# نخع — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D8%B9/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AE%D8%B9/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نخع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D8%B9.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: نخع

باب العين و الخاء والنون
)خ ن ع، ن خ ع مستعملان( خنع: الخَنْعُ: ضرْب من الفُجُورِ. خَنَعَ إليها: أتاها ليلاً للفُجُورِ. ووقفْتُ منه على خَنْعة: أي فَجْرَةٍ. وخَنَعَ فُلانٌ لفُلان أي ضرع إليه إذا لم يكن صاحبُه أهلاً لذلك. وأخْنَعَتْهُ الحاجة إليه: أخْضَعَتْهُ، والاسم الخُنْعَة.
وفي الحديث: "أخْنَع الأسماء إلى الله من تَسمَّى باسم مَلِك الأملاكِ" أي أذَلُّها، قال الأعشي:
هم الخَضَارِمُ إن غابوا وإن شهدوا		ولا يُرَون إلى جاراتِهم خُنُـعـا
والخُنُع جمع خَنُوع. أي لا يخضعون لهنَّ بالقول، بل يُغَازِلونَهُنَّ. وخُناعَةُ: قبيلة: نخع: النُّخَاعُ والنِّخَاعُ والنَّخَاعُ، ثلاث لغات: عِرق أبيضُ مُستْبَطْنِ فِقار العُنُق مُتصل بالدِّماغ، قال:
ألا ذهب الخِداعُ فلا خِداعـا		ة أبْدَ السَّيْفُ عن طبق نُخاعا
يقول: مضى السيفُ في قطع طبق العُنُق فبدا النُّخَاع. ونَخَعْتُ الشاةَ: قَطَعْتُ نُخَاعَها.
ومنه يقال: تَنَخَّعَ الرجلُ: إذا رمى بُنخَاعَتِه، وهي نُخامَتُهُ. وفي الحديث: "النُّخَاعَةُ في المسجد خطيئةٌ". قال: هي البَزْقَةُ التي تخْرُجُ من أصل الفم ممَّا يلي النُّخَاع، والمَنْخَعُ: مفْصلَ الفَهْقَةِ بين العُنُق والرَّأسِ من باطنٍ.
وفي الحديث: "لا تَنْخَعُوا الذَّبيحةَ، ولا تَفْرُسوا، ودعُوا الذَّبيحةَ حتى تجب فإذا وجَبَتْ فكُلُوا". الفَرْس: كَسْر العُنُق. والنَّخْعُ: أن يَبْلُغَ القَطْعُ إلى النُّخَاعِ.
وفي الحديث: "أنخَعُ الأسماء إلى الله -أي أقْتَلُه- من تسمَّى بمَلْك المُلُوكَ" .

### Türkçe

باب **العين** ve **الخاء** ve **النون**
(**خ ن ع، ن خ ع** ikisi de kullanımdadır) **خنع**: **الخَنْعُ**: fıskın bir tür darbesidir. **خَنَعَ إليها**: fısk için ona geceleyin geldi. Ondan **خَنْعة** üzerine durdum: yani bir **فَجْرَةٍ**. Ve **خَنَعَ** falan, falana: yani, sahibi buna ehil değilken ona boyun eğdi. Ve ihtiyaç onu ona **أخْنَعَتْهُ**: onu alçalttı; isim **الخُنْعَة**’dir.
Ve hadiste: “Allah’a isimlerin en **أخْنَع** olanı, **مَلِك الأملاكِ** ismiyle isimlenen kimsedir” yani en zelil olanıdır. **الأعشي** dedi ki:
هم الخَضَارِمُ إن غابوا وإن شهدوا		ولا يُرَون إلى جاراتِهم خُنُـعـا
Ve **الخُنُع** , **خَنُوع**’un cem‘idir. Yani sözle onlara boyun eğmezler; bilakis onlarla flörtleşirler. Ve **خُناعَةُ**: bir kabiledir. **نخع**: **النُّخَاعُ** ve **النِّخَاعُ** ve **النَّخَاعُ**; üç lugattır: boyun omurlarının iç kısmında gizlenmiş, beyne bitişik beyaz bir sinirdir. Dedi ki:
ألا ذهب الخِداعُ فلا خِداعـا		ة أبْدَ السَّيْفُ عن طبق نُخاعا
Der ki: kılıç boyun tabakasını kesmede geçti de **النُّخَاع** göründü. Ve **نَخَعْتُ الشاةَ**: onun **نُخَاعَ**’ını kestim.
Ve ondan denir: **تَنَخَّعَ الرجلُ**: **بُنخَاعَتِه**’ni attığı zaman; o da onun **نُخامَتُهُ**’dur. Ve hadiste: “Mescitte **النُّخَاعَةُ** bir hatadır.” Dedi ki: o, ağzın aslından, **النُّخَاع** tarafına yakın yerden çıkan **البَزْقَةُ**’dır. Ve **المَنْخَعُ**: iç taraftan boyun ile baş arasındaki **الفَهْقَةِ**’nin eklem yeridir.
Ve hadiste: “**الذَّبيحةَ**’yı **تَنْخَعُوا** etmeyin, **تَفْرُسوا** etmeyin; ve **الذَّبيحةَ**’yı, **تجب** edinceye kadar bırakın; **وجَبَتْ** olunca da yiyin.” **الفَرْس**: boynu kırmaktır. Ve **النَّخْعُ**: kesmenin **النُّخَاعِ**’a ulaşmasıdır.
Ve hadiste: “Allah’a isimlerin en **أنخَعُ** olanı -yani en öldürücüsü- **مَلْك المُلُوكَ** ile isimlenen kimsedir.”.
