# نده — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D9%87/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AF%D9%87/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نده](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D9%87.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نده

النَّدْهُ: الزَّجْرُ عن كل شيء والطرد عنه بالصِّياح. وقال الليث: النَّدْهُ الزجر عن الحَوْض وعن كل شيء إذا طُرِدَتِ الإبلُ عنه بالصياح. وقال أَبو مالك: نَدَهَ الرجلُ يَنْدَهُ نَدْهاً إذا صَوَّتَ، ونَدَهْتُ البعيرَ إذا زجرته عن الحوض وغيره. وفي حديث ابن عمر: لو رأَيت قاتِلَ عمر في الحَرَمِ ما ندَهْتُهُ أَي ما زجرته. قال ابن الأَثير: والنَّدْهُ الزجر بِصَه ومَه. ونَدَهَ الإبلَ يَنْدَهُها نَدْهاً: ساقها وجمعها ولا يكون إلا للجماعة منها، وربما اقْتاسُوا منه للبعير. وقال أَبو زيد: يقال للرجل إذا رأَوْهُ جَريئاً على ما أَتى أَو المرأَةِ إِحْدَى نَوادِهِ البَكْرِ. والنَّدْهَة والنُّدْهَةُ، بفتح النون وضمها: الكثرة من المال من صامِتٍ أَو ماشية؛ وأَنشد قول جمِيل:
فكيْفَ، ولا تُوِفي دماؤُهمُ دَمِي،
ولا مالُهُمْ ذو نَدْهَةٍ فيَدُونِي؟
وقال بعضهم: عنده نَدْهَةٌ
من صامِتٍ وماشيةٍ ونُدْهَةٌ، وهي العشرون من الغنم ونحوِها، والمائةُ من الإِبل أَو قُرَابتُها، والأَلف من الصامت أَو نحوه. الأَصمعي: وكان يقال للمرأَة في الجاهلية إذا طُلِّقَت إذْ هَبي فلا أَنْدَهُ سَرْبَكِ، فكانت تَطْلُقُ، قال: والأَصل فيه أَنه يقول لها اذْهَبي إلى أَهلِك فإني لا أَحفظ عليك مالكِ ولا أَرُدُّ إبلَكِ عن مذهبها، وقد أَهملتها لتذهب حيث شاءت؛ وقال الجوهري: أَي لا أَرُدُّ إبلك لتذهب حيث شاءت.

### Türkçe

**النَّدْهُ**: her şeyden azarlama ve bağırışla ondan kovmadır. Leys dedi ki: **النَّدْهُ**, havuzdan ve her şeyden azarlamadır; develer ondan bağırışla kovulduğu zaman. Ebû Mâlik dedi ki: Adam **نَدَهَ** eder, **يَنْدَهُ** (eder), **نَدْهاً**; ses çıkardığı zaman; ve ben deveyi **نَدَهْتُ** ettim; onu havuzdan ve başkasından azarladığım zaman. İbn Ömer’in hadisinde: “Eğer Ömer’in katilini Harem’de görseydim onu **ما ندَهْتُهُ** (etmezdim)”; yani onu azarlamazdım. İbnü’l-Esîr dedi ki: **النَّدْهُ**, **بِصَه ومَه** ile azarlamadır. Ve develeri **نَدَهَ** eder, **يَنْدَهُها** (eder), **نَدْهاً**: onları sevk etti ve topladı; ve ancak onlardan cemaat için olur; bazen ondan deve için kıyas ettiler. Ebû Zeyd dedi ki: Bir adamı, yaptığı şeye karşı cüretkâr gördükleri zaman, yahut kadına: **إِحْدَى نَوادِهِ البَكْرِ** denir. Ve **النَّدْهَة** ve **النُّدْهَةُ**, nûn’un fethi ve zammıyla: suskun (nakit) yahut davar cinsinden malın çokluğudur; Cemîl’in sözünü şahit getirdi:
فكيْفَ، ولا تُوِفي دماؤُهمُ دَمِي،
ولا مالُهُمْ ذو نَدْهَةٍ فيَدُونِي؟
Bazıları dedi ki: Onun yanında suskun ve davardan **نَدْهَةٌ** ve **نُدْهَةٌ** vardır; ve o, koyundan ve benzerinden yirmidir; ve deveden yüz yahut ona yakın olanıdır; ve suskundan yahut benzerinden bindir. Asma‘î: Câhiliyede kadın boşandığı zaman ona şöyle denirdi: **إذْ هَبي فلا أَنْدَهُ سَرْبَكِ**; böylece boşanırdı. Dedi ki: Bunun aslı, ona “Ailene git; çünkü ben senin malını senin üzerinde korumam ve develerini gidişlerinden geri çevirmem; onları ihmal ettim ki diledikleri yere gitsinler” demesidir. Cevherî dedi ki: Yani “develerini geri çevirmem ki diledikleri yere gitsinler.”
