# ندي — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D9%8A/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AF%D9%8A/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ندي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D9%8A.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: ندي

* ن د ي * * النِّداءُ * الصوت وقد يُضم و * نَادَاهُ مُنَادَاةً * و * نِدَاءً * صاح به و * نَادَاهُ * أيضا جالسه في النادي و * تَنَادَوا * نادى بعضهم بعضا وتنادوا أي تجالسوا في النادي و * النَّدِيُّ * على فعيل مجلس القوم ومتحدثهم وكذا * النَّدْوَةُ * و * النَّادِي * و * المُنْتَدَى * فإن تفرق القوم فليس بنَدِيٍّ ومنه سميت دار * النَّدْوَةِ * التي بناها قصي بمكة لأنهم كانوا يندون فيها أي يجتمعون للمشاورة وقوله تعالى ﴿فليدع ناديه﴾ أي عشيرته وإنما هم أهل النادي والنادي مكانه ومجلسه فسماه به كما يقال تقوض المجلس ويراد به تقوض أهله و * نَدَا * من الجود يقال سن للناس * النَّدَى فَنَدَوْا * وبابه عدا وفلان * نَدِيُّ * الكف أي سخي و * النَّدَا * أيضا بُعْد ذهاب الصوت يقال فلان أندى صوتا من فلان إذا كان بعيد الصوت و * النَّدَى * الجود ورجل * نَدٍ * أي جواد وفلان * أَنْدَى * من فلان أي أكثر خيرا منه وهو * يَتَنَدَّى * على أصحابه أي يتسخى ولا تقل يُنْدِي على أصحابه و * النَّدَى * المطر والبلل وجمعه * أَنْدَاءٌ * وقد جمع على * أَنْدِيَةٍ * وهو شاذ لأنه جمع الممدود كأكسية و * نَدَى * الأرض * نَدَاوَتُهَا * وبللها المطر و * نَدِيَةٌ * على فَعِلَةٌ بكسر العين ولا تقل ندية وقيل * النَّدَى * ندى النهار والسدي ندى الليل و * نَدِيَ * الشيء ابتل فهو * نَدٍ * وبابه صَدِيَ و * نُدُوَّةً * أيضا نقله الأزهري و * أَنْدَاهُ * غيره و * نَدَّاهُ * * تَنْدِيَةً

### Türkçe

* ن د ي * * **النِّداءُ** * ses; ve bazen (harfi) dammeli de gelir. Ve **نَادَاهُ مُنَادَاةً** ve **نِدَاءً**: ona bağırdı. Ve **نَادَاهُ**: ayrıca onu **النادي**’de oturttu. Ve **تَنَادَوا**: birbirlerine seslendi; ve “تنادوا” yani **النادي**’de oturdular. Ve **النَّدِيُّ** “فعيل” vezni üzerinedir: kavmin meclisi ve onların konuşma yeri; bunun gibi **النَّدْوَةُ** ve **النَّادِي** ve **المُنْتَدَى**. Şayet kavim dağılıp ayrılırsa, **نَدِيٍّ** değildir. Ondan dolayı, Kusay’ın Mekke’de inşa ettiği **النَّدْوَةِ** evi adlandırıldı; çünkü onlar orada “يَندون” idiler, yani müşavere için toplanırlardı. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿فليدع ناديه﴾ yani onun aşireti; hâlbuki onlar **النادي** ehli kimselerdir. Ve **النادي** onun yeri ve meclisidir; onu bununla adlandırdı; nitekim “meclis söküldü” denir ve bununla onun ehlinin sökülmesi kastedilir. Ve **نَدَا** cömertliktendir; “insanlar için **النَّدَى** koydu, böylece **فَنَدَوْا**” denir. Ve onun bâbı “عدا”dır. Ve falan kimse **نَدِيُّ** eldir; yani cömerttir. Ve **النَّدَا** ayrıca sesin gidişinin uzaklığıdır; “falan, falandan daha **أندى** sestir” denir; şayet sesi uzak (menzilli) ise. Ve **النَّدَى** cömertliktir; ve **نَدٍ** adam: yani cömert. Ve falan **أَنْدَى**dır falandan; yani ondan daha çok hayır sahibidir. Ve o, ashabı üzerine **يَتَنَدَّى** eder; yani cömertlik taslar. “Ashabı üzerine يُنْدِي” deme. Ve **النَّدَى** yağmur ve ıslaklıktır; onun çoğulu **أَنْدَاءٌ**dur. Ve **أَنْدِيَةٍ** üzerine de çoğul yapılmıştır; ve o şâzdır; çünkü memdûdu “أكسية” gibi cem‘ etmiştir. Ve yerin **نَدَى**sı: **نَدَاوَتُهَا** ve yağmurun ıslaklığıdır. Ve **نَدِيَةٌ** “فَعِلَةٌ” üzerinedir; aynın kesresiyle; “ندية” deme. Ve denildi ki: **النَّدَى** gündüzün çiğidir; ve “السدي” gecenin çiğidir. Ve şey **نَدِيَ** oldu: ıslandı; artık o **نَدٍ**dir. Ve onun bâbı “صَدِيَ”dir. Ve **نُدُوَّةً** da (vardır); onu Ezherî nakletti. Ve başkası onu **أَنْدَاهُ** etti. Ve onu **نَدَّاهُ**: **تَنْدِيَةً**.
