# نحب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AD%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AD%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نحب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AD%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: نحب

نَحَبَ
1 نَحَبَ ذ , aor. نَحُبَ , inf. n. نَحْبٌ; (S, A, K;) and ↓ نحّب, inf. n. تَنْحِيبٌ; (A;) He vowed; made a vow; (S, K;) put himself under an obligation to do a thing. (A.) ― -b2- نَحَبَ, aor. نَحَبَ , inf. n. نَحْبٌ, He laid a bet, or wager; betted, or wagered. (K.) [The explanation of the inf. n. by مُرَاهَنَةٌ, in the K, seems to imply that it is the same as 3; but this appears to be doubtful.] -A2- نَحَبَ, aor. نَحِبَ , (S, Msb,) or نَحَبَ , (K,) inf. n. نَحِيبٌ, (S, K,) or this is a subst., (Msb,) and نَحْبٌ; (K;) and ↓ انتحب; (S, K;) (tropical:) He raised his voice with weeping, or wailing; wept, or wailed, loud; (S;) wept, or wailed, most violently; (M, K;) wept, or wailed, with prolonged voice. (TA.) ― -b2- نَحَبَ, aor. نَحِبَ , (S, K,) inf. n. نُحَابٌ (S) and نَحْبٌ (K) He (a camel, S) had a cough, or coughed. (S K.) -A3- نَحَبَ, [aor. نَحَبَ ,] inf. n. نَحْبٌ, He went, travelled, or journeyed, at a quick pace: (AA, S, K:) or with a light pace: (K:) with much exertion and perseverance. (TA.) [The inf. n. only is mentioned, and said, in the S, to be syn. with نَعْبٌ.]

2 نَحَّبَ see 1. -A2- نحّبوا, inf. n. تَنْحِيبٌ, (tropical:) They strove, or exerted themselves, in their work; worked with energy: (AA, S, K:) or they went on, travelled, or journeyed, (with energy, TA,) until they came near to the water: (K:) they made a hard journey by night, in order to arrive at the water on the morrow. (S.) ― -b2- نَحَّبْنَا سَيْرَنَا We pursued our journey laboriously, or with energy. (TA.) ― -b3- نحّب السَّفَرُ فُلَانًا (assumed tropical:) The journey harassed such a one, (K,) being long. (TA.) ― -b4- نحّب عَلَى أَمْرٍ, and فِى أَمْرٍ, (tropical:) He applied himself to a thing, or set about it, and adhered to it. (TA.)

ناحبهُ
3 ناحبهُ ذ , (inf. n. مُنَاحَبَةٌ, TA,) He laid a bet, or wager, with him, (K,) عَلَى أَمْرٍ respecting a thing. (TA.) ― -b2- نَاحَيْتُهُ اِلَى فَلَانٍ I cited him, or invited him, to submit our case to such a one as judge; I cited him before such a one as judge. (S, K.) ― -b3- ناحبته I contended with him, or disputed with him, for glory, or honour, or superiority in glorious or honourable qualities and the like, (K,) before a judge, or umpire. (TA.) ― -b4- Talhah said to Ibn-'Abbلs, هَلْ لَكَ فِى أَنْ أُنَاحِبَكَ وَتَرْفَعَ النَّبِىَّ (S) [or تَرْفَعُ النبى: for I find it stated in the margin of a copy of the S, that J left the final letter of ترفع without a vowel point, either fet-hah or dammeh:] Wilt thou that I contend with thee, or dispute with thee, for glory, or honour, and that thou enumerate thine excellencies and the honour which thou derivest from thine ancestors &c., I doing the like, and that thou put the Prophet out of the question, not mentioning thy relationship to him, since this excellence is conceded to thee? (AM.)

تناحبوا
6 تناحبوا ذ They appointed together a time, لِلْقِتَالِ for fighting; and sometimes for other purposes. (K.)

8 اِنْتَحَبَ see 1. ― -b2- He sighed vehemently; (K;) wept and sighed vehemently. (TA.)

