# نخج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AE%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نخج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نخج

نخج السيلُ في سَنَدِ الوادي يَنْخِج نَخْجاً: صدَمه. ونَخَجَ الرجلُ المرأَة ينخُجُها
(* قوله «ينخجها» ضبط في الأصل كما ترى وهو مقتضى
صنيع المجد. وأما نخج السيل، فضبط فيه المضارع، بالكسر، وصرح به شارح القاموس وقد سوى بينهما المجد في الإطلاق.) نَخْجاً: نكحها. والنَّخَّاجةُ: الرشّاحةُ.
والنَّخْج: أَن تَضَع المرأَةُ السِّقاءَ على رُكْبَتَيها ثم تَمْخُضه؛ وقيل: النَّخْج أَن تأْخذَ اللبنَ وقد رابَ، فتَصُبَّ لبناً حليباً، فتخرُجَ الزُّبْدة فَشْفاشةً ليست لها صلابةٌ.
ابن السكيت: والنَّخِيجَةُ زُبْدٌ رَقيقٌ يَخرُجُ من السِّقاء إِذا حُمِل على بَعير بعدما نُزِعَ زُبْدُه الأَول، فيُمْخَض فيخرُجُ منه زُبْدٌ رقيق.
وقال غيره: هو النَّخيجُ، بغير هاءٍ. وفُلانٌ ميمونُ العريكة والنخيجةِ والطبيعة، بمعنًى واحد. ويقال: النخجة، بتقديم الجيم، قال الجوهري: ولا أَدري ما صحته.
ونَخَجَ الدَّلوَ في البئر نَخْجاً ونَخَجَ بها: حَرَّكَها في الماء لِتَمْتلئَ، لغة في مَخَجَهَا، إِذا خَضْخَضَها، وزعم يعقوب أَن نونَ نخج بدل من ميم مخج.

### Türkçe

**نخج** **السيلُ** **في** **سَنَدِ** **الوادي** **يَنْخِج** **نَخْجاً**: ona çarptı. Ve **نَخَجَ**
**الرجلُ** **المرأَة** **ينخُجُها**
(*Onun sözü “**ينخجها**” asılda gördüğün gibi ضبط edilmiştir ve bu, Mecd’in yapıp-etmesinin gereğidir. Ama **نخج السيل** (ifadesinde) muzâri‘, kesre ile ضبط edilmiştir; Kāmûs şârihi bunu açıkça söylemiştir; Mecd ise إطلاقta ikisi arasında eşitlemiştir.) **نَخْجاً**: onunla cinsel ilişkide bulundu.

Ve **النَّخَّاجةُ**: sızdıran (şey), sızıntı yapan.

Ve **النَّخْج**: kadının **السِّقاءَ**’ı iki dizinin üzerine koyması, sonra onu çalkalamasıdır;
ve denildi ki: **النَّخْج** sütün ekşimiş olduğu hâlde onu alman, sonra sağılmış süt dökmen; böylece **الزُّبْدة**’nin gevşek, katılığı olmayan bir hâlde çıkmasıdır.

İbn es-Sikkît: ve **النَّخِيجَةُ** ince bir kaymaktır; **السِّقاءَ**’dan çıkar; ilk kaymağı çıkarıldıktan sonra bir deve üzerine yüklendiğinde; sonra çalkalanır da ondan ince bir kaymak çıkar.

Ve başkası dedi ki: o, **النَّخيجُ**’dir, **هاء** olmaksızın. Ve falan kimse **ميمونُ العريكة** ve **النخيجةِ** ve **الطبيعة** (sahibidir); tek bir anlamla. Ve denilir: **النخجة**; **الجيم**’i öne almakla. el-Cevherî dedi ki: ve ben onun sıhhatini bilmiyorum.

Ve **نَخَجَ** **الدَّلوَ** **في** **البئر** **نَخْجاً** ve **نَخَجَ** onunla: su içinde onu hareket ettirdi ki dolsun; **مَخَجَهَا**’da bir dildir; onu çalkaladığı zaman. Ve Ya‘kūb, **نونَ**’un **نخج**’de, **ميم**’den **مخج**’de بدل olduğunu iddia etti.
