وقال شمر، عن أبي سعيد: في التناجش شيء آخر مباح، وهي المرأة التي تزوجت وطلقت مرة بعد أخرى، والسلعة التي اشتريت مرة بعد مرة ثم بيعت. ومما يستدرك عليه: نجش الحديث ينجشه: أذاعه. والنجاشي: المستخرج للشيء، عن أبي عبيد. وقول منجوش: مفتعل مكذوب، عن ابن الأعرابي. ورجل نجوش ومنجش: مثير للصيد. والمنجاش: العياب. والنجش، بالتحريك: لغة في النجش، بالفتح، نقله الصاغاني. والنجش: السوق الشديد، ورجل نجاش: سواق قال الراجز، قيل: هو أبو محمد الفقعسي، وقيل: هو مسعود، عبد بني فزارة، ذكره أبو محمد الأسود:ي نسبته إلى منجش، أو إلى منجشان، وهو غريب. وذو منجشان، لم يضبطه، وهو بفتح الميم وكسر الجيم بن كلة ابن ردمان بن وائل بن الغوث بن عريب بن زهير بن أيمن بن الهميسع وهو أبو مدلة بنت ذي منجشان، وهي أم مرة، وتميم، وهو الأشعر ابنا أدد بن زيد بن يشجب ابن عريب بن زيد بن كهلان بن سبأ وأختها دلة بنت ذي منجشان وهي مذحج وهي أم طيئ ومالك ابني أدد. والمنجش، كمنبر: الوقاع في الناس، الكشاف عن عيوبهم، عن ابن دريد، كالمنجاش. والمنجش: سير شبه الشراك، يجعلونه بين الأديمين، ثم يخرزونه بينهما، ليس بخرز جيد، عن ابن عباد، قال: والعراق مثل المنجش، كالنجاش، ككتاب، وهذه عن ابن دريد، والمنجاش أيضا. كذلك. وأنجشة، بفتح الجيم: مولى للنبي، صلى الله عليه وسلم، كان حاديا، وله قال صلى الله تعالى عليه وسلم: رويدك يا أنجشة بالقوارير، يعني النساء. والنجيش والنجاش: الصائد، عن ابن عباد، هكذا ذكره، والصواب أن النجاش هو المثير للصيد. قال الزمخشري: ومع الصائد ناجش، وهو الحائش، ونقل الأزهري: رجل نجاش ونجوش: مثير للصيد. والتناجش في البيع المنهى عنه هو: التزايد في البيع وغيره، وهو تفاعل من النجش، ويشير بقوله: وغيره إلى أن التناجش قد يكون في المهر أيضا؛ ليسمع بذلك فيزاد فيه، وقد كره ذلك، وقال شمر، عن أبي سعيد: في التناجش شيء آخر مباح، وهي المرأة التي تزوجت وطلقت مرة بعد أخرى، والسلعة التي اشتريت مرة بعد مرة ثم بيعت. ومما يستدرك عليه: نجش الحديث ينجشه: أذاعه. والنجاشي: المستخرج للشيء، عن أبي عبيد. وقول منجوش: مفتعل مكذوب، عن ابن الأعرابي. ورجل نجوش ومنجش: مثير للصيد. والمنجاش: العياب. والنجش، بالتحريك: لغة في النجش، بالفتح، نقله الصاغاني. والنجش: السوق الشديد، ورجل نجاش: سواق قال الراجز، قيل: هو أبو محمد الفقعسي، وقيل: هو مسعود، عبد بني فزارة، ذكره أبو محمد الأسود:

  فما لها الليلة من إنفـاش                      غير السري وسائق نجاش ويروى والسائق النجاشي وقال أبو عمرو: النجاش: الذي يسوق الركاب والدواب في السوق، يستخرج ما عندها من السير، والذي في العباب عنه: النجاش: الذي يسبق الركاب والدواب ينجش ما عندها من السير، ولعله تصحيف. وانتجش: أسرع، عن ابن الأثير. والنجش: مدح الشيء وإطراؤه. وهو أيضا اختراع الكذب. والنجش، ككتف، أو هو بالفتح: مسعر الحرب، نقله الصاغاني. وأحمد بن علي بن أحمد بن العباس ابن الحسين، الصيرفي، الأسدي، المعروف جده بالنجاشي: من المحدثين، توفي، بطراباد سنة 405.