نَحْبٌ
نَحْبٌ ذ A vow. (S, K.) ― -b2- قَضَى نَحْبَهُ He died: or he was slain in an expedition undertaken for the sake of God's religion: originally meaning he accomplished his vow: see Kur, xxxiii. 23: (Msb:) as though he had constrained himself [by a vow] to fight until he died: (TA:) or it signifies he ended his term, or period of life; ended his days: (Fr, Zj:) [or he finished his time: (as implied in the S): or he yielded his soul: or he accomplished his want:] from significations given below. (TA.) ― -b3- نَحْبٌ A great bet, or wager: syn. خَطَرٌ عَظِيمٌ. (K.) So in the following verse of Jereer:
بِطِخْفَةَ جَالَدْنَا المُلُوكَ وَخَيْلُنَا
عَشِيَّةَ بِسْطَامٍ جَرَيْنَ عَلَى نَحْبِ
[In Tikhfeh we contended with the sword with the kings; and our horses, in the evening of Bistلm, ran for a great bet]. (TA.) ― -b4- نَحْبٌ A proof; a demonstration; an evidence: syn. بُرْهَانٌ. (K.) ― -b5- A necessity; want; needful thing; an object of want or need: syn. حَاجَةٌ. (K.) See قَضَى نَحْبَهُ. ― -b6- (tropical:) Death. (K.) See قَضَى نَحْبَهُ, above. ― -b7- A term; fixed period; the period of life. (K.) See قَضَى نَحْبَهُ, above. ― -b8- The soul: syn. نَفْسٌ. (AO, K.) ― -b9- Mind; purpose; aspiration; desire; ambition: syn. هِمَّةٌ. (K.) -A2- خِمْسٌ نَحْبٌ A laborious journey: syn. دَائِبٌ. (S.) ― -b2- سَيْرٌ نَحْبٌ, (TA,) and ↓ سير مُنَحِّبٌ (K) (tropical:) A quick pace, or journey. (K, TA.) ― -b3- The same epithets are likewise applied, in the same sense, to a man. (TA.) ― -b4- نَحْبٌ A quick (or light, K,) pace, or mode of going, travelling, or journeying, (AA, S, K,) with much exertion and perseverance. (TA.) ― -b5- سَارَ فُلَانٌ عَلَى نَحْبٍ Such a one went on, travelled, or journeyed, with energy; [lit., for a great bet, or wager;] as though he had laid a [great] bet, and therefore strove, or exerted himself. (S.) ― -b6- نَحْبٌ Length. (AA, K.) ― -b7- يوم نحب [so in the TA: perhaps, يَوْمُ نَحْبٍ, but more probably يَوْمٌ نَحْبٌ] A long day. (Er-Riyلshee.) ― -b8- نَحْبٌ A space of time: a time. (S, K.) See قَضَى نَحْبَهُ, above. ― -b9- Sleep: syn. نَوْمٌ. (L, K: in some copies of the K, يَوْمٌ TA.) ― -b10- Fatness. (K.) ― -b11- I. q. شِدَّةٌ [Vehemence; violence; &c.: or distress; difficulty; adversity; &c.]. (K.) ― -b12- A game of hazard: syn. قِمَارٌ. (K.) -A3- A great camel. (K.) Perhaps a mistake for نَجْبٌ. (TA.)

نُحْبَةٌ
نُحْبَةٌ ذ (tropical:) i. q. قُرْعَةٌ [A lot used in sortilege: or lots collectively: or sortilege itself;] (K;) from نَاحَبَهَ “ he cited him before a judge; ” “ he contended with him for glory; ” and “ he laid a bet, or wager, with him; ” because it is, as it were, a judge, or that which decides, in a case of sortilege. (TA.) ― -b2- لَوْ عَلِمَ النَّاسُ مَا فِى الصَفِّ الأَوَّلِ لَاقْتَتَلُوا عَلَيْهِ وَمَا تَقَدَّمُوا اِلَّا بِنُحْبَةٍ [If men knew what advantage is attained by being in the first row of the congregation in the mosque, they would fight for it, and not advance but by lot]. (TA, from a trad.)

نُحَابٌ
نُحَابٌ ذ A cough that attacks camels: as also قُحَابٌ and نُحَازٌ. (Az from AZ.) See 1.

نَاحِبَةٌ
نَاحِبَةٌ ذ (tropical:) A weeping, or wailing, woman: pl. نَوَاحِبُ. (TA.)

