# ندر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AF%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ندر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: ندر

باب الدال والراء والنون معهما
د ر ن، ر د ن، ن د ر، ر ن د، د ن ر، ن ر د مستعملات
درن:
الدَّرَنُ: تَلَطُّخُ الوَسَخُ، وثَوْبٌ دَرِنٌ وأَدْرنُ داخِلٌ عليه ويجوز في الشِّعْر قال رؤبة يمدح رجلاً:
إِنِ امرُؤٌ دَغْمَرَ لونَ الأَدْرَنِ
سَلِمتَ عِرْضاً ثوبُه لم يُدْكَنِ
والفِعلُ دَرِنَ يدرَنُ.
والدَّرينُ: اليَبيسُ الحَوْلِيُّ، ويقال: ما في الأرض من اليَبيس إلاّ الدُّرانةُ.
والدُّرَيْنةُ: الأَحمَقُ بلغة ناسٍ من أهل الكوفة.
ودُرّانة على فُعْلانة: من أسماء الجَواري.
ردن:
الرُّدْنُ: مُقَدَّمُ كُمِّ القميص.
والأُرْدُنٌّ: أرضٌ بالشام، وقيل: هو نَهْرٌ بالحَجر بينَ تِيهِ بني إسرائيلَ وبينَ أرض الشام.
والرّادِنيُّ من الإِبِل: ما جَعُدَ وَبَرُه، وهو منها كريمٌ جميلٌ يضرِبُ إلى السَّواد شيئاً.
ولَيْلٌ مُرْدِن، أي مظلمٌ.
وعَرَقٌ مُرْدِن:ٌ قد نَمَّسَ الجَسَدَ كلَّه.
والرَّدَنُ: الخَزُّ ويقال: الحرير.
رند:
الرَّنْدُ: ضربٌ من العُود يُدخَّنُ به.
ندر:
نَدَرَ الشيء إذا سَقَطَ، وإنَّما يقال ذلك لشيءٍ من بينِ شيءٍ أو من جَوف شيءٍ، وكذلك نَوادِر الأشياء تَنْدُر.
والأنْدَرِيُّ، والجميع الأَنَدرُون، وهم الفِتيانُ الذينَ يجتمعُونَ من مَواضعَ شَتَّى، قال
ولا تُبقى خُمُورَ الأَنْدَرينا
وقيلَ: الأَنُدَرُ موضعٌ، وهي قرية أبي عُبَيد الوَزير.
ويقال: إنما يكون ذلك في النُّدْرة بعدَ النُّدْرة أي الأحيان، وكذلك الخَطيئةِ بعد الخطيئة.
والأندَرُ: البَيْدَرُ في لغة أهل الشام.
ويقال للرجل إذا خَضَفَ: نَدَرَ بها.
دنر:
دَنَّرَ وَجْهُ فلانٍ إذا أَشرَقَ وتَلأَلأَ.
ودِينارُ مُدَنَّرُ أي مضروبٌ ديناراً.
ويِرْذَوْنٌ مُدَنَّرُ اللَّوْنِ أي أشهَبُ على مَتنَيْه وعَجُزه سَوادٌ مستديرٌ يخالِطُه شُهْبَهٌ.
نرد:
النَّرْدُ: الكَعْبُ الذي يُلْعَبُ به.
ومن لعِبَ بالنَّرْد فكأنّما غَمَسَ يَدَيْهِ في لَحْمِ الخِنزيرِ.

### Türkçe

باب **الدال** ve **الراء** ve **النون** onlarla birlikte

**د ر ن**، **ر د ن**، **ن د ر**، **ر ن د**، **د ن ر**، **ن ر د** kullanımdadırlar.

**درن**:
**الدَّرَنُ**: pisliğin bulaşması; ve **ثَوْبٌ دَرِنٌ** ve **أَدْرنُ** (pislik) onun içine girmiştir; şiirde caiz olur. Rü’be bir adamı överek dedi ki:
إِنِ امرُؤٌ دَغْمَرَ لونَ **الأَدْرَنِ**
سَلِمتَ عِرْضاً ثوبُه لم يُدْكَنِ
Fiil **دَرِنَ** **يدْرَنُ**’dur.
**والدَّرينُ**: yıllık kurumuş (şey); ve denir ki: yerde kurumuştan hiçbir şey yoktur, ancak **الدُّرانةُ**.
**والدُّرَيْنةُ**: Kûfe ehlinden bir topluluğun dilinde ahmak.
**ودُرّانة** **على فُعْلانة**: câriyelerin isimlerindendir.

**ردن**:
**الرُّدْنُ**: gömleğin kol ağzının önü.
**والأُرْدُنٌّ**: Şam’da bir yer; ve denildi ki: o, Benî İsrâîl’in Tîh’i ile Şam toprağı arasında **الحَجر**’de bir nehirdir.
**والرّادِنيُّ** develerden: tüyü kıvırcık olan; ve o, onlardan değerli, güzel (olan)dır; biraz siyahlığa meyleder.
**ولَيْلٌ مُرْدِن**: yani karanlık.
**وعَرَقٌ مُرْدِن**: bütün bedeni nemlendirmiş (ter).
**والرَّدَنُ**: **الخَزُّ**; ve denir ki: ipek.

**رند**:
**الرَّنْدُ**: onunla tütsülenilen ağaçtan bir tür.

**ندر**:
**نَدَرَ** şey, düştüğü zaman; ancak bu, bir şeyin arasından yahut bir şeyin içinden (düşen) bir şey için söylenir; aynı şekilde şeylerin **نَوادِر**’i **تَنْدُر**.
**والأنْدَرِيُّ**; çoğulu **الأَنَدرُون**; onlar, çeşitli yerlerden toplanan delikanlılardır; dedi ki:
ولا تُبقى خُمُورَ **الأَنْدَرينا**
Ve denildi: **الأَنُدَرُ** bir yerdir; ve o, vezir Ebû Ubeyd’in köyüdür.
Ve denir ki: bu ancak **النُّدْرة**’den sonra **النُّدْرة**’de olur; yani vakitler; aynı şekilde hatadan sonra hata (da).
**والأندَرُ**: Şam ehlinin dilinde harman yeri.
Ve bir adama, çakıl taşıyla (taşlayıp) vurduğu zaman denir: onunla **نَدَرَ**.

**دنر**:
**دَنَّرَ** falanın yüzü, parladığı ve ışıldadığı zaman.
Ve **دِينارُ مُدَنَّرُ**: yani dinar olarak basılmış.
Ve **يِرْذَوْنٌ مُدَنَّرُ اللَّوْنِ**: yani iki sırtında ve sağrısında karışan yuvarlak bir siyahlık bulunan, iki yanında kır (renkli).

**نرد**:
**النَّرْدُ**: onunla oynanan zar.
Ve kim **بالنَّرْد** oynarsa, sanki iki elini domuz etine batırmış gibidir.
