# نحل — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AD%D9%84/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AD%D9%84/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نحل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AD%D9%84.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: نحل

- النحل: الحيوان المخصوص. قال تعالى: ﴿وأوحى ربك إلى النحل﴾ [النحل/ 68] والنحلة والنحلة: عطية على سبيل التبرع، وهو أخص من الهبة؛ إذ كل هبة نحلة، وليس كل نحلة هبة، واشتقاقه فيما أرى (ووافقه في هذا الفيروزآبادي في البصائر 5/27، والسمين في عمدة الحفاظ: نحل) أنه من النحل نظرا منه إلى فعله، فكأن نحلته: أعطيته عطية النحل، وذلك ما نبه عليه قوله: ﴿وأوحى ربك إلى النحل﴾ الآية [النحل/68]. وبين الحكماء أن النحل يقع على الأشياء كلها فلا يضرها بوجه، وينفع أعظم نفع، فإنه يعطي ما فيه الشفاء كما وصفه الله تعالى، وسمي الصداق بها من حيث إنه لا يجب في مقابلته أكثر من تمتع دون عوض مالي، وكذلك عطية الرجل ابنه. يقال: نحل ابنه كذا، وأنحله، ومنه: نحلت المرأة، قال تعالى: ﴿وآتوا النساء صدقاتهن نحلة﴾ [النساء/4] والانتحال: ادعاء الشيء وتناوله، ومنه يقال: فلان ينتحل الشعر. ونحل جسمه نحولا: صار في الدقة كالنحل، ومنه: النواحل للسيوف أي: الرقاق الظبات تصورا لنحولها، ويصح أن يجعل النحلة أصلا، فيسمى النحل بذلك اعتبارا بفعله. والله أعلم. * نحن
- نحن عبارة عن المتكلم إذا أخبر عن نفسه مع غيره، وما ورد في القرآن من إخبار الله تعالى عن نفسه بقوله: ﴿نحن نقص عليك أحسن القصص﴾ [يوسف/3] فقد قيل: هو إخبار عن نفسه وحده، لكن يخرج ذلك مخرج الإخبار الملوكي.
وقال بعض العلماء: إن الله تعالى يذكر مثل هذه الألفاظ إذا كان الفعل المذكور بعده يفعله بواسطة بعض ملائكته، أو بعض أوليائه، فيكون (نحن) عبارة عنه تعالى وعنهم، وذلك كالوحي، ونصرة المؤمنين، وإهلاك الكافرين، ونحو ذلك مما يتولاه الملائكة المذكورون بقوله: ﴿فالمدبرات أمرا﴾ [النازعات/5] وعلى هذا قوله: ﴿ونحن أقرب إليه منكم﴾ [الواقعة/85] يعني: وقت المحتضر حين يشهده الرسل المذكورون في قوله: ﴿تتوفاهم الملائكة﴾ [النحل/28] وقوله: ﴿إنا نحن نزلنا الذكر﴾ [الحجر/9] لما كان بوساطة القلم واللوح وجبريل.

### Türkçe

- **النحل**: belirli hayvan. Yüce Allah dedi ki: ﴿وأوحى ربك إلى **النحل**﴾ [النحل/ 68]. Ve **النحلة** ve **النحلة**: gönüllü bağış yoluyla bir عطية; ve o, **الهبة**’den daha özeldir; çünkü her **هبة** bir **نحلة**’dir, fakat her **نحلة** bir **هبة** değildir. Ve onun iştikakı, benim gördüğüme göre (bu hususta ona el-Fîrûzâbâdî de el-Basâir 5/27’de, ve es-Semîn de Umdetü’l-Huffâz’da: **نحل**’de muvafakat etti) onun, fiiline bakarak **النحل**’den olduğudur; sanki onun **نحلته**’si: ona, **النحل**’in عطية’si gibi عطية verdim. Ve bu, onun şu sözüyle işaret ettiği şeydir: ﴿وأوحى ربك إلى **النحل**﴾ âyet [النحل/68]. Ve الحكيمler açıkladılar ki **النحل**, şeylerin hepsinin üzerine düşer; böylece onlara hiçbir yönden zarar vermez, ve en büyük faydayı sağlar; çünkü Allah’ın onu vasfettiği gibi, içinde şifa olanı verir. Ve **الصداق** onunla adlandırıldı; şu bakımdan ki onun karşılığında, malî bir karşılık olmaksızın bir temettüden daha fazlası vacip olmaz; ve aynı şekilde, adamın oğluna عطية’si. Denir: **نحل** oğluna şöyle-şöyle; ve **أنحله**. Ve ondan: **نحلت** kadın; Yüce Allah dedi ki: ﴿وآتوا النساء صدقاتهن **نحلة**﴾ [النساء/4]. Ve **الانتحال**: şeyin iddia edilmesi ve onun alınması; ondan denir: falan, şiiri **ينتحل** eder. Ve **نحل** bedeni **نحولا**: **النحل** gibi incelikte oldu. Ve ondan: kılıçlar için **النواحل**; yani: onun zayıflığını tasavvur ederek ince ağızlar. Ve sahih olur ki **النحلة** asıl kılınsın; böylece **النحل**, fiiline itibarla onunla adlandırılır. Ve Allah daha iyi bilir. * **نحن**
- **نحن**, kendisi hakkında başkasıyla birlikte haber verdiği zaman konuşanın ibaresidir. Ve Kur’an’da Yüce Allah’ın kendisi hakkında şu sözüyle haber vermesi: ﴿**نحن** نقص عليك أحسن القصص﴾ [يوسف/3]; artık denildi ki: o, yalnız kendi nefsi hakkında bir haberdir; fakat bu, melikâne haber verme tarzında çıkar.

Ve bazı âlimler dedi ki: Yüce Allah, bu gibi lafızları, kendisinden sonra zikredilen fiil, bazı melekleri vasıtasıyla, yahut bazı velileri vasıtasıyla yapıldığı zaman zikreder; böylece (**نحن**) O’ndan—yücedir—ve onlardan ibare olur. Ve bu, vahiy gibi, müminlere yardım gibi, kâfirleri helâk etmek gibi, ve bunun benzeri; ki onu, şu sözüyle zikredilen melekler üstlenir: ﴿فالمدبرات أمرا﴾ [النازعات/5]. Ve bunun üzerine onun sözü: ﴿و**نحن** أقرب إليه منكم﴾ [الواقعة/85]; yani: can çekişenin vakti; o sırada, şu sözde zikredilen elçiler onu hazırlar: ﴿تتوفاهم الملائكة﴾ [النحل/28]. Ve onun sözü: ﴿إنا **نحن** نزلنا الذكر﴾ [الحجر/9]; kalem ve levha ve Cebrîl vasıtasıyla olduğundan, (bu ifade) vacip oldu.
