# نذر (ن-ذ-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B0%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür

- Harfler: ن - ذ - ر
- Kur'an'da: 130 geçiş · 115 ayet · 54 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (54)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [نَذِيرٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D8%B0%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8C.md) | فَعِيلٌ | Uyarıcı | 22 | 21 | [7:184](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/7:184.md) |
| [وَنَذِيرًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%B0%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | وَفَعِيلًا | Ve uyarıcı | 8 | 8 | [2:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/2:119.md) |
| [نَذِيرٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D8%B0%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8D.md) | فَعِيلٍ | Uyarıcı | 6 | 6 | [5:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/5:19.md) |
| [وَنُذُرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%86%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D8%B1%D9%90.md) | وَفُعُلِي | Ve uyarmam | 6 | 6 | [54:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/54:16.md) |
| [الْمُنْذَرِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%8E%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | الْمُفْعَلِينَ | Uyarılanlar | 5 | 5 | [10:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/10:73.md) |
| [لِتُنْذِرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%84%D9%90%D8%AA%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8E.md) | لِتُفْعِلَ | Uyarman için | 5 | 5 | [7:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/7:2.md) |
| [لِيُنْذِرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8E.md) | لِيُفْعِلَ | Uyarması için | 4 | 4 | [18:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/18:2.md) |
| [مُنْذِرٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8C.md) | مُفْعِلٌ | Uyaran | 4 | 4 | [13:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/13:7.md) |
| [نَذِيرًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D8%B0%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | فَعِيلًا | Uyarıcı | 4 | 4 | [25:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/25:1.md) |
| [وَمُنْذِرِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | وَمُفْعِلِينَ | Ve uyaranlar | 4 | 4 | [2:213](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/2:213.md) |
| [النُّذُرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8F%D9%91%D8%B0%D9%8F%D8%B1%D9%8F.md) | الْفُعُلُ | Uyarıcılar | 3 | 3 | [46:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/46:21.md) |
| [بِالنُّذُرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A8%D9%90%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8F%D9%91%D8%B0%D9%8F%D8%B1%D9%90.md) | بِالْفُعُلِ | Uyarıcıları | 3 | 3 | [54:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/54:23.md) |
| [مُنْذِرِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | مُفْعِلِينَ | Uyaranlar | 3 | 3 | [37:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/37:72.md) |
| [أَأَنْذَرْتَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%AA%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَأَفْعَلْتَهُمْ | Onları uyarman | 2 | 2 | [2:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/2:6.md) |
| [أُنْذِرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | أُفْعِلُوا | Uyarıldılar | 2 | 2 | [18:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/18:56.md) |
| [النَّذِيرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8E%D9%91%D8%B0%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8F.md) | الْفَعِيلُ | Uyarıcı | 2 | 2 | [15:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/15:89.md) |
| [الْمُنْذِرِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | الْمُفْعِلِينَ | Uyaranlar | 2 | 2 | [26:194](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/26:194.md) |
| [تُنْذِرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%AA%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8F.md) | تُفْعِلُ | Uyarırsın | 2 | 2 | [35:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/35:18.md) |
| [تُنْذِرْهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%AA%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%92%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | تُفْعِلْهُمْ | Onları uyarırsın | 2 | 2 | [2:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/2:6.md) |
| [لِيُنْذِرَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | لِيُفْعِلَكُمْ | Sizi uyarması için | 2 | 2 | [7:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/7:63.md) |
| [نَذَرْتُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%AA%D9%8F.md) | فَعَلْتُ | Adadım | 2 | 2 | [3:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/3:35.md) |
| [وَأَنْذِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | وَأَفْعِلْ | Uyar; Ve uyar | 2 | 2 | [6:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/6:51.md) |
| [وَأَنْذِرْهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%92%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَأَفْعِلْهُمْ | Onları uyar | 2 | 2 | [19:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/19:39.md) |
| [وَتُنْذِرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8E.md) | وَتُفْعِلَ | Ve uyarırsın | 2 | 2 | [19:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/19:97.md) |
| [وَيُنْذِرُونَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَيُفْعِلُونَكُمْ | Ve sizi uyarırlar | 2 | 2 | [6:130](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/6:130.md) |
| [أَنْذَرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%8E%D8%B1%D9%8E.md) | أَفْعَلَ | Uyardı | 1 | 1 | [46:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/46:21.md) |
| [أَنْذَرَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفْعَلَهُمْ | Onları uyardı | 1 | 1 | [54:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/54:36.md) |
| [أَنْذَرْتُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفْعَلْتُكُمْ | Sizi uyardım | 1 | 1 | [41:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/41:13.md) |
| [أَنْذَرْنَاكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%8E%D8%B1%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفْعَلْنَاكُمْ | Sizi uyardık | 1 | 1 | [78:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/78:40.md) |
| [أَنْذِرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | أَفْعِلُوا | Uyarın | 1 | 1 | [16:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/16:2.md) |
| [أَنْذِرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%90.md) | أَفْعِلْ | Uyar | 1 | 1 | [10:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/10:2.md) |
| [أَنْذِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | أَفْعِلْ | Uyar | 1 | 1 | [71:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/71:1.md) |
| [أُنْذِرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8E.md) | أُفْعِلَ | Uyarıldı | 1 | 1 | [36:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/36:6.md) |
| [أُنْذِرُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أُفْعِلُكُمْ | Sizi uyarırım | 1 | 1 | [21:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/21:45.md) |
| [النُّذُرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8F%D9%91%D8%B0%D9%8F%D8%B1%D9%90.md) | الْفُعُلِ | Uyarıcılar | 1 | 1 | [53:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/53:56.md) |
| [بِالنَّذْرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D8%A8%D9%90%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8E%D9%91%D8%B0%D9%92%D8%B1%D9%90.md) | بِالْفَعْلِ | Adağı | 1 | 1 | [76:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/76:7.md) |
| [فَأَنْذَرْتُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَأَفْعَلْتُكُمْ | Sizi uyardım | 1 | 1 | [92:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/92:14.md) |
| [فَأَنْذِرْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%92.md) | فَأَفْعِلْ | Hemen uyar | 1 | 1 | [74:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/74:2.md) |
| [لِأُنْذِرَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%84%D9%90%D8%A3%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | لِأُفْعِلَكُمْ | Sizi uyarmam için | 1 | 1 | [6:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/6:19.md) |
| [مُنْذِرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8F.md) | مُفْعِلُ | Uyaran | 1 | 1 | [79:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/79:45.md) |
| [مُنْذِرُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | مُفْعِلُونَ | Uyaranlar | 1 | 1 | [26:208](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/26:208.md) |
| [نَذَرْتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلْتُمْ | Adadınız | 1 | 1 | [2:270](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/2:270.md) |
| [نَذِيرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D8%B0%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%90.md) | فَعِيلِ | Uyarıcı | 1 | 1 | [67:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/67:17.md) |
| [نَذْرٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%B1%D9%8D.md) | فَعْلٍ | Adak | 1 | 1 | [2:270](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/2:270.md) |
| [نُذُورَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فُعُولَهُمْ | Onların adakları | 1 | 1 | [22:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/22:29.md) |
| [نُذْرًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8F%D8%B0%D9%92%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | فُعْلًا | Uyarmak | 1 | 1 | [77:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/77:6.md) |
| [وَأَنْذِرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%90.md) | وَأَفْعِلْ | Uyar | 1 | 1 | [14:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/14:44.md) |
| [وَالنُّذُرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8F%D9%91%D8%B0%D9%8F%D8%B1%D9%8F.md) | وَالْفُعُلُ | Ve uyarıcılar | 1 | 1 | [10:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/10:101.md) |
| [وَلِتُنْذِرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%90%D8%AA%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8E.md) | وَلِتُفْعِلَ | Ve uyarman için | 1 | 1 | [6:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/6:92.md) |
| [وَلِيُنْذَرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%8E%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَلِيُفْعَلُوا | Ve uyarılmaları için | 1 | 1 | [14:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/14:52.md) |
| [وَلِيُنْذِرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَلِيُفْعِلُوا | Ve uyarmaları için | 1 | 1 | [9:122](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/9:122.md) |
| [وَنَذِيرٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%B0%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8C.md) | وَفَعِيلٌ | Ve uyarıcı | 1 | 1 | [5:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/5:19.md) |
| [وَيُنْذِرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%90%D8%B1%D9%8E.md) | وَيُفْعِلَ | Ve uyarır | 1 | 1 | [18:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/18:4.md) |
| [يُنْذَرُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D8%B0%D9%8E%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يُفْعَلُونَ | Uyarılırlar | 1 | 1 | [21:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/21:45.md) |

## Mücavir kökler — 95 mücavir (303 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [بشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B1.md) — 22 ortak ayet · G² 69 · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir
2. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 23 ortak ayet · G² 22 · Saçak demektir
3. [عجب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AC%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 16 · “Acem” yabancı, dil bilmeyen demektir
4. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 20 ortak ayet · G² 13 · Beyn topraktaki yarık demektir
5. [وحي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D9%8A.md) — 7 ortak ayet · G² 13 · İşaretleşmek için yakılan ateştir
6. [قري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%8A.md) — 6 ortak ayet · G² 12 · Kasaba
7. [نزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — 13 ortak ayet · G² 11 · “Nezle” konaklama yeri demektir
8. [نفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Avcılıkta veya savunmada oluşturulmuş çatışma grubu, sonra…
9. [جيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — 12 ortak ayet · G² 8 · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
10. [أمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%85.md) — 7 ortak ayet · G² 8 · Emam ön demektir
11. [ترف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Telef yerlere dökülüp hedere olan meyveler demektir
12. [عاد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A7%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Âd
13. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 20 ortak ayet · G² 7 · Hayvanların ön ayaklarına denir
14. [مطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B7%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Yağmur
15. [خزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B2%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Hazen : Depo demektir
16. [برك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%83.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Birkan yanardağ demektir
17. [كفف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Avuç demektir
18. [وحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — 7 ortak ayet · G² 5 · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
19. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 12 ortak ayet · G² 5 · Su yosunudur
20. [سوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Sevk bacak demektir
21. [خشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B4%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Haşy : Ayaktaki kuru ottur
22. [فكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%83%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Feker “Vekr” kuş yuvasının giriş kapısıdır
23. [نوح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · “Nevh” rüzgar estiğinde uğultu çıkaran dağdır
24. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 34 ortak ayet · G² 3 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
25. [عرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · “A’rafe” üstü düz dağ demektir
26. [عمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · “U’mare” katlı bina demektir
27. [قرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A3.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…
28. [حقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%82.md) — 9 ortak ayet · G² 3 · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
29. [لسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B3%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Dil demektir
30. [ثمود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%85%D9%88%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Semûd
31. [حول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Ağaçlık yerleri çevreleyen topraktan tümsek ve çukur demetir
32. [شفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · “Şefeve” dudak demektir
33. [عشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · “On” demektir
34. [مع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9.md) — 6 ortak ayet · G² 3 · Beraber
35. [خلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Haliy : Boş arı kovanıdır
36. [قرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 2 · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
37. [غيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…
38. [قضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · “Kadb” kesici alet; “ba” “va”va dönüşmüş “kadeve” ve…
39. [قسم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B3%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Kasem sad ile gövdesi kopmuş ağacın yerinde duran köküdür
40. [ذوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır
41. [رجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Rical ayak demektir
42. [فرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Fırka Kayalıktan kopan parça demektir
43. [طوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Çeper demektir
44. [غفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Ğufl, “Ğefer” örtü demektir
45. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 8 ortak ayet · G² 2 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
46. [مرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Mer’, “merve”den dönüşmüştür
47. [عرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B6.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Ön dişler demektir
48. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 9 ortak ayet · G² 2 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
49. [بلغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · İş ayakkabısı
50. [خوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…
51. [يدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%AF%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · El ve kol demektir
52. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 8 ortak ayet · G² 1 · Önce
53. [نظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B8%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Korkuluk demektir
54. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 12 ortak ayet · G² 1 · Hufre, çukur demektir
55. [خلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%81.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Half : Ense demektir
56. [صدر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Okun ön yarısına denir
57. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 26 ortak ayet · G² 1 · Kevn, tepe demektir
58. [شهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%87%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Petekteki baldır
59. [أجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · İcl havuz demektir
60. [قدم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · “Kudüm” ön demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B0%D8%B1/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نذر |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [بشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B1.md), [حذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D8%B1.md), [خوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81.md), [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) |
| Zıt Kök | [بشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B1.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Yaklaşan tehlikeyi, düşman hareketini vaktinde haber verip sakındırma; kişinin kendi üzerine bağlayıcı bir borç veya adak yüklemesi |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi azap ve hesap gelip çatmadan önce insanları vaktinde haberdar ederek tedbir almaya, tevbe ve itaate yönlendiren peygamberi tebliğ |
| Çekirdek Özet 3 | Tehlike gelmeden önceki bilgi ile iradeyi harekete geçirme, sorumsuzluğu kaldıran bağlayıcı hukuki ve ahlaki mükellefiyet |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca adak adamak veya korku salıp sindirmek biçiminde daraltmak; önceden vaktinde haber verip koruma (erken uyarı) boyutunu gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نذ | Bir şeyin ucundan, kenarından belirmesi veya düşüklük/azlık göstermesi (karşılaştır: [نذل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D9%84.md) düşüklük, bayağılık) | ر | İnsan başı ve tepe noktasını temsil eden harfin eklenmesiyle, beliren durum sıradan bir düşüklükten çıkıp başı, canı ve topluluğun geleceğini ilgilendiren yüksek bir tehlike işaretine, önden gelen haberciye ve bağlayıcı sorumluluğa dönüşmüştür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Gizliden açığa çıkan, hareket halinde ilerleyen ve fark edilmesi gereken bir varlık veya canlı akış. |
| ذ | Kapı, geçiş, hareket; ikiz harf د üzerinden pelteklik ile incelmiş, eşikten sızan hareket | Güvenlik sınırını, eşiği veya savunma hattını aşmakta olan, dikkat gerektiren geçiş ve sızma. |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Öncü kuvvet, gözlemci, başa gelebilecek nihai tehlike veya kişinin bizzat kendi şahsı üzerine aldığı yük. |
| نذر | Eşikten yaklaşan tehlikeyi baş ve can güvenliği için önceden haber verme | Sınırı aşarak yaklaşmakta olan tehlikeli bir hareketi görüp başı ve toplumu korumak üzere vaktinde ikaz etme ve bu bilinçle kişinin nefsini bağlayıcı bir taahhüt altına sokması hareketidir. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Savaş ve göç esnasında ordunun veya kabilenin önünden giderek düşmanın hareketini, yaklaşan baskını gözetleyen ve kabilesini zamanında uyararak tedbir almasını sağlayan öncü gözetleyiciye nâzire (النَّذِيرَة) veya nezîrü'l-kavm denir. Kökün aslı, yaklaşan tehlikeden vaktinde haberdar olup korunma tedbiri almaktır. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Nâbiğa ez-Zübyânî, el-Münzir bin Mâissemâ'ın ordusunu ve tehlikeli arazileri tavsif ederken kökü yaklaşan tehlikeden ötürü birbirini uyaran topluluk ve korkulan otlak bağlamında kullanmıştır: وما تنفك محلولاً عراها / على متناذر الأكلاء طامي |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönemde kabileler arasında ansızın gelecek bir baskını haber vermek için elbiselerini yırtıp çığlık atan veya yüksek bir tepeden 'ey sabah tehlikesi' (يا صباحاه) diye haykıran öncü uyarıcıya 'en-nezîrü'l-uryân' (عريان) denirdi. Ayrıca kişinin kendi üzerine vacip kıldığı adak ve yaralanmalarda takdir edilen kan bedeli/tazminat (erş) için de Hicaz bölgesinde nezr tabiri kullanılmıştır. |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn; Lisān al-ʿArab; Asās al-Balāgha; Maqāyīs al-Lugha.

### Sami etimolojik katman

Arapça نذر kökü, Sami dillerinin genelinde 'adakta bulunmak, nefsini veya bir şeyi kutsal bir amaca vakfetmek, söz vermek' ve buna bağlı olarak 'yaklaşan bir tehlikeye karşı uyanık olmak, sakındırmak' semantik ekseninde yer alır. İbranicede nadar/neder (נָדַר / נֶדֶר) kökü doğrudan 'adak adamak, Tanrı'ya bağlayıcı bir taahhütte bulunmak' anlamındadır; nâzîr (נָזִיר) ise kendini Tanrı'ya adayan, dünyevi zevklerden uzaklaşan kişiyi ifade eder. Fenike ve Pön yazıtlarında ndr (adak, adanmış nesne) formu yaygın biçimde mevcuttur. Ugarit dilinde ndr aynı şekilde 'adak' kökü olarak kayıtlıdır. Süryanice/Aramicede nedar (ܢܕܪ) kökü yine 'adak adamak, yemin etmek' karşılığına gelir. Arapçada bu kök bir yandan Sami ortak mirası olan 'kendini veya malını bağlayıcı bir hükümle taahhüt altına sokma' (nezr) manasını korumuş, diğer yandan bedevi yaşamın savaş ve gözetleme pratiği içinde 'tehlikeyi vaktinde haber verip sakındırma' (inzâr/nezîr) yönünde güçlü ve özgün bir semantik genişleme kazanmıştır.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs; Koehler-Baumgartner (HALOT); Payne Smith; Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Tehlikeyi haber alma, korkup sakınma ve kendini bağlama | نَذِرَ بِالشَّيْءِ (bir şeyi önceden bilip sakındı), أَنْذَرَهُ (vaktinde haber verip uyardı) ve نَذَرَ عَلَى نَفْسِهِ (kendi nefsine vacip kıldı) kullanımları, tehlike/sorumluluk bilincinin iradeyi bağlaması ekseninde birleşir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice neder/nadar, Ugaritçe ndr, Süryanice nedar | Erken Sami katmanında kök ağırlıklı olarak Tanrı'ya adanan şey ve bağlayıcı taahhüt anlamındadır; Arapça bu kökü hem adak hem de aktif askeri/tebliğsel erken uyarı işlevine taşımıştır. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin Sami dışı kollarında güvenilir ve düzenli ses denkliğine sahip doğrudan bir kök tespiti bulunmamaktadır. | Veri bulunamadı |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs; Payne Smith; David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نذر | Anlamlı | Korkutup sakındırmak, vaktinde uyarmak, adak adamak | Yaklaşan bir felakete karşı önceden haber vererek tedbir aldırmak; kişinin bir ibadeti nefsine borç kılması. | Hedef kök; Kur'an'da 130 kez geçer. |
| نرذ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arapça sözlüklerde bu harf dizilimiyle oluşan müsta'mel bir kök bulunmamaktadır. | Kur'an'da geçmez. |
| ذنر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde kayıtlı anlamlı bir kullanımı yoktur, ihmal edilmiş (mühmel) diziliştir. | Kur'an'da geçmez. |
| ذرن | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde bu sıralamayla bağımsız bir sülâsî kök tespit edilmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| رنذ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde kullanılmayan terkip (mühmel). | Kur'an'da geçmez. |
| [رذن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B0%D9%86.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik Arapça sözlüklerde bağımsız bir fiil kökü olarak işlenmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نذر | Merkez | Tehlikeyi vaktinde haber verme ve adak | Kötü bir sonucun gelmesinden önce kişiyi bilgilendirip koruma amaçlı uyarı ve kişinin kendini bağlaması. | Gelecekteki bir zararı önlemek için zaman varken yapılan bildirim. |
| [حذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D8%B1.md) | Komşu | Sakınma ve tedbir alma | نذر dışarıdan gelen uyarının kendisi iken, [حذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D8%B1.md) bu uyarı karşısında kişinin gösterdiği uyanıklık ve aldığı fiili tedbirdir. | Uyarının doğurduğu korunma refleksi. |
| [خوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81.md) | Komşu | Korku ve endişe duyma | نذر korkunun kaynağı olan haberi ve ikazı iletmektir; [خوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81.md) ise nefiste uyanan doğrudan ürperti ve çekincedir. | Psikolojik duygu durumu ile onu tetikleyen haber farkı. |
| [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) | Komşu | Sürekli ve derin saygı dolu çekinme | [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) süreklilik arz eden derin bir çekinme ve ürperti hali iken, نذر somut bir tehdit karşısındaki acil erken bildirimdir. | Kalıcı saygı/korku hali ile vakti sınırlı ikaz farkı. |
| [بشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B1.md) | Zıt | Sevindirici haber verme (müjde) | [بشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B1.md) nefsi ferahlatan, sevinç doğuran hayırlı bir akıbeti haber vermek iken; نذر tehlike, azap ve yıkımı önceden haber verip sakındırmaktır. | Müjdeleme ile sakındırma arasındaki tam işlevsel karşıtlık. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نذر | Tehlikeyi vaktinde haber verme, adak | Yaklaşan zararı önlemek için erken ikazda bulunma ve kişinin nefsine yükümlülük koyması. | Kesin |
| Latince | monere, vovere | Uyarmak, adak adamak | Monere kökü akla getirme ve uyarma yönünü; vovere ise dinî bir taahhüt altına girme yönünü karşılar. İki kavramı tek kökte birleştirmez. | Güçlü |
| İngilizce | warn, forewarn, vow | Önceden uyarmak, adamak | Forewarn yaklaşan tehlikeye karşı erken uyarı boyutunu; vow ise adak ve bağlayıcı taahhüt boyutunu karşılar. | Güçlü |
| Almanca | warnen, vorwarnen, geloben | Uyarmak, önceden haber vermek, adamak | Warnen tehlike bildirimini; geloben ise ahlaki/dinî taahhüdü verir. Arapçadaki öncü askeri gözetleme nüansı dışarıda kalır. | Güçlü |
| Fransızca | avertir, vouer | Uyarmak, adamak/vakfetmek | Avertir vaktinde dikkat çekmeyi sağlar; vouer ise bir adağa veya amaca bağlanmayı anlatır. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary; Lewis & Short; Kluge Etymologisches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| نَذِيرٌ / مُنْذِرٌ | Peygamber veya ilahi uyarıcı | İnsanları şirk, zulüm ve ahiret azabına karşı uyarmakla görevlendirilen peygamberler (Fâtır [35:24](https://lisan.digital/tr/ayet/35:24.md), Şûrâ [42:7](https://lisan.digital/tr/ayet/42:7.md), Nûh [71:2](https://lisan.digital/tr/ayet/71:2.md)). |
| أَنْذَرَ / يُنْذِرُ | Gelecek azap ve helakle sakındırmak | Vaktinde haber verip tedbir almaya çağıran ilahi hitap ve vahyin işlevi (Kehf [18:2](https://lisan.digital/tr/ayet/18:2.md), Yâsîn [36:6](https://lisan.digital/tr/ayet/36:6.md), Fussilet [41:13](https://lisan.digital/tr/ayet/41:13.md)). |
| نُذُرٌ (çoğul) | Uyarılar veya uyarıcılar | Geçmiş kavimlere gönderilen peygamberler veya vahyedilen ikaz edici ayet ve mucizeler (Kamer [54:5](https://lisan.digital/tr/ayet/54:5.md), Kamer [54:23](https://lisan.digital/tr/ayet/54:23.md), Ahkāf [46:21](https://lisan.digital/tr/ayet/46:21.md)). |
| النَّذْرُ / نُذُور | Hukuki ve ahlaki adak | Kişinin Allah rızası için kendi iradesiyle yerine getirmeyi üstlendiği ibadet taahhüdü (Bakara [2:270](https://lisan.digital/tr/ayet/2:270.md), Meryem [19:26](https://lisan.digital/tr/ayet/19:26.md), İnsân [76:7](https://lisan.digital/tr/ayet/76:7.md)). |
| مَنْذُورَة / نَذِيرَة | Bir hizmete veya mabede adanan kişi | Anne babanın çocuğunu ibadetgaha veya Allah'ın hizmetine adaması bağlamı (Âl-i İmrân [3:35](https://lisan.digital/tr/ayet/3:35.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nübüvvet ve ilahi adalet | Peygamber gönderilmeden ve inzâr (uyarı) ulaşmadan azap edilip edilmeyeceği meselesi (İsrâ [17:15](https://lisan.digital/tr/ayet/17:15.md) bağlamında hüsn-kubuh ve teklif). | Kök, ilahi sorumluluğun ve cezanın meşruiyet şartı olan 'önceden tebliğ edilmiş bilgi' anlamında yoğunlaşır. |
| Fıkıh | Adak ve yemin hükümleri | Kişinin asli olarak vacip olmayan bir ameli adak yoluyla nefsine vacip kılması, nezrin sıhhat şartları ve kefareti. | Anlam, iradi beyanla kişinin kendi hukuki zimmetini borçlandırması ve bağlayıcılık kazanması yönünde daralır. |
| Tefsir | Peygamberlerin tebliğ yöntemi | Tebşîr (müjde) ile inzâr (uyarı) dengesi; inzârın salt korkutma değil, şefkat kaynaklı bir koruma mekanizması oluşu. | Peygamberin temel vasfı olarak 'felaketten önce son çıkış yolunu gösteren rehber' manasında belirginleşir. |
| Hadis | Peygamberin konumu ve uyarı sahneleri | Hz. Peygamber'in kendini 'çıplak uyarıcı' (en-nezîrü'l-uryân) olarak nitelemesi ve sabah baskınından koruyan gözetleyiciye benzetmesi. | Ansızın basacak düşmana karşı toplumu teyakkuza geçiren fedakâr ve acil uyarıcı figürü. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahiy ve nübüvvet nizamı | Erken ilahi ikaz ve adak sadakati | Ahiret sorumluluğunu hatırlatarak insanı günahtan korumak | Dini sistemde inzâr, insanın mazeretini ortadan kaldıran ve iradeyi ıslaha sevk eden temel ilahi bildirimdir. | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve epistemoloji | Öngörü ve risk analizi bilgisi | Yaklaşan tehlikeyi veri ışığında önceden tespit edip bildirmek | Bilimsel verinin sadece geçmişi tasvir etmeyip gelecekteki tehlikeleri önceden kestirerek koruma sağlaması işlevidir. | Güçlü |
| Siyasi | Savunma ve kamu diplomasisi | Erken uyarı sistemi ve istihbarat | Toplumu dış tehdit ve krizlere karşı önceden teyakkuza geçirmek | Devletin sınır güvenliğini ve toplumsal bekasını korumak için tehlikeyi sınır ötesindeyken haber verip tedbir almasıdır. | Güçlü |
| İktisadi | Sözleşme ve borçlar hukuku | Taahhüt, garanti ve kriz ikazı | İradi yükümlülük altına girme ve finansal riskleri önceden duyurma | İktisadi aktörün kendi iradesiyle altına girdiği borç/adak bilinci ve piyasadaki iflas veya kriz risklerinin önceden ilan edilmesidir. | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Erken uyarı algoritmaları ve eşik dedektörleri (threshold triggers) | Bir sistemde yıkıcı bir parametre değişimi (deprem dalgası, sistem çökmesi, termal aşırı yük) meydana gelmeden hemen önce, eşik değer aşıldığında sistemin kendini korumaya alması için tetiklenen ön sinyal mekanizması ile tam yapısal örtüşme gösterir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukukta ihbar/ihtar mekanizması ve kriminolojide önleyici adalet | Hukuk düzeninde bir yaptırım uygulamadan önce muhataba verilen mehil, ihtar ve kusur bildirimi; böylece kişinin fiilinin hukuki sonuçlarından önceden haberdar edilerek mazeretinin düşürülmesi ilkesidir. | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca cami/türbe etrafında icra edilen folklorik bir 'adak kurbanı' ritüeline indirgemek ya da Kur'an'daki inzârı zalimce bir 'korkutma ve tehdit etme' eylemi olarak görmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da inzâr, sevgi ve merhametin bir gereği olarak, karşı tarafın henüz vakti varken felaketten kurtulmasını sağlamak için yapılan 'önleyici bilgilendirme'dir; nezr ise insanın kendi iradesiyle ahlaki çıtayı yükseltip sorumluluk üstlenmesidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İnzâr tehdit sanıldığında İslam tebliği baskıcı ve dehşet saçıcı gibi algılanır; oysa inzâr, uçuruma giden birini son anda tutup çekmek gibidir. Uyarının hedefi korkutmak değil, korumaktır. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın kendi varoluş gayesini (inzâr) ve peygamberlik misyonunu (nezîr) tanımlayan merkezî kavramlardandır. Allah'ın insanı körü körüne cezalandırmadığını, bilakis her cezadan önce mutlaka vaktinde ve açık bir uyarıcı gönderdiğini ilan eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamberlerin kavimleriyle olan ilk tebliğ diyaloglarında (Ahkāf, Nûh, Hûd), vahyin iniş amacını bildiren ayetlerde (Yâsîn, Kehf, Şûrâ) ve geçmiş kavimlerin helak sahnelerini anlatan 'nüzür' uyarılarında (Kamer). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | 'Tanrı insanları keyfî olarak azaplandırır' veya 'Din sadece müjdeden ibarettir' şeklindeki tek yanlı yaklaşımları düzeltir. Uyarının mazeretleri ortadan kaldıran adil ve şefkatli bir hukuk zemini kurduğunu gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Yaklaşan tehlikeyi, düşman baskınını ve yıkımı vaktinde haber verip topluluğu koruyan öncü gözcü; kişinin kendi üzerine bağladığı sorumluluk payı.
- Soyut anlam: Bir zararın fiilen gerçekleşmesinden önce bilgi aktararak bilinci uyandırma, iradeyi sakınmaya sevk etme ve sorumsuzluk mazeretini iptal eden bağlayıcı ikaz.
- Sistematik karşılık: Adalet mekanizmasında yaptırım öncesi tebliğ ve ihtar ilkesi; erken uyarı ile telafisi imkânsız çöküşleri engelleyen dinamik emniyet nizamı.
- LaTeX modeli: $$I(t) = \theta(T - t) \cdot \Delta S \implies \lim_{t \to T^-} \Omega(t) = 0$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $t$ mevcut zamanı, $T$ kriz veya azabın kaçınılmaz hale geleceği nihai helak anını temsil eder. $\theta(T - t)$ fonksiyonu, henüz vakit varken ($t < T$) erken uyarı mekanizmasının devrede olduğunu gösteren zaman penceresidir. $\Delta S$ aktarılan uyarıcı bilgiyi ve risk farkındalığını simgeler. $\Omega(t)$ ise bireyin veya toplumun 'uyarılmadım' deme mazeretini (mazeret hacmini) ifade eder; zaman $T$ eşiğine yaklaşırken yapılan inzâr sonucunda mazeret sıfıra yaklaşır ve ilahi adalet tam olarak tecelli eder.