سَارَ سَيْرًا مُنَحِّبًا
سَارَ سَيْرًا مُنَحِّبًا ذ He proceeded, or journeyed, in a direct course, not desiring [to pursue] any other: as though he had made a vow to do so. ElKumeyt says,
تَخَذْنَ بِنَا عَرْضَ الفَلَاةِ وَطُولَهَا
كَمَا صَارَ عَنْ يُمْنَى يَدَيْهِ المُنَحِّبُ
By المنحّب is meant the man. ISd says, Th cites this verse, and says in explanation of it, This was a man who swore, saying, If I do not overcome, I will cut off my hand. He seems to consider it as implying the signification of vowing. So in the L. But it requires consideration. (TA.) ― -b2- سِرْنَا اِلَيْهَا ثَلَاثَ لَيَالٍ مُنَحِّبَاتٍ We proceeded, or journeyed, thither during three nights of laborious travelling. (TA.)

### Türkçe

نَحَبَ
1 **نَحَبَ** ذ , muzâri‘ **نَحُبَ** , mastar ismi **نَحْبٌ**; (S, A, K;) ve ↓ **نحّب**, mastar ismi **تَنْحِيبٌ**; (A;) O adadı; adakta bulundu; (S, K;) bir şeyi yapmaya dair kendisini bir yükümlülük altına soktu. (A.) ― -b2- **نَحَبَ**, muzâri‘ **نَحَبَ** , mastar ismi **نَحْبٌ**, O bir bahis, yahut kumar bahsi koydu; bahis yaptı, yahut kumar bahsi yaptı. (K.) [K’de mastar isminin **مُرَاهَنَةٌ** ile açıklanması, onun 3 ile aynı olduğunu ima ediyor görünür; fakat bu şüpheli görünmektedir.] -A2- **نَحَبَ**, muzâri‘ **نَحِبَ** , (S, Msb,) yahut **نَحَبَ** , (K,) mastar ismi **نَحِيبٌ**, (S, K,) yahut bu bir isimdir, (Msb,) ve **نَحْبٌ**; (K;) ve ↓ **انتحب**; (S, K;) (mecaz:) O ağlama yahut feryat ile sesini yükseltti; yüksek sesle ağladı, yahut feryat etti; (S;) en şiddetli şekilde ağladı, yahut feryat etti; (M, K;) uzatılmış sesle ağladı, yahut feryat etti. (TA.) ― -b2- **نَحَبَ**, muzâri‘ **نَحِبَ** , (S, K,) mastar ismi **نُحَابٌ** (S) ve **نَحْبٌ** (K) O (bir deve, S) öksürüğü oldu, yahut öksürdü. (S K.) -A3- **نَحَبَ**, [muzâri‘ **نَحَبَ** ,] mastar ismi **نَحْبٌ**, O hızlı bir tempo ile gitti, yolculuk etti, yahut sefer etti: (AA, S, K:) yahut hafif bir tempo ile: (K:) çok gayret ve sebat ile. (TA.) [S’de yalnız mastar ismi zikredilir ve **نَعْبٌ** ile eşanlamlı olduğu söylenir.]

2 **نَحَّبَ** bk. 1. -A2- **نحّبوا**, mastar ismi **تَنْحِيبٌ**, (mecaz:) Onlar işlerinde çabaladılar, yahut gayret ettiler; enerjiyle çalıştılar: (AA, S, K:) yahut suya yaklaşıncaya kadar (TA’da: enerjiyle) gittiler, yolculuk ettiler, yahut sefer ettiler: (K:) ertesi gün suya varmak için geceleyin zorlu bir yolculuk yaptılar. (S.) ― -b2- **نَحَّبْنَا سَيْرَنَا** Biz yolculuğumuzu zahmetle, yahut enerjiyle sürdürdük. (TA.) ― -b3- **نحّب السَّفَرُ فُلَانًا** (varsayılan mecaz:) Yolculuk, uzun olmakla, falancayı yordu. (K,) (TA.) ― -b4- **نحّب عَلَى أَمْرٍ**, ve **فِى أَمْرٍ**, (mecaz:) O bir şeye kendini verdi, yahut ona girişti, ve ona bağlı kaldı. (TA.)

