# نحح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AD%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AD%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نحح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AD%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نحح

نح ينح نحيحا. من حد ضرب: تردد صوته في جوفه، كنحنح وتنحنح. قال الأزهري عن الليث: النحنحة: التنحنح، وهو أسهل من السعال، وهي علة البخيل، وأنشد:
  يكاد من نـحـنـحة وأح                      يحكي سعال الشرق الأبح ونح الجمل ينحه، بالضم، نحا: حثه. ونحنحه، إذا رده ردا قبيحا، ونص عباراتهم: ونحنح السائل: رده ردا قبيحا. والنحاحة: الصبر. أنا أخشى أن يكون هذا مصحفا عن النجاحة، بالجيم، وقد تقدم، فإني لم أر واحدا ذكره من المصنفين. والنحاحة: السخاء، والبخل، ضد. ومن ذلك النحانحة بمعنى البخلاء اللئام. قيل: جمع نحنح، كجعفر، وقيل من الجموع التي لا واحد لها. ورجل شحيح نحيح، أي بخيل، إتباع، كأنه إذا سئل اعتل كراهة للعطاء فردد نفسه لذلك. قال شيخنا: ودعوى الإتباع بناء على أن هذه المادة لم ترد بمعنى البحل، وأما على ما حكاه المصنف من ورود النحاحة بمعنى البخل فصوبوا أنه تأكيد بالمرادف. ونحيح بن عبد الله، كزبير، من بني مجاشع بن دارم، جاهلي، وقيده الشاطبي بالجيم بعد النون، وقال: هو نجيح بن ثعالة ابن حرام بن مجاشع، كذا في التبصير للحافظ ابن حجر. وقولهم: ما أنا بنحنح النفس عن كذا، كنفنف، أي ما أنا بطيب النفس عنه.ومما يستدرك عليه: النحنحة: صوت الجرع من الحلق، يقال منه: تنحنح الرجل، عن كراع. قال ابن سيده: ولست منه على ثقة، وأراها بالخاء. قال: وقال بعض اللغويين: النحنحة: أن يكرر قول: نح نح، مستروحا، كما أن المقرور إذا تنفس في أصابعه مستدفئا فقال: كه كه، اشتق منه المصدر ثم الفعل، فقيل كهكه كهكهة، فاشتقوا من الصوت. كذا في اللسان.

### Türkçe

**نح**: **ينح** **نحيحا**. **من حد ضرب**: sesi iç boşluğunda tekrar eder; **كنحنح** ve **تنحنح** gibi. el-Ezherî, el-Leys’ten şöyle dedi: **النحنحة**: **التنحنح**; o, öksürükten daha kolaydır; o, cimrinin illetidir. Ve şu beyti okudu:
  Neredeyse **نـحـنـحة** ve **أح**’dan dolayı                      doğunun boğuk öksürüğünü taklit eder

Ve **نح الجمل** **ينحه**; damme ile; **نحا**: onu sevk etti (dürttü). Ve **نحنحه**: onu çirkin bir geri çevirişle geri çevirdiği zaman. Ve onların ibarelerinin nassı: **ونحنح السائل**: dilenciyi çirkin bir geri çevirişle geri çevirdi. Ve **النحاحة**: sabırdır. Ben, bunun **النجاحة**’dan, **بالجيم** ile, tashif edilmiş olmasından korkarım; ve (bu) daha önce geçti; zira musanniflerden onu zikreden bir tek kişi görmedim. Ve **النحاحة**: cömertliktir; ve cimriliktir; zıddır. Bundan da **النحانحة** (vardır), cimri alçaklar manasında. Denildi ki: **نحنح**’ın cem‘idir, **كجعفر** gibi; ve denildi ki: tekili olmayan cem‘lerdendir. Ve **رجل شحيح نحيح**: yani cimri; **إتباع** (olarak); sanki kendisinden istenince, vermekten hoşlanmadığı için hastalık bahanesi uydurur da, bunun için nefesini tekrar eder. Şeyhimiz dedi: **الإتباع** iddiası, bu maddenin cimrilik manasında vârid olmaması esasına göredir; fakat musannifin **النحاحة**’nın cimrilik manasında vârid oluşunu naklettiğine göre, onun muradif ile te’kid olduğu görüşünü doğru saydılar. Ve **نحيح بن عبد الله**، **كزبير**; Benî Mucâşi‘ b. Dârim’dendir; câhiliye (devri) adamıdır. Şâtıbî onu, **بالجيم** ile, **النون**’dan sonra kayıtladı ve dedi ki: o, **نجيح بن ثعالة ابن حرام بن مجاشع**’dır; Hâfız İbn Hacer’in **التبصير**’inde böyledir. Ve onların sözü: **ما أنا بنحنح النفس عن كذا**، **كنفنف**; yani ben ondan gönlü hoş olan değilim. Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **النحنحة**: boğazdan yudumun sesidir; ondan (türetilerek) denir: **تنحنح الرجل**; Kırâ‘’dan (naklen). İbn Sîde dedi: Ben bundan emin değilim; onu **بالخاء** ile görüyorum. Dedi ki: Bazı lugatçılar dedi: **النحنحة**: **نح نح** sözünü, ferahlayarak, tekrar etmendir; tıpkı üşüyenin, ısınmak için parmaklarına nefes verince **كه كه** demesi gibi; ondan masdar, sonra fiil türetildi de **كهكه** **كهكهة** denildi; sesi esas alarak türettiler. **كذا في اللسان**.