## Geçtiği ayetler (115 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B0%D8%B1/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/2:6.md) — أَأَنْذَرْتَهُمْ · تُنْذِرْهُمْ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Şüphesiz ki o küfretmiş olanları uyarsan da uyarmasan da birdir, inanmazlar.

### [Bakara 2:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/2:119.md) — وَنَذِيرًا

إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَلَا تُسْأَلُ عَنْ أَصْحَابِ الْجَحِيمِ

Meal (IK): Şüphesiz ki biz seni müjdeleyici ve korkutucu olarak hak ile gönderdik. Cehennem ashabından sen mes’ul olacak değilsin.

### [Bakara 2:213](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/2:213.md) — وَمُنْذِرِينَ

كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ وَمَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ وَاللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Meal (IK): İnsanlar bir tek ümmetti. Allah müjdeleyici ve korkutucu peygamberler gönderdi ve onlarla beraber insanların ihtilafa düştükleri şeylerde aralarında hüküm vermeleri için hak kitablar indirdi. Halbuki kitab verilmiş olanlar, kendilerinde açık deliller geldikten sonra aralarındaki ihtirastan dolayı ihtilafa düştüler. İşte Allah; kendi izniyle, iman edenleri, üzerinde ihtilafa düştükleri Hakka ulaştırdı. Allah dilediğini doğru yola ulaştırır.

### [Bakara 2:270](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/2:270.md) — نَذَرْتُمْ · نَذْرٍ

وَمَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ نَفَقَةٍ أَوْ نَذَرْتُمْ مِنْ نَذْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُهُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ

Meal (IK): Nafakadan ne harcadınız ise veya adaktan ne adadınızsa; şüphesiz ki Allah onları bilir. Zulmedenlerin hiç yardımcıları yoktur.

### [Ali İmran 3:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/3:35.md) — نَذَرْتُ

إِذْ قَالَتِ امْرَأَةُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّي إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Meal (IK): Hani, İmran’ın karısı: Rabbım karnımdakini hür olarak Sana adadım, benden kabul buyur. Doğrusu Sensin Sen, Semi, Alim, demişti.

### [Nisa 4:165](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/4:165.md) — وَمُنْذِرِينَ

رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَكَانَ اللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا

Meal (IK): Müjdeleyici ve uyarıcı peygamberler olarak. Ta ki peygamberler geldikten sonra insanların Allah’a karşı hüccetleri kalmasın. Allah; Aziz, Hakim olandır.

### [Maide 5:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/5:19.md) — نَذِيرٍ · وَنَذِيرٌ

يَاأَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ عَلَى فَتْرَةٍ مِنَ الرُّسُلِ أَنْ تَقُولُوا مَا جَاءَنَا مِنْ بَشِيرٍ وَلَا نَذِيرٍ فَقَدْ جَاءَكُمْ بَشِيرٌ وَنَذِيرٌ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Ey Ehl-i Kitab, Peygamberlerin arası kesildiği bir dönemde, gerçekten size peygamberimiz gelmiştir. Gerçekleri açıklıyor ki; bize müjdeci ve uyarıcı gelmedi, demeyesiniz ve o, size gerçekten müjdeci ve uyarıcı olarak gelmiştir. Ve Allah; her şeye Kadir’dir.

### [En'am 6:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/6:19.md) — لِأُنْذِرَكُمْ

قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً قُلِ اللَّهُ شَهِيدٌ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَمَنْ بَلَغَ أَئِنَّكُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللَّهِ آلِهَةً أُخْرَى قُلْ لَا أَشْهَدُ قُلْ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنَّنِي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ

Meal (IK): De ki: Şahid olarak hangi şey daha büyüktür? De ki: Benimle sizin aranızda Allah şahiddir. Bu Kur’an; bana sizi de, ulaştığı kimseleri de, uyarmam için vahyolundu. Allah ile beraber başka tanrılar olduğuna siz mi şahidlik ediyorsunuz? De ki: Ben şehadet etmem. De ki: O, ancak bir tanrıdır. Ve ben, gerçekten sizin şirk koştuklarınızdan uzağım.

### [En'am 6:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/6:48.md) — وَمُنْذِرِينَ

وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ فَمَنْ آمَنَ وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Biz, peygamberleri ancak müjdeci ve uyarıcı olarak göndeririz. Öyleyse her kim ki inanır ve ıslah ederse; artık onlar için korku yoktur. Ve onlar üzülecek de değillerdir.

### [En'am 6:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/6:51.md) — وَأَنْذِرْ

وَأَنْذِرْ بِهِ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْ يُحْشَرُوا إِلَى رَبِّهِمْ لَيْسَ لَهُمْ مِنْ دُونِهِ وَلِيٌّ وَلَا شَفِيعٌ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Rabblarına toplanacaklarından korkanları, sen onunla uyar. O’ndan başka bir dost ve şefaatçıları yoktur. Umulur ki sakınalar.

### [En'am 6:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/6:92.md) — وَلِتُنْذِرَ

وَهَذَا كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَهُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ

Meal (IK): Şehirlerin anası ile çevresindekileri uyarasın diye sana indirdiğimiz işte bu kitab, mübarektir. Ve kendisinden öncekileri doğrulayıcıdır. Ahirete inananlar buna da inanırlar. Ve onlar namazlarına da devam ederler.

### [En'am 6:130](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/6:130.md) — وَيُنْذِرُونَكُمْ

يَامَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي وَيُنْذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا شَهِدْنَا عَلَى أَنْفُسِنَا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ

Meal (IK): Ey cinn ve insan topluluğu; içinizden size ayetlerimi anlatan, bu gününüzün gelip çatmasından sizi uyaran peygamberler gelmedi mi? Derler ki; Ey Rabbımız, kendi hakkımızda şahidiz. Dünya hayatı onları aldattı da gerçek küfredenler olduklarına kendi aleyhlerinde şahidlik ettiler.

### [Araf 7:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/7:2.md) — لِتُنْذِرَ

كِتَابٌ أُنْزِلَ إِلَيْكَ فَلَا يَكُنْ فِي صَدْرِكَ حَرَجٌ مِنْهُ لِتُنْذِرَ بِهِ وَذِكْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Bir kitab indirilmiştir sana. Ondan dolayı göğsünde bir sıkıntı olmasın. Onunla uyarman için. Ve iman edenlere bir öğüt.

### [Araf 7:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/7:63.md) — لِيُنْذِرَكُمْ

أَوَعَجِبْتُمْ أَنْ جَاءَكُمْ ذِكْرٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَلَى رَجُلٍ مِنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَلِتَتَّقُوا وَلَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

Meal (IK): Sizi uyarması, sizin sakınmanızı ve böylece rahmete kavuşturulmanız için; aranızdan bir adama, Rabbınız tarafından bir haber geldi diye mi hayret ediyorsunuz?

### [Araf 7:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/7:69.md) — لِيُنْذِرَكُمْ

أَوَعَجِبْتُمْ أَنْ جَاءَكُمْ ذِكْرٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَلَى رَجُلٍ مِنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَاذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَزَادَكُمْ فِي الْخَلْقِ بَصْطَةً فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللَّهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Sizi uyarması için aranızdan bir adama Rabbınız tarafından bir haber geldi diye mi hayret ediyorsunuz? Düşünün ki; O, sizi Nuh kavminden sonra halifeler yaptı. Yaratılış itibariyle onlardan fazla boy bos verdi. Hem Allah’ın nimetlerini hatırlayın ki; felaha eresiniz.

### [Araf 7:184](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/7:184.md) — نَذِيرٌ

أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Düşünmüyorlar mı ki; arkadaşlarında hiçbir delilik yoktur. O, ancak apaçık bir uyarıcıdır.

### [Araf 7:188](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/7:188.md) — نَذِيرٌ

قُلْ لَا أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعًا وَلَا ضَرًّا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ وَلَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوءُ إِنْ أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): De ki: Ben, kendime Allah’ın dilediğinden başka ne fayda verebilirim, ne de zarar. Eğer ben, gaybı bileydim; daha çok hayır yapmak isterdim. Ve bana, hiç bir fenalık da dokunmazdı. Ben, sadece iman eden bir kavme uyarıcı ve müjdeciyim.

### [Tevbe 9:122](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/9:122.md) — وَلِيُنْذِرُوا

وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ

Meal (IK): Mü’minlerin hepsi de seferber olacak değildirler. Her topluluktan bir taifenin dinini iyi öğrenmek ve kendisine döndüklerinde kavmini uyarmak üzere geri kalmaları gerekmez mi? Olur ki kaçınırlar. 9

### [Yunus 10:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/10:2.md) — أَنْذِرِ

أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنْ أَوْحَيْنَا إِلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ أَنْ أَنْذِرِ النَّاسَ وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ قَالَ الْكَافِرُونَ إِنَّ هَذَا لَسَاحِرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): İçlerinden bir adama: İnsanları uyar ve iman edenlere Rabbları katında yüksek bir makam olduğunu müjdele, diye vahyettiğimiz insanların tuhafına mı gitti ki kafirler: Bu, apaçık bir büyüdür, dediler.

### [Yunus 10:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/10:73.md) — الْمُنْذَرِينَ

فَكَذَّبُوهُ فَنَجَّيْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَجَعَلْنَاهُمْ خَلَائِفَ وَأَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِينَ

Meal (IK): Onu yalanladılar; ama Biz, onu ve gemide beraberinde bulunanları kurtardık. Bunları yeryüzünün halifeleri yaptık. Ayetlerimizi yalanlayanları ise suda boğduk. Bir bak uyarılanların sonu nice oldu.

### [Yunus 10:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/10:101.md) — وَالنُّذُرُ

قُلِ انْظُرُوا مَاذَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا تُغْنِي الْآيَاتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): De ki: Göklerde ve yerde neler var, bir bakın. Fakat bunca ayetler ve uyarılar inanmayanlar güruhuna fayda vermez.

### [Hud 11:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/11:2.md) — نَذِيرٌ

أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ إِنَّنِي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ

Meal (IK): Allah’tan başkasına kulluk etmeyesiniz diye. Muhakkak ki ben, size O’nun katından gönderilmiş bir uyarıcı ve müjdeciyim.

### [Hud 11:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/11:12.md) — نَذِيرٌ

فَلَعَلَّكَ تَارِكٌ بَعْضَ مَا يُوحَى إِلَيْكَ وَضَائِقٌ بِهِ صَدْرُكَ أَنْ يَقُولُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ جَاءَ مَعَهُ مَلَكٌ إِنَّمَا أَنْتَ نَذِيرٌ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ

Meal (IK): Belki de sen; ona bir hazine indirilmeli veya yakında bir melek gelmeli değil miydi? demelerinden ötürü sana vahyolunanların bir kısmını terkedecek olursun. Sen, ancak bir uyarıcısın. Ve Allah; her şeye Vekil’dir.

### [Hud 11:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/11:25.md) — نَذِيرٌ

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Gerçekten Nuh’u da kavmine göndermiştik. Ben, sizin için apaçık bir uyarıcıyım.

### [Rad 13:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/13:7.md) — مُنْذِرٌ

وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرٌ وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ

Meal (IK): Küfredenler, derler ki: Ona Rabbından bir ayet indirilmeli değil miydi? Sen; ancak bir uyarıcısın ve her kavmin bir yol göstericisi vardır.

### [İbrahim 14:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/14:44.md) — وَأَنْذِرِ

وَأَنْذِرِ النَّاسَ يَوْمَ يَأْتِيهِمُ الْعَذَابُ فَيَقُولُ الَّذِينَ ظَلَمُوا رَبَّنَا أَخِّرْنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ نُجِبْ دَعْوَتَكَ وَنَتَّبِعِ الرُّسُلَ أَوَلَمْ تَكُونُوا أَقْسَمْتُمْ مِنْ قَبْلُ مَا لَكُمْ مِنْ زَوَالٍ

Meal (IK): İnsanları, kendilerine azabın geleceği gün ile uyar. Zulmedenler derler ki: Rabbımız; bizi, yakın bir müddete kadar tehir et, davetine uyalım ve peygamberlere tabi olalım. Siz daha önce de sonunuzun gelmeyeceğine yemin etmemiş miydiniz?

### [İbrahim 14:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/14:52.md) — وَلِيُنْذَرُوا

هَذَا بَلَاغٌ لِلنَّاسِ وَلِيُنْذَرُوا بِهِ وَلِيَعْلَمُوا أَنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَلِيَذَّكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ

Meal (IK): Bu; uyarılsınlar ve yalnızca bir tek ilah bulunduğunu bilsinler, akıl sahipleri de öğüt alsınlar diye insanlara bir tebliğdir.

### [Hicr 15:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/15:89.md) — النَّذِيرُ

وَقُلْ إِنِّي أَنَا النَّذِيرُ الْمُبِينُ

Meal (IK): De ki: Ben apaçık bir uyarıcıyım.

### [Nahl 16:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/16:2.md) — أَنْذِرُوا

يُنَزِّلُ الْمَلَائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ أَنْ أَنْذِرُوا أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاتَّقُونِ

Meal (IK): O, kullarından dilediğine kendi emrinden melekleri ruh ile indirir ki; Ben’den başka tanrı yoktur, Ben’den sakının, diye uyarsınlar.

### [İsra 17:105](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/17:105.md) — وَنَذِيرًا

وَبِالْحَقِّ أَنْزَلْنَاهُ وَبِالْحَقِّ نَزَلَ وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا مُبَشِّرًا وَنَذِيرًا

Meal (IK): Biz onu hak ile indirdik. O da hak olarak indi. Seni de ancak müjdeci ve uyarıcı olarak gönderdik.

### [Kehf 18:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/18:2.md) — لِيُنْذِرَ

قَيِّمًا لِيُنْذِرَ بَأْسًا شَدِيدًا مِنْ لَدُنْهُ وَيُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا حَسَنًا

Meal (IK): Kendi katından şiddetli bir baskını haber vermek ve salih amel işleyen mü’minlere güzel bir mükafat olduğunu müjdelemek için.

### [Kehf 18:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/18:4.md) — وَيُنْذِرَ

وَيُنْذِرَ الَّذِينَ قَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا

Meal (IK): Ve: Allah çocuk edindi, diyenleri uyarman için.

### [Kehf 18:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/18:56.md) — وَمُنْذِرِينَ · أُنْذِرُوا

وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَيُجَادِلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ وَاتَّخَذُوا آيَاتِي وَمَا أُنْذِرُوا هُزُوًا

Meal (IK): Biz, peygamberleri; sadece müjdeci ve uyarıcılar olarak göndeririz. Küfredenler ise hakkı batılla ortadan kaldırmak için mücadele ederler. Ayetlerimizi ve kendilerine yapılan uyarıları alaya alırlar.

### [Meryem 19:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/19:26.md) — نَذَرْتُ

فَكُلِي وَاشْرَبِي وَقَرِّي عَيْنًا فَإِمَّا تَرَيِنَّ مِنَ الْبَشَرِ أَحَدًا فَقُولِي إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمَنِ صَوْمًا فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنْسِيًّا

Meal (IK): Ye, iç, gözün aydın olsun. İnsanlardan birini görecek olursan; ben Rahman’ a oruç adadım. Onun için bugün hiç bir kimseyle konuşmayacağım, de.

### [Meryem 19:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/19:39.md) — وَأَنْذِرْهُمْ

وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ وَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Sen, onları hasret günü ile korkut. O gün, onlar gaflet içinde inanmamakta iken, iş bitirilmiş olur.

### [Meryem 19:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/19:97.md) — وَتُنْذِرَ

فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِينَ وَتُنْذِرَ بِهِ قَوْمًا لُدًّا

Meal (IK): İşte Biz; bunu muttakilere müjdeleyesin ve inatçı bir kavmi uyarasın diye senin dilinde indirerek kolaylaştırdık.

### [Enbiya 21:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/21:45.md) — أُنْذِرُكُمْ · يُنْذَرُونَ

قُلْ إِنَّمَا أُنْذِرُكُمْ بِالْوَحْيِ وَلَا يَسْمَعُ الصُّمُّ الدُّعَاءَ إِذَا مَا يُنْذَرُونَ

Meal (IK): De ki: Ben ancak sizi vahiy ile uyarıyorum. Sağırlar uyarıldıkları zaman çağrıyı işitmezler.

### [Hac 22:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/22:29.md) — نُذُورَهُمْ

ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ

Meal (IK): Bilahare kirlerini gidersinler, adaklarını yerine getirsinler ve Beyt el Atik’i tavaf etsinler.

### [Hac 22:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/22:49.md) — نَذِيرٌ

قُلْ يَاأَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنَا لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): De ki: Ey insanlar; ben sizin için ancak apaçık bir uyarıcıyım.

### [Furkan 25:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/25:1.md) — نَذِيرًا

تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا

Meal (IK): Alemleri uyarmak üzere kuluna Furkan’ı indiren ne yücedir.

### [Furkan 25:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/25:7.md) — نَذِيرًا

وَقَالُوا مَا لِهَذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعَامَ وَيَمْشِي فِي الْأَسْوَاقِ لَوْلَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَهُ نَذِيرًا

Meal (IK): Ve dediler ki: Bu peygambere ne oluyor ki; yemek yiyor, sokaklarda geziyor? Onun beraberinde bulunup uyaran bir melek indirilmeli değil miydi?

### [Furkan 25:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/25:51.md) — نَذِيرًا

وَلَوْ شِئْنَا لَبَعَثْنَا فِي كُلِّ قَرْيَةٍ نَذِيرًا

Meal (IK): Dileseydik; her kasabaya bir uyarıcı gönderirdik.

### [Furkan 25:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/25:56.md) — وَنَذِيرًا

وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا مُبَشِّرًا وَنَذِيرًا

Meal (IK): Biz; seni, sadece bir müjdeci ve uyarıcı olarak gönderdik.

### [Şuara 26:115](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/26:115.md) — نَذِيرٌ

إِنْ أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Ben, ancak apaçık bir uyarıcıyım.

### [Şuara 26:173](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/26:173.md) — الْمُنْذَرِينَ

وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَطَرًا فَسَاءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِينَ

Meal (IK): Üzerlerine de bir yağmur yağdırdık. Uyarılanların yağmuru ne kötüdür.

### [Şuara 26:194](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/26:194.md) — الْمُنْذِرِينَ

عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ

Meal (IK): Senin kalbine ki uyarıcılardan olasın.

### [Şuara 26:208](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/26:208.md) — مُنْذِرُونَ

وَمَا أَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا لَهَا مُنْذِرُونَ

Meal (IK): Uyarıcılar olmaksızın Biz, hiç bir kasabayı helak etmedik.

### [Şuara 26:214](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/26:214.md) — وَأَنْذِرْ

وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ

Meal (IK): Ve yakın akrabalarını uyar.

### [Neml 27:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/27:58.md) — الْمُنْذَرِينَ

وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَطَرًا فَسَاءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِينَ

Meal (IK): Onların üzerine bir yağmur yağdırdık. Ne kötü idi uyarılanların yağmuru.

### [Neml 27:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/27:92.md) — الْمُنْذِرِينَ

وَأَنْ أَتْلُوَ الْقُرْآنَ فَمَنِ اهْتَدَى فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَمَنْ ضَلَّ فَقُلْ إِنَّمَا أَنَا مِنَ الْمُنْذِرِينَ

Meal (IK): Ve Kur’an okumakla da. Kim hidayete ererse; yalnız kendisi için ermiş olur. Kim de sapıtırsa; de ki: Ben, sadece uyaranlardanım.

### [Kasas 28:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/28:46.md) — لِتُنْذِرَ · نَذِيرٍ

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الطُّورِ إِذْ نَادَيْنَا وَلَكِنْ رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَا أَتَاهُمْ مِنْ نَذِيرٍ مِنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

Meal (IK): Biz seslendiğimiz vakit; sen Tur’un yanında da değildin. Fakat sen, kendinden önce onlara uyarıcı gelmeyen bir kavmi uyarman için, Rabbından bir rahmet olarak gönderildin. Olur ki onlar, düşünürler diye.

### [Ankebut 29:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/29:50.md) — نَذِيرٌ

وَقَالُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَاتٌ مِنْ رَبِّهِ قُلْ إِنَّمَا الْآيَاتُ عِنْدَ اللَّهِ وَإِنَّمَا أَنَا نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Rabbından ona ayetler indirilmeli değil miydi? dediler. De ki: O ayetler, ancak Allah’ın nezdindedir. Ben, sadece apaçık bir uyarıcıyım.

### [Secde 32:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/32:3.md) — لِتُنْذِرَ · نَذِيرٍ

أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ بَلْ هُوَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَا أَتَاهُمْ مِنْ نَذِيرٍ مِنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ

Meal (IK): Yoksa; O, bunu kendiliğinden uydurdu mu diyorlar; Hayır, o haktır, Rabbındandır. Ve senden evvel kendilerine uyarıcı gelmemiş olan bir kavme korkunç akıbetlerini haber vermen içindir. Belki hidayeti bulurlar.

### [Ahzab 33:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/33:45.md) — وَنَذِيرًا

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا

Meal (IK): Ey peygamber; Biz, seni muhakkak şahid, müjdeci ve uyarıcı olarak gönderdik.

### [Sebe 34:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/34:28.md) — وَنَذِيرًا

وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Biz, seni; ancak bütün insanlara müjdeci ve uyarıcı olarak gönderdik. Ne var ki insanların çoğu bilmezler.

### [Sebe 34:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/34:34.md) — نَذِيرٍ

وَمَا أَرْسَلْنَا فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَا إِنَّا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ كَافِرُونَ

Meal (IK): Uyarıcı gönderdiğimiz her kasabanın varlıklıları dediler ki: Biz, sizin gönderildiğiniz şeyi inkar edenleriz.

### [Sebe 34:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/34:44.md) — نَذِيرٍ

وَمَا آتَيْنَاهُمْ مِنْ كُتُبٍ يَدْرُسُونَهَا وَمَا أَرْسَلْنَا إِلَيْهِمْ قَبْلَكَ مِنْ نَذِيرٍ

Meal (IK): Halbuki biz, onlara okuyacakları bir kitab vermemiş ve senden önce onlara bir uyarıcı da göndermemiştik.

### [Sebe 34:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/34:46.md) — نَذِيرٌ

قُلْ إِنَّمَا أَعِظُكُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِكُمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيدٍ

Meal (IK): De ki: Ben, size ancak Allah için ikişer ikişer ve teker teker kalmanızı, sonra arkadaşınızda bir delilik olmadığını iyice düşünmenizi öğütlerim. O, ancak şiddetli bir azabın öncesinde sizin için bir uyarıcıdır.

### [Fatır 35:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/35:18.md) — تُنْذِرُ

وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى وَإِنْ تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلَى حِمْلِهَا لَا يُحْمَلْ مِنْهُ شَيْءٌ وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى إِنَّمَا تُنْذِرُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَمَنْ تَزَكَّى فَإِنَّمَا يَتَزَكَّى لِنَفْسِهِ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Günah işleyen hiç bir nefis; başkasının günahını çekmez. Yükü ağır bir kişi onun yüklenilmesini istese-yakını bile olsaondan bir şey yüklenmez. Sen, ancak görmedikleri halde Rabblarından korkanları ve namazı kılmış olanları uyarırsın. Kim de arınırsa; ancak kendisi için arınmış olur ve dönüş, Allah’adır.

### [Fatır 35:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/35:23.md) — نَذِيرٌ

إِنْ أَنْتَ إِلَّا نَذِيرٌ

Meal (IK): Sen; ancak bir uyarıcısın.

### [Fatır 35:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/35:24.md) — وَنَذِيرًا · نَذِيرٌ

إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَإِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٌ

Meal (IK): Muhakkak ki Biz; seni, müjdeleyici ve uyarıcı olarak hak ile gönderdik. Hiç bir ümmet yoktur ki ona, bir uyarıcı gelmiş olmasın.

### [Fatır 35:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/35:37.md) — النَّذِيرُ

وَهُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيهَا رَبَّنَا أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَالِحًا غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ أَوَلَمْ نُعَمِّرْكُمْ مَا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَجَاءَكُمُ النَّذِيرُ فَذُوقُوا فَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ نَصِيرٍ

Meal (IK): Onlar orada bağırışırlar; Rabbımız, bizi çıkar da yapageldiklerimizden farklı olarak salih amel işleyelim. Öğüt alacak kişinin öğüt alacağı kadar bir süre sizi yaşatmadık mı? Ve size uyarıcı da gelmişti. Öyleyse azabı tadın. Zalimler için hiç bir yardımcı yoktur.

### [Fatır 35:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/35:42.md) — نَذِيرٌ

وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِنْ جَاءَهُمْ نَذِيرٌ لَيَكُونُنَّ أَهْدَى مِنْ إِحْدَى الْأُمَمِ فَلَمَّا جَاءَهُمْ نَذِيرٌ مَا زَادَهُمْ إِلَّا نُفُورًا

Meal (IK): Var güçleriyle Allah’a yemin ettiler ki; kendilerine bir uyarıcı gelecek olursa; muhakkak ki, ümmetlerin herhangi birinden daha doğru yolda olacaklardır. Fakat kendilerine bir uyarıcı gelince; onların sadece nefretlerini artırdı.

