# نخش — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D8%B4/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AE%D8%B4/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نخش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D8%B4.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نخش

النخش، أهمله الجوهري، وقال الأزهري: هو الحث والسوق الشديد، قال: وتقول العرب يوم الظعن وهم يسوقون حمولتهم: ألا وانخشوها نخشا، أي حثوها وسوقوها سوقا شديدا. والنخش أيضا: التحريك والإيذاء. والنخش: القشر، ومنه حديث عائشة، رضي الله تعالى عنها، أنها قالت: كان لنا جيران من الأنصار، ونعم الجيران، كانوا يمنحوننا شيئا من ألبانهم، وشيئا من شعير ننخشه، أي نقشره وننحى عنه قشوره. والنخش: أخذ نقاوة الشيء، نقله الصاغاني. والنخش: الخدش، هكذا بالدال، والصواب بالراء، يقال: نخش البعير بطرف عصاه، إذا خرشه وساقه. والنخش: الطائفة من المال، عن ابن عباد، يقال: عنده نخش من مال. ونخش لحم الرجل، كمنع، وقال أبو تراب: سمعت الجعفري يقول: نخش مثل عنى، وكذلك نخس، بالسين، أي قل، وقال الليث: نخش الرجل، فهو منخوش، وهي منخوشة: هزل، كأن لحمه أخذ منه. ونخش الشيء كفرح: بلى أسفله، عن ابن الأعرابي. وهو يتنخش إلى كذا، أي يتحرك إليه، عن ابن عباد. ومما يستدرك عليه: سمعت نخشة الذئب، أي حسه وحركته، عن ابن الأعرابي. وبطحاء نخشة، كفرحة: ليست بمملسة، عن ابن عباد.

### Türkçe

**النخش**: el-Cevherî onu ihmal etti; el-Ezherî dedi ki: o, şiddetli dürtme ve şiddetli sevktir. Dedi ki: Araplar göç günü, yüklerini sevk ederlerken şöyle derler: “Dikkat edin, onu **نخشا** ile **انخشوها**”; yani onu dürtün ve onu şiddetli bir sevk ile sevk edin.

Ve **النخش** ayrıca: hareket ettirme ve eziyet etmedir.

Ve **النخش**: kabuk soymadır; bundan, Âişe’nin hadisi (Allah Teâlâ ondan razı olsun): o dedi ki: “Bizim Ensar’dan komşularımız vardı; ne güzel komşular! Bize sütlerinden bir şey bağışlarlardı ve **شعير**den, onu **ننخشه** edeceğimiz bir şey (verirlerdi)”; yani onu soyarız ve onun kabuklarını ondan uzaklaştırırız.

Ve **النخش**: şeyin safını almak; es-Sağânî onu nakletti.

Ve **النخش**: çiziktirmedir; işte böyle **بالدال** ile; doğrusu **بالراء** iledir. Denir ki: **نخش** etti deveyi değneğinin ucu ile; onu çizdiği ve onu sevk ettiği zaman.

Ve **النخش**: maldan bir taife/bölük; İbn Abbâd’dan. Denir ki: onun yanında maldan bir **نخش** vardır.

Ve **نخش** etti adamın etini, **كمنع** (babından). Ebû Turâb dedi ki: Ca‘ferî’yi şöyle derken işittim: **نخش** “**عنى**” gibi; ve yine **نخس** ( **بالسين** ile); yani azaldı. Leys dedi ki: **نخش** etti adam; o hâlde o **منخوش**tur; ve o (kadın) **منخوشة**dir: zayıfladı; sanki eti ondan alınmış gibidir.

Ve **نخش** etti şeyi, **كفرح** (babından): alt tarafı eskidi/aşındı; İbnü’l-A‘râbî’den.

Ve o, şuna doğru **يتنخش** eder; yani ona doğru hareket eder; İbn Abbâd’dan.

Ve ona ilâve edilip telâfi edilenlerdendir: “Kurdun **نخشة**sini işittim”; yani onun hissini ve hareketini; İbnü’l-A‘râbî’den.

Ve **بطحاء نخشة**، **كفرحة**: dümdüzleştirilmiş değildir; İbn Abbâd’dan.
