# نخص (ن-خ-ص) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D8%B5
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AE%D8%B5

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - خ - ص
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D8%B5/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

نخصَ الرجلُ، بالخاء المعجمة، ينْخُص بالضم، أي خَدَّدَ وهُزِلَ كِبَراً. وانْتَخَصَ لحمُه، أي ذهب. وعجوزٌ ناخِصٌ: نَخَصَها الكِبرُ وخَدَّدَها.

##### Türkçe

**نخصَ** adam, **الخاء المعجمة** ile, **ينْخُص** (zammesiyle), yani yaşlılık sebebiyle çizgilenip zayıfladı. Ve **انْتَخَصَ لحمُه**, yani gitti. Ve **عجوزٌ ناخِصٌ**: ona yaşlılık **نَخَصَ** etti ve onu çizgiledi.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D8%B5/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

خ ص ن
خصن ، خنص ، نخص : مستعملة .
خصن : أبو العَبَّاسِ _ عن ابن الأعرابي _
قال : من أسماء الفَأْسِ : الْخَصِينُ ،
والحَدَثَانُ . والمِكْشَاحُ .
وقال الليث : الْخَصِينُ فَأْسٌ ذاتُ خَلْفٍ
واحد ، والعَرَب تؤنِّثُ ) ( الخَصِينَ ) ( وتُذَكِّرُه .
وثَلاثُ أَخْصُنٍ _ لِتَأْنِيثه وهو الناجِخُ أيضاً
وقال امْرُؤ القَيس :
يَقْطَعُ الغَافَ بالخَصينِ ويُشْلى
قَدْ عَلِمْنا بِمَنْ يُدِير الرَّبَابَا
نخص : أهمله الليث . وروى أبو عبيد _ عن
أبي زيد _ نَخَصَ لحْمُ الرجل يَنخَصُ
وتخَدَّدَ _ كلاهما إذا هُزِلَ .
شمر _ عن ابن الأعرابي _ قال : النَّاخِصُ :
الذي قد ذَهَبَ لحمه من الكِبَر وغيْرِه ،
وقد أنخَصَهُ المرَض والكِبَرُ .
خنص : قال الليث وغيرُه : الخِنُّوْصُ : وَلَدُ
الخِنزير .
وقال الأخطل :
أكلْتَ الدَّجَاجَ فَأَفنَيْتَهَا
فَهَلْ في الْخَنانِيصِ مِنْ مَغْمَزِ

##### Türkçe

خ ص ن
**خصن** ، **خنص** ، **نخص** : kullanımdadır.

**خصن** : Ebû’l-ʿAbbâs — İbnü’l-Aʿrâbî’den — dedi: Baltanın adlarındandır: **الْخَصِينُ** , ve **والحَدَثَانُ** . ve **والمِكْشَاحُ** .
Leys dedi: **الْخَصِينُ** tek bir arka (kısmı) olan bir baltadır; Araplar **( الخَصِينَ )**’i müennes yapar ve onu müzekker de yapar.
Ve üç **أَخْصُنٍ** — onun te’nîsi için; ve o, ayrıca **الناجِخُ**’dur.
İmru’ul-Kays dedi:
الغافَ’ı **بالخَصينِ** ile keser ve kızartılır,
**الرَّبَابَا**’yı kimin döndürdüğünü bilmişiz.

**نخص** : Leys onu ihmal etti. Ebû ʿUbeyd — Ebû Zeyd’den — rivayet etti: **نَخَصَ** adamın eti **يَنخَصُ**; ve **تخَدَّدَ** — ikisi de zayıfladığı zaman.
Şemmer — İbnü’l-Aʿrâbî’den — dedi: **النَّاخِصُ**: büyüklükten ve başkasından eti gitmiş olan; hastalık ve büyüklük onu **أنخَصَهُ**.

**خنص** : Leys ve başkası dedi: **الخِنُّوْصُ**: domuzun yavrusu.
Aḫṭal dedi:
Tavuğu yedin de onu tükettin,
Öyleyse **الْخَنانِيصِ** içinde bir ayıplama yeri var mı?

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D8%B5/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

أَبو زيد: نَخَص لحمُ الرجل يَنْخُص وتخدَّد كلاهما إِذا هُزِل. ابن الأَعرابي: الناخِصُ: الذي قد ذهب لحمُه من الكِبَر وغيره، وقد أَنْخَصَه الكبرُ والمرضُ. الجوهري: نَخَصَ الرجلُ، بالخاء المعجمة والصاد المهملة، يَنْخَصُ، بالضم، أَي خَدَّدَ وهُزِل كبراً، وانْتَخَصَ لحمُه أَي ذهب.
وعجوز ناخِصٌ: نخَصَها الكبرُ وخدَّدها.
وفي صفته، صلّى اللّه عليه وسلّم: كان مَنْخوصَ الكعبين؛ قال ابن الأَثير: الرواية مَنْهوس، بالين المهملة؛ قال الزمخشري: وروي منهوش ومنخوص، والثلاثة في معنى المَعْروق.