### [Yasin 36:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/36:6.md) — لِتُنْذِرَ · أُنْذِرَ

لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَا أُنْذِرَ آبَاؤُهُمْ فَهُمْ غَافِلُونَ

Meal (IK): Babaları uyarılmadığından gaflet içinde kalmış bir kavmi uyarman için.

### [Yasin 36:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/36:10.md) — أَأَنْذَرْتَهُمْ · تُنْذِرْهُمْ

وَسَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Onları ister korkut, ister korkutma; onlar için birdir, iman etmezler.

### [Yasin 36:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/36:11.md) — تُنْذِرُ

إِنَّمَا تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَخَشِيَ الرَّحْمَنَ بِالْغَيْبِ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَأَجْرٍ كَرِيمٍ

Meal (IK): Sen, ancak zikre ittiba eden ve görmeden Rahman’dan korkanı uyarırsın. Artık ona mağfiret ve yüce mükafatı müjdele.

### [Yasin 36:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/36:70.md) — لِيُنْذِرَ

لِيُنْذِرَ مَنْ كَانَ حَيًّا وَيَحِقَّ الْقَوْلُ عَلَى الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Diri olanları uyarsın ve kafirlerin üzerine söz hak olsun diye.

### [Saffat 37:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/37:72.md) — مُنْذِرِينَ

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا فِيهِمْ مُنْذِرِينَ

Meal (IK): Ve andolsun ki; onlara, uyarıcılar göndermiştik.

### [Saffat 37:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/37:73.md) — الْمُنْذَرِينَ

فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِينَ

Meal (IK): Bir bak; uyarılanların akıbeti nice oldu.

### [Saffat 37:177](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/37:177.md) — الْمُنْذَرِينَ

فَإِذَا نَزَلَ بِسَاحَتِهِمْ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ

Meal (IK): Fakat o, yurtlarına indiğinde uyarılanların sabahı ne kötü olur.

### [Sad 38:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/38:4.md) — مُنْذِرٌ

وَعَجِبُوا أَنْ جَاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ وَقَالَ الْكَافِرُونَ هَذَا سَاحِرٌ كَذَّابٌ

Meal (IK): Küfredenler içlerinden bir uyarıcının gelmesine şaşırmışlardı da demişlerdi ki: Bu, çok yalancı bir sihirbazdır.

### [Sad 38:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/38:65.md) — مُنْذِرٌ

قُلْ إِنَّمَا أَنَا مُنْذِرٌ وَمَا مِنْ إِلَهٍ إِلَّا اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ

Meal (IK): De ki: Ben, sadece bir uyarıcıyım. Vahid, Kahhar olan Allah’tan başka hiç bir ilah yoktur.

### [Sad 38:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/38:70.md) — نَذِيرٌ

إِنْ يُوحَى إِلَيَّ إِلَّا أَنَّمَا أَنَا نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Bana, sadece vahyolunur. Ben, ancak apaçık bir uyarıcıyım.

### [Zümer 39:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/39:71.md) — وَيُنْذِرُونَكُمْ

وَسِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاءُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِ رَبِّكُمْ وَيُنْذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا بَلَى وَلَكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Küfredenler bölük bölük cehenneme sürüldü. Oraya vardıklarında kapıları açıldı ve bekçileri onlara dediler ki: İçinizden, size Rabbınızın ayetlerini okuyan ve bugüne kavuşacağınızı ihtar eden elçiler gelmedi mi? Onlar da: Evet, dediler. Fakat azab sözü küfredenlerin üzerine hak oldu.

### [Mü'min 40:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/40:15.md) — لِيُنْذِرَ

رَفِيعُ الدَّرَجَاتِ ذُو الْعَرْشِ يُلْقِي الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ لِيُنْذِرَ يَوْمَ التَّلَاقِ

Meal (IK): Dereceleri yükselten, Arş’ın sahibi Allah, karşılaşma gününden korkutmak için, kendi emrinden olan ruhu kullarından dilediğine indirir.

### [Mü'min 40:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/40:18.md) — وَأَنْذِرْهُمْ

وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ إِذِ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَنَاجِرِ كَاظِمِينَ مَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَلَا شَفِيعٍ يُطَاعُ

Meal (IK): Onları yaklaşan gün ile uyar. O zaman ki; yürekler ağızlara gelecek, tasadan yutkunacaklar. Zalimlerin ne dostu, ne de dinlenecek şefaatçısı olur.

### [Fussilet 41:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/41:4.md) — وَنَذِيرًا

بَشِيرًا وَنَذِيرًا فَأَعْرَضَ أَكْثَرُهُمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ

Meal (IK): Müjdeleyici ve uyarıcı olarak. Ama onların çoğu yüz çevirmiştir, artık onlar işitmezler.

### [Fussilet 41:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/41:13.md) — أَنْذَرْتُكُمْ

فَإِنْ أَعْرَضُوا فَقُلْ أَنْذَرْتُكُمْ صَاعِقَةً مِثْلَ صَاعِقَةِ عَادٍ وَثَمُودَ

Meal (IK): Eğer yüz çevirecek olurlarsa; Ad ve Semud’un yıldırımına benzer bir yıldırımla sizi uyarırım, de.

### [Şura 42:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/42:7.md) — لِتُنْذِرَ · وَتُنْذِرَ

وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا وَتُنْذِرَ يَوْمَ الْجَمْعِ لَا رَيْبَ فِيهِ فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَفَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ

Meal (IK): Şehirlerin anasını ve onun çevresinde bulunanları uyarman ve hakkında hiç bir şüphe bulunmayan o toplanma günüyle korkutman için, sana böyle arabça bir Kur’an vahyettik. Bir fırka cennette, bir fırka da çılgın alevli cehennemdedir.

### [Zuhruf 43:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/43:23.md) — نَذِيرٍ

وَكَذَلِكَ مَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَا إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءَنَا عَلَى أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَى آثَارِهِمْ مُقْتَدُونَ

Meal (IK): Senden önce de hangi kasabaya bir uyarıcı gönderdiysek; o kasabanın varlıklıları sadece dediler ki: Doğrusu biz, babalarımızı bir ümmet üzerinde bulduk ve biz de onların izlerine uymaktayız.

### [Duhan 44:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/44:3.md) — مُنْذِرِينَ

إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ

Meal (IK): Gerçekten Biz; onu, mübarek bir gecede indirdik. Doğrusu Biz, uyarıcı idik.

### [Ahkaf 46:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/46:3.md) — أُنْذِرُوا

مَا خَلَقْنَا السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَأَجَلٍ مُسَمًّى وَالَّذِينَ كَفَرُوا عَمَّا أُنْذِرُوا مُعْرِضُونَ

Meal (IK): Biz; gköleri, yeri ve ikisinin arasında bulunanları ancak hak üzere ve belirli bir süre için yarattık. Küfredenler ise korkutuldukları şeylerden yüz çevirmektedirler.

### [Ahkaf 46:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/46:9.md) — نَذِيرٌ

قُلْ مَا كُنْتُ بِدْعًا مِنَ الرُّسُلِ وَمَا أَدْرِي مَا يُفْعَلُ بِي وَلَا بِكُمْ إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَى إِلَيَّ وَمَا أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): De ki: Ben, peygamberlerden bir ilk değilim. Bana ve size ne yapılacağını da bilmem. Ben, sadece bana vahyolunana uyarım. Ve ben, ancak apaçık bir uyarıcıyım.

### [Ahkaf 46:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/46:12.md) — لِيُنْذِرَ

وَمِنْ قَبْلِهِ كِتَابُ مُوسَى إِمَامًا وَرَحْمَةً وَهَذَا كِتَابٌ مُصَدِّقٌ لِسَانًا عَرَبِيًّا لِيُنْذِرَ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَبُشْرَى لِلْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Ondan önce de rehber ve rahmet olarak Musa’nın kitabı var. Bu ise zulmedenleri uyarmak ve ihsan edenlere müjde olmak üzere arabça bir dille doğrulayıcı bir kitabdır.

### [Ahkaf 46:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/46:21.md) — أَنْذَرَ · النُّذُرُ

وَاذْكُرْ أَخَا عَادٍ إِذْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ بِالْأَحْقَافِ وَقَدْ خَلَتِ النُّذُرُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): Ad’ın kardeşini de hatırla. Hani kavmini; Allah’tan başkasına ibadet etmeyin, diyen nice uyarıcılar gelip geçmişken Ahkaf ile uyarıp; doğrusu ben, sizin için büyük günün azabından korkarım, diye korkutmuştu.

### [Ahkaf 46:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/46:29.md) — مُنْذِرِينَ

وَإِذْ صَرَفْنَا إِلَيْكَ نَفَرًا مِنَ الْجِنِّ يَسْتَمِعُونَ الْقُرْآنَ فَلَمَّا حَضَرُوهُ قَالُوا أَنْصِتُوا فَلَمَّا قُضِيَ وَلَّوْا إِلَى قَوْمِهِمْ مُنْذِرِينَ

Meal (IK): Hani Kur’an dinlesinler diye sana cinlerden bir taife yöneltmiştik. Hazır olunca demişlerdi ki: Susun. Kur’an tamam olunca da her biri birer uyarıcı olarak kavimlerine dönmüşlerdi.

### [Fetih 48:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/48:8.md) — وَنَذِيرًا

إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا

Meal (IK): Muhakkak ki Biz; seni şahid, müjdeleyici ve uyarıcı olarak gönderdik;

### [Kaf 50:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/50:2.md) — مُنْذِرٌ

بَلْ عَجِبُوا أَنْ جَاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ فَقَالَ الْكَافِرُونَ هَذَا شَيْءٌ عَجِيبٌ

Meal (IK): Aralarından bir uyarıcının gelmesine şaştılar da o kafirler: Bu, şaşılacak bir şey, dediler.

### [Zariyat 51:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/51:50.md) — نَذِيرٌ

فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Öyleyse Allah’a koşun. Doğrusu ben; size, O’ndan apaçık bir uyarıcıyım.

### [Zariyat 51:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/51:51.md) — نَذِيرٌ

وَلَا تَجْعَلُوا مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Allah ile birlikte başka bir tanrı edinmeyin. Doğrusu ben; size, O’ndan apaçık bir uyarıcıyım.

### [Necm 53:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/53:56.md) — نَذِيرٌ · النُّذُرِ

هَذَا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الْأُولَى

Meal (IK): İşte bu; ilk uyarıcılar gibi bir uyarıcıdır.

### [Kamer 54:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/54:5.md) — النُّذُرُ

حِكْمَةٌ بَالِغَةٌ فَمَا تُغْنِ النُّذُرُ

Meal (IK): Ki bunlar gayesine ermiş bir hikmettir. Fakat uyarılar fayda vermiyor.

### [Kamer 54:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/54:16.md) — وَنُذُرِ

فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ

Meal (IK): Benim azabım ve tehditlerim nasılmış?

### [Kamer 54:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/54:18.md) — وَنُذُرِ

كَذَّبَتْ عَادٌ فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ

Meal (IK): Ad kavmi de tekzib etti. Benim azabım ve tehdidim nasılmış?

### [Kamer 54:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/54:21.md) — وَنُذُرِ

فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ

Meal (IK): İşte Benim azabım ve tehditlerim nasılmış?

### [Kamer 54:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/54:23.md) — بِالنُّذُرِ

كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِالنُّذُرِ

Meal (IK): Semud kavmi de uyarıları yalanladı.

### [Kamer 54:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/54:30.md) — وَنُذُرِ

فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ

Meal (IK): İşte, Benim azabım ve tehditlerim nasılmış?

### [Kamer 54:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/54:33.md) — بِالنُّذُرِ

كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ بِالنُّذُرِ

Meal (IK): Lut kavmi de uyarıları yalanladı.

### [Kamer 54:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/54:36.md) — أَنْذَرَهُمْ · بِالنُّذُرِ

وَلَقَدْ أَنْذَرَهُمْ بَطْشَتَنَا فَتَمَارَوْا بِالنُّذُرِ

Meal (IK): Andolsun ki; onlara, azab ile yakalayacağımızı da haber vermişti. Ama onlar bu uyarıları kuşku ile karşılayarak yalanladılar.

### [Kamer 54:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/54:37.md) — وَنُذُرِ

وَلَقَدْ رَاوَدُوهُ عَنْ ضَيْفِهِ فَطَمَسْنَا أَعْيُنَهُمْ فَذُوقُوا عَذَابِي وَنُذُرِ

Meal (IK): Andolsun ki; onlar, misafirlerine kötülük yapmayı kasdetmişlerdi. Biz de gözlerini kör ettik. Azabımı ve tehdidimi tadın.

### [Kamer 54:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/54:39.md) — وَنُذُرِ

فَذُوقُوا عَذَابِي وَنُذُرِ

Meal (IK): Tadın, işte azabımı ve tehditlerimi.

### [Kamer 54:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/54:41.md) — النُّذُرُ

وَلَقَدْ جَاءَ آلَ فِرْعَوْنَ النُّذُرُ

Meal (IK): Andolsun ki; Firavun erkanına da uyarıcılar geldi.

### [Mülk 67:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/67:8.md) — نَذِيرٌ

تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ

Meal (IK): Nerede ise öfkesinden çatlayacak gibi olur. Her bir topluluk ona atıldığında, bekçileri onlara sorarlar: Size bir uyarıcı gelmedi mi?

### [Mülk 67:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/67:9.md) — نَذِيرٌ

قَالُوا بَلَى قَدْ جَاءَنَا نَذِيرٌ فَكَذَّبْنَا وَقُلْنَا مَا نَزَّلَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلَالٍ كَبِيرٍ

Meal (IK): Onlar: Evet, doğrusu bize bir uyarıcı geldi, ama biz yalanladık ve: Allah, hiç bir şey indirmemiştir. Siz, büyük bir sapıklık içindesiniz, dedik, derler.

### [Mülk 67:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/67:17.md) — نَذِيرِ

أَمْ أَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ أَنْ يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حَاصِبًا فَسَتَعْلَمُونَ كَيْفَ نَذِيرِ

Meal (IK): Yoksa gökte olanın; başınıza taş göndermesinden emin mi oldunuz? Benim tehdidimin nasıl olduğunu yakında bileceksiniz.

### [Mülk 67:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/67:26.md) — نَذِيرٌ

قُلْ إِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللَّهِ وَإِنَّمَا أَنَا نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): De ki: Bilgi; ancak Allah katındadır. Ve ben sadece apaçık bir uyarıcıyım.

### [Nuh 71:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/71:1.md) — أَنْذِرْ

إِنَّا أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ أَنْ أَنْذِرْ قَوْمَكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Doğrusu Biz; Nuh’u kavmine gönderdik. Kendilerine elim bir azab gelmezden önce kavmini uyar, diye.

### [Nuh 71:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/71:2.md) — نَذِيرٌ

قَالَ يَاقَوْمِ إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Dedi ki: Ey kavmim; şüphesiz ben, sizin için apaçık bir uyarıcıyım.

### [Müddessir 74:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/74:2.md) — فَأَنْذِرْ

قُمْ فَأَنْذِرْ

Meal (IK): Kalk ve uyar.

### [Müddessir 74:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/74:36.md) — نَذِيرًا

نَذِيرًا لِلْبَشَرِ

Meal (IK): İnsanlar için uyarıcıdır.

### [İnsan 76:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/76:7.md) — بِالنَّذْرِ

يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا

Meal (IK): Onlar; adağı yerine getirirler. Ve şerri yaygın olan bir günden korkarlar.

### [Mürselat 77:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/77:6.md) — نُذْرًا

عُذْرًا أَوْ نُذْرًا

Meal (IK): Ma’zeret ve uyarı için.

### [Nebe 78:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/78:40.md) — أَنْذَرْنَاكُمْ

إِنَّا أَنْذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَالَيْتَنِي كُنْتُ تُرَابًا

Meal (IK): Biz, sizi yakın bir azabla uyardık. O gün; kişi elleriyle sunduğuna bakacak. Ve kafir: Keşki ben, toprak olsaydım, diyecektir.

### [Naziat 79:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/79:45.md) — مُنْذِرُ

إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرُ مَنْ يَخْشَاهَا

Meal (IK): Sen, ancak O’ndan korkanı uyaransın.

### [Leyl 92:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/ayet/92:14.md) — فَأَنْذَرْتُكُمْ

فَأَنْذَرْتُكُمْ نَارًا تَلَظَّى

Meal (IK): Sizi alevler saçan ateşle uyardım.

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür. Öncünün görülmesi, arkasından gelen birliği haber verdiği için uyarıcı anlamı kazanmıştır. Kişinin ileride yapacağı iyi bir fiili haber vermesi de nezrdir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الذّال والرّاء والنّون معهما
ن ذ ر يستعمل فقط
نذر:
النَّذْر: ما ينذُر الإنسانُ فيجعلُه على نفسه نَحْباً واجباً.
والنَّذْر: اسمُ الإِنذار. والنُّذُر: جماعة النَّذير، وتقول: أنذَرْتُهم فنُذِروا ولم يستعملوا مصدراً.
والتَّناذُر: إِنذار بعضِهم بعضاً.
والنَّذيرُ: اسمُ الشيء الذي يُعطَى. ورُبُّما جَعَلَتِ اليهودية وَلَدَها نَذيرةً للكنيسة، والجمع النَّذائر.
ونَذَر القومُ بالعَدُوِّ أي عَلِموا بمسيرهم.
ومُناذر اسمُ رجلٍ، ومُنذِرٌ كذلك.

##### Türkçe

باب **الذّال** و**الرّاء** و**النّون** معهما
**ن ذ ر** yalnızca kullanılır

**نذر**:
**النَّذْر**: insanın adadığı şeydir; onu kendi üzerine vacip bir **نَحْباً** kılar.
Ve **النَّذْر**: **الإِنذار**’ın adıdır. Ve **النُّذُر**: **النَّذير**’in cemaatidir; ve dersin ki: onları **أنذَرْتُهم**; böylece **نُذِروا**; ve masdar olarak kullanmadılar.
Ve **التَّناذُر**: bazılarının bazısını uyarmasıdır.
Ve **النَّذيرُ**: verilen şeyin adıdır. Ve belki Yahudi kadın çocuğunu kilise için bir **نَذيرةً** kılar; cem‘i **النَّذائر**’dir.
Ve **نَذَر** kavim düşman ile; yani onların yürüyüşünü bildiler.
Ve **مُناذر** bir adamın adıdır; ve **مُنذِرٌ** de böyledir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الإنْذارُ: الإبلاغُ. ولا يكون إلا في التخويف. والاسم النُذَرُ، ومنه قوله تعالى: "فكيفَ كان عَذابي ونُذُرِ"، أي إنْذاري. والنَذيرُ: المُنْذِرُ. والنَذيرُ: الإنْذارُ. والنَذْرُ: واحد النُذورِ. وأمَّا قول ابن أحمر:
كمْ دونَ ليلى من تَنوفِيَّةٍ		لَمَّاعَةٍ تُنْذَرُ فيها النُذُرْ
فيقال: إنَّه جمع نَذْرٍ، مثل رَهْنٍ ورُهُنٍ، ويقال إنه جمع نَذيرٍ بمعنى مَنْذورٍ، مثل قتيلٍ وجديدٍ. وقد نَذَرْتُ للهِ كذا، أنْذُرُ وأَنْذِرُ. قال الأخفش: تقول العرب: نَذَرَ على نفسه نَذْراً، ونَذَرْتُ مالي فأنا أَنْذُرُهُ نَذْراً. وتَناذَرَ القومُ كذا، أي خوَّف بعضُهم بعضاً. وقال النابغة يصف حيَّة:
تَناذَرَها الراقونَ من سُوءِ سَمِّهاتَطْلُقُهُ حيناً وحينـاً تُـراجِـعُ
ونَذِرَ القومُ بالعَدُوِّ، إذا علموا.

##### Türkçe

**الإنْذارُ**: bildirmedir. Ve ancak korkutmada olur. İsim **النُذَرُ**’dür; ondan Yüce Allah’ın sözü: “فكيفَ كان عَذابي ونُذُرِ”، yani benim **إنْذاري**’m. **النَذيرُ**: **المُنْذِرُ**’dir. **النَذيرُ**: **الإنْذارُ**’dır. **النَذْرُ**: **النُذورِ**’un biridir. İbn Ahmer’in sözüne gelince:
كمْ دونَ ليلى من تَنوفِيَّةٍ		لَمَّاعَةٍ تُنْذَرُ فيها النُذُرْ
Şöyle denir: o, **نَذْرٍ**’ün cem‘idir; **رَهْنٍ** ve **رُهُنٍ** gibi. Ve denir ki o, **نَذيرٍ**’in cem‘idir, **مَنْذورٍ** mânâsında; **قتيلٍ** ve **جديدٍ** gibi. Ve ben Allah için şöyle şöyle **نَذَرْتُ**; **أنْذُرُ** ve **أَنْذِرُ**. **الأخفش** dedi: Araplar der: kendi nefsi üzerine **نَذَرَ** bir **نَذْراً**; ve malımı **نَذَرْتُ**, artık ben onu **أَنْذُرُهُ** bir **نَذْراً** olarak. Ve kavim şöyle şöyle **تَناذَرَ**; yani onların bazısı bazısını korkuttu. **النابغة** bir yılanı vasfederek dedi:
تَناذَرَها الراقونَ من سُوءِ سَمِّهاتَطْلُقُهُ حيناً وحينـاً تُـراجِـعُ
Ve kavim düşman ile **نَذِرَ**; bildikleri zaman.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ذ ر ن
نذر
استعمل من وجوهه : ( نذر ) .
نذر : قال الليث : النَّذْرُ ما يَنْذِره الإنسانُ فيجعَلُه على نَفسه نَحْباً واجباً ، وجَعَل الشافعيُّ في كتاب جِراح العمْد ما يجب في الجراحات من الدِّيات نَذْراً ، وهي لُغَةُ أهلِ الحجاز ، كذلك أخبرني عبد الملك عن الشافعي ؛ وأهلُ العراق يسمونه : الأرْشَ .
وقال شمر : قال أبو نَهْشَل : النُّذُورُ لا تكون إلا في الجراحِ صغارِها وكبارِها وهي معاقل تِلك الجراح .
يقال : لي قِبَلَ فلانٍ نَذْرٌ إذا كان جُرْحاً واحداً له عَقْلٌ .
قال شمر : وقال أبو سعيد الضّرير : إنما قِيلَ له نَذرٌ ، لأنه نُذِرَ فيه أي أُوْجِبَ ، من قولك : نَذرْتُ على نفسي أي أَوْجَبتُ .
وقال الله جلّ وعزّ : ( مَن تَذَكَّرَ ) ( فاطر : 37 ) .
قال أهل التفسير : يعني النبي ( صلى الله عليه وسلم )
كما قال : ( ياأَيُّهَا النَّبِىُّ إِنَّآ أَرْسَلْنَاكَ شَاهِداومبشرا
ونذيراً ) ( الفتح : 8 ) .
وقال بعضهم : النّذيرُ ههنا الشّيْبُ ، والأول أَشْبهُ وأَوْضَحُ .
قال الأزهري : والنَّذِيرُ يكون بمعنى المُنْذِر وكان الأصلُ نَذَرَ ، إلا أنَّ فِعلَه الثُّلاثي مُمَاتٌ .
ومثله السميع بمعنى المُسْمِع ، والبديع بمعنى المبدِع .
عن ابن عباس قال : لما أُنْزِل : ( ) الْمُعَذَّبِينَ وَأَنذِرْ عَشِيرَتَكَ الاَقْرَبِينَ ) ( الشعراء : 214 ) أتي رسولُ الله الصَّفا فصعَّد عليه ثم نادَى : يا صبَاحاه ، فاجْتَمَع إليه الناسُ بين رَجل يجيءُ ورجلٍ يَبْعَثُ رسولَه ، فقال رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) ( يا بَني عبد المطلب يا بَني فلان : لو أخبرتكم أن خَيلاً بِسَفْح هذا الجبل تُريدُ أن تُغِيرَ عليكم صَدَّقْتُموني قالوا : نعم ، قال : فإنِّي نَذيرٌ لكم بين يَدَي عذابٍ شديدٍ ) .
فقال أبو لَهبٍ : تَبّاً لكم سائرَ القوم أَمَا آذَنْتُمُونا إلا لهذا ؟
فأنزل الله : ( ) ( المسد : 1 ) .
وحَدَّث أحمد بن أحمد عن عبد الله ابن الحارث المخزومي عن مالك عن يزيد بن عبد الله بن قُسَيْط عن ابن المسيَّب : أن عمر وعثمان قَضَيا في المنطَاة بنصف نَذْر المُوضِحَةِ .
روَاه عنه محمد بن نصر الفرّاء .
وقوله جلّ وعزّ : ( فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ ) ( الملك : 18 ) معناه : كيف كان إنذاري ؛ والنذيرُ اسمٌ من الإنذار .
وقوله جلّ وعزّ : ( مُّدَّكِرٍ كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِالنُّذُرِ ) ( القمر : 23 ) .
قال الزّجاج : النُّذر جمع نَذِيرٍ ، قال : وقوله جلّ وعزّ : ( ذِكْراً عُذْراً أَوْ ) ( المرسلات : 6 ) وقرئت عُذُراً أو نُذُراً ، قال : معناهما المصدر قال : وانتصابهما على المفعول له ، المعنى فالْمُلقيات ذكراً للإِعْذار أو الإنذار ، ويقال : أَنذَرْتُه إنذاراً ونُذُراً ، والنُّذرُ جمع النَّذير وهو الاسم من الإنذار .
يقال : أنْذَرْتُ القومَ مَسِيرَ عدوهم إليهم فَنَذِرُوا أي أعْلَمتُهم ذلك فنَذِروا أي عَلِمُوا فَتَحَرَّزوا ، والتَّناذُر أن يُنذِرَ القومُ بعضُهم بعضاً ، شرّاً مخوفاً .
قال النابغة يذكر حيَّة :
تَنَاذرَها الرَّاقُونَ من سُوءِ سَمِّها
تُطَلِّقُهُ حِيناً وحِيناً تُراجِعُ
قال الليث : النَّذيرَةُ اسمٌ للولد يُجْعَلُ خادماً للكنيسة ، أو للمُتَعَبَّد من ذكرٍ أو أنثى ، وجمعُها النَّذائر .
وقال الله جلّ وعزّ : ( إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّرًا ) ( آل عمران : 35 ) .
قالته امرأةُ عِمْرانَ أمُّ مَرْيَم ، نذرت أي
أوجبت .
وقال غيرُه : نَذِيرَةُ الجيش طَليعتُهم الذي يُنْذِرُهم أمْرَ عدُوِّهم أي يُعْلِمُهم .
وَمن أمثال العرب : قَدْ أعْذَرَ مَنْ أَنْذَرَ ، أي من أعْلمكَ أنْ يُعاقبَكَ على المكروه منك فيما يستقبله ، ثم أتَيْتَ المكروهَ فعَاقبك فقد جَعَل لنفسه عذراً يَكُفُّ به لائمةَ الناس عنه ، ومُناذِرُ اسم قرية ، ومُحمد بن مَناذِر الشاعر .
ومحمد بنَ مَنَاذر بفتح الميم ، والمناذِرة هُمْ بَنو الْمُنْذِر مثل المهالبة .
ومن أمثال العرب في الإنذار : أنا النَّذيرُ العُرْيانُ .
أخبرني المنذريّ عن أبي طالب أنه قال : إنما قالوا : أنا النذيرُ العُريَّان لأن الرجلَ إذا رأى الغارةَ قد فَجِئتهم وأراد إنذار قومه تجرَّدَ من ثيابه ، وأشار بها ليُعْلِمَ أنْ قد فَجِئَتْهُم الغارةُ ، ثم صار مَثَلاً لكلِّ شيء يُخافُ مُفاجأَته .
ومنه قول خُفافٍ يصف فرساً :
ثَمِلٌ إذا صَفَر اللِّجامُ كَأَنَّهُ
رَجلٌ يُلوِّحُ باليدين سَلِيبُ
وذَكر ابن الكلبي في النذير العريان حديثاً لأبي داود الإيادي ورقبة بن عامر البهراني الهراني فيه طول .
وقال ابنُ عرفة : لينذر قوماً الإنذار الإعلام بالشيء الذي يُحذَر منه ، وكل مُنْذِرٍ مُعْلِم وليس كل مُعْلِمٍ مُنْذِرا ، ومنه قوله : أنذرهم يوم الحشر أي حَذِّرْهم ، أَنْذَرْتُهُ فَنذِر أي عَلِم والاسمُ من الإنذار النَّذير لقوله : ( ذَا قُرْبَى إِنَّمَا تُنذِرُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ ) ( فاطر : 18 ) تأويله إنما يَنْفَعُ إنذارك الذين يخشون ربهم الغيب .
أو نذرتُم من نَذَر أي أوجبتم على أنفسكم شيئاً من التطوُّع ، يقال : نَذَرتُ أُنذِر وأَنْذَرُ .
قال ابن عرفة : فلو قال قائلٌ : عليَّ أنْ أتصدَّقَ بدينار لم يكن ناذراً ، ولو قال : على أنْ شَفَى الله مَرضِي ، أو رَدَّ عَليَّ غائبي صدقةُ دينارٍ ، كان ناذراً ، فالنَّذْرُ ما كان وَعْداً على شرطٍ ، وكلُّ نَاذِرٍ وَاعِدٌ وليس كل واعِد ناذِراً .

