# نخم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AE%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نخم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AE%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نخم

] * | | ( النَّخْمَةُ ) ، بِالفَتْحِ ( والنُّخَامَةُ ، | بِالضَّمِّ ، وعليه اقْتَصَرَ الجَوْهَرِيُّ |

| ( النُّخَاعَةُ ) . فَهُمَا عِنْدَه سَواءٌ . وقَالَ | اللَّيثُ : النُّخَاعَةُ : مَا يَخْرُجُ من الصَّدْرِ | والحَلْق ، أو مِنَ الصَّدْر فقط ، والنُّخَامةُ : | ما يَخرُج من الرَّأس . | | ( نَخِمَ ) الرَّجلُ ، ( كَفَرِحَ نَخْمًا ) ، | بِالفَتْحِ ، ( ويُحَرَّكُ ) . | | ( وتَنَخَّمَ : دَفَعَ بِشَيْءٍ ) وأَلْقَاه ( مِنْ ) | خَرَاشِيِّ ( صَدْرِهِ ) فَقَطْ ، ( أَوْ ) مِنْه ومن | ( أَنْفِه ) ، واسمُ ذَلِك الشَّيءِ النُّخَامَةُ . | | ( و ) نَخَمَ ، ( كَنَصَرَ ) يَنْخُمُ نَخْمًا : | ( لَعِبَ وغَنَّى ) ، عن اللَّيثِ . قال | الأزْهَرِيُّ : هذا صَحِيح . | | وقال ابنُ الأَعْرابِيّ : والنَّخْمُ : ( أَجود | الغِناءِ ) ، ومنه حَدِيثُ الشَّعْبِيّ :   أَنَّه اجْتَمَعَ | شَرْبٌ من أَهلِ الأَنْبارِ وبَيْن أَيْدِيهم نَاجُودٌ | فَغَنَّى نَاخِمُهُمْ   ، أي : مُغَنِّيهِمْ . | % ( * أَلاَ فَاسْقِيَانِي قَبْلَ جَيْشِ أَبِي بَكْر * % ) % | ( والنَّخْمَةُ : الحُسْنُ ) . | | ( و ) النَّخُومُ ، ( كصَبُورٍ : كُورَةٌ | بِمِصْرَ ) . وقال ياقُوت : هي كَلِمَةٌ قِبْطِيَّة | اسمٌ لمدِينَةٍ بِمصْر . | | ( والنَّخْمُ ، مُحَرَّكَةً : الإِعْيَاءُ ) . | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : | | نَخَمَةُ الرَّجُلِ : حِسُّه ، والحَاءُ المُهْمَلَةُ | لُغَةٌ فِيه . | | والنَّخْمَةُ : ضرْبٌ من خُشَامِ الأَنْفِ ، | وهو ضِيقٌ في نَفَسِه . | | وقال ابنُ الأَعْرابِيّ : النَّخْمَة : | النُّخَاعَةُ . | | والنَّخْمَةُ : اللَّطْمَةُ . | | وَوَقَع في كِتابِ الأَفْعَال لابنِ | القَطَّاع : ونَخَمَ نَخْمًا : لَغِبَ وأَعْيَا ، | وإخالُهُ تَصْحِيفًا من لَعِبَ وغَنَّى . |

### Türkçe

] * | | (**النَّخْمَةُ**), fetha ile; (ve **النُّخَامَةُ**, | damme ile; ve Cevherî bununla yetinmiştir | | (**النُّخَاعَةُ**). İkisi onun katında eşittir. Leys dedi ki: **النُّخَاعَةُ**: göğüsten | ve boğazdan çıkan şeydir; yahut yalnız göğüsten; ve **النُّخَامةُ**: | baştan çıkan şeydir. | | (**نَخِمَ**) adam, (sevinmek gibi **نَخْمًا**), | fetha ile, (ve harekelenir). | | (Ve **تَنَخَّمَ**: bir şeyle itti) ve onu attı (…den) | (yalnız) (**صَدْرِهِ**)nin hırıltılarından; (yahut) ondan ve | (**أَنْفِه**)nden; ve o şeyin adı **النُّخَامَةُ**dır. | | (Ve) **نَخَمَ**, (yardım etmek gibi) **يَنْخُمُ** **نَخْمًا**: | (oynadı ve şarkı söyledi), Leys’ten. Ezherî dedi ki: bu sahihtir. | | İbnü’l-A‘râbî dedi ki: ve **النَّخْمُ**: (şarkının en iyisi)dir; ve ondan Şa‘bî’nin hadisi: onun, Enbâr halkından bir içki topluluğunun bir araya geldiği, önlerinde bir **نَاجُودٌ** bulunduğu, onların **نَاخِمُهُمْ**unun şarkı söylediği; yani: onların şarkıcısı. | % ( * أَلاَ فَاسْقِيَانِي قَبْلَ جَيْشِ أَبِي بَكْر * % ) % | (**النَّخْمَةُ**: güzelliktir). | | (Ve) **النَّخُومُ**, (sabûr gibi): Mısır’da bir küredir (bölge/yer). Yâkût dedi ki: o, Kıptîce bir kelimedir; Mısır’da bir şehrin adıdır. | | (Ve **النَّخْمُ**, harekeli olarak: yorgun düşme)dir. | [ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: | | **نَخَمَةُ الرَّجُلِ**: onun hissidir; ve ihmal edilmiş **الحَاءُ** onda bir lugattır. | | Ve **النَّخْمَةُ**: burun **خُشَامِ**ından bir türdür; ve o, nefesinde bir darlıktır. | | İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **النَّخْمَة**: **النُّخَاعَةُ**dır. | | Ve **النَّخْمَةُ**: tokattır. | | Ve İbnü’l-Kattâ‘ın Kitâbü’l-Ef‘âl’inde vâki olmuştur: ve **نَخَمَ** **نَخْمًا**: bitkin düştü ve yoruldu; ve ben onu, “oynadı ve şarkı söyledi”den bir tashîf sayıyorum. |
