# نحل — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AD%D9%84/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AD%D9%84/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نحل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AD%D9%84.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: نحل

النحْلُ والنحْلَةُ: الدبْرُ، يقع على الذكر والأنثى، حتَّى تقول يَعْسوبٌ. والنحْل: الناحِلُ. وقال ذو الرمّة:
فَيافٍ يَدَعْن الجَلْسَ نَحْلاً قَتالُها
والنُحْلُ بالضم: مصدر قولك نَحَلْتُهُ من العَطِيَّةِ أنْحَلُه نَحلاً. والنُحْلى: العطيَّةُ. ونحلْتُ المرأةَ مَهْرَها عن طيب نفسٍ من غير مطالبةٍ، أنحَلُها. ويقال: من غير أن تأخذ عِوَضاً. يقال: أعطاها مَهرَها نِحلةً، بالكسر. وقال أبو عمرو: هي التسمِيَةُ أن تقول نحلتُها كذا وكذا، فتحُدَّ الصداقَ وتبيِّنه. والنِحلةُ أيضاً: الدَعوى. والنُحول: الهُزالُ. وقد نَحَل جِسْمه يَنْحَلُ وأنحله الهمُّ، ونحِل جسمُه أيضاً بالكسر نُحولاً. والفتحُ أفصحُ. وجَملٌ ناحِلٌ: مَهْزول. والنواحِل: السيوفُ التي رقَّت ظُباها من كثرة الاستعمال. ونحلْتُهُ القولَ أنحُلُه نَحلاً، بالفتح، إذا أضفتَ إليه قولاً قاله غيره وادَّعيتَه عليه. وانتَحَل فلانٌ شِعر غيره، أو قولَ غيره، إذا ادَّعاه لنفسِه. قال الأعشى:
فكيف أنا وانتِحـالـي الـقَـوا		في بعد المَشيبِ كَفى ذاكَ عارا
وتنَحَّله مثله. قال الفرزدق:
إذا ما قلتُ قافيَةً شَـروداًتنَحَّلَها ابنُ حَمراءِ العِجانِ
وفلانٌ يَنْتَحِلُ مَذْهبَ كذا وقبيلةَ كذا، إذا انتسَب إليه.

### Türkçe

**النحْلُ** ve **النحْلَةُ**: **الدبْرُ**; erkeğe ve dişiye vâki olur; hatta **يَعْسوبٌ** dersin. Ve **النحْل**: **الناحِلُ**. Zü’r-Rumme dedi ki:
فَيافٍ يَدَعْن الجَلْسَ نَحْلاً قَتالُها
Ve **النُحْلُ** (damme ile): “Ona bağıştan verdim” sözün olan **نَحَلْتُهُ**’nun masdarıdır; **أنْحَلُه نَحلاً**. Ve **النُحْلى**: bağış. Ve kadına, gönül hoşluğuyla, talep olmaksızın mehirini verdim; **أنحَلُها**. Ve denilir: bir karşılık almaksızın. Denilir: Ona mehirini **نِحلةً** olarak verdi; kesre ile. Ebû Amr dedi ki: O, isimlendirmedir; “Ona şunu şunu **نحلتُها**” demendir; böylece sadakı sınırlandırır ve onu açıkça bildirirsin. Ve **النِحلةُ** ayrıca: iddia. Ve **النُحول**: zayıflık. Ve gerçekten bedeni zayıfladı; **نَحَل جِسْمه يَنْحَلُ**; ve onu keder zayıflattı; ve bedeni ayrıca kesre ile **نحِل** (olur), **نُحولاً** (olarak). Ve fetha daha fasîhtir. Ve **جَملٌ ناحِلٌ**: zayıf. Ve **النواحِل**: çok kullanımdan dolayı ağızları incelen kılıçlar. Ve “Sözü ona isnat ettim”; **نحلْتُهُ القولَ أنحُلُه نَحْلاً**; fetha ile; ona, başkasının söylediği bir sözü eklediğin ve onu ona karşı iddia ettiğin zaman. Ve falan, başkasının şiirini yahut başkasının sözünü **انتَحَل** eder; onu kendisi için iddia ettiği zaman. A‘şâ dedi ki:
فكيف أنا وانتِحـالـي الـقَـوا		في بعد المَشيبِ كَفى ذاكَ عارا
Ve onun benzerini ona **تنَحَّله** etti. Ferazdak dedi ki:
إذا ما قلتُ قافيَةً شَـروداًتنَحَّلَها ابنُ حَمراءِ العِجانِ
Ve falan, şu mezhebi ve şu kabileyi **يَنْتَحِلُ** eder; ona nisbet ettiği zaman.