##### Türkçe

**النجش**: Bir adamla, bir satış istediği zaman onu övmen hususunda anlaşmandır; bunu Ebû’l-Hattâb söylemiştir. Yahut o, insanın bir satımlık (mal) satmak istemesi, senin de ona onda çok bir bedelle pazarlık etmen; ta ki sana bakan bir bakan baksın da ona düşsün (ona yönelsin) demektir. Bu kerih görülmüştür; **نجش ينجش نجشا**. Ebû Ubeyd dedi: Satışta **النجش**: adamın, malın fiyatını artırmasıdır; o onu satın almak istemez, fakat başkası onu işitsin de onun artırmasıyla o da artırıp yükseltsin diye; ve bu, Ebû Avfâ’dan rivayet olunan şu sözün hakkında olduğu şeydir: **الناجش آكل ربا خائن**. Yahut insanları bir şeyden başkasına ürkütmendir; ve bunun cümlesindendir: **ناجشو سوق الطعام**. İbn Şümeyl dedi: **النجش**: başkasının malını satması için onu övmendir; yahut (mal) sürüm bulmasın diye onu yermendir; bunu ondan İbn Ebî’l-Hattâb rivayet etmiştir. Cevherî dedi: **النجش**: satılanda artırmaya gitmendir ki başkası ona düşsün; senin ihtiyacından değildir. İbrâhîm el-Harbî dedi: **النجش**: satılanın fiyatında artırmandır yahut onu övmendir; böylece bunu başkası görür de seninle aldanır. Aslı, avı kışkırtmak ve onu bir yerden bir yere ürkütmektir. Şemmer dedi: Asılda **النجش**: bir şey hakkında araştırma ve onu kışkırtmadır; bu Ebû Ubeyd’in sözüdür. Ondandır İbnü’l-Müseyyeb hadisi: “Güneş doğmaz; ta ki onu üç yüz altmış melek **تنجشها** etmedikçe”; yani onu kışkırtırlar. Ve **النجش**: toplamadır; “develeri **نجش الإبل ينجشها نجشا** etti” denir; yani onları dağınıklıktan sonra topladı. Ve **النجش**: çıkarıp elde etmedir; o, araştırma gibidir; Şemmer’den. Ondandır Ru’be’nin sözü:
“Ve hüsran, **المنجوش** yalan sözüdür.”
**المنجوش**: çıkarılmış olandır. Ve **النجش**: boyun eğmedir; bunu Sâgânî İbn Abbâd’dan nakletti; doğru olan budur. Bazı nüshalarda **الإيقاذ** (uyandırma), bazılarında **الإنفاذ** (geçirme/infaz) vardır; birincisi daha sahihtir. Ve **النجش**: sürat etmektir; “falanca geçti, **ينجش نجشا**” denir; yani sürat eder; bunu Cevherî nakletti; **كالنجاشة** (kesre ile) gibi. Ebû Ubeyd dedi: Yürüyüşte **النجاشة**’yi bilmem.

Ve **النجاشي** (fetha ile); yâ’da iki lügat vardır: yâ’nın şeddeli olması ve hafif olması; sonuncusu daha fasih ve daha yücedir; Sâgânî ve Matrızî’nin hikâye ettiği gibi; İbnü’l-Esîr onu tashih etti. Dedim: çünkü o nisbet için değildir; ve nûn’u kesrelenir; yahut o daha fasihtir; bu Sa’leb’in tercihidir; onu Neftaveyh’ten naklettiği gibi. Şeyhimiz dedi: cîm hafiftir; onu şeddeli yapan yanılmıştır. Dedim: Matrızî bunu **المغرب**’de buna dikkat çekti. İsmi hakkında görüşler üzere ihtilaf edildi: “**أصحمة**” denildi; Süheylî, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, **الروض**’da “**ابن بحر**” diye ziyade etti; bu, musannif için, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, **صحم** maddesinde gelecektir. İbn Kuteybe dedi: Kıptîce **النجاشي**: **أصحمة**’dir; manası “atıyyedir”. Cevherî dedi: **النجاشي**: Habeş kralının adıdır. Sâgânî dedi: bu bir tahriftir; onun adı **أصحمة**’dir. Dedim: eğer isimle lakap kastedilirse iki sözün birleştirilmesi kolaydır; nitekim İbn Düreyd dedi: “**النجاشي** ise Habeşçe bir kelimedir; onlardan krala **نجاشي** denir; **كسرى** ve **قيصر** denildiği gibi.” Şeyhimiz dedi: o ve benzerleri şahıs ismidir; “hayır, cins ismidir” denildi; “şahıs isimleriydi, sonra genelleştirildi de cins için oldu” denildi. Ve **النجاشي الحارثي**: onların recez şairlerinden bir râcizdir. Ve **النجاشي**: avı kışkırtandır ki avcıya uğrasın; **كالناجش** gibi; bunu Ahfeş söyledi. Ezherî ziyade etti: ve **المنجاش**. “Onun üzerine avı **نجشوا** ettiler” denir; “**حاشوا**” denildiği gibi.