##### Türkçe

ذ ر ن
**نذر**
Onun vecihlerinden kullanılmıştır: (**نذر**).

**نذر**: Leys dedi: **النَّذْرُ** insanın adadığı şeydir; onu kendi üzerine vacip bir **نَحْب** kılar. Şâfiî, **كتاب جِراح العمْد**’da yaralamalardan diyetlerden vacip olanı **نَذْراً** kıldı; bu, Hicaz ehlinin lügatidir. Bana Abdülmelik, Şâfiî’den böyle haber verdi; Irak ehli ona **الأرْشَ** der.

Şemmer dedi: Ebû Nehşel dedi: **النُّذُورُ** ancak yaralarda, küçüğünde ve büyüğünde olur; o, o yaraların **معاقل**’idir.

Denir ki: “Benim falan kimsenin nezdinde bir **نَذْرٌ**üm var” — eğer onun için bir **عَقْلٌ**u olan tek bir yara ise.

Şemmer dedi: Ebû Saîd ed-Darîr dedi: Ona ancak **نَذرٌ** denildi; çünkü onda **نُذِرَ** edildi, yani vacip kılındı; senin “**نَذرْتُ** على نفسي” sözünden, yani “vacip kıldım”dan.

Allah, aziz ve celîl, dedi: (**مَن تَذَكَّرَ**) (Fâtır: 37).

Tefsir ehli dedi: yani Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem).

Şu söylediği gibi: (**ياأَيُّهَا النَّبِىُّ إِنَّآ أَرْسَلْنَاكَ شَاهِداومبشرا
ونذيراً**) (el-Feth: 8).

Onlardan bazıları dedi: **النّذيرُ** burada **الشّيْبُ**tir; birincisi daha benzer ve daha açıktır.

Ezherî dedi: **النَّذِيرُ**, **المُنْذِر** manasında olur; aslında **نَذَرَ** idi; ancak onun üçlü fiili ölmüştür.

Bunun benzeri: **السميع** **المُسْمِع** manasında, **البديع** **المبدِع** manasında.

İbn Abbâs’tan: dedi ki: Şu indirildiğinde: (**الْمُعَذَّبِينَ وَأَنذِرْ عَشِيرَتَكَ الاَقْرَبِينَ**) (eş-Şuarâ: 214) Resûlullah Safâ’ya geldi, üzerine çıktı, sonra seslendi: “Ya sabâhâ!” İnsanlar ona toplandı; bir adam gelir, bir adam da elçisini gönderirdi. Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) dedi ki: “Ey Abdülmuttalib oğulları, ey falan oğulları: Size, bu dağın eteğinde atlıların size baskın yapmak istediğini haber versem beni tasdik eder miydiniz?” Dediler: “Evet.” Dedi: “Şu halde ben, şiddetli bir azabın önünde sizin için bir **نَذيرٌ**im.”

Ebû Leheb dedi: “Helâk olun! Kavmin geri kalanı; bizi ancak bunun için mi haberdar ettiniz?”

Bunun üzerine Allah indirdi: ( ) (el-Mesed: 1).

Ahmed b. Ahmed, Abdullah b. el-Hâris el-Mahzûmî’den, Mâlik’ten, Yezîd b. Abdullah b. Kusayt’tan, İbnü’l-Müseyyeb’den rivayet etti: Ömer ve Osman, **المنطَاة** hakkında **نصف نَذْر المُوضِحَةِ** ile hükmettiler.

Bunu ondan Muhammed b. Nasr el-Ferrâ rivayet etti.

Onun, aziz ve celîl, sözü: (**فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ**) (el-Mülk: 18) manası: benim **إنذاري**m nasıl oldu; **النذيرُ**, **الإنذار**dan bir isimdir.

Onun, aziz ve celîl, sözü: (**مُّدَّكِرٍ كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِالنُّذُرِ**) (el-Kamer: 23).

Zeccâc dedi: **النُّذر** **نَذِيرٍ**in cem‘idir. Dedi: Onun, aziz ve celîl, sözü: (**ذِكْراً عُذْراً أَوْ**) (el-Mürselât: 6) “**عُذُراً** أو **نُذُراً**” diye de okunmuştur. Dedi: İkisi de masdar manasındadır. Dedi: İkisinin nasbı mef‘ûl leh üzerinedir; mana: “öyleyse **الْمُلقيات** bir **ذِكْراً**yı, **الإِعْذار** veya **الإنذار** için atarlar.” Denir: “**أَنذَرْتُه** **إنذاراً** ve **نُذُراً**”; **النُّذرُ**, **النَّذير**in cem‘idir ve o, **الإنذار**dan isimdir.

Denir: “**أنْذَرْتُ** kavmi, düşmanlarının onlara yürüyüşünü; böylece **فَنَذِرُوا**” yani onlara bunu bildirdim; böylece **فَنَذِروا** yani bildiler de sakındılar. **التَّناذُر**: kavmin birbirini, korkulan bir şer ile uyarmasıdır.

Nâbiga, bir yılanı anarak dedi:
تَنَاذرَها الرَّاقُونَ من سُوءِ سَمِّها
تُطَلِّقُهُ حِيناً وحِيناً تُراجِعُ

Leys dedi: **النَّذيرَةُ**, kiliseye hizmetçi kılınan çocuk için bir isimdir; yahut erkek veya dişiden ibadete çekilmiş kimse için. Onun cem‘i **النَّذائر**dir.

Allah, aziz ve celîl, dedi: (**إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّرًا**) (Âl-i İmrân: 35).

Bunu, Meryem’in annesi İmrân’ın karısı söyledi; “**نذرت**” yani vacip kıldım.

Başkası dedi: **نَذِيرَةُ الجيش** onların öncü birliğidir; onlara düşmanlarının işini **يُنْذِرُهم** eder, yani onlara bildirir.

Arapların emsâlinden: “**قَدْ أعْذَرَ مَنْ أَنْذَرَ**”; yani seni, senden hoşlanılmayan şey üzerine gelecekte sana ceza vereceğini bildiren kimse; sonra sen hoşlanılmayanı yaptın da o seni cezalandırdıysa, kendisi için bir özür kılmıştır; onunla insanların kınamasını kendinden uzaklaştırır. **مُناذِرُ** bir köyün adıdır; şair **مُحمد بن مَناذِر**.

Ve **محمد بنَ مَنَاذر** mîm’in fethasıyladır; **المناذِرة** ise **بَنو الْمُنْذِر**dir; tıpkı **المهالبة** gibi.

Arapların, **الإنذار** hakkında emsâlinden: “Ben **النَّذيرُ العُرْيانُ**ım.”

Münzirî bana Ebû Tâlib’den haber verdi: dedi ki: Onlar ancak “Ben **النذيرُ العُريَّان**ım” dediler; çünkü adam, baskının onları ansızın bastığını görür ve kavmini uyarmak isterse elbiselerinden soyunur ve onlarla işaret eder; baskının onları ansızın bastığını bildirmek için. Sonra, ansızın gelmesinden korkulan her şey için bir mesel oldu.

Bundan, Hufâf’ın bir atı vasfederek sözü:
ثَمِلٌ إذا صَفَر اللِّجامُ كَأَنَّهُ
رَجلٌ يُلوِّحُ باليدين سَلِيبُ

İbnü’l-Kelbî, **النذير العريان** hakkında, Ebû Dâvûd el-İyâdî ve Rakabe b. Âmir el-Behrânî el-Herânî’ye ait, içinde uzunluk bulunan bir hadis zikretti.

İbn Arafe dedi: “Bir kavmi uyarsın” — **الإنذار** sakınılan şey ile bilgilendirmedir. Her **مُنْذِرٍ** bir **مُعْلِم**dir; fakat her **مُعْلِم** bir **مُنْذِرا** değildir. Ondan, şu sözü: “**أنذرهم يوم الحشر**” yani onları sakındır. “**أَنْذَرْتُهُ فَنذِر**” yani bildi. **الإنذار**dan isim **النَّذير**dir; şu sözü için: (**ذَا قُرْبَى إِنَّمَا تُنذِرُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ**) (Fâtır: 18). Bunun te’vili: senin uyarın ancak Rablerinden gayb ile korkanlara fayda verir.

Veya “**نذرتُم**” **نَذَر**dan, yani nefisleriniz üzerine gönüllü olarak bir şey vacip kıldınız. Denir: “**نَذَرتُ** **أُنذِر** ve **أَنْذَرُ**.”

İbn Arafe dedi: Eğer bir söyleyen: “Üzerime bir dinar sadaka vermek” derse, **ناذراً** olmaz; eğer derse: “Allah hastamı iyileştirirse” veya “gaibimi bana geri döndürürse, bir dinar sadaka (olsun)”, **ناذراً** olur. Öyleyse **النَّذْرُ**, bir şart üzerine bir vaad olandır. Her **نَاذِرٍ** bir **وَاعِدٌ**dir; fakat her **واعِد** bir **ناذِراً** değildir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون والذال وما يثلثهما)
(نذر)  النون والذال والراء كلمةٌ تدل على تخويف أو تخوُّف. منه الإنذار: الإبلاغ؛ ولا يكاد يكون إلاَّ في التَّخويف. وتناذَرُوا: خَوَّفَ بعضُهم بعضاً. ومنه النَّذْر، وهو أنّه يَخافُ إذا أخلَفَ. قال ثعلب: نَذِرْتُ بهم فاستعدَدت لهم وحَذِرتُ منهم. والنّذِير: المُنْذِر، والجمع النُّذُر. والنَّذْر([1]) أيضاً: ما يجب، كأنَّه نُذِر، أي أُوجِب. ونَذْر المُوضِحة في الحديث منه([2]).
(نذل)  النون والذال واللام كلمةٌ تدلُّ على خَساسةٍ في الشيء. يقال نَذْلٌ.
--------------ـــ

([1])  في الأصل: "والنذير".
([2])  هو حديث ابن المسيب "أن عمر وعثمان رضي الله عنهما قضيا في الملطاة بنصف نذر الموضحة".

ـ

##### Türkçe

(نûn ve **ذال** ve onları üçleyen şeyler bâbı)

(**نذر**)  **النون** ve **الذال** ve **الراء**, korkutmaya yahut korkuya delâlet eden bir kelimedir. Ondan **الإنذار**: bildirme; ve neredeyse ancak korkutmada olur. Ve **تناذَرُوا**: bazısı bazısını korkuttu. Ve ondan **النَّذْر**, ve o, (kimsenin) bozarsa korkmasıdır. **ثعلب** dedi: **نَذِرْتُ بهم**; onlara karşı hazırlandım ve onlardan sakındım. Ve **النّذِير**: **المُنْذِر**; cem‘i **النُّذُر**. Ve **النَّذْر**([1]) dahi: vacip olan şey; sanki **نُذِر**’dir, yani vacip kılındı. Ve hadiste **نَذْر المُوضِحة** ondandır([2]).

(**نذل**)  **النون** ve **الذال** ve **اللام**, şeyde bir aşağılığa delâlet eden bir kelimedir. Denilir: **نَذْلٌ**.

--------------ـــ

([1]) Asılda: "والنذير".

([2]) O, İbnü’l-Müseyyeb hadisi: "Ömer ve Osman (Allah onlardan razı olsun) **الملطاة** hakkında **نصف نذر الموضحة** ile hükmettiler."

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- النذر: أن توجب على نفسك ما ليس بواجب لحدوث أمر، يقال: نذرت لله أمرا، قال تعالى: ﴿إني نذرت للرحمن صوما﴾ [مريم/26]، وقال: ﴿وما أنفقتم من نفقة أو نذرتم من نذر﴾ [البقرة/270]، والإنذار: إخبار فيه تخويف، كما أن التبشير إخبار فيه سرور. قال تعالى: ﴿فأنذرتكم نارا تلظى﴾ [الليل/14]، ﴿أنذرتكم صاعقة مثل صاعقة عاد وثمود﴾ [فصلت/13]، ﴿واذكر أخا عاد إذ أنذر قومه بالأحقاف﴾ [الأحقاف/21]، ﴿والذين كفروا عما أنذروا معروضون﴾ [الأحقاف/3]، ﴿لتنذر أم القرى ومن حولها وتنذر يوم الجمع﴾ [الشورى/7]، ﴿لتنذر قوما ما أنذر آباؤهم﴾ [يس/6]، والنذير: المنذر، ويقع على كل شيء فيه إنذار؛ إنسانا كان أو غيره. ﴿إني لكم نذير مبين﴾ [نوح/2]، ﴿إني أنا النذير المبين﴾ [الحجر/89]، ﴿وما أنا إلا نذير مبين﴾ [الأحقاف/9]، ﴿وجاءكم النذير﴾ [فاطر/37]، ﴿نذيرا للبشر﴾ [المدثر/36]. والنذر: جمعه. قال تعالى: ﴿هذا نذير من النذر الأولى﴾ [النجم/56] أي: من جنس ما أنذر به الذين تقدموا. قال تعالى: ﴿كذبت ثمود بالنذر﴾ [القمر/23]، ﴿ولقد جاء آل فرعون النذر﴾ [القمر/41]، ﴿فكيف كان عذابي ونذر﴾ [القمر/ 18]، وقد نذرت. أي: علمت ذلك وحذرت.

##### Türkçe

- **النذر**: bir işin meydana gelmesi sebebiyle, vacip olmayan şeyi kendi nefsin üzerine vacip kılmandır; denilir ki: **نذرت لله أمرا** (Allah için bir şeyi adadım). Yüce Allah dedi: ﴿إني **نذرت** للرحمن صوما﴾ [مريم/26] (Şüphesiz ben Rahmân için bir oruç adadım), ve dedi: ﴿وما أنفقتم من نفقة أو **نذرتم** من **نذر**﴾ [البقرة/270] (Her ne nafaka infak ettiyseniz veya her ne adak adadıysanız). Ve **الإنذار**: içinde korkutma bulunan bir haber vermedir; nitekim **التبشير** de içinde sevinç bulunan bir haber vermedir. Yüce Allah dedi: ﴿فأنذرتكم نارا تلظى﴾ [الليل/14] (Size alevlenen bir ateşi haber verip korkuttum), ﴿أنذرتكم صاعقة مثل صاعقة عاد وثمود﴾ [فصلت/13] (Sizi, Âd ve Semûd’un yıldırımı gibi bir yıldırımla haber verip korkuttum), ﴿واذكر أخا عاد إذ أنذر قومه بالأحقاف﴾ [الأحقاف/21] (Âd’ın kardeşini an; hani kavmini Ahkâf’ta haber verip korkutmuştu), ﴿والذين كفروا عما أنذروا معروضون﴾ [الأحقاف/3] (Kâfir olanlar, kendisiyle haber verilip korkutuldukları şeye arz olunacaklardır), ﴿لتنذر أم القرى ومن حولها وتنذر يوم الجمع﴾ [الشورى/7] (Ümmü’l-kurâ’yı ve çevresindekileri haber verip korkutasın ve toplanma gününü haber verip korkutasın diye), ﴿لتنذر قوما ما أنذر آباؤهم﴾ [يس/6] (Babaları haber verilip korkutulmamış bir kavmi haber verip korkutasın diye). Ve **النذير**: **المنذر** (haber verip korkutan)dır; ve içinde **إنذار** bulunan her şeye vâki olur; ister insan olsun ister başkası. ﴿إني لكم **نذير** مبين﴾ [نوح/2] (Şüphesiz ben sizin için apaçık bir uyarıcıyım), ﴿إني أنا **النذير** المبين﴾ [الحجر/89] (Şüphesiz ben, ben apaçık uyarıcıyım), ﴿وما أنا إلا **نذير** مبين﴾ [الأحقاف/9] (Ben ancak apaçık bir uyarıcıyım), ﴿وجاءكم **النذير**﴾ [فاطر/37] (Size uyarıcı geldi), ﴿**نذيرا** للبشر﴾ [المدثر/36] (insanlar için bir uyarıcı olarak). Ve **النذر**: onun çoğuludur. Yüce Allah dedi: ﴿هذا **نذير** من **النذر** الأولى﴾ [النجم/56], yani: daha önce geçenlerin kendisiyle haber verilip korkutulduğu şeyin cinsinden. Yüce Allah dedi: ﴿كذبت ثمود ب**النذر**﴾ [القمر/23] (Semûd uyarıları yalanladı), ﴿ولقد جاء آل فرعون **النذر**﴾ [القمر/41] (Andolsun Firavun hanedanına uyarılar geldi), ﴿فكيف كان عذابي و**نذر**﴾ [القمر/ 18] (Azabım ve uyarılarım nasıl oldu?). Ve **نذرت**: yani bunu bildim ve sakındırdım.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن ذ ر
نذر القوم بالعدوّ‏:‏ علموا به فحذروه واستعدّوا له وأنذرتهم به وأنذرتهم إيّاه وهو نذير القوم ومنذرهم وهم نذر القوم‏.‏
‏"‏ فستعلمون كيف نذير ‏"‏ أي إنذاري ‏"‏ فكيف كان عذابي ونذر ‏"‏‏:‏ وإنذاراتي‏.‏
وهو نذيرة القوم‏:‏ لطليعتهم الذي ينذرهم العدوّ‏.‏
وتناذروه‏:‏ خوف منه بعضهم بعضاً‏.‏
قال النابغة‏:‏ وقال في صفة كتيبة المنذر‏:‏ وما تنفك محلولاً عراها على متناذر الأكلاء طامي لا تزال تنزل المكان المخوف‏.‏
وقالت الخنساء‏:‏ يا صخر ورّاد ماء قد تناذره أهل الموارد ما في ورده عار ومن المجاز‏:‏ أعطيت الرجل نذر جرحه والقوم نذور جراحهم‏:‏ أروشها لأنها مما نذر رسول الله أي أوجب كما يوجب الرّجل على نفسه وهو من كلام أهل الحجاز‏.‏

##### Türkçe

ن ذ ر
**نذر** kavim düşmanla: Onu bildiler de ondan sakındılar ve ona hazırlandılar; ve onları onunla **أنذرت** ve onları onu (bizzat) **أنذرت**; ve o, kavmin **نذير**’idir ve onların **منذر**’idir; ve onlar, kavmin **نذر**’üdür.
“Öyleyse yakında bileceksiniz **كيف نذير**” yani benim **إنذاري**’m; “Öyleyse azabım ve **نذر** nasıl oldu”: ve benim **إنذاراتي**’m.
Ve o, kavmin **نذيرة**’sidir: Onların öncü birliği için; ki onlara düşmanı **ينذرهم**.
Ve onu **تناذروه**: Ondan dolayı birbirlerini korkuttular.
Nâbiga dedi: Münzir’in birliğinin sıfatında dedi:
Ve çözülmüş olarak onun bağları üzerinde, gözetleyicilerin **متناذر**’i üzerinde, kabarmış; korkulan yere inmeye devam eder.
Hansa dedi:
Ey Sahr, suya varan; kaynakların ehli onu **تناذره**; onun varışında ayıp yoktur.
Ve mecazdandır: Adama, yarasının **نذر**’ünü verdim; ve kavim, yaralarının **نذور**’üdür: Onların diyetleridir; çünkü o, Resûlullah’ın **نذر** ettiği şeylerdendir; yani vacip kıldı; tıpkı kişinin kendi üzerine vacip kılması gibi; ve bu, Hicaz ehlinin sözündendir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

النَّذْرُ: النَّحْبُ، وهو ما يَنْذِرُه الإِنسان فيجعله على نفسه نَحْباً واجباً، وجمعه نُذُور، والشافعي سَمَّى في كتاب جِراحِ العَمْد ما يجب في الجِراحات من الدِّيات نَذْراً، قال: ولغة أَهل الحجاز كذلك، وأَهل العراق يسمونه الأَرْش. وقال أَبو نَهْشَل: النَّذْرُ لا يكون إِلا في الجِراح صِغارها وكِبارها وهي مَعاقِل تلك الجِراح. يقال: لي قِبَل فلان نذْر إِذا كان جُرْحاً واحداً له عَقْل؛ وقال أَبو سعيد الضرير: إِنما قيل له نَذْر لأَنه نُذِرَ فيه أَي أَوجب، من قولك نَذَرتُ على نفسي أَي أَوجبْت. وفي حديث ابن المسيَّب: أَن عمر وعثمان، رضي الله عنهما، قَضَيا في المِلْطاة بنصف نَذْرِ المُوضِحَة أَي بنصف ما يجب فيها من الأَرْش والقِيمة؛ وقد نَذَرَ على نفسه لله كذا يَنْذِرُ ويَنْذُر نَذْراً ونُذُوراً.
والنَّذِيرة: ما يُعطيه. والنَّذِيرة: الابن يجعله أَبواه قَيِّماً أَو خادماً للكَنيسة أَو للمتعبَّد من ذكر وأُنثى، وجمعه النَّذَائر، وقد نَذَرَه.
وفي التنزيل العزيز: إِني نَذَرْتُ لكَ ما في بطني مُحَرَّراً؛ قالته امرأَة عِمران أُمُّ مريم. قال الأَخفش: تقول العرب نَذَرَ على نفسه نَذْراً ونذَرتُ مالي فأنا أَنذِرُه نذْراً؛ رواه عن يونس عن العرب. وفي الحديث ذِكْرُ النَّذْرِ مُكرّراً؛ تقول: نذَرْتُ أَنذِرُ وأَنذُر نذْراً إِذا أَوجبتَ على نفسِك شيئاً تبرعاً من عبادة أَو صدقة أَو غيرِ ذلك. قال ابن الأَثير: وقد تكرّر في أَحاديثه ذِكْرُ النهي عنه وهو تأْكيدٌ لأَمرِه وتحذيرٌ عن التَّهاوُن به بعد إِيجابه؛ قال: ولو كان معناه الزَّجْرُ عنه حتى لا يُفعلَ لكان في ذلك إِبطالُ حُكمِهِ وإِسقاطُ لُزُومِ الوَفاء به، إِذْ كان بالنهي يصير معصية فلا يَلزمُ، وإِنما وجهُ الحديث أَنه قد أَعلمهم أَن ذلك أَمرٌ لا يَجرُّ لهم في العاجل نفعاً ولا يَصرِف عنهم ضَرًّا ولا يَرُدَ قضاء، فقال: لا تَنْذِرُوا على أَنكم تُدرِكون بالنَّذرِ شيئاً لم يُقدِّرْه الله لكم أَو تَصرفون به عنكم ما جرى به القضاء عليكم، فإِذا نذَرْتم ولم تعتقدوا هذا فاخرُجوا عنه بالوَفاء فإِن الذي نذَرْتُمُوه لازم لكم.
ونَذِرَ بالشيء وبالعدوّ، بكسر الذال، نذْراً: عَلِمَهُ فحَذِرَه. وأَنذَرَه بالأَمر
(* قوله «وأنذره بالامر إلخ» هكذا بالأصل مضبوطاً، وعبارة القاموس مع شرحه: وأَنذره بالأمر انذاراً ونذراً، بالفتح عن كراع واللحياني ويضم وبضمتين، ونذيراً) إِنْذاراً ونُذْراً؛ عن كراع واللحياني: أَعلَمَهُ، والصحيح أَن النُّذْر الاسم والإِنذار المصدرُ. وأَنذَره أَيضاً: خوّفه وحذَّره. وفي التنزيل العزيز: وأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الآزِفَةِ؛ وكذلك حكى الزجاجي: أَنذَرْتهُ إِنذاراً ونذِيراً، والجيِّد أَن الإِنذار المصدر، والنذِير الاسم.
وفي التنزيل العزيز: فستعلمون كيف نَذِير. وقوله تعالى: فكيف كان نَذِيرِ؛معناه فكيف كان إِنذاري. والنذِير: اسمُ الإِنذار. وقوله تعالى: كَذَّبَتْ ثَمُودُ بالنُّذُرِ؛ قال الزجاج: النُّذُر جمع نَذِير. وقوله عز وجل: عُذْراً أَو نُذْراً؛ قرئت: عُذُراً أَو نُذُراً، قال: معناهما المصدر وانتصابُهما على المفعول له، المعنى فالمُلْقِيات ذكراً للإِعذارِ أَو الإِنذار. ويقال: أَنذَرْتُه إِنذاراً. والنُّذُر: جمع النذِير، وهو الاسم من الإِنذار. والنذِيرة: الإِنذار. والنذِيرُ: الإِنذار. والنذِير: المُنْذِر، والجمع نُذُرٌ، وكذلك النذِيرة؛ قال ساعدة بن جُؤيَّة: وإِذا تُحُومِيَ جانبٌ يَرْعَوْنَه،
وإِذا تَجيء نَذِيرة لم يَهْربوا
وقال أَبو حنيفة: النذيرُ صَوْت القَوْس لأَنه يُنْذِر الرَّمِيَّة؛ وأَنشد لأَوس بن حجر:
وصَفْراء من نَبْعٍ كأَن نذِيرَها،
إِذا لم تُخفِّضه عن الوَحْشِ، أَفْكَلُ
وتَناذَر القوم: أَنذر بعضُهم بعضاً، والاسم النُّذْر. الجوهري. تَناذرَ القومُ كذا أَي خَوّف بعضُهم بعضاً؛ وقال النابغة الذُّبياني يصف حَيَّة وقيل يصف أَن النعمان توعَّده فبات كأَنه لديغ يَتململ على فِراشه: فبِتُّ كأَني ساوَرَتْني ضَئِيلَةٌ
من الرُّقْشِ، في أَنيابِها السُّمُّ ناقِعُ
تَناذَرَها الرَّاقُون من سُوء سَمِّها،
تُطَلّقُه طَوْراً، وطَوْراً تُراجِعُ
ونَذِيرة الجيش: طَلِيعَتُهم الذي يُنْذِرُهم أَمرَ عَدُوّهم أَي يُعلمهم؛ وأَما قول ابن أَحمر:
كَم دون لَيْلى من تَنُوفِيَّةٍ
لَمَّاعَةٍ تُنْذَرُ فيها النُّذُرْ
فيقال: إِنه جمع نَذْر مثل رَهْن ورُهُن. ويقال: إِنه جمع نَذِير بمعنى مَنْذُور مثل قَتيل وجَديد. والإِنذارُ: الإِبلاغ، ولا يكون إِلا في التخويف، والاسم النُّذُر. ومنه قوله تعالى: فكيف كان عذابي ونُذُرِ أَي إِنذاري. والنَّذِير: المُحذِّر، فعيل بمعنى مُفْعِل، والجمع نُذُر. وقوله عز وجل: وجاءكُمُ النَّذِيرُ؛ قال ثعلب: هو الرسول، وقال أَهل التفسير: يعني النبي، صلى الله عليه وسلم، كما قال عز وجل: إِنا أَرسَلْناك شاهِداً ومُبَشِّراً ونَذِيراً. وقال بعضهم: النَّذِير ههنا الشَّيْب، قال الأَزهري: والأَوّل أَشبَه وأَوضح. قال أَبو منصور: والنذِيرُ يكون بمعنى المُنْذِر وكان الأَصلَ وفعلُه الثُّلاثيُّ أُمِيتَ، ومثله السميعُ بمعنى المُسمِعِ والبديعُ بمعنى المُبدِعِ. قال ابن عباس: لما أَنزل الله تعالى: وأَنْذِرْ عَشِيرتَكَ الأَقْرَبِين، أَتى رسول الله، صلى الله عليه وسلم، الصَّفا فصعَّد عليه ثم نادى: يا صباحاه فاجتمع إِليه الناسُ بين رجُل يَجيء ورجُل يَبعثُ رسوله، قال: فقال رسول الله، صلى الله عليه وسلم، يا بني عبدِ المطَّلِب، يا بني فلان، لو أَخبرْتُكم أَن خَيْلاً ستَفْتَحُ هذا الجبَلَ
(* قوله« ستفتح هذا الجبل» هكذا بالأصل؛ والذي في تفسير الخطيب والكشاف بسفح هذا الجبل) تُريدُ أَن تُغِيرَ عليكم صدّقتُموني؟ قالوا: نعم. قال: فإِني نَذِيرٌ لكم بين يَدَيْ عذابٍ شديدٍ، فقال أَبو لَهَب: تَبًّا لكم سائرَ القَومِ أَما آذنْتُمونا إِلا لهذا؟ فأَنزل الله تعالى: تَبَّتْ يَدَا أَبي لَهَبٍ وتَبَّ. ويقال: أَنذَرْتُ القومَ سَيْرَ العدُوّ إِليهم فنَذِروا أَي أَعلمتُهم ذلك فعَلِموا وتحرّزوا.
والتَّناذُر: أَن يُنْذِر القومُ بعضُهم بعضاً شرًّا مَخُوفاً؛ قال النابغة:
تَناذَرَها الرَّاقُون من شرِّ سَمِّها
يعني حيَّة إِذا لَدَغَتْ قتلت.
ومن أَمثال العرب: قد أَعذَرَ من أَنذَر أَي من أَعلَمك أَنه يُعاقِبُك على المكروهِ منك فيما يَستقبِله ثم أَتيتَ المكروه فعاقَبَك فقد جَعَل لنفسه عُذْراً يكُفُّ به لائِمَةَ الناس عنه. والعرب تقول: عُذْراك لا نُذراك أَي أَعْذِر ولا تُنْذِر.
والنَّذِيرُ العُرْيانُ: رجُل من خَثْعَمَ حَمَلَ عليه يومَ ذِي الخَلَصَةِ عَوْفُ بنُ عامر فقطَع يَده ويَدَ امرأَتِه؛ وحكى ابن بَرّي في أَماليه عن أَبي القاسم الزجاجي في أَماليه عن ابن دريد قال: سأَلت أَبا حاتم عن قولهم أَنا النَّذِيرُ العُرْيان، فقال: سمعت أَبا عُبيدة يقول: هو الزبير بن عمرو الخثْعَمي، وكان ناكِحاً في بني زُبَيْد، فأَرادت بنو زبيد أَن يُغِيروا على خَثْعَمَ فخافوا أَن يُنْذِر قومَه فأَلقَوْا عليه بَراذِعَ وأَهْداماً واحتَفَظوا به فصادف غِرّة فحاضَرَهم وكان لا يُجارَى شَدًّا، فأَتى قومَه فقال:
أَنا المُنْذِرُ العُرْيان يَنْبِذ ثَوبَه،
إِذا الصَّدْقُ لا يَنْبِذْ لَكَ الثَّوبَ كاذِبُ
الأَزهري: من أَمثال العرب في الإِنذار: أَنا النَّذِيرُ العُرْيان؛ قال أَبو طالب: إِنما قالوا أَنا النذِيرُ العريان لأنّ الرجُل إِذا رأَى الغارة قد فَجِئَتْهُم وأَراد إِنذار قومه تجرّد من ثيابه وأَشار بها ليُعلم أَن قد فَجِئَتْهُم الغارة، ثم صار مثلاً لكل شيء تخاف مُفاجأَته؛ ومنه قول خُفاف يصف فرساً:
ثَمِلٌ إِذا صَفَرَ اللِّجامُ كأَنه
رجُل، يُلوِّحُ باليدَيْن، سَلِيبُ
وفي الحديث: كان إِذا خَطَب احْمرَّت عيناه وعلا صَوْتُه واشتدّ غضبُه كأَنه مُنذِر جَيش يقول صَبَّحَكُم ومَسَّاكم؛ المُنْذِر: المعلِم الذي يُعْرّف القومَ بما يكون قد دهَمَهم من عَدُوّ أَو غيره، وهو المخوِّف أَيضاً، وأَصل الإِنذار الإِعلام. يقال: أَنذَرْته أُنْذِرُه إِنْذاراً إِذا أَعلمته،فأَنا مُنْذِر ونَذير أَي مُعْلِم ومُخوِّف ومُحذِّر. ونَذِرْت به إِذا عَلِمْت؛ ومنه الحديث: انذَرِ القوم أَي احْذَرْ منهم واستعِدّ لهم وكُنْ منهم على عِلم وحَذَرٍ.
ومُنذِر ومُناذِر: اسْمان. وبات بليلة ابن المُنذِر يعني النعمان، أَي بليلة شديدة؛ قال ابن أَحمر:
وبات بنو أُمّي بِليلِ ابنِ مُنذِر،
وأَبناءُ أَعمامي عذُوباً صَوادِيا
عذُوب: وُقُوف لا ماء لهم ولا طعام. ومُناذِر ومحمد بن مَناذِر، بفتح الميم: اسم، وهُمُ المَناذِرة يريد آل المُنذِر أَو جماعةَ الحيّ مثل المَهالِبة والمَسامِعة؛ قال الجوهري: ابن مناذِر شاعر، فمن فتح الميم منه لم يصرفه، ويقول إِنه جمع مُنذِر لأَنه محمد بن مُنذِر بن مُنذِر بن مُنذِر، ومن ضمها صرَفه.

