# نجش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AC%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نجش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نجش

نَجَشَ الحديثَ يَنْجُشُه نَجْشاً: أَذاعَه. ونَجَشَ الصيدَ وكلَّ شيء مستور يَنْجُشُه نَجْشاً: استثاره واستخرجه. والنَّجاشِيّ: المستخرجُ للشيء؛ عن أَبي عبيد، وقال الأَخفش: هو النَّجاشِيُّ والناجِشُ الذي يُثِير الصيدَ ليمُرّ على الصيّاد. والناجِشُ: الذي يَحُوش الصيد. وفي حديث ابن المسيّب: لا تطلُع الشمسُ حتى يَنْجُشَها ثلثمائة وستون ملَكاً أَي يَسْتَثِيرها. التهذيب: النَّجاشِيُّ هو الناجِشُ الذي يَنْجُش نَجْشاً فيستخرجه. شمر: أَصلُ النَّجْشِ البحثُ وهو استخراج الشيء. والنَّجْشُ: اسْتِثارةُ الشيء؛ قال رؤبة:
والخُسْرُ قولُ الكَذِب المَنْجُوشِ
ابن الأَعرابي: مَنْجُوشٌ مُفْتَعَلٌ مَكْذوب. ونَجشوا عليه الصيد كما تقول حاشوا. ورجل نَجُوش ونجَّاش ومِنْجَشٌ ومِنْجاشٌ، مُثِيرٌ للصيد. والمِنْجَشُ والمِنْجاشُ: الوَقَّاعُ في الناس. والنَّجْشُ والتَّناجُشُ: الزيادةُ في السِّلْعة أَو المَهْرِ لِيُسْمَع بذلك فيُزاد فيه، وقد كُرِه، نَجَشَ يَنْجُشُ نَجْشاً. وفي الحديث: نَهى رسولُ اللَّه، صلى اللّه عليه وسلم، عن النَّجْش في البيع وقال: لا تَناجَشُوا، هو تَفاعُل من النَّجْش؛ قال أَبو عبيد: هو أَن يَزيدَ الرجلُ ثمنَ السِّلعة وهو لا يريد شراءها، ولكن ليسمعه غيرُه فيَزيد بزيادته، وهو الذي يُرْوَى فيه عن أَبي الأَوفى: الناجِشُ آكلُ رِباً خائنٌ. أَبو سعيد: في التَّناجُش شيءٌ آخرُ مباح وهي المرأَة التي تزوَّجت وطُلِّقت مرة بعد أُخرى، أَو السِّلعةُ التي اشْتُرِيت مرة بعد مرة ثم بيعت. ابن شميل: النَجْشُ أَن تمدح سِلعةَ غيرِك ليبيعها أَو تَذُمَّها لئلا تَنْفُق عنه؛ رواه ابن أَبي الخطاب. الجوهري: النَّجْشُ أَن تُزايدَ في البيع ليقع غيرُك وليس من حاجتك، والأَصل فيه تَنْفيرُ الوحش من مكان إِلى مكان. والنَّجْشُ: السَّوق الشديد. ورجل نَجَّاشٌ: سوّاق؛ قال:
فما لها، اللَّيلةَ، من إِنْفاشِ
غيرَ السُّرَى وسائقٍ نَّجَّاشِ
ويروى: والسائق النجاش. قال أَبو عمرو: النجَّاشُ الذي يسوق الرِّكابَ والدواب في السُّوق يستخرج ما عندها من السير.
والنَّجَاشةُ: سرعةُ المشي، نَجَشَ يَنْجُشُ نَجْشاً. قال أَبو عبيد: لا أَعرف النِّجاشةَ في المشي. ومَرَّ فلان ينْجُش نَجْشاً أَي يُسْرع. وفي حديث أَبي هريرة قال: إِن النبي، صلى اللَّه عليه وسلم، لَقِيَه في بعض طرق المدينة وهو جُنُبٌ قال فانْتَجَشْتُ منه؛ قال ابن الأَثير: قد اختُلف في ضبطها فرُوي بالجيم والشين المعجمة من النَّجْش الإِسراعٍ، ورُوِي فانْخَنَسْت واخْتَنَسْت، بالخاء المعجمة والسين المهملة، من الخُنُوسِ التأَخُّرَ والاختفاء. يقال: خَنَس وانخَنَس واخْتَنَس. ونَجَشَ الإِبلَ يَنْجُشُها نجْشاً: جَمَعها بعد تَفْرقة.
والمِنْجاش: الخيطُ الذي يجمع بين الأَدِيمَين ليس بخَرْز جيد. والنَّجاشيّ والنِّجاشِيّ: كلمةٌ للحبَش تُسَمي بها ملوكها: قال ابن قتيبة: هو بالنَّبَطِيَّة أَصْحَمَة أَي عَطِيَّة. الجوهري: النَّجَاشيّ، بالفتح، اسم ملك الحبشة وورد ذكره في الحديث في غير موضع؛ قال ابن الأَثير: والياء مشددة، قال: وقيل الصواب تخفيفها.