Ve **المنجشانية**: **منجشان**’a nisbet edilendir; yahut **منجش**: bir beldenin adıdır; Basra’ya yakın; **م ج ش**’de, onun ondan altı mil uzaklıkta bir yer olduğu ve **منجش**’e nisbet edildiği zikredilmiştir; o, Kays b. Mes’ûd’un mevlâsıdır. Burada dedi ki: o bir beldedir; ve onun nisbetinde şüphe etti: **منجش**’e mi, yoksa **منجشان**’a mı; bu gariptir. Ve **ذو منجشان**: onu ضبط etmedi; o, mîm’in fethası ve cîm’in kesresi iledir; **كلة** b. **ردمان** b. **وائل** b. **الغوث** b. **عريب** b. **زهير** b. **أيمن** b. **الهميسع**’dır; o, **ذو منجشان**’ın kızı **مدلة**’nin babasıdır; o, **مرة** ve **تميم**’in annesidir; ve o, **الأشعر**’dir; ikisi de **أدد** b. **زيد** b. **يشجب** b. **عريب** b. **زيد** b. **كهلان** b. **سبأ**’nın oğullarıdır. Ve onun kız kardeşi **دلة** bint **ذي منجشان**’dır; o, **مذحج**’dır; o, **طيئ** ve **مالك**’in annesidir; ikisi de **أدد**’in oğullarıdır.

Ve **المنجش** (minber gibi): insanlar hakkında vuku bulma; onların ayıplarını araştırıp ortaya çıkaran; İbn Düreyd’den; **كالمنجاش** gibi. Ve **المنجش**: kayışa benzer bir şerittir; onu iki derinin arasına koyarlar, sonra ikisinin arasından dikerler; iyi bir dikiş değildir; İbn Abbâd’dan. Dedi ki: ve **العراق** **المنجش** gibidir; **كالنجاش** (kitap gibi); bu da İbn Düreyd’dendir; ve **المنجاش** da böyledir. Keza.

Ve **أنجشة** (cîm’in fethasıyla): Nebî’nin, sallallahu aleyhi ve sellem, mevlâsıdır; hâdî idi. Ona, sallallahu teâlâ aleyhi ve sellem, şöyle dedi: “**رويدك يا أنجشة بالقوارير**”; yani kadınlar.

Ve **النجيش** ve **النجاش**: avcıdır; İbn Abbâd’dan; onu böyle zikretti; doğru olan, **النجاش**’ın avı kışkırtan olmasıdır. Zemahşerî dedi: “Avcı ile birlikte **ناجش** vardır; o, **الحائش**’tir.” Ezherî nakletti: **رجل نجاش ونجوش**: avı kışkırtandır.

Satışta yasaklanan **التناجش** şudur: satışta ve başkasında artırışa gitmektir; o, **النجش**’ten türemiş tefâ’uldür. “Ve başkası” sözüyle işaret eder ki **التناجش** mehirde de olabilir; bununla işitilsin de onda artırılsın diye. Bu kerih görülmüştür. Şemmer, Ebû Saîd’den (rivayetle) dedi: **التناجش**’te mubah olan başka bir şey vardır: o, bir defadan sonra bir defa daha evlenip boşanan kadındır; ve bir defadan sonra bir defa daha satın alınıp sonra satılan maldır.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: “Hadisi **نجش الحديث ينجشه**”: onu yaydı. Ve **النجاشي**: bir şeyi çıkarıp elde eden; Ebû Ubeyd’den. Ve **منجوش** sözü: uydurulmuş, yalan; İbnü’l-A’râbî’den. Ve **رجل نجوش ومنجش**: avı kışkırtandır. Ve **المنجاش**: ayıplayıcıdır. Ve **النجش** (hareke ile): fetha ile olan **النجش**’te bir lügattir; Sâgânî nakletti. Ve **النجش**: şiddetli sevktir; ve **رجل نجاش**: sevk edicidir. Râciz dedi; “Ebû Muhammed el-Fak’asî’dir” denildi; “Mes’ûd, Benî Fezâre’nin kölesidir” denildi; onu Ebû Muhammed el-Esved zikretti:
“Bu gece onun için **إنفاش** yoktur,
ancak gece yürüyüşü ve **سائق نجاش**.”
Ve “**والسائق النجاشي**” diye de rivayet olunur. Ebû Amr dedi: **النجاش**: pazarda binekleri ve hayvanları süren kimsedir; onların yanındaki yürüyüşü çıkarır. **العباب**’da ondan: **النجاش**: binekleri ve hayvanları geçip öne geçen kimsedir; onların yanındaki yürüyüşü **ينجش** eder; belki bu bir tashiftir.