##### Türkçe

**النَّذْرُ**: **النَّحْبُ**; ve o, insanın adadığı şeydir; onu kendi üzerine, vacip bir **نَحْباً** kılar. Çoğulu **نُذُور**’dur. Şâfiî, kasıtlı yaralamalar kitabında, yaralamalarda diyetlerden vacip olan şeye **نَذْراً** adını vermiştir; dedi ki: Hicaz ehlinin dili de böyledir; Irak ehli ise ona **الأَرْش** der. Ebû Nehşel dedi ki: **النَّذْرُ** ancak yaralamalarda olur; küçüğü ve büyüğü; ve o, o yaralamaların **مَعاقِل**’idir. Denir ki: “Benim falan kimse nezdinde **نذْر**’üm var” — eğer tek bir yara ise, onun için bir **عَقْل** vardır. Ebû Saîd ed-Darîr dedi ki: Ona ancak **نَذْر** denildi; çünkü onda **نُذِرَ** edildi, yani vacip kılındı; “Kendi üzerime **نَذَرتُ**” sözünden, yani “vacip kıldım”. İbnü’l-Müseyyeb hadîsinde: Ömer ve Osman, Allah onlardan razı olsun, **المِلْطاة** hakkında **نَذْرِ المُوضِحَة**’nin yarısıyla hükmettiler; yani onda **الأَرْش** ve kıymetten vacip olanın yarısıyla. Ve kendi üzerine Allah için şöyle şöyle **نَذَرَ** etti; **يَنْذِرُ** ve **يَنْذُر**; **نَذْراً** ve **نُذُوراً**.

**والنَّذِيرة**: verdiği şey. **والنَّذِيرة**: ebeveynin, kilise için yahut erkek ve dişiden ibadet edene, bir **قَيِّماً** veya hizmetçi kıldığı oğul; çoğulu **النَّذَائر**’dir; ve onu **نَذَرَه**.

Aziz tenzilde: “Şüphesiz ben, karnımdakini senin için **مُحَرَّراً** olarak **نَذَرْتُ**”; bunu İmrân’ın karısı, Meryem’in annesi söyledi. Ahfeş dedi ki: Araplar “kendi üzerine **نَذَرَ** etti, **نَذْراً**” der; “malımı **نذَرتُ**; ben de onu **أَنذِرُه** **نذْراً**”; bunu Yûnus’tan, Araplardan rivayet etti. Hadiste **النَّذْر**’in zikri tekrarlı olarak geçer; dersin ki: “**نذَرْتُ**; **أَنذِرُ** ve **أَنذُر**; **نذْراً**” — eğer kendi üzerine, ibadet yahut sadaka yahut bunun dışından bir şey olarak, gönüllüce bir şeyi vacip kıldıysan. İbnü’l-Esîr dedi ki: Onun hadislerinde ondan nehyin zikri tekrarlanmıştır; bu, onun işini pekiştirmedir ve onu vacip kıldıktan sonra onunla hafife almaktan sakındırmadır. Dedi ki: Eğer manası, yapılmasın diye ondan men etmek olsaydı, bunda hükmünün iptali ve ona vefanın lüzumunun düşürülmesi olurdu; zira nehiy ile o, bir masiyet olur; böylece gerekmez. Hadisin yönü ancak şudur: Onlara bildirdi ki bu, onlara dünyada bir fayda çekmez, onlardan bir zararı savmaz, bir kazayı geri çevirmez. Böylece dedi ki: “**لا تَنْذِرُوا**” — şu inanç üzere ki siz, **النَّذر** ile Allah’ın size takdir etmediği bir şeyi elde edeceksiniz yahut üzerinize hükmedilmiş kazanın cereyan ettiği şeyi kendinizden savacaksınız. Artık adadığınızda ve bunu itikad etmediğinizde, vefa ile ondan çıkın; çünkü sizin adadığınız şey size lâzımdır.

**ونَذِرَ** bir şeyle ve düşmanla — **الذال**’ı kesre ile — **نذْراً**: onu bildi de ondan sakındı.

**وأَنذَرَه** bir işle
(* “**وأنذره بالامر إلخ**” sözü: asılda böyle ضبط edilmiştir; **القاموس** ve şerhi ibaresi: “**وأَنذره بالأمر انذاراً ونذراً**”, fetha ile, Kurâ‘ ve Lihyânî’den; ve zamme ile ve iki zamme ile; ve **نذيراً**)
**إِنْذاراً** ve **نُذْراً**; Kurâ‘ ve Lihyânî’den: ona bildirdi. Doğrusu: **النُّذْر** isimdir, **الإِنذار** masdardır. Ve **أَنذَره** ayrıca: onu korkuttu ve sakındırdı. Aziz tenzilde: “Ve onları **يَوْمَ الآزِفَةِ** ile uyar”; Zecâcî de şöyle hikâye etti: “Onu **أَنذَرْتهُ**; **إِنذاراً** ve **نذِيراً**”; ve iyi olan: **الإِنذار** masdardır, **النذِير** isimdir.

Aziz tenzilde: “Artık bileceksiniz nasıl **نَذِير**”. Ve O’nun sözü: “Öyleyse nasıl oldu **نَذِيرِ**”; manası: “Öyleyse nasıl oldu benim **إِنذاري**”. **والنذِير**: **الإِنذار**’ın ismidir. Ve O’nun sözü: “**كَذَّبَتْ ثَمُودُ بالنُّذُرِ**”; Zecâc dedi ki: **النُّذُر** , **نَذِير**’in çoğuludur. Ve O’nun, azze ve celle, sözü: “**عُذْراً أَو نُذْراً**”; şöyle okunmuştur: “**عُذُراً أَو نُذُراً**”; dedi ki: ikisinin manası masdardır; ikisinin nasbı mef‘ûl leh üzerinedir; mana: “Artık gönderenler, **الإِعذار** yahut **الإِنذار** için bir zikir (gönderirler).” Ve denir ki: “Onu **أَنذَرْتُ**; **إِنذاراً**.” **والنُّذُر**: **النذِير**’in çoğuludur; ve o, **الإِنذار**’dan isimdir. **والنذِيرة**: **الإِنذار**. **والنذِيرُ**: **الإِنذار**. **والنذِير**: **المُنْذِر**; çoğul **نُذُرٌ**; ve aynı şekilde **النذِيرة**; Sâ‘ide b. Cüeyye dedi ki:
وإِذا تُحُومِيَ جانبٌ يَرْعَوْنَه،
وإِذا تَجيء نَذِيرة لم يَهْربوا

Ebû Hanîfe dedi ki: **النذيرُ** yay sesidir; çünkü o, hedefi uyarır. Evs b. Hacer’den şu beyit okundu:
وصَفْراء من نَبْعٍ كأَن نذِيرَها،
إِذا لم تُخفِّضه عن الوَحْشِ، أَفْكَلُ

**وتَناذَر** kavim: bazısı bazısını uyardı; isim **النُّذْر**’dür. Cevherî. “**تَناذرَ** kavim şöyle” yani bazısı bazısını korkuttu. Nâbiga ez-Zübyânî, bir yılanı tasvir ederek — ve denildi ki Nu‘mân’ın onu tehdit ettiğini tasvir eder; böylece geceler ki sanki sokulmuş, döşeğinde kıvranır:
فبِتُّ كأَني ساوَرَتْني ضَئِيلَةٌ
من الرُّقْشِ، في أَنيابِها السُّمُّ ناقِعُ
تَناذَرَها الرَّاقُون من سُوء سَمِّها،
تُطَلّقُه طَوْراً، وطَوْراً تُراجِعُ

**ونَذِيرة الجيش**: onların öncü birliği; onlara düşmanlarının işini **يُنْذِرُهم** eder; yani onlara bildirir. İbn Ahmer’in sözüne gelince:
كَم دون لَيْلى من تَنُوفِيَّةٍ
لَمَّاعَةٍ تُنْذَرُ فيها النُّذُرْ
denir ki: o, **نَذْر**’ün çoğuludur; **رَهْن** ve **رُهُن** gibi. Ve denir ki: o, **نَذِير**’in çoğuludur; **مَنْذُور** manasında; **قَتيل** ve **جَديد** gibi. **والإِنذارُ**: bildirmedir; ve ancak korkutmada olur; isim **النُّذُر**’dür. Ondandır O’nun sözü: “Öyleyse nasıl oldu azabım ve **نُذُرِ**”; yani benim **إِنذاري**. **والنَّذِير**: sakındıran; **فعيل** vezninde, **مُفْعِل** manasında; çoğul **نُذُر**. Ve O’nun, azze ve celle, sözü: “Ve size **النَّذِيرُ** geldi”; Sa‘leb dedi ki: o, resuldür. Tefsir ehli dedi ki: yani Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem; nitekim azze ve celle buyurdu: “Şüphesiz biz seni şahit, müjdeleyici ve **نَذِيراً** olarak gönderdik.” Bazıları dedi ki: Burada **النَّذِير** **الشَّيْب**’dir. Ezherî dedi ki: birincisi daha benzer ve daha açıktır. Ebû Mansûr dedi ki: **النذِيرُ** , **المُنْذِر** manasında olur; asıl idi; onun üçlü fiili öldürülmüştür (kullanımdan düşmüştür). Benzeri: **السميعُ** , **المُسمِعِ** manasında; ve **البديعُ** , **المُبدِعِ** manasında. İbn Abbâs dedi ki: Allah Teâlâ şu ayeti indirdiğinde: “Ve en yakın aşiretini uyar”; Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem, Safâ’ya geldi; üzerine çıktı; sonra nida etti: “Ya sabâhâh!”; insanlar ona toplandı; bir adam gelir, bir adam elçisini gönderir. Dedi ki: Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem, dedi: “Ey Abdülmuttalib oğulları, ey falan oğulları! Size, şu dağın
(* “**ستفتح هذا الجبل**” sözü: asılda böyle; Hatîb tefsiri ve Keşşâf’ta olan: “bu dağın eteğinden”)
üzerinden size baskın yapmak isteyen atlılar var diye haber versem, beni tasdik eder miydiniz?” Dediler: “Evet.” Dedi: “Öyleyse ben, şiddetli bir azabın önünde, sizin için bir **نَذِيرٌ**’im.” Ebû Leheb dedi ki: “Helâk olun! Bütün kavim için; bizi ancak bunun için mi uyardınız?” Bunun üzerine Allah Teâlâ indirdi: “Ebû Leheb’in iki eli kurusun; ve kurudu.” Ve denir ki: “Kavmi, düşmanın onlara yürüyüşüyle **أَنذَرْتُ**; böylece **نَذِروا**”; yani onlara bunu bildirdim; böylece bildiler ve sakındılar.

**والتَّناذُر**: kavmin, korkulan bir şer ile bazısının bazısını uyarmasıdır. Nâbiga dedi ki:
تَناذَرَها الرَّاقُون من شرِّ سَمِّها
yani bir yılan; ısırdığında öldürür.

Arapların darb-ı mesellerinden: “**قد أَعذَرَ من أَنذَر**”; yani seni, senden hoşlanılmayan şey üzerine ileride cezalandıracağını bildiren kimse, sonra sen hoşlanılmayanı yaptın da seni cezalandırdıysa, kendisi için bir **عُذْراً** kılmıştır; onunla insanların kınamasını kendinden defeder. Araplar der ki: “**عُذْراك لا نُذراك**”; yani “özür beyan et, uyarma.”

**والنَّذِيرُ العُرْيانُ**: Has‘am’dan bir adamdır; Zî’l-Halasa gününde ona Avf b. Âmir حمل etti; böylece onun elini ve karısının elini kesti. İbn Berrî, **أَماليه**’sinde, Ebû’l-Kâsım ez-Zecâcî’den, onun **أَماليه**’sinde, İbn Düreyd’den nakletti; dedi ki: Ebû Hâtim’e “Ben **النَّذِيرُ العُرْيان**’ım” sözleri hakkında sordum; dedi ki: Ebû Ubeyde’yi şöyle derken işittim: O, Zübeyr b. Amr el-Has‘amî’dir; Zübeyd oğulları içinde evli idi. Zübeyd oğulları, Has‘am’a baskın yapmak istediler; onun kavmini uyaracağından korktular; üzerine semerler ve paçavralar attılar ve onu gözetim altında tuttular. Bir gaflete rastladı; onlarla çarpıştı; ve o, koşuda geçilmezdi. Kavmine geldi ve dedi ki:
أَنا المُنْذِرُ العُرْيان يَنْبِذ ثَوبَه،
إِذا الصَّدْقُ لا يَنْبِذْ لَكَ الثَّوبَ كاذِبُ

Ezherî: Arapların uyarma hakkında darb-ı mesellerinden: “Ben **النَّذِيرُ العُرْيان**’ım.” Ebû Tâlib dedi ki: Onlar ancak “Ben **النذِيرُ العريان**’ım” dediler; çünkü adam, baskının onları ansızın bastığını gördüğünde ve kavmini uyarmak istediğinde, elbiselerinden soyunur ve onlarla işaret eder; baskının onları ansızın bastığını bilinsin diye. Sonra, ansızın gelmesinden korkulan her şey için bir mesel oldu. Ondandır Hufâf’ın, bir atı tasvir ederek, sözü:
ثَمِلٌ إِذا صَفَرَ اللِّجامُ كأَنه
رجُل، يُلوِّحُ باليدَيْن، سَلِيبُ

Hadiste: Hutbe verdiğinde gözleri kızarırdı, sesi yükselirdi, öfkesi şiddetlenirdi; sanki bir ordu **مُنذِر**’i gibi; “Sabahladı sizi” ve “Akşamladı sizi” der. **المُنْذِر**: kavme, düşmandan yahut başkasından kendilerine ansızın gelen şeyi tanıtan, bildiren kimsedir; ve o, korkutandır da. **الإِنذار**’ın aslı bildirmedir. Denir ki: “Onu **أَنذَرْته**; onu **أُنْذِرُه**; **إِنْذاراً**” — eğer ona bildirdiysen; böylece ben **مُنْذِر** ve **نَذير**’im; yani bildiren, korkutan ve sakındıran. “Onunla **نَذِرْت**” — eğer bildiysen. Ondan hadiste: “Kavmi **انذَرِ** et” — yani onlardan sakın, onlara hazırlan, ve onlardan yana bilgi ve sakınma üzere ol.

**ومُنذِر** ve **مُناذِر**: iki isimdir. “İbnü’l-Münzir gecesiyle geceledi” — yani Nu‘mân ile; yani şiddetli bir geceyle. İbn Ahmer dedi ki:
وبات بنو أُمّي بِليلِ ابنِ مُنذِر،
وأَبناءُ أَعمامي عذُوباً صَوادِيا
**عذُوب**: suyu ve yiyeceği olmayan, bekleyiş hâlinde olanlar. **ومُناذِر** ve **محمد بن مَناذِر** — **الميم**’i fetha ile — bir isimdir. Ve onlar **المَناذِرة**’dir; **آل المُنذِر**’i yahut mahallenin cemaatini kasteder; **المَهالِبة** ve **المَسامِعة** gibi. Cevherî dedi ki: İbn Menâzir bir şairdir; kim onda **الميم**’i fetha ile okursa onu tenvinle çekmez; ve der ki: o, **مُنذِر**’in çoğuludur; çünkü o, Muhammed b. Münzir b. Münzir b. Münzir’dir. Kim onu zamme ile okursa onu tenvinle çeker.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن ذ ر * * الإِنْذَارُ * الإبلاغ ولا يكون إلا في التخويف والاسم * النُّذُرُ * بضمتين ومنه قوله تعالى ﴿فكيف كان عذابي ونُذُر﴾ أي إنذاري و * النَّذِيرُ المُنْذِرُ * و * الإنْذارُ * أيضا و * النَّذْرُ * واحد * النُذُورِ * وقد * نَذَرَ * لله كذا من باب ضرب ونصر ويقال * نَذَرَ * على نفسه * نَذْراً * و * نَذَر * ماله * نَذْرَاً * و * تَنَاذَرَ * القوم كذا خَوَّف بعضهم بعضا و * نَذِرَ * القوم بالعدو علموا وبابه طرب

##### Türkçe

* ن ذ ر * * **الإِنْذَارُ** * bildirmedir; ancak korkutma hususunda olur. İsim: * **النُّذُرُ** * (iki ötre ile). Ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿فكيف كان عذابي ونُذُر﴾ yani: benim **إنذاري**’m. Ve * **النَّذِيرُ** **المُنْذِرُ** *’dür. Ve * **الإنْذارُ** * da (böyledir). Ve * **النَّذْرُ** * **النُذُورِ**’un tekilidir. Ve muhakkak * **نَذَرَ** * Allah için şöyle şöyle (adadı); **ضرب** ve **نصر** bâbındandır. Ve denilir: * **نَذَرَ** * kendi üzerine * **نَذْراً** * (adadı). Ve * **نَذَر** * malını * **نَذْرَاً** * (adadı). Ve * **تَنَاذَرَ** * kavim şöyle şöyle: birbirlerini korkuttu; bazısı bazısını korkuttu. Ve * **نَذِرَ** * kavim düşman ile: bildiler; bâbı **طرب**’dır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

النذر: النحب، وهو ما ينذره الإنسان فيجعله على نفسه نحبا واجبا، والشافعي رضي الله عنه سمى في كتاب جراح العمد ما يجب قي الجراحات من الديات نذرا. قال: ولغة أهل الحجاز كذلك، وأهل العراق يسمونه الأرش كذا في اللسان. وفي التكملة: وهي لغة أهل الحجاز، ج نذور، أو النذور: لا تكون إلا في الجراح صغارها وكبارها، وهي معقل تلك الجروح، يقال: لي عند فلان، وفي اللسان والتكملة: قبل فلان نذر، إذا كان جرحا واحدا له عقل، قاله أبو نهشل، وقال أبو سعيد الضرير: إنما قيل له نذر لأنه نذر فيه، أي أوجب، من قولك: نذرت على نفسي، أي أوجبت. وفي حديث ابن المسيب أن عمر وعثمان رضي الله عنهما قضيا في الملطاة بنصف نذر الموضحة. أي بنصف ما يجب فيها من الأرش والقيمة. النذر: بالضم: جلد المقل، نقله الصاغاني. قد نذر على نفسه ينذر، بالكسر، وينذر، بالضم، نذرا، بالفتح، ونذورا، بالضم: أوجب: ونذر لله سبحانه وتعالى كذا: أوجبه على نفسه تبرعا، من عبادة أو صدقة أو غير ذلك. وفي الكتاب العزيز :  إني نذرت لك ما في بطني محررا  قالته امرأة عمران أم مريم. قال الأخفش: تقول العرب: نذر على نفسه نذرا، أو نذرت مالي فأنا أنذره نذرا، رواه عن يونس عن العرب. أو النذر: ما كان وعدا على شرط، فعلي إن شفى الله مريضي كذا نذر، وعلي أن أتصدق بدينار ليس بنذر، وقال ابن الأثير: وقد تكرر في أحاديث النذر ذكر النهي عنه، وهو تأكيد لأمره وتحذير عن التهاون به بعد إيجابه. قال: ولو كان معناه الزجر عنه حتى لا يفعل لكان في ذلك إبطال حكمه وإسقاط لزوم الوفاء به، إذ كان بالنهي يصير معصية فلا يلزم، وإنما وجه الحديث أنه قد أعلمهم أن ذلك أمر لا يجر لهم في العاجل نفعا ولا يصرف عنهم ضررا ولا يرد قضاء. فقال: لا تنذروا على أنكم تدركون بالنذر شيئا لم يقدره الله لكم، أو تصرفون به عنكم ما جرى به القضاء عليكم، فإذا نذرتم ولم تعتقدوا هذا فاخرجوا عنه بالوفاء، فإن الذي نذرتموه لازم لكم. والنذيرة: ما تعطيه، فعيلة بمعنى مفعولة. والنذيرة: اسم الولد الذي يجعله أبوه قيما أو خادما للكنيسة أو المتعبد، ذكرا كان أو أنثى، وقد نذره أبوه أو أمه، والجمع: النذائر. النذيرة من الجيش: طليعتهم الذي ينذرهم أمر عدوهم، وقد نذره، هكذا في سائر النسخ، والذي في التكملة: ينذرهم من الإنذار، فحقه أن يقول: وقد أنذره. وفي اللسان: نذيرة الجيش: هم الذي ينذرهم أمر عدوهم، أي يعلمهم. ونذر بالشيء وكذلك بالعدو، كفرح، نذرا علمه فحذره، ومنه الحديث  أنذر القوم  أي احذر منهم وكن منهم على علم وحذر. ونقل شيخنا أنهم صرحوا بأنه ليس له مصدر صريح، ولذلك قالوا: إنه مثل عسى من الأفعال التي لا مصادر لها. وقيل إنهم استغنوا بأن والفعل عن صريح الفعل، كما في العناية أثناء سورة إبراهيم. قلت: وقد ذكر ابن القطاع له ثلاثة مصادر، حيث قال: نذرت بالشيء نذارة ونذارة ونذرا: علمته. وأنذره بالأمر إنذارا ونذرا، بالفتح عن كراع واللحياني ويضم، وبضمتين، ونذيرا، الأخير حكاه الزجاجي، أي أعلمه، وقيل: حذره وخوفه في إبلاغه، وبه فسر قوله تعالى:  وأنذرهم يوم الآزفة  والاسم، أي من الإنذار بمعنى التخويف في الإبلاغ ، النذرى، بالضم، كبشرى، والنذر، بضمتين، ومنه قوله تعالى:  فكيف كان عذابي ونذر  أي إنذاري، وقيل: إن النذر اسم والإنذار مصدر على الصحيح، وقال الزجاجي: الجيد أن الإنذار المصدر والنذير الاسم. وقال الزجاج في قوله عز وجل  عذرا أو نذرا  قال معناهما المصدر، وانتصابهما على

