# ندس — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D8%B3/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AF%D8%B3/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ندس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D8%B3.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: ندس

باب السين والدال والنون معهما
س د ن، س ن د، ن د س مستعملات
سدن:
السَّدَنُ: السِّتْر، والسِّدانةُ: الحجابة.
والسَّدينُ: الحاجبُ، وسَدَنَهُ البَيُتِ حُجابُه.
سند:
السَّنَدُ: ما ارتَفَعَ من الارض في قُبُل جَبَلٍ أو وادٍ.
وكلُّ شيءٍ أسْنَدْتَ اليه شيئاً فهو مُسْنَدٌ.
والكلامُ سَنَدٌ ومُسنَدٌ كقولك: عبد اللهِ رجلٌ صالحٌ، فعبدُ الله سَنَدٌ ورجلٌ صالحٌ مُسنَدٌ إليه.
وناقة سِنادٌ أي طويلةُ القَوائِم مُسنَدَة السَّنام.
والسَّنْدُ: ضَربٌ من الثِّياب، قميص ثم يُلْبَس فوقه قَميصٌ أقصَرُ منه.
وكذلك قُمُصٌ قِصارٌ من خِرَقٍ مُغَيَّبٍ بعضُها تحت بعضٍ، وكلُّ ماظَهَرَ من ذلك يُسَمَّى سِمطاً، قال العَجّاج في الثَّوُر وما على قَوائمه من الوَشْي: كَتّانها أو سَنَدٍ أسماطِ والمُسْنَدُ: الدَّهْرُ لأنَّ الاشياء تُسنَد إليه، تقول: كانَ كذا في زَمانِ كذا.
والسِّنادُ في الشِّعر: اختِلاف حَرْفِ المُقيَّدِ والمُرْدَف نحو الدَّيْن مع الدِّين في القوافي، يقال: سانَدْتَ في شعرك كقوله: ألا هُبِّي بصَحنِك فاصبَحِينا ثم قال: تُصَفِّقُها الرِّياحُ اذا جَرَيْنا والسِّنْدَ أْوَةُ: الجريء الشَّديدُ، قال: سِندَأْوَةٌ مثل الفَنيقِ الحافِرِ والسِّنادُ: أن يَسْلَخَ شِعرَ غَيره فيُسنِده الى نفسه فيَدَّعيه أنه من شِعرِه.
ندس:
رجلٌ نَدِسٌ ونَدُسٌ أي فَطِنٌ.
والنَّدسُ: السَّريعُ الاستِماع للصَّوْتِ الخَفيِّ، ويكون الصَّوتُ الخَفِيُّ نَدْساً، وقد نَدِس نَدَساً.

### Türkçe

باب **السين** و**الدال** و**النون** معهما
**س د ن**، **س ن د**، **ن د س** مستعملات

**سدن**:
**السَّدَنُ**: örtü; **السِّدانةُ**: kapıcılık (hâciblik).
**والسَّدينُ**: hâcib; **وسَدَنَهُ البَيُتِ**: onun kapıcılarıdır.

**سند**:
**السَّنَدُ**: bir dağın veya bir vadinin ön tarafında yerden yükselen şey.
Ve her şey: bir şeye bir şeyi dayandırdığın (isnâd ettiğin) şey, o **مُسْنَدٌ**’dir.
Ve söz **سَنَدٌ** ve **مُسنَدٌ**’dir; senin “Abdullah salih bir adamdır” sözün gibi: “Abdullah” **سَنَدٌ**’dir ve “salih bir adam” ona **مُسنَدٌ**’dir.
Ve **سِنادٌ** bir dişi deve: yani uzun bacaklı, hörgücü dayandırılmış.
Ve **السَّنْدُ**: elbiselerden bir tür; bir gömlek, sonra onun üstüne ondan daha kısa bir gömlek giyilir.
Ve yine: bez parçalarından kısa gömlekler; bir kısmı bir kısmının altına gizlenmiş; bunun görünen her şeyine **سِمطاً** denir. **العَجّاج** öküz hakkında ve ayakları üzerindeki nakış hakkında dedi:
كَتّانها أو سَنَدٍ أسماطِ
Ve **المُسْنَدُ**: dehr (zaman); çünkü şeyler ona isnad edilir; “şu zamanda şöyleydi” dersin.
Ve **السِّنادُ** şiirde: kafiyelerde **حَرْفِ المُقيَّدِ** ile **المُرْدَف** harfinin farklı oluşu; **الدَّيْن** ile **الدِّين** gibi. Denir ki: şiirinde **سانَدْتَ**; şu sözü gibi:
ألا هُبِّي بصَحنِك فاصبَحِينا
sonra dedi:
تُصَفِّقُها الرِّياحُ اذا جَرَيْنا
Ve **السِّنْدَ أْوَةُ**: cesur, şiddetli (yiğit). Dedi:
سِندَأْوَةٌ مثل الفَنيقِ الحافِرِ
Ve **السِّنادُ**: başkasının şiirini soyması, onu kendisine isnad etmesi ve onu kendi şiirinden diye iddia etmesi.

**ندس**:
Bir adam **نَدِسٌ** ve **نَدُسٌ**: yani zeki.
Ve **النَّدسُ**: gizli sesi işitmeye çabuk olan; gizli ses **نَدْساً** olur; ve **نَدِس** **نَدَساً**.