Ve **انتجش**: sürat etti; İbnü’l-Esîr’den. Ve **النجش**: bir şeyi övme ve onu methetmedir. O, ayrıca yalanı uydurmadır. Ve **النجش** (ketif gibi), yahut o fetha iledir: savaşın alevlendiricisidir; Sâgânî nakletti.

Ve Ahmed b. Ali b. Ahmed b. el-Abbâs b. el-Hüseyn, sarraf, Esedî, dedesi **النجاشي** diye bilinen: muhaddislerdendir; 405 senesinde Trâbâd’da vefat etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B4/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَجَشَ
1 نَجَشَ ذ , aor. نَجُشَ , (S, Msb,) inf. n. نَجْشٌ, (S, Msb, K,) He concealed himself. (Msb.) -A2- [And hence, He pursued game, or objects of the chase: (see نَاجِشٌ:) or] he roused game, or objects of the chase, (S, Mgh, K,) and scared them from place to place. (TA.) You say also, نَجَشُوا عَلَيْهِ الصَّيْدَ, meaning, They scared the chase, or game, towards him, and drove and collected it to him. (TA.) ― -b2- He searched after a thing, and roused it. (Sh, A'Obeyd, K.) This, accord. to Sh, is the primary signification: [but accord. to Fei, the primary signification is the first given above:] and hence the saying in a trad., لَا تَطْلُعُ الشَّمْسُ حَتَّى تَنْجُسُهَا ثَلٰثُمِائَةٍ وَسِتُّونَ مَلَكًا The sun does not rise until three hundred and sixty angels rouse it. (TA.) ― -b3- He drew forth, educed, or elicited. (K.) ― -b4- He collected together (S, K) camels [&c.] after a state of dispersion. (S.) ― -b5- He drove vehemently. (TA.) -A3- نَجَشَ, aor. نَجُشَ , (Msb, TA,) inf. n. نَجْشٌ (S, A, Mgh, Msb, K) and نَجَشٌ, [which is the form generally used by the professors of practical law,] (ISh, Mgh, Sgh, TA,) or this is a simple subst., (Msb,) He demanded the sale of an article of merchandise for more than its price, (A, Mgh, Msb,) not meaning to purchase it, (Mgh, Msb,) in order that another might see him and fall into the snare thus laid for him: and in like manner it is used with respect to marriage, [i. e., with respect to dowers,] and other things: (A, Mgh, Msb:) and the doing thus is forbidden: (Mgh:) it is from نَجَشَ signifying “ he roused ” game: (Mgh:) or from the same verb signifying “ he concealed himself; ” because he who does so conceals his intention: (Msb:) or he augmented the price of an article of merchandise, not desiring to purchase it, but in order that another might hear him and augment in the same manner: (A'Obeyd, L:) or he outbade in a sale, in order that another might fall into a snare, he himself not wanting the thing: (S:) or he augmented the price of an article of merchandise, or praised it, in order that another might see that, and be deceived by him: (Ibrلheem El-Harbee:) or he praised an article of merchandise belonging to another in order that he might sell it, or dispraised it in order that it might not be easy for him to sell it: (ISh:) or he concurred with a man desiring to sell a thing, by praising him: (Abu-l-Khattلb, K:) or he bargained with a man desiring to sell a thing, offering him a large price, in order that another might see him and fall into a snare: or he scared people from one thing to another: (K:) also, he praised a thing; or praised it exceedingly, or for that which was not in it, or excessively and falsely; syn. مَدَحَ شَيْئًا and أَطْرَاهُ: and he invented, or forged, a lie. (TA.) It is said in a trad., (S,) ↓ لَا تَنَاجَشُوا, (S, Mgh, Msb,) i. e., Ye shall not practise نَجْش, or نَجَش: (Mgh, Msb:) or ↓ تَنَاجُشٌ signifies the bidding one against another, successively increasing their offers, in a sale, or other case; (K;) for it sometimes signifies the doing so in the case of a dowry, in order that the doing so may be heard, and the amount may consequently be augmented: (TA:) and Sh mentions, with respect to ↓ تَنَاجُشٌ, on the authority of Aboo-Sa'eed, another thing, which is allowable, namely, [that it signifies the conspiring to promote the marriage of] the woman who has been married and divorced time after time; and [the sale of] the article of merchandise that has been bought time after time and then sold. (TA.)