  المفعول له، المعنى فالملقيات ذكرا للإعذار والإنذار. قال الله تعالى  فستعلمون كيف نذير  ، أي إنذاري، كالنذارة، بالكسر، وهذه عن الإمام محمد بن إدريس الشافعي رضي الله عنه. قلت: وجعله ابن القطاع من مصادر نذرت بالشيء إذا علمته، كما تقدم. النذير: المنذر، وهو المحذر، فعيل بمعنى مفعل، وقيل: المنذر: المعلم الذي يعرف القوم بما يكون قد دهمهم من عدو أو غيره، وهو المخوف أيضا. وأصل الإنذار الإعلام. ج نذر، بضمتين، ومنه قوله تعالى  كذبت ثمود بالنذر  ، قال الزجاج: النذر جمع نذير. قال أبو حنيفة: النذير: صوت القوس، لأنه ينذر الرمية، وأنشد لأوس بن حجر:ل له، المعنى فالملقيات ذكرا للإعذار والإنذار. قال الله تعالى  فستعلمون كيف نذير  ، أي إنذاري، كالنذارة، بالكسر، وهذه عن الإمام محمد بن إدريس الشافعي رضي الله عنه. قلت: وجعله ابن القطاع من مصادر نذرت بالشيء إذا علمته، كما تقدم. النذير: المنذر، وهو المحذر، فعيل بمعنى مفعل، وقيل: المنذر: المعلم الذي يعرف القوم بما يكون قد دهمهم من عدو أو غيره، وهو المخوف أيضا. وأصل الإنذار الإعلام. ج نذر، بضمتين، ومنه قوله تعالى  كذبت ثمود بالنذر  ، قال الزجاج: النذر جمع نذير. قال أبو حنيفة: النذير: صوت القوس، لأنه ينذر الرمية، وأنشد لأوس بن حجر:
  وصفراء من نبع كأن نذيرهـا                      إذا لم تخفضه عن الوحش أفكل قوله عز وجل  وجاءكم النذير  قال ثعلب: هو الرسول، وقال بعضهم: النذير هنا الشيب. قال الأزهري: والأول أشبه وأوضح. قال أهل التفسير: بعني النبي صلى الله عليه وسلم، كما قال عز وجل  إنا أرسلناك شاهدا ومبشرا ونذيرا  . وفي الحديث:  كان إذا خطب احمرت عيناه وعلا صوته واشتد غضبه، كأنه منذر جيش يقول صبحكم ومساكم  . وتناذروا: أنذر بعضهم بعضا شرا مخوفا، قال النابغة يصف أن النعمان توعده فبات كأنه لديغ يتململ على فراشه:
  فبت كأني ساورتنـي ضـئيلة                      من الرقش في أنيابها السم ناقع
  تناذرها الراقون من سوء سمها                      تطلقه طورا وطورا تراجـع و النذير العريان: رجل من خثعم حمل عليه يوم ذي الخلصة عوف بن عامر فقطع يده ويد امرأته. وحكى ابن بري في أماليه عن أبي القاسم الزجاجي في أماليه، عن ابن دريد قال: سألت أبا حاتم عن قولهم: أنا النذير العريان فقال: سمعت أبا عبيدة يقول: هو الزبير بن عمرو الخثعمي، وكان ناكحا في بني زبيد، فأرادت بنو زبيد أن يغيروا على خثعم ، فخافوا أن ينذر قومه فألقوا عليه براذع وأهداما واحتفظوا به، فصادف غرة فحاضرهم وكان لا يجارى شدا فأتى قومه فقال:
  أنا المنذر العريان ينبذ ثوبهإذا الصدق لا ينبذ لك الثوب كاذب أو كل منذر بحق، ونقل الأزهري عن أبي طالب قال: إنما قالوا أنا النذير العريان لأن الرجل إذا رأى الغارة قد فجأتهم وأراد إنذار قومه تجرد من ثيابه وأشار بها ليعلم أن قد فجئتهم الغارة، ثم صار مثلا لكل شيء يخاف مفاجأته، ومنه قول خفاف يصف فرسا:
  نمل إذا ضفز اللجام كأنه                      رجل يلوح باليدين سليب

  وكأمير وزبير ومحسن، ومناذر بالضم، ومنيذر مصغرا: أسماء. وفاته ناذر، كصاحب، فمن الأول: نذير المحاربي وابنه جناح بن نذير شيخ للبيهقي وآخرون، ومن الثاني إياس بن نذير الضبي، عن أبيه وأبو قتادة تميم بن نذير العدوي، عنه ابن سيرين ورفاعة بن إياس بن نذير، عن أبيه عن جده، وابن عمه محمد بن الحجاج بن جعفر بن إياس بن نذير، عن عبد السلام بن حرب وغيره. وأبو نذير مسلم بن نذير عن علي وحذيفة، وثابت بن نذير، مغربي مات سنة 310. يقال: بات بليلة ابن منذر، يعني النعمان ملك الحيرة، أي بليلة شديدة، كما يقال: بات ليلة نابغية، قال ابن أحمر:
  وبات بنو أمي بليل ابن منذر                      وأبناء أعمامي عذوبا صواديا وناذر من أسماء مكة شرفها الله تعالى. والمتناذر: الأسد، ضبطه الصاغاني بفتح الذال المعجمة. وجديع بن نذير المرادي الكعبي بالتصغير فيهما، خادم للنبي صلى الله تعالى عليه وسلم، له صحبة. قلت: وحفيده أبو ظبيان عبد الرحمن بن مالك بن جديع، مصري، ذكره ابن يونس. وابن مناذر، بالفتح ممنوع من الصرف، ويضم فيصرف، قال الجوهري: هم محمد بن مناذر شاعر بصري فمن فتح الميم منه لم يصرفه ويقول: إنه جمع منذر، لأنه محمد بن المنذر بن المنذر بن المنذر، ومن ضمها صرفه. قلت وقد روى عن شعبة. قال الذهبي: قال يحيى: لا يروي عنه من فيه خير، وهم المناذرة، أي آل المنذر، أو جماعة الحي مثل المهالبة والمسامعة. ومناذر، كمساجد: بلدتان بنواحي الأهواز، وفي المعجم: بنواحي خوزستان كبرى وصغرى، أول من كوره وحفر نهره أردشير بن بهمن الأكبر بن اسفنديار بن كشاسف، وقد اختلف في ضبطه، فضبطه بالفتح في البلد واسم الرجل. وذكر الغوري في اسم الرجل الفتح والضم وفي اسم البلد الفتح لا غير. وقد روي بالضم، ومما يؤكد الفتح ما ذكره المبرد أن محمد بن مناذر الشاعر كان إذا قيل ابن مناذر بفتح الميم يغضب ويقول: أمناذر الكبرى أم مناذر الصغرى?. وهما كورتان من كور الأهواز افتتحهما سلمى بن القين وحرملة بن مريطة في سنة ثمان عشرة. ومما يستدرك عليه: النذيرة: الإنذار، قال ساعدة:
  وإذا تحومي جانب يرعونه                      وإذا تجيء نذيرة لم يهربوا والنذر، بضمتين: جمع نذر كرهن ورهن، قال ابن أحمر:
  كم دون ليلى من تنوفية                      لماعة تنذر فيها النذر ويقال إنه جمع نذير بمعنى منذور. والإنذار: الإبلاغ، ولا يكون إلا في التخويف، ومن أمثالهم: قد أعذر من أنذر، أي من أعلمك أنه يعاقبك على المكروه منك فيما يستقبله ثم أتيت المكروه فعاقبك فقد جعل لنفسه عذرا يكف به لائمة الناس عنه. والعرب تقول: عذراك لا نذراك. أي أعذر ولا تنذر. وانتذر نذرا، أي نذر، قاله الصاغاني، وأنشد لمدرك بن لأي:
  كأنه نذر علـيه مـنـتـذر                      لا يبرح التالي منها إن قصر والمنذور: حصن يماني لقضاعة. ومحمد بن المنذر بن عبيد الله، حدث عن هشام بن عروة، تركه ابن حبان، قاله الذهبي، ومحمد بن المنذر بن أسد الهروي، ومنذر بن محمد بن المنذر، ومنذر بن المغيرة، ومنذر أبو يحيى، ومنذر بن أبي المنذر. ومنذر أبو حيان، ومنذر بن زياد الطائي، ومنذر بن سعيد، محدثون.

##### Türkçe

**النذر**: **النحب**; ve o, insanın adadığı şeydir; böylece onu kendi üzerine vacip bir **نحب** kılar. Ve eş-Şâfiʿî (Allah ondan razı olsun) **كتاب جراح العمد**’de, yaralamalarda diyetlerden vacip olan şeye **نذرا** adını verdi. Dedi ki: Hicaz ehlinin dili de böyledir; Irak ehli ise ona **الأرش** der; **اللسان**’da böyle (geçer). Ve **التكملة**’de: Bu, Hicaz ehlinin dilidir; çoğulu **نذور**. Yahut **النذور**: ancak yaralarda olur; küçüğü ve büyüğü; ve o, o yaraların **معقل**’idir. Denir ki: “Benim falanda (şu kadar) vardır”; ve **اللسان** ve **التكملة**’de: “Falanın yanında **نذر** (vardır)”; eğer aklı (diyeti) olan tek bir yara ise. Bunu Ebû Nehşel söyledi. Ebû Saʿîd ed-Darîr dedi ki: Ona ancak **نذر** denildi; çünkü onda **نذر** edildi; yani vacip kılındı; senin “**نذرت على نفسي**” sözünden; yani vacip kıldım. İbnü’l-Müseyyeb hadîsinde: Ömer ve Osman (Allah ikisinden de razı olsun) **الملطاة** hakkında **نصف نذر الموضحة** ile hükmettiler. Yani onda vacip olan **الأرش** ve kıymetin yarısıyla.

**النذر**: zamme ile: **جلد المقل**; bunu es-Sâğânî nakletti. “Kendi üzerine adadı”: **ينذر** (kesre ile) ve **ينذر** (zamme ile), **نذرا** (fetha ile) ve **نذورا** (zamme ile): vacip kıldı. Ve “Allah Teâlâ için şunu **نذر** etti”: onu kendi üzerine teberru olarak vacip kıldı; ibadetten yahut sadakadan yahut bunun dışındakilerden. Aziz Kitap’ta: **إني نذرت لك ما في بطني محررا**; bunu İmrân’ın karısı, Meryem’in annesi söyledi. el-Ahfeş dedi ki: Araplar der ki: “Kendi üzerine **نذرا** adadı”; yahut “Malımı adadım; ben onu **نذرا** adarım”; bunu Yûnus’tan, Araplardan rivayet etti. Yahut **النذر**: şart üzerine bir vaad olan şeydir; “Eğer Allah hastamı iyileştirirse, üzerime şudur” (bu) **نذر**dür; “Üzerime bir dinar sadaka vermek” ise **بنذر** değildir. İbnü’l-Esîr dedi ki: **النذر** hadislerinde ondan nehiy zikri tekrar etmiştir; bu, onun işini pekiştirmedir ve onu vacip kıldıktan sonra onda gevşeklikten sakındırmadır. Dedi ki: Eğer manası, onu yapmasın diye ondan men etmek olsaydı, bunda hükmünün iptali ve ona vefanın lüzumunun düşürülmesi olurdu; zira nehiy ile o bir masiyet olur, böylece (vefa) gerekmez. Hadisin yönü şudur: Onlara bunun, kendilerine dünyada bir fayda çekmeyeceğini, onlardan bir zararı çevirmeyeceğini ve bir kazayı geri çevirmeyeceğini bildirmiştir. Şöyle dedi: “Allah’ın size takdir etmediği bir şeyi **النذر** ile elde edeceğiniz, yahut üzerinize cereyan eden kazanın getirdiğini kendinizden onunla çevireceğiniz zannıyla adakta bulunmayın. Eğer adakta bulunur da bunu itikad etmezseniz, vefa ile ondan çıkın; çünkü adadığınız şey size lâzımdır.”

**النذيرة**: verdiğin şey; **فعيلة** vezninde, **مفعولة** manasında. **النذيرة**: babasının onu kiliseye yahut müteabbide, kıyyim yahut hizmetçi kıldığı çocuğun adı; erkek olsun kadın olsun; babası yahut annesi onu **نذر** etmiştir; çoğulu: **النذائر**. Ordudan **النذيرة**: düşmanlarının işini onlara **ينذرهم** eden öncüleri; ve onu **نذره**; bütün nüshalarda böyle. **التكملة**’de olan ise: **ينذرهم** “**الإنذار**”dan; o halde hakkı, “ve onu **أنذره**” demesidir. **اللسان**’da: “Ordunun **نذيرة**’si: düşmanlarının işini onlara **ينذرهم** edenlerdir”; yani onlara bildirir.

Bir şeyle **نذر** etti; aynı şekilde düşmanla da; **كفرح** (babında): **نذرا**; onu bildi, böylece ondan sakındı. Ondan (şu) hadis: **أنذر القوم**; yani onlardan sakın ve onlardan (haberdar olarak) bilgi ve sakınma üzere ol. Şeyhimiz nakletti ki, onun açık bir masdarı olmadığını tasrih etmişlerdir; bu yüzden dediler ki: O, masdarları olmayan fiillerden **عسى** gibidir. Denildi ki: Onlar, açık fiil (masdarı) yerine **أن** ve fiil ile yetindiler; **العناية**’de, İbrâhîm sûresi sırasında olduğu gibi. Dedim ki: İbnü’l-Kattâʿ ona üç masdar zikretti; şöyle dediği yerde: “Bir şeyle **نذرت**: **نذارة** ve **نذارة** ve **نذرا**: onu bildim.” Ve “Onu iş ile **أنذره**”: **إنذارا** ve **نذرا** (fetha ile); bunu Kurâʿ ve el-Lihyânî’den (naklen); ve (bazıları) zamme ile; ve iki zamme ile; ve **نذيرا**; sonuncusunu ez-Zeccâcî hikâye etti; yani ona bildirdi. Denildi ki: Ona sakındırdı ve korkuttu; bunu ona ulaştırmada. Bununla şu sözü tefsir etti: **وأنذرهم يوم الآزفة**. İsim—yani ulaştırmada korkutma manasındaki **الإنذار**dan—**النذرى** (zamme ile), **كبشرى**; ve **النذر** (iki zamme ile). Ondan şu sözü: **فكيف كان عذابي ونذر**; yani benim **إنذاري**m. Denildi ki: **النذر** isimdir, **الإنذار** ise masdardır; sahih olana göre. ez-Zeccâcî dedi ki: İyi olan, **الإنذار**’ın masdar, **النذير**’in isim olmasıdır. ez-Zeccâc, Aziz ve Celîl olanın şu sözünde: **عذرا أو نذرا** dedi ki: İkisinin manası masdardır; ve nasb olmaları **المفعول له** üzerinedir; mana: “O halde (âyetteki) **الملقيات** (melekler), özrü ve uyarıyı gerçekleştirmek için bir zikri atarlar.” Allah Teâlâ dedi: **فستعلمون كيف نذير**; yani benim **إنذاري**m; **كالنذارة** (kesre ile). Bu, imam Muhammed b. İdrîs eş-Şâfiʿî (Allah ondan razı olsun)’dendir. Dedim ki: İbnü’l-Kattâʿ onu, “Bir şeyle **نذرت** ettiğimde onu bildim”in masdarlarından kıldı; geçtiği üzere.

**النذير**: **المنذر**; ve o, sakındırandır; **فعيل** vezninde, **مفعل** manasında. Denildi ki: **المنذر**: kavme, düşmandan yahut başkasından kendilerine ansızın gelen şeyi tanıtan/bildiren öğretendir; o aynı zamanda korkutandır. **الإنذار**’ın aslı bildirmedir. Çoğulu **نذر** (iki zamme ile). Ondan Allah Teâlâ’nın sözü: **كذبت ثمود بالنذر**. ez-Zeccâc dedi ki: **النذر**, **نذير**’in çoğuludur. Ebû Hanîfe dedi ki: **النذير**, yayın sesidir; çünkü o, atışı **ينذر** eder. Evs b. Hacer’den şu beyit okundu:
  وصفراء من نبع كأن نذيرهـا                      إذا لم تخفضه عن الوحش أفكل

Aziz ve Celîl olanın şu sözü: **وجاءكم النذير**. Saʿleb dedi ki: O, resuldür. Bazıları dedi ki: Buradaki **النذير**, ak saçtır. el-Ezherî dedi ki: Birincisi daha benzer ve daha açıktır. Tefsir ehli dedi ki: O, Peygamber (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun)’dir; Aziz ve Celîl olanın dediği gibi: **إنا أرسلناك شاهدا ومبشرا ونذيرا**. Hadiste: “Hutbe verdiğinde gözleri kızarır, sesi yükselir, öfkesi şiddetlenirdi; sanki bir ordu **منذر**’i gibi; ‘Sabahleyin size baskın yapacak, akşamleyin size baskın yapacak’ derdi.”

**تناذروا**: birbirlerini korkutulan bir şer ile uyardılar. en-Nâbiga, Nuʿmân’ın onu tehdit ettiğini, böylece gecenin, yatağında kıvranan sokulmuş gibi geçtiğini vasfederek dedi ki:
  فبت كأني ساورتنـي ضـئيلة                      من الرقش في أنيابها السم ناقع
  تناذرها الراقون من سوء سمها                      تطلقه طورا وطورا تراجـع

Ve **النذير العريان**: Hasʿam’dan bir adamdır; Zî’l-Hulasa günü üzerine hücum edildi; ʿAvf b. ʿÂmir onun elini ve karısının elini kesti. İbn Berrî, **أماليه**’sinde, Ebû’l-Kâsım ez-Zeccâcî’den, onun **أماليه**’sinde, İbn Düreyd’den hikâye etti; dedi ki: Ebû Hâtim’e onların “Ben **النذير العريان**’ım” sözünü sordum; dedi ki: Ebû ʿUbeyde’yi şöyle derken işittim: O, ez-Zübeyr b. ʿAmr el-Hasʿamî’dir; Benî Zübeyd içinde evli idi; Benî Zübeyd, Hasʿam’a baskın yapmak istedi; kavmini uyarmasından korktular; üzerine eyer örtüleri ve paçavralar attılar ve onu gözetim altında tuttular. Bir gaflete rastladı; onlarla çarpıştı; ve o, koşuda geçilmezdi; kavmine geldi ve dedi ki:
  أنا المنذر العريان ينبذ ثوبهإذا الصدق لا ينبذ لك الثوب كاذب

Yahut her hak ile uyaran. el-Ezherî, Ebû Tâlib’den nakletti; dedi ki: Onlar ancak “Ben **النذير العريان**’ım” dediler; çünkü adam, baskının onları ansızın bastığını gördüğünde ve kavmini uyarmak istediğinde, elbiselerinden soyunur ve onlarla işaret ederdi ki baskının onları ansızın bastığını bilsinler. Sonra her ansızın gelmesinden korkulan şey için bir mesel oldu. Ondan, Haffâf’ın bir atı vasfederek sözü:
  نمل إذا ضفز اللجام كأنه                      رجل يلوح باليدين سليب

Ve **أمير** ve **زبير** ve **محسن** gibi; ve **مناذر** (ضم ile), ve **منيذر** (küçültme olarak): isimlerdir. Çoğulu **ناذر**’dir, **صاحب** gibi. Birincidendir: **نذير المحاربي** ve oğlu **جناح بن نذير**; **البيهقي** için bir şeyhtir ve başkaları. İkincidendir: **إياس بن نذير الضبي**, babasından; ve **أبو قتادة تميم بن نذير العدوي**, ondan **ابن سيرين** ve **رفاعة بن إياس بن نذير**, babasından dedesinden; ve amcaoğlu **محمد بن الحجاج بن جعفر بن إياس بن نذير**, **عبد السلام بن حرب** ve başkasından. Ve **أبو نذير مسلم بن نذير** **علي** ve **حذيفة**’den; ve **ثابت بن نذير**, Mağribli, 310 senesinde öldü. Denir: **بات بليلة ابن منذر**, yani **النعمان** Hîre meliki; yani şiddetli bir gece ile, denildiği gibi: **بات ليلة نابغية**. **ابن أحمر** dedi:
  وبات بنو أمي بليل ابن منذر                      وأبناء أعمامي عذوبا صواديا

Ve **ناذر** Mekke’nin isimlerindendir, Allah Teâlâ onu şereflendirsin. Ve **المتناذر**: aslandır; **الصاغاني** onu **الذال** **المعجمة**’nın fethiyle ضبط etti. Ve **جديع بن نذير المرادي الكعبي** (ikisi de küçültme ile), Peygamber’e (Allah Teâlâ’nın salâtı onun üzerine olsun) hizmetçidir; onun sohbeti vardır. Dedim: ve torunu **أبو ظبيان عبد الرحمن بن مالك بن جديع**, Mısırlı; onu **ابن يونس** zikretti. Ve **ابن مناذر**, fetih ile, sarftan men edilmiştir; ve zamme ile sarf edilir. **الجوهري** dedi: onlar **محمد بن مناذر**’dir, Basralı şair; kim ondan **الميم**’i fethederse onu sarf etmez ve der ki: o **منذر**’in cem‘idir; çünkü o **محمد بن المنذر بن المنذر بن المنذر**’dir. Kim onu zamme yaparsa onu sarf eder. Dedim: ve **شعبة**’den rivayet etmiştir. **الذهبي** dedi: **يحيى** dedi: “Ondan, içinde hayır olan kimse rivayet etmez.” Ve onlar **المناذرة**’dir; yani **آل المنذر**, yahut mahallenin bir cemaati; **المهالبة** ve **المسامعة** gibi. Ve **مناذر**, **مساجد** gibi: Ahvaz yörelerinde iki beldedir; ve **المعجم**’de: Huzistan yörelerinde, büyük ve küçük. Onu ilk olarak şehirleştiren ve nehrini kazan **أردشير بن بهمن الأكبر بن اسفنديار بن كشاسف**’tır. Ve onun ضبطunda ihtilaf edilmiştir; beldede ve adam isminde fetih ile ضبط edilmiştir. Ve **الغوري** adam isminde fetih ve zamme’yi, belde isminde ise yalnız fetih’i zikretti. Ve zamme ile rivayet edilmiştir. Fethi teyit eden şeylerdendir: **المبرد**’in zikrettiği; **محمد بن مناذر** şair, kendisine **ابن مناذر** denildiğinde **الميم**’in fethiyle öfkelenir ve derdi ki: “**مناذر الكبرى** mı, yoksa **مناذر الصغرى** mı?” Ve ikisi, Ahvaz’ın كور’larından iki kûredir; onları on sekiz senesinde **سلمى بن القين** ve **حرملة بن مريطة** fethetti. Ve ona istidrâk olunacaklardandır: **النذيرة**: **الإنذار**’dır. **ساعدة** dedi:
  وإذا تحومي جانب يرعونه                      وإذا تجيء نذيرة لم يهربوا

Ve **النذر**, iki zamme ile: **نذر**’in cem‘idir; **رهن** ve **رهن** gibi. **ابن أحمر** dedi:
  كم دون ليلى من تنوفية                      لماعة تنذر فيها النذر

Ve denir ki: o, **نذير**’in cem‘idir; **منذور** manasında. Ve **الإنذار**: bildirmedir; ve ancak korkutmada olur. Ve onların mesellerindendir: **قد أعذر من أنذر**; yani seni, senden hoşlanılmayan şeye karşı gelecekte seni cezalandıracağını bildiren kimse, sonra sen hoşlanılmayanı yaptın da seni cezalandırdıysa, kendisi için bir özür kılmıştır; onunla insanların kınamasını kendisinden defeder. Ve Araplar der: **عذراك لا نذراك**; yani özür beyan et, uyarma. Ve **انتذر نذرا**; yani **نذر** etti; onu **الصاغاني** söyledi. Ve **مدرك بن لأي**’den şu beyti inşad etti:
  كأنه نذر علـيه مـنـتـذر                      لا يبرح التالي منها إن قصر

Ve **المنذور**: **قضاعة**’ya ait Yemenî bir hisardır. Ve **محمد بن المنذر بن عبيد الله**, **هشام بن عروة**’den hadis rivayet etti; onu **ابن حبان** terk etti; onu **الذهبي** söyledi. Ve **محمد بن المنذر بن أسد الهروي**, ve **منذر بن محمد بن المنذر**, ve **منذر بن المغيرة**, ve **منذر أبو يحيى**, ve **منذر بن أبي المنذر**. Ve **منذر أبو حيان**, ve **منذر بن زياد الطائي**, ve **منذر بن سعيد**: muhaddislerdir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَذَرَ عَلَى نَفْسِهِ
1 نَذَرَ عَلَى نَفْسِهِ ذ , (Yoo, Akh, T, S, M, A, * K,) aor. نَذِرَ and نَذُرَ , (M, K,) inf. n. نَذْرٌ (Yoo, Akh, S, M, K,) and نُذُورٌ, (M, K,) [He made a vow; imposed upon himself a vow; أَنْ يَفْعَلَ كَذَا that he would do such a thing; either absolutely, or conditionally, as will be explained below;] he made [a future action] binding, or obligatory, on himself; (T, M, A, K;) as also ↓ انتذر. (K.) And نَذْرًا ↓ انتذر signifies the same as نَذَرَ [He vowed a vow]. (Sgh.) You say also نَذَرْتُ مَالِى, aor. نَذُرَ [and نَذِرَ as implied in the K] inf. n. نَذْرٌ, [I vowed my property; made a vow to give it.] (Yoo, Akh, S, K. *) And نَذَرْتُ لِلّٰهِ كَذَا, (S, Msb, K,) aor. نَذُرَ and نَذِرَ , (S, Msb,) inf. n. نَذْرٌ, (Msb,) I made it binding, or obligatory, on myself, [i. e., I vowed,] of my own free will, to do or to give such a thing to God; namely, some religious service, or an alms, &c.: (TA:) or نَذْرٌ signifies the promising conditionally; as when one says, “ Such a thing shall be obligatory on me if God restore to health my sick [son or other]: ” this is termed نَذْرٌ: but the saying “ I impose upon myself the giving a deenلr as alms, ” is not so termed. (K.) The doing this is repeatedly forbidden in traditions: but what is meant thereby is, one's doing so in the belief that he may attain by it something which God has not decreed to betide him, or that he may divert from himself something decreed to befall him: yet if he do so, fulfilment is obligatory on him. (IAth.) You say also, نَذَرَ الوَلَدَ, (M, K,) and نَذَرَتْهُ, (M,) He (the father, M, K) and she (the mother, M) appointed the child [by a vow] to be a minister or servant to the church, (M, K,) or to a place appropriated to religious services or exercises, or acts of devotion: (TA:) so in the Kur, iii. 31. (M.) -A2- نَذِرَ بِالشَّىْءِ, aor. نَذَرَ , (M, IKtt, Msb, K,) inf. n. نَذَرٌ (M, IKtt) and نَذَارَةٌ and نِذَارَةٌ, (IKtt,) or, as some assert, it has no inf. n., like عَسَى &c., the Arabs being content to use in its stead أَنْ followed by the verb, as is said in the 'Inلyeh, on the Kur, chap. xiv., (MF,) He knew of the thing: (Msb:) or he knew of the thing and was cautious of it or on his guard against it or in fear of it. (M, K.) You say also نَذِرَ القَوْمُ بالعَدُوِّ (S, A) The people knew of the enemy: (S:) or knew of the enemy and prepared themselves for them: (A:) or knew of the enemy and were cautious of them or on their guard against them or in fear of them. (TA.) And it is said in a trad., اِنْذَرِ القَوْمَ Have thou knowledge of the people and be cautious of them or on thy guard against them or in fear of them. (TA.)