##### Türkçe

أَبو زيد: Adamın eti **نَخَص** eder, **يَنْخُص** eder ve **تخدَّد** eder; ikisi de zayıfladığı zaman (böyledir).

ابن الأَعرابي: **الناخِصُ**: yaşlılık ve başkası sebebiyle eti gitmiş olan; ve onu yaşlılık ve hastalık **أَنْخَصَه** etmiştir.

الجوهري: Adam **نَخَصَ** etti; **الخاء المعجمة** ve **الصاد المهملة** ile; **يَنْخَصُ** eder; zamme ile; yani yaşlılıktan **خَدَّدَ** etti ve zayıfladı; ve eti **انْتَخَصَ** etti, yani gitti.

Ve **عجوز ناخِصٌ**: onu yaşlılık **نخَصَ** etti ve onu **خدَّدها** etti.

Ve onun sıfatında, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun: iki topuğu **مَنْخوصَ** idi; İbnü’l-Esîr dedi: rivayet **مَنْهوس**tur; **الياء المهملة** ile; Zemahşerî dedi: ve **منهوش** ve **منخوص** rivayet edildi; üçünün de (manası) **المَعْروق** manasındadır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D8%B5/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

نخص  الرجل،  كمنع، ونصر  ، الأولى عن أبي زيد، وعلى الثانية اقتصر الجوهري:  تخدد وهزل  كبرا. ونص الصحاح: خدد. وكأن تخدد أخذه من نص أبي زيد، فإنه قال: نخص لحم الرجل ينخص وتخدد، كلاهما إذا هزل.  وعجوز ناخص: نخصها الكبر  وخددها، كما في الصحاح.  وأنخصها  ، وهذا من قول ابن الأعرابي، ونصه: الناخص: الذي قد ذهب لحمه من الكبر وغيره، وقد أنخصه الكبر والمرض.  ونخص لحمه، كفرح: ذهب  من كبر، أو مرض،  كانتخص  ، وهذه عن الجوهري. ومما يستدرك عليه:  منخوص الكعبين  ، جاء في صفته، صلى الله عليه وسلم، بمعنى معروقهما، نقله الزمخشري في الفائق، وأنكره ابن الأثير، وقال: الرواية المشهورة منهوس بالسين المهملة.

##### Türkçe

**نخص** adam(ı), **كمنع** ve **نصر** (babında); birincisi Ebû Zeyd’den; ikinciye ise Cevherî iktisar etti: **تخدد** etti ve zayıfladı; yaşlılık sebebiyle. **الصحاح**’ın nassı: **خدد**. Sanki **تخدد**’i Ebû Zeyd’in nassından almıştır; çünkü o dedi ki: “Adamın eti **نخص** eder; **ينخص** ve **تخدد** eder; ikisi de zayıfladığı zaman.”

Ve **عجوز ناخص**: yaşlılık onu **نخص** etti ve onu **خدد** etti; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **أنخصها**; bu, İbnü’l-A‘râbî’nin sözündendir; onun nassı: “**الناخص**: yaşlılık ve başkası sebebiyle eti gitmiş olan; yaşlılık ve hastalık onu **أنخصه** etti.”

Ve onun eti **نخص** etti, **كفرح** (babında): yaşlılıktan yahut hastalıktan gitti; **كانتخص** etti; bu da Cevherî’dendir.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **منخوص الكعبين**; onun sıfatında, sallallahu aleyhi ve sellem, “iki topuğunun sinirli olanı” manasında geldi; Zemahşerî bunu **الفائق**’te nakletti; İbnü’l-Esîr bunu inkâr etti ve dedi ki: meşhur rivayet, **منهوس** (ihmâl edilmiş **السين** ile)dir.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D8%B5/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَخَصَ
نَخَصَ A ,  U ( n. ac. نَخْص 1 ),
a.  Was thin, emaciated.

b.  see IV .

نَخِصَ
نَخِصَ A ( n. ac. نَخَص 4 ),
a.  Wasted away ( flesh ).

أَنْخَصَ
أَنْخَصَ IV ,
a.  Wasted, emaciated.

اِنْتَخَصَ
اِنْتَخَصَ VIII ,
a.  see ( نَخِصَ ).

نَاْخِص
نَاْخِص 21 ,
a.  Lean.

##### Türkçe

نَخَصَ
**نَخَصَ** A , U (mastarı: **نَخْص** 1),
a. İnce idi, zayıflamış idi.

b. IV’e bak.

نَخِصَ
**نَخِصَ** A (mastarı: **نَخَص** 4),
a. (Et) eridi, zayıflayıp gitti.

أَنْخَصَ
**أَنْخَصَ** IV,
a. Zayıflattı, cılızlaştırdı.

اِنْتَخَصَ
**اِنْتَخَصَ** VIII,
a. (**نَخِصَ**)’e bak.

نَاْخِص
**نَاْخِص** 21,
a. Zayıf, cılız.