6 تَنَاْجَشَ see 1, last part.

نَجَشٌ
نَجَشٌ ذ , said to be a subst. from نَجَشَ: see 1.

نَجُوشٌ
نَجُوشٌ ذ : see نَاجِشٌ.

نَجِيشٌ
نَجِيشٌ ذ : see نَاجِشٌ.

نَجَاشِىٌّ
نَجَاشِىٌّ ذ and نِجَاشِىٌّ: see نَاجِشٌ. -A2- النَّجَاشِى, (S, Mgh, K,) the form preferred by El-Fلrلbee, (Mgh,) and النَّجَاشِىُّ, (Mgh, Msb, K,) which is the more common, (Msb,) but the former is the more chaste, (Sgh, K,) and [النِّجَاشِى and النِّجَاشِىُّ] with kesr to the ن, which is said to be the more chaste, (K,) and is preferred by Th, (TA,) but teshdeed of the ج is a mistake, (Mgh, MF,) The name of the King of the Abyssinians; (IDrd, S;) like as one says كِسْرَى and قَيْصَرٌ; and Abyssinian word: (IDrd:) or a certain King of the Abyssinians, whose name was أَصْحَمَةُ; (Mgh, Msb, K;) [as is commonly said; but authors differ respecting his name;] and IKt says, that النجاشى is in Coptic اصحمة, meaning “ a gift: ” (TA:) or originally the proper name of an individual, and afterwards a common title. (MF.)

نَجَّاشٌ
نَجَّاشٌ ذ : see نَاجِشٌ, in four places.

نَجَّاشِىٌّ
نَجَّاشِىٌّ ذ : see نَاجِشٌ, in two places.

نَاجِشٌ
نَاجِشٌ ذ A pursuer, or capturer, or insnarer, of game, or objects of the chase; (Msb;) as also ↓ نَجِيشٌ and ↓ نَجَّاشٌ; (Ibn-'Abbلd, K;) because he conceals himself: (Msb:) or [نَاجِشٌ and] ↓ نَجَّاشٌ and ↓ نَجُوشٌ signify one who rouses the game, or objects of the chase; (Az, TA;) and so ↓ مِنْجَشٌ and ↓ مِنْجَاشٌ: (L:) or نَاجِشٌ and ↓ نَجَاشِىٌّ (Akh, K) [and ↓ نِجَاشِىٌّ accord. to some copies of the K] and ↓ مِنْجَاشٌ (Az, K) one who rouses them in order that they may pass by the pursuer, or capturer, or insnarer, thereof: (Akh, Az, K:) or نَاجِشٌ signifies one who scares them towards him, and drives and collects them to him: (S, A, TA:) and ↓ نَجَّاشٌ one who drives vehemently; (TA;) or one who urges camels; (A;) or who collects them after a state of dispersion: (S:) and ↓ نَجَّاشِىٌّ [with teshdeed to the ج as well as to the ى,] one who drives, or urges, travelling-camels and other beasts of carriage, in the market-place, to elicit their qualities of pace: (AA, TA:) and this last also signifies [absolutely] one who draws forth, or elicits, a thing. (A'Obeyd, TA.) -A2- Also, One who practises نَجْش, or نَجَش, in an affair of buying and selling: (Msb, TA: *) [see 1:] and ↓ نَجَّاشٌ one who does so much, or often. (Msb.)

مِنْجَشٌ
مِنْجَشٌ ذ : see نَاجِشٌ; the latter, in two places.

مِنْجَاشٌ
مِنْجَاشٌ ذ : see نَاجِشٌ; the latter, in two places.

قَوْلٌ مَنْجُوشٌ
قَوْلٌ مَنْجُوشٌ ذ A saying drawn forth, or elicited: (TA:) and a forged saying, in which is falsehood. (IAar, TA.)