ناحبهُ
3 **ناحبهُ** ذ , (mastar ismi **مُنَاحَبَةٌ**, TA,) O onunla bir bahis, yahut kumar bahsi koydu, (K,) **عَلَى أَمْرٍ** bir şey hakkında. (TA.) ― -b2- **نَاحَيْتُهُ اِلَى فَلَانٍ** Ben onu, davamızı falancaya hâkim olarak arz etmeye çağırdım, yahut davet ettim; onu falancanın huzuruna hâkim olarak çağırdım. (S, K.) ― -b3- **ناحبته** Ben onunla, bir hâkimin yahut hakemin huzurunda, şan, yahut şeref, yahut şanlı yahut şerefli nitelikler ve benzerlerinde üstünlük için çekiştim, yahut tartıştım. (K,) (TA.) ― -b4- Talhah, İbn-‘Abbâs’a dedi ki, **هَلْ لَكَ فِى أَنْ أُنَاحِبَكَ وَتَرْفَعَ النَّبِىَّ** (S) [yahut **تَرْفَعُ النبى**: zira S’nin bir nüshasının kenarında, J’nin **ترفع**’ın son harfini harekesiz bıraktığı, fetha da damme de olabileceği, yazılı buluyorum:] Seninle şan yahut şeref için çekişmemi, yahut tartışmamı ve senin faziletlerini ve atalarından elde ettiğin şerefi vb. saymanı, benim de bunun benzerini yapmamı, ve Peygamber’i mesele dışı bırakmanı, ona olan akrabalığını anmamanı ister misin; zira bu fazilet sana teslim edilmiştir? (AM.)

تناحبوا
6 **تناحبوا** ذ Onlar birlikte bir vakit tayin ettiler, **لِلْقِتَالِ** savaşmak için; ve bazen başka maksatlar için. (K.)

8 **اِنْتَحَبَ** bk. 1. ― -b2- O şiddetle iç çekti; (K;) şiddetle ağladı ve iç çekti. (TA.)

نَحْبٌ
**نَحْبٌ** ذ Bir adak. (S, K.) ― -b2- **قَضَى نَحْبَهُ** O öldü: yahut Allah’ın dini uğruna yapılan bir gazvede öldürüldü: aslında “adağını yerine getirdi” anlamındadır: Kur, xxxiii. 23’e bk.: (Msb:) sanki o, ölünceye kadar savaşmaya kendisini [bir adakla] zorlamış gibidir: (TA:) yahut bu, o ömrünün süresini yahut dönemini bitirdi, günlerini bitirdi, demektir: (Fr, Zj:) [yahut vaktini tamamladı: (S’nin ima ettiğine göre): yahut ruhunu teslim etti: yahut ihtiyacını yerine getirdi:] aşağıda verilen anlamlardan. (TA.) ― -b3- **نَحْبٌ** Büyük bir bahis, yahut kumar bahsi: eşanlamlısı **خَطَرٌ عَظِيمٌ**. (K.) Cerîr’in şu beytinde olduğu gibi:
بِطِخْفَةَ جَالَدْنَا المُلُوكَ وَخَيْلُنَا
عَشِيَّةَ بِسْطَامٍ جَرَيْنَ عَلَى نَحْبِ
[Ṭiḫfe’de krallarla kılıçla çarpıştık; ve atlarımız, Bisṭâm akşamında, büyük bir bahis için koştular]. (TA.) ― -b4- **نَحْبٌ** Bir delil; bir ispat; bir kanıt: eşanlamlısı **بُرْهَانٌ**. (K.) ― -b5- Bir zorunluluk; ihtiyaç; gerekli şey; ihtiyaç nesnesi: eşanlamlısı **حَاجَةٌ**. (K.) **قَضَى نَحْبَهُ**’ye bk. ― -b6- (mecaz:) Ölüm. (K.) Yukarıda **قَضَى نَحْبَهُ**’ye bk. ― -b7- Bir süre; sabit dönem; ömür dönemi. (K.) Yukarıda **قَضَى نَحْبَهُ**’ye bk. ― -b8- Ruh: eşanlamlısı **نَفْسٌ**. (AO, K.) ― -b9- Zihin; maksat; himmet; arzu; ihtiras: eşanlamlısı **هِمَّةٌ**. (K.) -A2- **خِمْسٌ نَحْبٌ** Zahmetli bir yolculuk: eşanlamlısı **دَائِبٌ**. (S.) ― -b2- **سَيْرٌ نَحْبٌ**, (TA,) ve ↓ **سير مُنَحِّبٌ** (K) (mecaz:) Hızlı bir tempo, yahut yolculuk. (K, TA.) ― -b3- Aynı sıfatlar, aynı anlamda, bir adama da uygulanır. (TA.) ― -b4- **نَحْبٌ** Hızlı (yahut hafif, K,) bir tempo, yahut gitme, yolculuk etme, yahut sefer etme tarzı, (AA, S, K,) çok gayret ve sebat ile. (TA.) ― -b5- **سَارَ فُلَانٌ عَلَى نَحْبٍ** Falanca enerjiyle gitti, yolculuk etti, yahut sefer etti; [lafzen, büyük bir bahis, yahut kumar bahsi için;] sanki o [büyük] bir bahis koymuş da bu yüzden çabalayıp gayret etmiş gibidir. (S.) ― -b6- **نَحْبٌ** Uzunluk. (AA, K.) ― -b7- **يوم نحب** [TA’da böyle: belki, **يَوْمُ نَحْبٍ**, fakat daha muhtemelen **يَوْمٌ نَحْبٌ**] Uzun bir gün. (Er-Riyâşî.) ― -b8- **نَحْبٌ** Bir zaman aralığı: bir zaman. (S, K.) Yukarıda **قَضَى نَحْبَهُ**’ye bk. ― -b9- Uyku: eşanlamlısı **نَوْمٌ**. (L, K: K’nin bazı nüshalarında, **يَوْمٌ** TA.) ― -b10- Şişmanlık. (K.) ― -b11- I. q. **شِدَّةٌ** [Şiddet; sertlik; vb.: yahut sıkıntı; güçlük; musibet; vb.]. (K.) ― -b12- Bir kumar oyunu: eşanlamlısı **قِمَارٌ**. (K.) -A3- Büyük bir deve. (K.) Belki **نَجْبٌ** için bir hatadır. (TA.)

