# نخش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AE%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نخش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نخش

نُخِشَ الرجلُ، فهو مَنْخُوشٌ إِذا هُزِل. وامرأَة مَنْخُوشةٌ: لا لحم عليها. قال أَبو تراب: سمعت الجعفري يقول نُخِشَ لم الرجل ونُخِسَ أَي قلَّ، قال: وقال غيره نخَش، بفتح النون. وفي نوادر العرب: نَخَشَ فلان فلاناً إِذا حرّكه وآذاه. وسمعت نَخَشةً الذئبِ أَي حِسَّه وحركته؛ عن ابن الأَعرابي، قال: ومنه قول أَبي العارم الكلابي يذكر خبره مع الذئب الذي رماه فقتله ثم اشتواه فأَكلَه: فسمعت نَخَشَتَه ونظرت إِلى سَفِيفِ أُذنيه، ولم يُفسِّر سفيفَ أُذنيه. قال أَبو منصور: سمعت العرب تقول يوم الظَّعْن إِذا ساقُوا حَمولَتَهم: أَلا وانخُشُوها نَخْشاً؛ معناه حُثُّوها وسُوقوها سوقاً شديداً. ويقال: نَخَشَ البعيرَ بطرَف عَصاه إِذا خَرَشه وساقَه. وفي حديث عائشة، رضوان اللَّه عليها، أَنها قالت: كانَ لنا جيرانٌ من الأَنصار، ونِعْم الجيرانُ كانوا يَمْنَحُونَنا شيئاً من أَلبانهم وشيئاً من شَعِيرٍ نَنْخُشُه؛ قال: قولُها نَنْخُشُه أَي نَقْشُرُه ونُنَحِّي عنه قُشورَه؛ ومنه نُخِش الرجلُ إِذا هُزِل كأَن لحمَه أُخِذ عنه.

### Türkçe

**نُخِشَ** adam; o hâlde o **مَنْخُوشٌ**dur, zayıfladığı zaman. Ve **امرأَة مَنْخُوشةٌ**: üzerinde et olmayan (kadın). Ebû Turâb dedi: Ca‘ferî’yi şöyle derken işittim: **نُخِشَ** (lam’lı) adam ve **نُخِسَ**; yani azaldı, dedi: Ve başkası dedi ki: **نخَش**; **النون**’un fethiyle. Arapların nevâdirinde: Falan, falanı **نَخَشَ** eder; onu hareket ettirdiği ve ona eziyet ettiği zaman. Ve **نَخَشةً الذئبِ** işittim; yani onun hissi ve hareketi; İbnü’l-A‘râbî’den; dedi ki: Ve ondan, Ebû’l-‘Ârim el-Kilâbî’nin, kendisini atıp öldürdüğü sonra onu kızartıp yediği kurt ile olan haberini zikrederken sözü: “Onun **نَخَشَتَه**’sini işittim ve iki kulağının **سَفِيفِ**’ine baktım”; ve iki kulağının **سَفِيفِ**’ini açıklamadı. Ebû Mansûr dedi: Arapların, göç günü, yüklerini sürdükleri zaman şöyle dediklerini işittim: “Dikkat edin, onu **انخُشُوها نَخْشاً**”; mânâsı: onu teşvik edin ve onu şiddetli bir sürüşle sürün. Ve denilir: Deveye, asasının ucu ile **نَخَشَ** etti; onu çizdiği ve onu sürdüğü zaman. Ve Âişe’nin hadîsinde, Allah’ın rızâsı onun üzerine olsun, onun şöyle dediği: Bizim Ensâr’dan komşularımız vardı; ve ne güzel komşular idiler; bize sütlerinden bir şey ve arpadan bir şey bağışlarlardı; onu **نَنْخُشُه** (ederiz); dedi: Onun **نَنْخُشُه** sözü, yani onu **نَقْشُرُه** ederiz ve ondan kabuklarını uzaklaştırırız; ve ondan **نُخِشَ** adam, zayıfladığı zaman; sanki onun eti ondan alınmış gibi.