##### Türkçe

نَجَشَ
1 **نَجَشَ** ذ , muzâri‘ **نَجُشَ** , (S, Msb,) mastar ismi **نَجْشٌ**, (S, Msb, K,) O gizlendi. (Msb.) -A2- [Ve bundan dolayı, O avı, yahut av nesnelerini takip etti: (bk. **نَاجِشٌ**:) yahut] avı, yahut av nesnelerini, (S, Mgh, K,) ürküttü ve onları yerden yere korkutup kaçırdı. (TA.) Sen ayrıca, **نَجَشُوا عَلَيْهِ الصَّيْدَ**, dersin; mânâsı: Avı, yahut av hayvanını, ona doğru ürküttüler ve onu ona doğru sürdüler ve ona topladılar. (TA.) ― -b2- Bir şeyin peşine düştü ve onu ortaya çıkardı. (Sh, A'Obeyd, K.) Bu, Sh’ye göre, aslî mânâdır: [fakat Fei’ye göre, aslî mânâ yukarıda verilen birincisidir:] ve bundan dolayı bir hadisteki söz: **لَا تَطْلُعُ الشَّمْسُ حَتَّى تَنْجُسُهَا ثَلٰثُمِائَةٍ وَسِتُّونَ مَلَكًا** Güneş, üç yüz altmış melek onu ortaya çıkarıncaya kadar doğmaz. (TA.) ― -b3- Çekip çıkardı, ortaya çıkardı, yahut meydana getirdi. (K.) ― -b4- Dağınıklık hâlinden sonra (S, K) develeri [&vb.] bir araya topladı. (S.) ― -b5- Şiddetle sürdü. (TA.) -A3- **نَجَشَ**, muzâri‘ **نَجُشَ** , (Msb, TA,) mastar ismi **نَجْشٌ** (S, A, Mgh, Msb, K) ve **نَجَشٌ**, [ki bu, fıkıh ehli tarafından genel olarak kullanılan kalıptır,] (ISh, Mgh, Sgh, TA,) yahut bu, yalın bir isimdir, (Msb,) Bir ticaret malının satışını, fiyatından daha fazlasıyla talep etti, (A, Mgh, Msb,) onu satın almayı kastetmeyerek, (Mgh, Msb,) başka biri onu görsün ve böylece onun için kurulmuş tuzağa düşsün diye: ve aynı şekilde nikâh hakkında [yani mehirler hakkında] ve başka şeylerde de kullanılır: (A, Mgh, Msb:) ve böyle yapmak yasaklanmıştır: (Mgh:) bu, avı “ürküten” mânâsındaki **نَجَشَ**’dendir: (Mgh:) yahut aynı fiilin “gizlendi” mânâsından; çünkü bunu yapan kimse niyetini gizler: (Msb:) yahut bir ticaret malının fiyatını artırdı, onu satın almayı istemeyerek, fakat başka biri onu işitsin ve aynı şekilde artırsın diye: (A'Obeyd, L:) yahut bir satışta, başka biri tuzağa düşsün diye, kendisi o şeyi istemediği hâlde, artırarak teklif verdi: (S:) yahut bir ticaret malının fiyatını artırdı, yahut onu övdü; başka biri bunu görsün ve onunla aldatılsın diye: (Ibrلheem El-Harbee:) yahut başkasına ait bir ticaret malını, onu satabilsin diye övdü; yahut onu satması kolay olmasın diye yerdi: (ISh:) yahut bir şeyi satmak isteyen bir adamla, onu övmek suretiyle, birlikte hareket etti: (Abu-l-Khattلb, K:) yahut bir şeyi satmak isteyen bir adamla pazarlık etti, ona büyük bir fiyat teklif ederek, başka biri onu görsün ve tuzağa düşsün diye: yahut insanları bir şeyden başka bir şeye ürküttü: (K:) ayrıca, bir şeyi övdü; yahut onu aşırı övdü, yahut onda olmayan bir şey için, yahut aşırı ve yalan olarak; eş anlamlısı **مَدَحَ شَيْئًا** ve **أَطْرَاهُ**: ve bir yalan uydurdu, yahut düzmece yaptı. (TA.) Bir hadiste şöyle denilmiştir, (S,) ↓ **لَا تَنَاجَشُوا**, (S, Mgh, Msb,) yani: **نَجْش** yahut **نَجَش** yapmayınız: (Mgh, Msb:) yahut ↓ **تَنَاجُشٌ**, bir satışta yahut başka bir durumda, birbirine karşı teklif verip, ardı ardına tekliflerini artırmak demektir; (K;) çünkü bazen, bunu mehir hakkında yapmak mânâsına gelir; böyle yapmanın işitilmesi ve miktarın buna bağlı olarak artırılması için: (TA:) ve Sh, ↓ **تَنَاجُشٌ** hakkında, Aboo-Sa'eed rivayetiyle, caiz olan başka bir şeyi zikreder; yani, [evlenip defalarca boşanmış] kadının evliliğini ilerletmek için anlaşmayı; ve [defalarca satın alınıp sonra satılan] ticaret malının [satışını]. (TA.)