أَنْذَرْتُهُ بِالأَمْرِ
4 أَنْذَرْتُهُ بِالأَمْرِ ذ , (M, K,) and انذرته الشَّىْءَ, (Msb,) inf. n. اِنْذَارٌ (T, S, M, Msb, K) and نُذْرٌ (M, K) the latter accord. to Kr, but correctly it is a simple subst., (M,) and نُذُرٌ, (T, K,) or this is pl. of نَذِيرٌ, (T,) and نَذْرٌ, (K,) accord. to Lh and Kr, (TA,) [but this is properly a simple subst.,] and نَذِيرٌ, (M, K,) accord. to Zj, (M,) or Ez-Zejjلjee, (TA,) but this should rather be regarded as a simple subst., (T, M,) I informed him, or advised him, of the thing: (M, K, TA:) this is the primary signification: (TA:) and [I warned him of the thing;] I cautioned him, or put him on his guard, against the thing, and put him in fear, (M, * K,) in my communication or announcement: (K:) in this sense the verb is used in the Kur, xl. 18: (M, TA:) or I announced to him the thing, (S, * Msb,) generally in a case of putting in fear the person addressed, or frightening him, (Msb,) or never otherwise than in such a case: (S:) and thus the verb is used in the Kur, ubi supra., وَأَنْذرْهُم يَوْمَ آلازِفَةِ [And warn them and put them in fear of the day of the approaching event, the day of resurrection] meaning, put them in fear of its punishment: (Msb:) and أَنْذَزْتُهُ بِكَذَا I informed him, or advised him, of such a thing. (Msb.) انذرهُ also signifies He (a spy) informed him, or advised him, of the state of the enemy: in the copies of the K, نَذَرَهُ; but this is a mistake. (TA.) And you say, أَنْذَرْتُ القَوْمَ مَسِيرَ العَدُرِّ اِلَيْهِمْ I informed the people of the march of the enemy towards them, to put them on their guard. (T.) And أَنْذَرْتُ القَوْمَ بِالعَدُوِّ, and أَنْذَرْتُهُمُ العَدُوَّ, signify the same. (A.) It is said in a proverb, قَدْ أَعْذَرَ مَنْ أَنْذَرَ, meaning, He hath become excused, and averted from himself the blame of men, who hath warned thee that he will punish thee for a future evil deed proceeding from thee, if thou then do the evil deed and he punish thee. (T.) See also أَعْذَرَ, in two places: and see عُذْرٌ.

تناذر القَوْمُ
6 تناذر القَوْمُ ذ The people warned, or cautioned, one another, or put one another in fear, (M, K,) of a terrifying evil. (TA.) You say تناذر القَوْمُ كَذَا The people warned one another, (S,) and put one another in fear, of such a thing. (S, A.) A poet says, (S,) namely, En-Nلbighah, (T, TA,) describing a serpent, (T,) and his being threatened by En-Noamلn so that he passed the night as though he had been stung, turning over and over upon his bed, (TA,)
تَنَاذَرَهَا الرَّاقُونَ مِنْ سُوْءِ سَمِّهَا
تُطَلِّقُهُ طَوْرًا وَطَوْرًا تُرَاجِعُ
[Of which the charmers have warned one another, and put one another in fear, on account of the evil nature of its poison, which it discharges one time and one time draws back]. (T, S, TA.)

8 اِنْتَذَرَ see نَذَرَ, in two places.

استنذر اِلَيْهِ
10 استنذر اِلَيْهِ ذ He offered warning to him (A, TA, art. عذر.) See استعذر.

نَذْرٌ
نَذْرٌ ذ A vow, which a man makes to be binding, or obligatory, on himself; (T, M, * K, * TA;) [either absolutely, or conditionally: (see نَذَرَ:)] pl. نُذُورٌ: (S, M, K: *) and in the following verse of Ibn-Ahmar, some say that نُذُر is pl. of نَذْرٌ, like as رُهُنٌ is pl. of رَهْنٌ; but others say that it is pl. of نَذِيرٌ in the sense of مَنْذُورٌ:
كَمْ دُونَ لَيْلَى مِنْ تَنُوفِيَّةٍ
لَمَّاعَةٍ تُنْذَرُ فِيهَا النُّذُرْ
[How many a waterless desert glistening with the mirage, in which vows, or things vowed, are vowed, lie in the way to Leylà!]. (S.) ― -b2- Also, (tropical:) The mulct for an intentional wound; used in this sense by Esh-Shلfi'ee, (T, TA,) and of the dial. of El-Hijلz; (TA;) i. q. أَرْشٌ, (T, A, K, TA,) which is of the dial. of the people of El-'Irلk: (T, TA:) pl. نُذُورٌ: (T, A, K:) said by Aboo-Nahshal to be only for wounds, small and great. (T, K. *) You say, لِى قِبَلَ فُلَانٍ نَذْرٌ, (T, TS, L,) or عِنْدَ فُلَانٍ, (K,) (tropical:) A mulct for a wound is owed to me. (T, K, &c.) And أَعْطَيْتُهُ نَذْرَ جُرْحِهِ (tropical:) I gave him the mulct for his wound. (A.) Aboo-Sa'eed Ed-Dareer says that it is thus called لِأَنَّهُ نُذِرَ فِيهِ, i. e., because it is made binding, or obligatory, for it; [namely, for the wound;] from the phrase نَذَرْتُ علَى نَفْسِى. (T, TA.) ― -b3- [A votive offering]. -A2- See also نُذْرٌ.

نُذْرٌ
نُذْرٌ ذ (M) and ↓ نُذُرٌ (T, S, K) [and ↓ نَذْرٌ (see 4)] and ↓ نَذِيرٌ (S, M) and ↓ نَذِيرَةٌ (M) and ↓ نِذَارَةٌ (Esh-Shلfi'ee, K) and ↓ نُذْرَى (K) are substs. in the sense of اِنْذَارٌ [meaning An informing, or advising, of a thing: and a warning, or cautioning, and putting one on his guard, against a thing, and putting one in fear of a thing; &c.: (see 4:)] (T, S, M, K:) or a putting one in fear in announcing a thing. (TA.) عُذْرًا أَوْ نُذْرًا and عُذُرًا أَوْ نُذُرًا, accord. to different readings, in the Kur, lxxvii. 6, put in the accus. case as causal complements, signify لِلْاِعْذَارِ وَالْاِنْذَارِ [For excusing and warning]. (Zj, T.) [See also art. عذر.] And in like manner, ↓ نُذُرِ, in the Kur, liv. 16, &c., signifies اِنْذَارِى. (S, K.) And so ↓ نَذِيرِ, in the Kur, lxvii. 17. (T, M.) Hence also the saying of the Arabs, عُذْرَاكَ لَا نُذْرَاكَ, meaning, أَعْذِرُ وَلَا تُنْذِرْ [i. e. Do thou that for which thou wilt be excused, by inflicting punishment when it is deserved, and do not merely warn and put in fear]. (TA.)

نُذُرٌ
نُذُرٌ ذ : see نُذْرٌ.

نُذْرَى
نُذْرَى ذ : see نُذْرٌ.

نَذِيرٌ
نَذِيرٌ ذ i. q. ↓ مُنْذِرٌ, (T, S, M, A, Msb, K,) as also ↓ نَذِيرَةٌ; (M;) i. e. [One who gives information, or advice, of a thing, or things: and one who warns;] one who cautions; (M, TA;) and who puts in fear: (TA:) one who gives notice to a people of an enemy, or other thing, that has come upon them; (TA;) a spy who gives notice, to a people, of an enemy, to put them on their guard; (A;) and in like manner ↓ نَذِيرَةٌ, a spy who informs an army of the state of the enemy: (T, K:) نَذِيرٌ is of the measure فَعِيلٌ in the sense of the measure مُفْعِلٌ: (M, L:) or its verb was نَذَرَ, but this has become obsolete: (T:) its pl. is نُذُرٌ; (M, Msb, K;) occurring in the Kur, liv. 23, [&c.]. (TA.) ― -b2- [Hence,] ابو مُنْذِرٍ The cock (Har. p. 644). ― -b3- [And also,] النَّذِيرُ The apostle: (M, K:) so in the Kur, xxxv. 34, accord. to Th: (M:) the prophet Mohammad: (T, K:) so, accord. to most of the expositors, in that verse of the Kur. (T.) ― -b4- Hoariness, or whiteness of the hair: (T, M, K:) so, accord. to some, in the verse of the Kur, last referred to: (T, M:) but the explanation immediately preceding is more probable. (T.) ― -b5- The sound of a bow: (AHn, M, K:) because it warns, or frightens, (يُنْدِرُ,) that which is shot at. (AHn, M.) -A2- I. q. مَنْذُورٌ [i. e. Vowed]: pl. نُذُرٌ. (S.) See نَذْرٌ. -A3- See also نُذْرٌ.

نِذَارَةٌ
نِذَارَةٌ ذ : see نُذْرٌ.

نَذِيرَةٌ
نَذِيرَةٌ ذ [A votive gift;] that which he gives who makes a vow. (M, K.) ― -b2- A child appointed by the father (M, K) and mother (M) [by a vow] to be a minister, or servant to the church, (M, K,) or to a place appropriated to religious services, or exercises, or acts of devotion: (T:) pl. نَذَائِرُ. (T.) -A2- See also نَذِيرٌ, in two places. -A3- And see نُذْرٌ.

نَاذِرٌ
نَاذِرٌ ذ : see مُنَذِّرٌ.

مُنْذِرٌ
مُنْذِرٌ ذ : see نَذِيرٌ.

مَنْذُورٌ
مَنْذُورٌ ذ : see نَذِيرٌ.

فُلَانٌ مُنَذِّرٌ اِلَىَّ بِعِيْنِهِ
فُلَانٌ مُنَذِّرٌ اِلَىَّ بِعِيْنِهِ ذ , and ↓ نَاذِرٌ, Such a one is looking at me hard or intently, and making his eye prominent. (T, in TA, art. زنر.)

مُتَنَاذَرٌ
مُتَنَاذَرٌ ذ [A thing of which people warn or caution one another, or of which they put one another in fear]: applied to a disease [&c.]. (TA, art. خبر voce خَيْبَرَى.) ― -b2- [Hence,] المُتَنَاذَرُ (assumed tropical:) The lion. (Sgh, K.)

##### Türkçe

**نَذَرَ عَلَى نَفْسِهِ**
1 **نَذَرَ عَلَى نَفْسِهِ** ذ , (Yoo, Akh, T, S, M, A, * K,) muzâri‘ı **نَذِرَ** ve **نَذُرَ** , (M, K,) mastarı **نَذْرٌ** (Yoo, Akh, S, M, K,) ve **نُذُورٌ**, (M, K,) [Bir adak adadı; kendi üzerine bir adak yükledi; **أَنْ يَفْعَلَ كَذَا** yani böyle bir şeyi yapacağını; aşağıda açıklanacağı üzere, ya mutlak olarak yahut şartlı olarak;] kendi üzerine [gelecek bir fiili] bağlayıcı, yahut vacip kıldı; (T, M, A, K;) bunun gibi ↓ **انتذر**. (K.) Ve **نَذْرًا** ↓ **انتذر**, **نَذَرَ** ile aynı mânaya gelir [Bir adak adadı]. (Sgh.) Şunu da dersin: **نَذَرْتُ مَالِى**, muzâri‘ı **نَذُرَ** [ve K’da işaret olunduğu üzere **نَذِرَ**], mastarı **نَذْرٌ**, [Malımı adadım; onu vermeye adadım.] (Yoo, Akh, S, K. *) Ve **نَذَرْتُ لِلّٰهِ كَذَا**, (S, Msb, K,) muzâri‘ı **نَذُرَ** ve **نَذِرَ** , (S, Msb,) mastarı **نَذْرٌ**, (Msb,) kendi serbest iradesiyle, Allah için böyle bir şeyi yapmayı yahut vermeyi, kendi üzerine bağlayıcı yahut vacip kıldım [yani adadım]; yani bir ibadet, yahut bir sadaka, vb.: (TA:) yahut **نَذْرٌ**, şartlı olarak vaad etmektir; bir kimsenin “Allah hastamı (oğlumu yahut başkasını) iyileştirirse, böyle bir şey bana vacip olsun” demesi gibi: buna **نَذْرٌ** denir: fakat “Bir dinarı sadaka olarak vermeyi kendi üzerime yüklerim” sözüne böyle denmez. (K.) Bunun yapılması rivayetlerde tekrar tekrar yasaklanmıştır: fakat bununla kastedilen, kişinin bunu, Allah’ın kendisine vuku bulmasını takdir etmediği bir şeyi bununla elde edeceğine inanarak yapması, yahut kendisine vuku bulması takdir edilmiş bir şeyi kendinden çevireceğine inanarak yapmasıdır: yine de eğer yaparsa, yerine getirmek ona vaciptir. (IAth.) Şunu da dersin: **نَذَرَ الوَلَدَ**, (M, K,) ve **نَذَرَتْهُ**, (M,) o (baba, M, K) ve o (anne, M) çocuğu [bir adakla] kiliseye hizmet eden bir görevli yahut hizmetçi olmak üzere, (M, K,) yahut dinî hizmet ve alıştırmalara, yahut ibadet fiillerine tahsis edilmiş bir yere (adamış olarak) tayin etti: (TA:) Kur’ân’da, iii. 31’de böyledir. (M.) -A2- **نَذِرَ بِالشَّىْءِ**, muzâri‘ı **نَذَرَ** , (M, IKtt, Msb, K,) mastarı **نَذَرٌ** (M, IKtt) ve **نَذَارَةٌ** ve **نِذَارَةٌ**, (IKtt,) yahut bazılarının iddiasına göre, **عَسَى** vb. gibi mastarı yoktur; Araplar onun yerine, ‘Inâye’de, Kur’ân’ın xiv. sûresi üzerine (MF,) söylendiği üzere, fiilden önce gelen **أَنْ**’yi kullanmakla yetinmişlerdir; o, şeyden haberdar oldu: (Msb:) yahut şeyden haberdar oldu ve ondan sakındı yahut ona karşı tedbirli oldu yahut ondan korktu. (M, K.) Şunu da dersin: **نَذِرَ القَوْمُ بالعَدُوِّ** (S, A) Kavim düşmandan haberdar oldu: (S:) yahut düşmandan haberdar oldu ve onlara karşı hazırlandı: (A:) yahut düşmandan haberdar oldu ve onlardan sakındı yahut onlara karşı tedbirli oldu yahut onlardan korktu. (TA.) Ve bir rivayette şöyle denilmiştir: **اِنْذَرِ القَوْمَ** Kavimden haberdar ol ve onlardan sakın yahut onlara karşı tedbirli ol yahut onlardan kork. (TA.)

**أَنْذَرْتُهُ بِالأَمْرِ**
4 **أَنْذَرْتُهُ بِالأَمْرِ** ذ , (M, K,) ve **انذرته الشَّىْءَ**, (Msb,) mastarı **اِنْذَارٌ** (T, S, M, Msb, K) ve **نُذْرٌ** (M, K) — ikincisi Kr’ye göre; fakat doğrusu basit bir isimdir, (M,) — ve **نُذُرٌ**, (T, K,) yahut bu, **نَذِيرٌ**’in çoğuludur, (T,) ve **نَذْرٌ**, (K,) Lh ve Kr’ye göre, (TA,) [fakat bu da aslında basit bir isimdir,] ve **نَذِيرٌ**, (M, K,) Zj’ye göre, (M,) yahut Ez-Zeccâc’a göre, (TA,) fakat bu daha ziyade basit bir isim sayılmalıdır, (T, M,) ona şeyden haber verdim, yahut onu şey hakkında öğütledim: (M, K, TA:) bu, aslî mânadır: (TA:) ve [ona şeyden sakındırdım;] onu şeye karşı sakındırdım yahut tedbirli kıldım ve korkuttum, (M, * K,) haber verme yahut ilân etmemde: (K:) bu mânada fiil Kur’ân’da, xl. 18’de kullanılmıştır: (M, TA:) yahut ona şeyi bildirdim, (S, * Msb,) genellikle muhatabı korkutma yahut ürkütme hâlinde, (Msb,) yahut ancak böyle bir hâlde: (S:) ve fiil Kur’ân’da, yukarıda geçen yerde, şöyle kullanılmıştır: **وَأَنْذرْهُم يَوْمَ آلازِفَةِ** [Onları yaklaşan olayın günüyle, kıyamet günüyle uyar ve korkut] yani onları onun azabından korkut: (Msb:) ve **أَنْذَزْتُهُ بِكَذَا** ona böyle bir şeyden haber verdim yahut onu öğütledim. (Msb.) **انذرهُ** ayrıca şu mânaya gelir: O (bir gözcü) ona düşmanın hâlinden haber verdi yahut onu öğütledi: K nüshalarında **نَذَرَهُ** vardır; fakat bu bir hatadır. (TA.) Ve dersin: **أَنْذَرْتُ القَوْمَ مَسِيرَ العَدُرِّ اِلَيْهِمْ** Kavme, düşmanın onlara doğru yürüyüşünü, onları tedbirli kılmak için haber verdim. (T.) Ve **أَنْذَرْتُ القَوْمَ بِالعَدُوِّ**, ve **أَنْذَرْتُهُمُ العَدُوَّ**, aynı mânaya gelir. (A.) Bir darbımeselde şöyle denilmiştir: **قَدْ أَعْذَرَ مَنْ أَنْذَرَ**, mânası: Seni, senden sadır olacak gelecekteki bir kötü fiil sebebiyle cezalandıracağını önceden uyaran kimse, sen o kötü fiili işleyip o da seni cezalandırdığında, mazur sayılmış ve insanların kınamasını kendinden uzaklaştırmış olur. (T.) Ayrıca iki yerde **أَعْذَرَ**’a bak; ve **عُذْرٌ**’e bak.

**تناذر القَوْمُ**
6 **تناذر القَوْمُ** ذ Kavim, korkutucu bir kötülükten dolayı, birbirini uyardı yahut sakındırdı yahut birbirini korkuttu, (M, K,) (TA.) Dersin: **تناذر القَوْمُ كَذَا** Kavim birbirini uyardı, (S,) ve böyle bir şeyden birbirini korkuttu. (S, A.) Bir şair şöyle der, (S,) yani en-Nâbiğa, (T, TA,) bir yılanı tasvir ederek, (T,) ve en-Nu‘mân tarafından tehdit edilmesi sebebiyle, sanki sokulmuş gibi geceyi geçirip yatağında dönüp durmasını (TA,)
**تَنَاذَرَهَا الرَّاقُونَ مِنْ سُوْءِ سَمِّهَا**
**تُطَلِّقُهُ طَوْرًا وَطَوْرًا تُرَاجِعُ**
[Onun zehrinin kötülüğünden dolayı, okuyup üfleyenlerin birbirini uyardığı ve birbirini korkuttuğu; onu bir defa salıverip bir defa geri çektiği]. (T, S, TA.)

8 **اِنْتَذَرَ**: iki yerde **نَذَرَ**’e bak.

**استنذر اِلَيْهِ**
10 **استنذر اِلَيْهِ** ذ Ona uyarı teklif etti. (A, TA, md. **عذر**.) **استعذر**’e bak.

**نَذْرٌ**
**نَذْرٌ** ذ Bir kimsenin kendi üzerine bağlayıcı yahut vacip kıldığı adak; (T, M, * K, * TA;) [ya mutlak, yahut şartlı: (**نَذَرَ**’a bak):] çoğulu **نُذُورٌ**: (S, M, K: *) ve İbn-Ahmar’ın aşağıdaki beytinde, bazıları **نُذُر**’ün **نَذْرٌ**’ün çoğulu olduğunu söyler; tıpkı **رُهُنٌ**’ün **رَهْنٌ**’ün çoğulu olması gibi; fakat başkaları onun, **مَنْذُورٌ** mânasında **نَذِيرٌ**’in çoğulu olduğunu söyler:
**كَمْ دُونَ لَيْلَى مِنْ تَنُوفِيَّةٍ**
**لَمَّاعَةٍ تُنْذَرُ فِيهَا النُّذُرْ**
[Leylâ’ya giden yolda, serabın parıltısıyla ışıldayan nice susuz çöl vardır ki, onda adaklar, yahut adanmış şeyler, adanır!]. (S.) ― -b2- Ayrıca, (mecaz:) kasıtlı bir yara için ödenecek diyet/ceza bedeli; bu mânada eş-Şâfi‘î tarafından kullanılmıştır, (T, TA,) ve Hicâz lehçesindendir; (TA;) **أَرْشٌ** ile eş mânalıdır, (T, A, K, TA,) ki bu da Irak ehlinin lehçesindendir: (T, TA:) çoğulu **نُذُورٌ**: (T, A, K:) Ebû-Nahşal bunun yalnız yaralar için, küçük ve büyük, olduğunu söylemiştir. (T, K. *) Dersin: **لِى قِبَلَ فُلَانٍ نَذْرٌ**, (T, TS, L,) yahut **عِنْدَ فُلَانٍ**, (K,) (mecaz:) Bir yara bedeli bana borçtur. (T, K, vb.) Ve **أَعْطَيْتُهُ نَذْرَ جُرْحِهِ** (mecaz:) Ona yarasının bedelini verdim. (A.) Ebû-Sa‘îd ed-Darîr, bunun böyle adlandırıldığını söyler: **لِأَنَّهُ نُذِرَ فِيهِ**, yani çünkü onun için bağlayıcı yahut vacip kılınmıştır; [yani yara için;] **نَذَرْتُ علَى نَفْسِى** sözünden. (T, TA.) ― -b3- [Adak olarak sunulan şey]. -A2- Ayrıca **نُذْرٌ**’e bak.

**نُذْرٌ**
**نُذْرٌ** ذ (M) ve ↓ **نُذُرٌ** (T, S, K) [ve ↓ **نَذْرٌ** (4’e bak)] ve ↓ **نَذِيرٌ** (S, M) ve ↓ **نَذِيرَةٌ** (M) ve ↓ **نِذَارَةٌ** (Eş-Şâfi‘î, K) ve ↓ **نُذْرَى** (K) **اِنْذَارٌ** mânasında isimlerdir [yani bir şeyden haber verme yahut öğüt verme: ve bir şeyden sakındırma yahut tedbirli kılma ve bir şeyden korkutma; vb.: (4’e bak:)] (T, S, M, K:) yahut bir şeyi ilân ederken korkutmadır. (TA.) Kur’ân’da, lxxvii. 6’da, farklı kıraatlere göre, **عُذْرًا أَوْ نُذْرًا** ve **عُذُرًا أَوْ نُذُرًا**, illet mef‘ûlü olarak mansup getirilmiş olup **لِلْاِعْذَارِ وَالْاِنْذَارِ** mânasına gelir [Özür beyanı ve uyarı için]. (Zj, T.) [Ayrıca md. **عذر**’e bak.] Ve aynı şekilde, Kur’ân’da, liv. 16, vb.’de ↓ **نُذُرِ**, **اِنْذَارِى** mânasına gelir. (S, K.) Ve böylece ↓ **نَذِيرِ**, Kur’ân’da, lxvii. 17’de. (T, M.) Buradan ayrıca Arapların şu sözü: **عُذْرَاكَ لَا نُذْرَاكَ**, mânası: **أَعْذِرُ وَلَا تُنْذِرْ** [yani: Hak edildiğinde cezayı uygulayarak mazur görüleceğin şeyi yap; yalnızca uyarıp korkutma]. (TA.)

**نُذُرٌ**
**نُذُرٌ** ذ : **نُذْرٌ**’e bak.

**نُذْرَى**
**نُذْرَى** ذ : **نُذْرٌ**’e bak.

**نَذِيرٌ**
**نَذِيرٌ** ذ ↓ **مُنْذِرٌ** ile eş mânalıdır, (T, S, M, A, Msb, K,) bunun gibi ↓ **نَذِيرَةٌ**; (M;) yani [bir şey yahut şeyler hakkında haber veren yahut öğüt veren: ve uyaran;] sakındıran; (M, TA;) ve korkutan: (TA:) bir kavme, üzerlerine gelen bir düşmanı yahut başka bir şeyi haber veren; (TA;) bir kavme, onları tedbirli kılmak için düşmanı haber veren bir gözcü; (A;) ve aynı şekilde ↓ **نَذِيرَةٌ**, bir ordunun düşmanın hâlinden haber veren gözcüsü: (T, K:) **نَذِيرٌ**, **فَعِيلٌ** vezninde olup **مُفْعِلٌ** vezni mânasındadır: (M, L:) yahut onun fiili **نَذَرَ** idi, fakat bu terk edilmiştir: (T:) çoğulu **نُذُرٌ**’dür; (M, Msb, K;) Kur’ân’da, liv. 23, [vb.] geçer. (TA.) ― -b2- [Buradan,] **ابو مُنْذِرٍ** Horoz (Har. s. 644). ― -b3- [Ve ayrıca,] **النَّذِيرُ** Resûl: (M, K:) Th’ye göre Kur’ân’da, xxxv. 34’te böyledir: (M:) peygamber Muhammed: (T, K:) müfessirlerin çoğuna göre o âyette böyledir. (T.) ― -b4- Saçın ağarması yahut beyazlaması: (T, M, K:) bazılarına göre, az önce işaret edilen Kur’ân âyetinde böyledir: (T, M:) fakat hemen önceki açıklama daha muhtemeldir. (T.) ― -b5- Yayın sesi: (AHn, M, K:) çünkü o, atılan şeyi uyarır yahut korkutur, (**يُنْدِرُ,**) (AHn, M.) -A2- ↓ **مَنْذُورٌ** ile eş mânalıdır [yani adanmış]: çoğulu **نُذُرٌ**. (S.) **نَذْرٌ**’e bak. -A3- Ayrıca **نُذْرٌ**’e bak.

**نِذَارَةٌ**
**نِذَارَةٌ** ذ : **نُذْرٌ**’e bak.

**نَذِيرَةٌ**
**نَذِيرَةٌ** ذ [Adak hediyesi;] adak adayanın verdiği şey. (M, K.) ― -b2- Baba (M, K) ve anne (M) tarafından [bir adakla] kiliseye hizmet eden bir görevli yahut hizmetçi olmak üzere, (M, K,) yahut dinî hizmetlere, yahut alıştırmalara, yahut ibadet fiillerine tahsis edilmiş bir yere (adanmış olarak) tayin edilen çocuk: (T:) çoğulu **نَذَائِرُ**. (T.) -A2- İki yerde **نَذِيرٌ**’e de bak. -A3- Ve **نُذْرٌ**’e bak.

**نَاذِرٌ**
**نَاذِرٌ** ذ : **مُنَذِّرٌ**’e bak.

**مُنْذِرٌ**
**مُنْذِرٌ** ذ : **نَذِيرٌ**’e bak.

**مَنْذُورٌ**
**مَنْذُورٌ** ذ : **نَذِيرٌ**’e bak.

**فُلَانٌ مُنَذِّرٌ اِلَىَّ بِعِيْنِهِ**
**فُلَانٌ مُنَذِّرٌ اِلَىَّ بِعِيْنِهِ** ذ , ve ↓ **نَاذِرٌ**, Böyle biri bana gözünü iyice dikip bakıyor ve gözünü belirginleştiriyor. (T, TA’da, md. زنر.)

**مُتَنَاذَرٌ**
**مُتَنَاذَرٌ** ذ [İnsanların birbirini uyardığı yahut sakındırdığı yahut birbirini korkuttuğu şey]: bir hastalığa [vb.’ye] uygulanır. (TA, md. خبر, **خَيْبَرَى** maddesi.) ― -b2- [Buradan,] **المُتَنَاذَرُ** (varsayılan mecaz:) Aslan. (Sgh, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَذَرَ
نَذَرَ I ,  U ( n. ac. نَذْر 1 ,  نُذُوْر 27 )
a.  [ 'Ala ], Bound ( himself ), took a vow, vowed.

b.  [ acc. &  La ], Dedicated, consecrated to.

c.  Placed in front.