### Türkçe

**نَجَشَ** **الحديثَ** **يَنْجُشُه** **نَجْشاً**: onu yaydı. Ve **نَجَشَ** **الصيدَ** ve örtülü olan her şeyi **يَنْجُشُه** **نَجْشاً**: onu kışkırttı ve onu çıkardı. Ve **النَّجاشِيّ**: şey için çıkaran; Ebû Ubeyd’den. Ve el-Ahfeş dedi: o, avı avcıya uğrasın diye kışkırtan **النَّجاشِيُّ** ve **الناجِشُ**’tir. Ve **الناجِشُ**: avı toplayıp süren kimsedir. İbn el-Müseyyeb hadîsinde: “Güneş, üç yüz altmış melek onu **يَنْجُشَها** etmedikçe doğmaz” yani onu kışkırtır. **التهذيب**: **النَّجاشِيُّ**; **نَجْشاً** ile **يَنْجُش** edip onu çıkaran **الناجِشُ**’tir. Şemmer: **النَّجْشِ**’in aslı araştırmadır; o, şeyin çıkarılmasıdır. Ve **النَّجْشُ**: şeyin kışkırtılmasıdır; Ru’be dedi:

والخُسْرُ قولُ الكَذِب المَنْجُوشِ

İbn el-A‘râbî: **مَنْجُوشٌ**; uydurulmuş, yalan sözdür. Ve “Onun üzerine avı **نَجشوا** ettiler” tıpkı “**حاشوا**” dediğin gibi. Ve **رجل نَجُوش** ve **نجَّاش** ve **مِنْجَشٌ** ve **مِنْجاشٌ**: avı kışkırtandır. Ve **المِنْجَشُ** ve **المِنْجاشُ**: insanlar içinde çok düşüp kalkan (çok karışan) kimsedir. Ve **النَّجْشُ** ve **التَّناجُشُ**: malda yahut mehirde artıştır; bununla işitilsin de onda artırılsın diye; ve bu kerih görülmüştür: **نَجَشَ** **يَنْجُشُ** **نَجْشاً**. Hadîste: Allah’ın Resûlü, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, satışta **النَّجْش**’i yasakladı ve dedi ki: “**لا تَناجَشُوا**”; o, **النَّجْش**’ten **تَفاعُل** babındandır. Ebû Ubeyd dedi: o, adamın malın fiyatını artırmasıdır; o onu satın almak istemez, fakat başkası onu işitsin de onun artırmasıyla artırsın diye. Ve bu, Ebû’l-Evfâ’dan rivayet olunan şeydir: “**الناجِشُ** ribâ yiyicidir, haindir.” Ebû Sa‘îd: **التَّناجُش**’te başka bir şey daha vardır; mubahtır: o, bir defadan sonra bir defa evlenip boşanan kadın; yahut bir defadan sonra bir defa satın alınıp sonra satılan maldır. İbn Şümeyl: **النَجْشُ**; başkasının malını satması için övmendir yahut ondan rağbet kesilsin diye onu yermendir; İbn Ebî’l-Hattâb rivayet etti. el-Cevherî: **النَّجْشُ**; satışta artırman, başkası üzerine düşsün diye, senin ihtiyacın olmadığı hâlde; ve bunun aslı, vahşî hayvanı bir yerden bir yere ürkütmektir. Ve **النَّجْشُ**: şiddetli sevktir. Ve **رجل نَجَّاشٌ**: sevk edici (sürücü); dedi ki:

فما لها، اللَّيلةَ، من إِنْفاشِ
غيرَ السُّرَى وسائقٍ نَّجَّاشِ

Ve şöyle de rivayet olunur: “**والسائق النجاش**”. Ebû Amr dedi: **النجَّاشُ**; çarşıda binekleri ve hayvanları süren, onlarda bulunan yürüyüşü (yürüme gücünü) çıkarandır.

Ve **النَّجَاشةُ**: yürümenin süratidir; **نَجَشَ** **يَنْجُشُ** **نَجْشاً**. Ebû Ubeyd dedi: yürüyüşte **النِّجاشةَ**’yı bilmem. Ve falan, **ينْجُش** **نَجْشاً** olarak geçti; yani hızlanır. Ebû Hureyre hadîsinde dedi ki: Nebî, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, Medine yollarının bazısında onu cünüp iken karşıladı; dedi ki: “Ondan **فانْتَجَشْتُ**.” İbn el-Esîr dedi: onun ضبطı hakkında ihtilaf edilmiştir; **النَّجْش** (hızlanma)dan, **الجيم** ve **الشين** mu‘ceme ile rivayet edilmiştir; ve **فانْخَنَسْت** ve **اخْتَنَسْت** diye de rivayet edilmiştir; **الخاء** mu‘ceme ve **السين** muhmele ile, **الخُنُوسِ** (geri kalma ve gizlenme)dan. Denir ki: **خَنَس** ve **انخَنَس** ve **اخْتَنَس**. Ve **نَجَشَ** **الإِبلَ** **يَنْجُشُها** **نجْشاً**: onları dağılmadan sonra topladı.

Ve **المِنْجاش**: iki deriyi birleştiren iptir; iyi bir dikişle değildir.

Ve **النَّجاشيّ** ve **النِّجاشِيّ**: Habeş’in krallarını onunla adlandırdığı bir kelimedir. İbn Kuteybe dedi: o, Nabatîce’de **أَصْحَمَة**’dir; yani عطية (bağış). el-Cevherî: **النَّجَاشيّ**, فتح ile, Habeş kralının adıdır; hadîste onun zikri birden çok yerde gelmiştir. İbn el-Esîr dedi: **الياء** şeddelidir; dedi ki: ve doğru olanın onu hafifletmek olduğu da söylenmiştir.