6 تَنَاْجَشَ bk. 1, son kısım.

نَجَشٌ
**نَجَشٌ** ذ , **نَجَشَ**’dan bir isim olduğu söylenir: bk. 1.

نَجُوشٌ
**نَجُوشٌ** ذ : bk. **نَاجِشٌ**.

نَجِيشٌ
**نَجِيشٌ** ذ : bk. **نَاجِشٌ**.

نَجَاشِىٌّ
**نَجَاشِىٌّ** ذ ve **نِجَاشِىٌّ**: bk. **نَاجِشٌ**. -A2- **النَّجَاشِى**, (S, Mgh, K,) El-Fلrلbee’nin tercih ettiği şekil, (Mgh,) ve **النَّجَاشِىُّ**, (Mgh, Msb, K,) ki bu daha yaygındır, (Msb,) fakat birincisi daha fasîhtir, (Sgh, K,) ve **النِّجَاشِى** ve **النِّجَاشِىُّ** [**ن**’e kesra ile], ki bunun daha fasîh olduğu söylenir, (K,) ve Th tarafından tercih edilir, (TA,) fakat **ج**’nin şeddelenmesi bir hatadır, (Mgh, MF,) Habeşlilerin kralının adı; (IDrd, S;) tıpkı **كِسْرَى** ve **قَيْصَرٌ** denildiği gibi; ve Habeşçe bir kelimedir: (IDrd:) yahut Habeşlilerin belirli bir kralı; onun adı **أَصْحَمَةُ** idi; (Mgh, Msb, K;) [genellikle söylendiği üzere; fakat müellifler onun adı hakkında ihtilaf ederler;] ve IKt der ki, **النجاشى** Kıptîcede **اصحمة**’dır; “bir bağış” mânâsındadır: (TA:) yahut aslında bir ferdin özel adı idi, sonra genel bir unvan oldu. (MF.)

نَجَّاشٌ
**نَجَّاشٌ** ذ : bk. **نَاجِشٌ**, dört yerde.

نَجَّاشِىٌّ
**نَجَّاشِىٌّ** ذ : bk. **نَاجِشٌ**, iki yerde.

نَاجِشٌ
**نَاجِشٌ** ذ Avın, yahut av nesnelerinin, takip edeni, yahut yakalayıcısı, yahut tuzağa düşürücüsü; (Msb;) ve ayrıca ↓ **نَجِيشٌ** ve ↓ **نَجَّاشٌ**; (Ibn-'Abbلd, K;) çünkü o gizlenir: (Msb:) yahut [**نَاجِشٌ** ve] ↓ **نَجَّاشٌ** ve ↓ **نَجُوشٌ**, avı, yahut av nesnelerini ürküten kimse demektir; (Az, TA;) ve yine ↓ **مِنْجَشٌ** ve ↓ **مِنْجَاشٌ**: (L:) yahut **نَاجِشٌ** ve ↓ **نَجَاشِىٌّ** (Akh, K) [ve K’nın bazı nüshalarına göre ↓ **نِجَاشِىٌّ**] ve ↓ **مِنْجَاشٌ** (Az, K) onları, avın takip edeni, yakalayıcısı yahut tuzağa düşürücüsünün yanından geçsinler diye ürküten kimse: (Akh, Az, K:) yahut **نَاجِشٌ**, onları ona doğru ürküten ve onları ona doğru süren ve ona toplayan kimse demektir: (S, A, TA:) ve ↓ **نَجَّاشٌ**, şiddetle süren kimse; (TA;) yahut develeri süren; (A;) yahut dağınıklık hâlinden sonra onları toplayan: (S:) ve ↓ **نَجَّاشِىٌّ** [**ج**’ye ve **ى**’ye şedde ile], pazaryerinde, yürüyüş süratlerinin niteliklerini ortaya çıkarmak için, yol develerini ve diğer yük hayvanlarını süren yahut dürten kimse: (AA, TA:) ve bu sonuncu ayrıca [mutlak olarak] bir şeyi çekip çıkaran, yahut ortaya çıkaran kimse demektir. (A'Obeyd, TA.) -A2- Ayrıca, alım satım işinde **نَجْش**, yahut **نَجَش**, yapan kimse: (Msb, TA: *) [bk. 1:] ve ↓ **نَجَّاشٌ**, bunu çok yapan yahut sık yapan kimse. (Msb.)