نُحْبَةٌ
**نُحْبَةٌ** ذ (mecaz:) i. q. **قُرْعَةٌ** [Fal çekmede kullanılan kura: yahut kuralar topluca: yahut fal çekmenin kendisi;] (K;) **نَاحَبَهَ** “onu bir hâkimin huzuruna çağırdı;” “onunla şan için çekişti;” ve “onunla bir bahis, yahut kumar bahsi koydu;”dan; çünkü o, fal çekme işinde, sanki bir hâkim, yahut hüküm veren şey gibidir. (TA.) ― -b2- **لَوْ عَلِمَ النَّاسُ مَا فِى الصَفِّ الأَوَّلِ لَاقْتَتَلُوا عَلَيْهِ وَمَا تَقَدَّمُوا اِلَّا بِنُحْبَةٍ** [İnsanlar, mescidde cemaatin birinci safında bulunmakla elde edilen şeyin ne olduğunu bilselerdi, onun için birbirleriyle dövüşürlerdi; ve ancak kura ile ilerlerlerdi]. (TA, bir rivayetten.)

نُحَابٌ
**نُحَابٌ** ذ Develere musallat olan bir öksürük: ayrıca **قُحَابٌ** ve **نُحَازٌ**. (Az, AZ’den.) 1’e bk.

نَاحِبَةٌ
**نَاحِبَةٌ** ذ (mecaz:) Ağlayan, yahut feryat eden bir kadın: çoğulu **نَوَاحِبُ**. (TA.)

سَارَ سَيْرًا مُنَحِّبًا
**سَارَ سَيْرًا مُنَحِّبًا** ذ O, başka herhangi birini [takip etmeyi] istemeyerek, dosdoğru bir istikamette ilerledi, yahut yolculuk etti: sanki buna adak adamış gibidir. El-Kumeyt der ki,
تَخَذْنَ بِنَا عَرْضَ الفَلَاةِ وَطُولَهَا
كَمَا صَارَ عَنْ يُمْنَى يَدَيْهِ المُنَحِّبُ
**المنحّب** ile kastedilen adamdır. ISd der ki, Th bu beyti nakleder ve onu şöyle açıklar: Bu, yemin eden bir adamdı; “Eğer galip gelmezsem, elimi keseceğim” diyordu. O, bunu adakta bulunma anlamını ima eder sayıyor görünür. L’de de böyledir. Fakat bu, düşünmeyi gerektirir. (TA.) ― -b2- **سِرْنَا اِلَيْهَا ثَلَاثَ لَيَالٍ مُنَحِّبَاتٍ** Biz, zahmetli yolculukla geçen üç gece boyunca, oraya doğru ilerledik, yahut yolculuk ettik. (TA.)