مِنْجَشٌ
**مِنْجَشٌ** ذ : bk. **نَاجِشٌ**; ikincisi, iki yerde.

مِنْجَاشٌ
**مِنْجَاشٌ** ذ : bk. **نَاجِشٌ**; ikincisi, iki yerde.

قَوْلٌ مَنْجُوشٌ
**قَوْلٌ مَنْجُوشٌ** ذ Çekip çıkarılmış, yahut ortaya çıkarılmış söz: (TA:) ve içinde yalan bulunan uydurma söz. (IAar, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B4/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَجَشَ
نَجَشَ U ( n. ac. نَجْش 1 ,  نَجَاْشَة 22t ),
a.  Hunted up, tracked ( game ).

b.  Drove together.

c.  Roused; excited.

d.  Investigated.

e.  [ 'An ], Drew forth; extracted; elicited.

f.  [ Fī ], Bid fraudulently at ( a sale ).

g.  ( n. ac. نَجْش 1 ,  نِجَاْشَة 23t ), Hastened, hurried.

h.  ( n. ac. نَجْش 1 ), Concealed himself.

i.  Lit ( fire ).

تَنَاْجَشَ
تَنَاْجَشَ VI ,
a.  see I (f) .

اِسْتَنْجَشَ
اِسْتَنْجَشَ X ,
a.  see I (d) .

نَجْش
نَجْش 1 ,
a.  Cheating, collusion; fraudulent bidding.

b.  Wind-hole ( in an instrument ).

مِنْجَش
مِنْجَش 20 ,
a.  see 21 &  نِجَاْش 23 .

c.  Traducer.

نَاْجِش
نَاْجِش 21 ,
a.  Beater, driver ( of game ).

نَجَاْشِيّ
نَجَاْشِيّ 22yi ,
a.  see 21 .

b.  Negus ( title of the kings of Abyssinia ).

نِجَاْش
نِجَاْش 23 ,
a.  Thong.

نِجَاْشِيّ
نِجَاْشِيّ 23yi ,
a.  see 21 &  22yi ( b ).

نَجِيْش
نَجِيْش 25 ,
a.  Hunter.

نَجُوْش
نَجُوْش 26 ,  نَجَّاْش 28 ,  مِنْجَاْش 45 ,
a.  see 21 .

##### Türkçe

**نَجَشَ**
**نَجَشَ** U (mastar: **نَجْش** 1, **نَجَاْشَة** 22t),
a. Avı ürkütüp ortaya çıkardı; (avı) iz sürdü.

b. Bir araya sürdü.

c. Uyandırdı; heyecanlandırdı.

d. Araştırdı.

e. [‘An], Çekip çıkardı; çıkardı; ortaya çıkardı.

f. [Fī], (bir satışta) hileli olarak fiyat artırdı.

g. (mastar: **نَجْش** 1, **نِجَاْشَة** 23t), Acele etti, hızlandı.

h. (mastar: **نَجْش** 1), Gizlendi.

i. (Ateş) yaktı.

**تَنَاْجَشَ**
**تَنَاْجَشَ** VI,
a. I (f)’ye bak.

**اِسْتَنْجَشَ**
**اِسْتَنْجَشَ** X,
a. I (d)’ye bak.

**نَجْش**
**نَجْش** 1,
a. Aldatma, danışıklılık; hileli fiyat artırma.

b. (Bir çalgıda) nefes deliği.

**مِنْجَش**
**مِنْجَش** 20,
a. 21’e ve **نِجَاْش** 23’e bak.

c. İftiracı.

**نَاْجِش**
**نَاْجِش** 21,
a. (Avın) dövücüsü, sürücüsü.

**نَجَاْشِيّ**
**نَجَاْشِيّ** 22yi,
a. 21’e bak.

b. Necaşî (Habeşistan krallarının unvanı).

**نِجَاْش**
**نِجَاْش** 23,
a. Kayış.

**نِجَاْشِيّ**
**نِجَاْشِيّ** 23yi,
a. 21’e ve 22yi (b)’ye bak.

**نَجِيْش**
**نَجِيْش** 25,
a. Avcı.

**نَجُوْش**
**نَجُوْش** 26, **نَجَّاْش** 28, **مِنْجَاْش** 45,
a. 21’e bak.