نَذِرَ
نَذِرَ A ( n. ac. نَذَر 4 ,  نَذَاْرَة 22t ,  نِذَاْرَة 23t )
a.  [ Bi ], Knew, was on his guard.

أَنْذَرَ
أَنْذَرَ IV
a.  [ acc. &  Bi ], Warned, cautioned against; informed, advised of, admonished about.

تَنَاْذَرَ
تَنَاْذَرَ VI ,
a.  Warned each other.

b.  [ acc. &  Min ], Held in check.

اِنْتَذَرَ
اِنْتَذَرَ VIII ,
a.  see I (a) .

اِسْتَنْذَرَ
اِسْتَنْذَرَ X
a.  [ Ila ], Warned.

نَذْر
نَذْر 1 , ( pl. نُذُر 10 ,  نُذُوْر 27 ),
a.  Vow.

b.  Votive offering; gift.

c.  Mulct, fine.

d.  see 3 .

نُذْر
نُذْر 3 ,
a.  Warning, admonition; exhortation; commination.

نُذْرَى
نُذْرَى 3ya ,  نُذُر 10 ,
a.  see 3 .

نَاْذِر
نَاْذِر 21 ,
a.  A name of Mecca.

b.  Gazer.

نَذَاْرَة
نَذَاْرَة 22t ,  نِذَاْرَة 23t ,
a.  see 3 .

b.  Fear, dread.

نَذِيْر
نَذِيْر 25 , ( pl. نُذُر 10 ),
a.  Consecrated, dedicated; sacred, holy.

b.  Nazarite.

c.  Warner: preacher; prophet; apostle.

d.  Scout, spy.

e.  see 3 .

نَذِيْرَة
نَذِيْرَة 25t , ( pl. نَذَاْئِرُ 46 ),
a.  Votive offering; person dedicated to God.

b.  Front rank; vanguard.

c.  see 3 &  25 ( d ).

نَذَاْرِ٤َة
نَذَاْرِ٤َة 47t ,
a.  Title of certain Arabian kings.

نَذڤرَ
N. P. نَذڤرَ I ,
a.  see 25 (a) .

نَذَّرَ
N. Ag. نَذَّرَ II ,
a.  see 21 (b) .

أَنْذَرَ
N. Ag. أَنْذَرَ IV ,
a.  Warner, exhorter, admonisher; preacher.

b.  [ art. ], Name of a certain Arabian king.

أَنْذَرَ
N. Ac. أَنْذَرَ IV ,
a.  see 3 .

تَنَاْذَرَ
N. Ag. تَنَاْذَرَ VI ,
a.  Object of warning.

b.  [ art. ], Lion.

أَبُو مُنْذِر
أَبُو مُنْذِر
a.  The cock, chanticleer.

##### Türkçe

نَذَرَ
**نَذَرَ** I , U ( mastar-ı fiil: **نَذْر** 1 , **نُذُوْر** 27 )
a.  [ 'Ala ], (kendini) bağladı, bir adak aldı, adadı.

b.  [ acc. & La ], -e adadı, -e tahsis etti.

c.  Ön tarafa koydu.

نَذِرَ
**نَذِرَ** A ( mastar-ı fiil: **نَذَر** 4 , **نَذَاْرَة** 22t , **نِذَاْرَة** 23t )
a.  [ Bi ], bildi, sakındı (tetikte oldu).

أَنْذَرَ
**أَنْذَرَ** IV
a.  [ acc. & Bi ], uyardı, sakındırdı; -den haberdar etti, -i bildirdi, -hakkında öğüt verdi.

تَنَاْذَرَ
**تَنَاْذَرَ** VI ,
a.  Birbirlerini uyardılar.

b.  [ acc. & Min ], dizginledi (kontrol altında tuttu).

اِنْتَذَرَ
**اِنْتَذَرَ** VIII ,
a.  I (a)’ya bak.

اِسْتَنْذَرَ
**اِسْتَنْذَرَ** X
a.  [ Ila ], uyardı.

نَذْر
**نَذْر** 1 , (çoğulu: **نُذُر** 10 , **نُذُوْر** 27 ),
a.  Adak.

b.  Adak sunusu; hediye.

c.  Para cezası, ceza.

d.  3’e bak.

نُذْر
**نُذْر** 3 ,
a.  Uyarı, öğüt; teşvik; tehdit.

نُذْرَى
**نُذْرَى** 3ya , **نُذُر** 10 ,
a.  3’e bak.

نَاْذِر
**نَاْذِر** 21 ,
a.  Mekke’nin bir adı.

b.  Bakan (seyreden).

نَذَاْرَة
**نَذَاْرَة** 22t , **نِذَاْرَة** 23t ,
a.  3’e bak.

b.  Korku, dehşet.

نَذِيْر
**نَذِيْر** 25 , (çoğulu: **نُذُر** 10 ),
a.  Takdis edilmiş, adanmış; kutsal, mukaddes.

b.  Nazir.

c.  Uyarıcı: vaiz; peygamber; resul.

d.  Gözcü, casus.

e.  3’e bak.

نَذِيْرَة
**نَذِيْرَة** 25t , (çoğulu: **نَذَاْئِرُ** 46 ),
a.  Adak sunusu; Allah’a adanmış kişi.

b.  Ön sıra; öncü birlik.

c.  3’e ve 25 (d)’ye bak.

نَذَاْرِ٤َة
**نَذَاْرِ٤َة** 47t ,
a.  Bazı Arap krallarının unvanı.

نَذڤرَ
Özel isim. **نَذڤرَ** I ,
a.  25 (a)’ya bak.

نَذَّرَ
İsm-i fâil. **نَذَّرَ** II ,
a.  21 (b)’ye bak.

أَنْذَرَ
İsm-i fâil. **أَنْذَرَ** IV ,
a.  Uyarıcı, öğüt verici, nasihatçi; vaiz.

b.  [ art. ], belli bir Arap kralının adı.

أَنْذَرَ
Mastar. **أَنْذَرَ** IV ,
a.  3’e bak.

تَنَاْذَرَ
İsm-i fâil. **تَنَاْذَرَ** VI ,
a.  Uyarının konusu (uyarılan).

b.  [ art. ], aslan.

أَبُو مُنْذِر
**أَبُو مُنْذِر**
a.  Horoz, ötücü horoz.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

نذر
نَذَرَ - يَنْذِرُ (نَذَرَ - يَنْذُرُ) - نَذْر - نُذُوْر
نَذَرَ - يَنْذِرُ (نَذَرَ - يَنْذُرُ) + كائن + شيئاً + لكائن: يوجب على نفسِه شيئاً تبرعاً من عبادة أَو صدقة أَو غيرِ ذلك إجلالاً وتعظيماً للكائن أو كفارة
نَذْر: اسم فعل " نَذَرَ - يَنْذِرُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: الصدقة أو التبرع أو الفعل الذي يوجبه المرء على نفسه عبادة أو تعظيماً
نُذُوْر: جمع " نَذْر "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الشرط والوعد بفعل أو عطاء في المستقبل بعد تحقق شرط سابق"، وهي:
شَرَطَ - يَشْرِطُ، رَهَنَ - يَرْهَنُ، عَتُدَ- يَعْتُدُ، نَذَرَ - يَنْذِرُ (نَذَرَ - يَنْذُرُ)، وَعَدَ - يَعِدُ، قَاضَ - يَقِيضُ
يفرق لفظاً:
نَذِرَ - يَنْذَرُ + كائن + شيئاً أو من شيء: يعلم بخطر الشيء وأذاه فيخافه ويحذره ويسعى لاجتنابه وتفاديه
نَذَرَ - يَنْذِرُ (نَذَرَ - يَنْذُرُ) + كائن + شيئاً + لكائن: يوجب على نفسِه شيئاً تبرعاً من عبادة أَو صدقة

نَذَرَ - يَنْذِرُ
 	﴿إذ قالت امرأة عمران رب إني نذرت لك ما في بطني محررا فتقبل مني إنك أنت السميع العليم(35)﴾ آلعمران ﴿فكلي واشربي وقري عينا فإما ترين من البشر أحدا فقولي إني نذرت للرحمان صوما فلن أكلم اليوم إنسيا(26)﴾ مريم
نَذْر - نُذور
 ﴿يوفون بالنذر ويخافون يوما كان شره مستطيرا(7)﴾ الأخسان ﴿ثم ليقضوا تفثهم وليوفوا نذورهم وليطوفوا بالبيت العتيق(29)﴾ الحج
 	﴿وما أنفقتم من نفقة أو نذرتم من نذر فإن الله يعلمه وما للظالمين من أنصار (270)﴾البقرة
مختار الصحاح
● [نذر] ن ذ ر: الإِنْذَارُ الإبلاغ ولا يكون إلا في التخويف والاسم النُّذُرُ بضمتين ومنه قوله تعالى ﴿فكيف كان عذابي ونُذُر﴾ أي إنذاري و النَّذِيرُ المُنْذِرُ و الإنْذارُ أيضا و النَّذْرُ واحد النُذُورِ وقد نَذَرَ لله كذا من باب ضرب ونصر ويقال نَذَرَ على نفسه نَذْراً و نَذَر ماله نَذْرَاً و تَنَاذَرَ القوم كذا خَوَّف بعضهم بعضا و نَذِرَ القوم بالعدو علموا وبابه طرب
الراغب
نذر
- النذر: أن توجب على نفسك ما ليس بواجب لحدوث أمر، يقال: نذرت لله أمرا، قال تعالى: }إني نذرت للرحمن صوما﴿[مريم/26]، وقال:﴾وما أنفقتم من نفقة أو نذرتم من نذر﴿[البقرة/270]، والإنذار: إخبار فيه تخويف، كما أن التبشير إخبار فيه سرور. قال تعالى:﴾فأنذرتكم نارا تلظى﴿[الليل/14]،﴾أنذرتكم صاعقة مثل صاعقة عاد وثمود﴿[فصلت/13]،﴾واذكر أخا عاد إذ أنذر قومه بالأحقاف﴿[الأحقاف/21]،﴾والذين كفروا عما أنذروا معروضون﴿[الأحقاف/3]،﴾لتنذر أم القرى ومن حولها وتنذر يوم الجمع﴿[الشورى/7]،﴾لتنذر قوما ما أنذر آباؤهم﴿[يس/6]، والنذير: المنذر، ويقع على كل شيء فيه إنذار؛ إنسانا كان أو غيره.﴾إني لكم نذير مبين﴿[نوح/2]،﴾إني أنا النذير المبين﴿[الحجر/89]،﴾وما أنا إلا نذير مبين﴿[الأحقاف/9]،﴾وجاءكم النذير﴿[فاطر/37]،﴾نذيرا للبشر﴿[المدثر/36]. والنذر: جمعه. قال تعالى:﴾هذا نذير من النذر الأولى﴿[النجم/56] أي: من جنس ما أنذر به الذين تقدموا. قال تعالى:﴾كذبت ثمود بالنذر﴿[القمر/23]،﴾ولقد جاء آل فرعون النذر﴿[القمر/41]،﴾فكيف كان عذابي ونذر{ [القمر/ 18]، وقد نذرت. أي: علمت ذلك وحذرت.
ملخص اللسان
1.     النَّذْرُ: النَّحْبُ، وهو ما يَنْذِرُه الإِنسان فيجعله على نفسه نَحْباً واجباً، وجمعه نُذُور ،
2.     وقد نَذَرَ على نفسه لله كذا يَنْذِرُ ويَنْذُر نَذْراً  ونُذُوراً.والنَّذِيرة: ما يُعطيه.نَذَرَ على نفسه  نَذْراً ونذَرتُ مالي فأنا أَنذِرُه نذْراً؛نذَرْتُ أَنذِرُ وأَنذُر نذْراً إِذا أَوجبتَ على نفسِك شيئاً تبرعاً من عبادة أَو صدقة أَو غيرِ ذلك
3.     والنَّذِيرة: الابن يجعله أَبواه قَيِّماً أَو خادماً للكَنيسة أَو للمتعبَّد من ذكر وأُنثى، وجمعه النَّذَائر، وقد نَذَرَه. وفي التنزيل العزيز: إِني نَذَرْتُ لكَ ما في بطني مُحَرَّراً؛ قالته  امرأَة عِمران أُمُّ مريم.
4.     النَّذْرُ لا يكون إِلا  في الجِراح صِغارها وكِبارها وهي مَعاقِل تلك الجِراح. يقال: لي قِبَل فلان نذْر إِذا كان جُرْحاً واحداً له عَقْل؛ إِنما  قيل له نَذْر لأَنه نُذِرَ فيه أَي أَوجب، من قولك نَذَرتُ على نفسي أَي  أَوجبْت.
5.     والصحيح أَن النُّذْر الاسم والإِنذار المصدرُ. وأَنذَره أَيضاً:خوّفه وحذَّره
6.     ونَذِرَ بالشيء وبالعدوّ، بكسر الذال، نذْراً: عَلِمَهُ فحَذِرَه.وأَنذَرَه بالأَمر  انذاراً ونذراً، بالفتح ويضم وبضمتين، ونذيراً إِنْذاراً ونُذْراً؛ أَعلَمَهُ ، أَنذَرْتُ القومَ سَيْرَ العدُوّ  إِليهم فنَذِروا أَي أَعلمتُهم ذلك فعَلِموا وتحرّزوا.والتَّناذُر: أَن يُنْذِر القومُ بعضُهم بعضاً شرًّا مَخُوفاً؛
7.     المُنْذِر: المعلِم الذي  يُعْرّف القومَ بما يكون قد دهَمَهم من عَدُوّ أَو غيره، وهو المخوِّف أَيضاً، وأَصل الإِنذار الإِعلام. يقال: أَنذَرْته أُنْذِرُه إِنْذاراً إِذا  أَعلمته،فأَنا مُنْذِر ونَذير أَي مُعْلِم ومُخوِّف ومُحذِّر. ونَذِرْت به إِذا عَلِمْت؛ ومنه الحديث: انذَرِ القوم أَي احْذَرْ منهم واستعِدّ لهم وكُنْ منهم على عِلم وحَذَرٍ
8.     فكيف كان  نَذِيرِ؛معناه فكيف كان إِنذاري. والنذِير: اسمُ الإِنذار. وقوله تعالى:كَذَّبَتْ ثَمُودُ بالنُّذُرِ؛ قال الزجاج: النُّذُر جمع نَذِير.
9.     وقوله عز وجل:  عُذْراً أَو نُذْراً؛ قرئت: عُذُراً أَو نُذُراً، قال: معناهما المصدر وانتصابُهما على المفعول له، المعنى فالمُلْقِيات ذكراً للإِعذارِ أَو  الإِنذار.
10.                        والنذِيرة: الإِنذار. والنذِيرُ: الإِنذار. والنذِير:  المُنْذِر، والجمع نُذُرٌ، وكذلك النذِيرة
لسان العرب
● - نذر: النَّذْرُ: النَّحْبُ، وهو ما يَنْذِرُه الإِنسان فيجعله على نفسه  نَحْباً واجباً، وجمعه نُذُور، والشافعي سَمَّى في كتاب جِراحِ العَمْد  ما يجب في الجِراحات من الدِّيات نَذْراً، قال: ولغة أَهل الحجاز كذلك،  وأَهل العراق يسمونه الأَرْش. وقال أَبو نَهْشَل: النَّذْرُ لا يكون إِلا  في الجِراح صِغارها وكِبارها وهي مَعاقِل تلك الجِراح. يقال: لي قِبَل  فلان نذْر إِذا كان جُرْحاً واحداً له عَقْل؛ وقال أَبو سعيد الضرير: إِنما  قيل له نَذْر لأَنه نُذِرَ فيه أَي أَوجب، من قولك نَذَرتُ على نفسي أَي  أَوجبْت. وفي حديث ابن المسيَّب: أَن عمر وعثمان، رضي الله عنهما، قَضَيا  في المِلْطاة بنصف نَذْرِ المُوضِحَة أَي بنصف ما يجب فيها من الأَرْش  والقِيمة؛ وقد نَذَرَ على نفسه لله كذا يَنْذِرُ ويَنْذُر نَذْراً  ونُذُوراً.  والنَّذِيرة: ما يُعطيه. والنَّذِيرة: الابن يجعله أَبواه قَيِّماً أَو  خادماً للكَنيسة أَو للمتعبَّد من ذكر وأُنثى، وجمعه النَّذَائر، وقد  نَذَرَه.  وفي التنزيل العزيز: إِني نَذَرْتُ لكَ ما في بطني مُحَرَّراً؛ قالته  امرأَة عِمران أُمُّ مريم. قال الأَخفش: تقول العرب نَذَرَ على نفسه  نَذْراً ونذَرتُ مالي فأنا أَنذِرُه نذْراً؛ رواه عن يونس عن العرب. وفي الحديث  ذِكْرُ النَّذْرِ مُكرّراً؛ تقول: نذَرْتُ أَنذِرُ وأَنذُر نذْراً إِذا  أَوجبتَ على نفسِك شيئاً تبرعاً من عبادة أَو صدقة أَو غيرِ ذلك. قال ابن  الأَثير: وقد تكرّر في أَحاديثه ذِكْرُ النهي عنه وهو تأْكيدٌ لأَمرِه  وتحذيرٌ عن التَّهاوُن به بعد إِيجابه؛ قال: ولو كان معناه الزَّجْرُ عنه  حتى لا يُفعلَ لكان في ذلك إِبطالُ حُكمِهِ وإِسقاطُ لُزُومِ الوَفاء به،  إِذْ كان بالنهي يصير معصية فلا يَلزمُ، وإِنما وجهُ الحديث أَنه قد  أَعلمهم أَن ذلك أَمرٌ لا يَجرُّ لهم في العاجل نفعاً ولا يَصرِف عنهم  ضَرًّا ولا يَرُدَ قضاء، فقال: لا تَنْذِرُوا على أَنكم تُدرِكون بالنَّذرِ  شيئاً لم يُقدِّرْه الله لكم أَو تَصرفون به عنكم ما جرى به القضاء عليكم،  فإِذا نذَرْتم ولم تعتقدوا هذا فاخرُجوا عنه بالوَفاء فإِن الذي  نذَرْتُمُوه لازم لكم.  ونَذِرَ بالشيء وبالعدوّ، بكسر الذال، نذْراً: عَلِمَهُ فحَذِرَه.  وأَنذَرَه بالأَمر  (* قوله «وأنذره بالامر إلخ» هكذا بالأصل مضبوطاً، وعبارة  القاموس مع شرحه: وأَنذره بالأمر انذاراً ونذراً، بالفتح عن كراع  واللحياني ويضم وبضمتين، ونذيراً) إِنْذاراً ونُذْراً؛ عن كراع واللحياني:  أَعلَمَهُ، والصحيح أَن النُّذْر الاسم والإِنذار المصدرُ. وأَنذَره أَيضاً:  خوّفه وحذَّره. وفي التنزيل العزيز: وأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الآزِفَةِ؛  وكذلك حكى الزجاجي: أَنذَرْتهُ إِنذاراً ونذِيراً، والجيِّد أَن الإِنذار  المصدر، والنذِير الاسم.  وفي التنزيل العزيز: فستعلمون كيف نَذِير. وقوله تعالى: فكيف كان  نَذِيرِ؛معناه فكيف كان إِنذاري. والنذِير: اسمُ الإِنذار. وقوله تعالى:  كَذَّبَتْ ثَمُودُ بالنُّذُرِ؛ قال الزجاج: النُّذُر جمع نَذِير. وقوله عز وجل:  عُذْراً أَو نُذْراً؛ قرئت: عُذُراً أَو نُذُراً، قال: معناهما المصدر  وانتصابُهما على المفعول له، المعنى فالمُلْقِيات ذكراً للإِعذارِ أَو  الإِنذار. ويقال: أَنذَرْتُه إِنذاراً. والنُّذُر: جمع النذِير، وهو الاسم  من الإِنذار. والنذِيرة: الإِنذار. والنذِيرُ: الإِنذار. والنذِير:  المُنْذِر، والجمع نُذُرٌ، وكذلك النذِيرة؛ قال ساعدة بن جُؤيَّة:  وإِذا تُحُومِيَ جانبٌ يَرْعَوْنَه،  وإِذا تَجيء نَذِيرة لم يَهْربوا  وقال أَبو حنيفة: النذيرُ صَوْت القَوْس لأَنه يُنْذِر الرَّمِيَّة؛  وأَنشد لأَوس بن حجر:  وصَفْراء من نَبْعٍ كأَن نذِيرَها،  إِذا لم تُخفِّضه عن الوَحْشِ، أَفْكَلُ  وتَناذَر القوم: أَنذر بعضُهم بعضاً، والاسم النُّذْر. الجوهري. تَناذرَ  القومُ كذا أَي خَوّف بعضُهم بعضاً؛ وقال النابغة الذُّبياني يصف حَيَّة  وقيل يصف أَن النعمان توعَّده فبات كأَنه لديغ يَتململ على فِراشه:  فبِتُّ كأَني ساوَرَتْني ضَئِيلَةٌ  من الرُّقْشِ، في أَنيابِها السُّمُّ ناقِعُ  تَناذَرَها الرَّاقُون من سُوء سَمِّها،  تُطَلّقُه طَوْراً، وطَوْراً تُراجِعُ  ونَذِيرة الجيش: طَلِيعَتُهم الذي يُنْذِرُهم أَمرَ عَدُوّهم أَي  يُعلمهم؛ وأَما قول ابن أَحمر:  كَم دون لَيْلى من تَنُوفِيَّةٍ  لَمَّاعَةٍ تُنْذَرُ فيها النُّذُرْ  فيقال: إِنه جمع نَذْر مثل رَهْن ورُهُن. ويقال: إِنه جمع نَذِير بمعنى  مَنْذُور مثل قَتيل وجَديد. والإِنذارُ: الإِبلاغ، ولا يكون إِلا في  التخويف، والاسم النُّذُر. ومنه قوله تعالى: فكيف كان عذابي ونُذُرِ أَي  إِنذاري. والنَّذِير: المُحذِّر، فعيل بمعنى مُفْعِل، والجمع نُذُر. وقوله عز  وجل: وجاءكُمُ النَّذِيرُ؛ قال ثعلب: هو الرسول، وقال أَهل التفسير:  يعني النبي، صلى الله عليه وسلم، كما قال عز وجل: إِنا أَرسَلْناك شاهِداً  ومُبَشِّراً ونَذِيراً. وقال بعضهم: النَّذِير ههنا الشَّيْب، قال  الأَزهري: والأَوّل أَشبَه وأَوضح. قال أَبو منصور: والنذِيرُ يكون بمعنى  المُنْذِر وكان الأَصلَ وفعلُه الثُّلاثيُّ أُمِيتَ، ومثله السميعُ بمعنى  المُسمِعِ والبديعُ بمعنى المُبدِعِ. قال ابن عباس: لما أَنزل الله تعالى:  وأَنْذِرْ عَشِيرتَكَ الأَقْرَبِين، أَتى رسول الله، صلى الله عليه وسلم،  الصَّفا فصعَّد عليه ثم نادى: يا صباحاه فاجتمع إِليه الناسُ بين رجُل  يَجيء ورجُل يَبعثُ رسوله، قال: فقال رسول الله، صلى الله عليه وسلم، يا بني  عبدِ المطَّلِب، يا بني فلان، لو أَخبرْتُكم أَن خَيْلاً ستَفْتَحُ هذا  الجبَلَ  (* قوله« ستفتح هذا الجبل» هكذا بالأصل؛ والذي في تفسير الخطيب  والكشاف بسفح هذا الجبل) تُريدُ أَن تُغِيرَ عليكم صدّقتُموني؟ قالوا:  نعم. قال: فإِني نَذِيرٌ لكم بين يَدَيْ عذابٍ شديدٍ، فقال أَبو لَهَب:  تَبًّا لكم سائرَ القَومِ أَما آذنْتُمونا إِلا لهذا؟ فأَنزل الله تعالى:  تَبَّتْ يَدَا أَبي لَهَبٍ وتَبَّ. ويقال: أَنذَرْتُ القومَ سَيْرَ العدُوّ  إِليهم فنَذِروا أَي أَعلمتُهم ذلك فعَلِموا وتحرّزوا.  والتَّناذُر: أَن يُنْذِر القومُ بعضُهم بعضاً شرًّا مَخُوفاً؛ قال  النابغة:  تَناذَرَها الرَّاقُون من شرِّ سَمِّها  يعني حيَّة إِذا لَدَغَتْ قتلت.  ومن أَمثال العرب: قد أَعذَرَ من أَنذَر أَي من أَعلَمك أَنه يُعاقِبُك  على المكروهِ منك فيما يَستقبِله ثم أَتيتَ المكروه فعاقَبَك فقد جَعَل  لنفسه عُذْراً يكُفُّ به لائِمَةَ الناس عنه. والعرب تقول: عُذْراك لا  نُذراك أَي أَعْذِر ولا تُنْذِر.  والنَّذِيرُ العُرْيانُ: رجُل من خَثْعَمَ حَمَلَ عليه يومَ ذِي  الخَلَصَةِ عَوْفُ بنُ عامر فقطَع يَده ويَدَ امرأَتِه؛ وحكى ابن بَرّي في  أَماليه عن أَبي القاسم الزجاجي في أَماليه عن ابن دريد قال: سأَلت أَبا حاتم  عن قولهم أَنا النَّذِيرُ العُرْيان، فقال: سمعت أَبا عُبيدة يقول: هو  الزبير بن عمرو الخثْعَمي، وكان ناكِحاً في بني زُبَيْد، فأَرادت بنو زبيد  أَن يُغِيروا على خَثْعَمَ فخافوا أَن يُنْذِر قومَه فأَلقَوْا عليه  بَراذِعَ وأَهْداماً واحتَفَظوا به فصادف غِرّة فحاضَرَهم وكان لا يُجارَى  شَدًّا، فأَتى قومَه فقال:  أَنا المُنْذِرُ العُرْيان يَنْبِذ ثَوبَه،  إِذا الصَّدْقُ لا يَنْبِذْ لَكَ الثَّوبَ كاذِبُ  الأَزهري: من أَمثال العرب في الإِنذار: أَنا النَّذِيرُ العُرْيان؛ قال  أَبو طالب: إِنما قالوا أَنا النذِيرُ العريان لأنّ الرجُل إِذا رأَى  الغارة قد فَجِئَتْهُم وأَراد إِنذار قومه تجرّد من ثيابه وأَشار بها  ليُعلم أَن قد فَجِئَتْهُم الغارة، ثم صار مثلاً لكل شيء تخاف مُفاجأَته؛ ومنه  قول خُفاف يصف فرساً:  ثَمِلٌ إِذا صَفَرَ اللِّجامُ كأَنه  رجُل، يُلوِّحُ باليدَيْن، سَلِيبُ  وفي الحديث: كان إِذا خَطَب احْمرَّت عيناه وعلا صَوْتُه واشتدّ غضبُه  كأَنه مُنذِر جَيش يقول صَبَّحَكُم ومَسَّاكم؛ المُنْذِر: المعلِم الذي  يُعْرّف القومَ بما يكون قد دهَمَهم من عَدُوّ أَو غيره، وهو المخوِّف  أَيضاً، وأَصل الإِنذار الإِعلام. يقال: أَنذَرْته أُنْذِرُه إِنْذاراً إِذا  أَعلمته،فأَنا مُنْذِر ونَذير أَي مُعْلِم ومُخوِّف ومُحذِّر. ونَذِرْت  به إِذا عَلِمْت؛ ومنه الحديث: انذَرِ القوم أَي احْذَرْ منهم واستعِدّ  لهم وكُنْ منهم على عِلم وحَذَرٍ.  ومُنذِر ومُناذِر: اسْمان. وبات بليلة ابن المُنذِر يعني النعمان، أَي  بليلة شديدة؛ قال ابن أَحمر:  وبات بنو أُمّي بِليلِ ابنِ مُنذِر،  وأَبناءُ أَعمامي عذُوباً صَوادِيا  عذُوب: وُقُوف لا ماء لهم ولا طعام. ومُناذِر ومحمد بن مَناذِر، بفتح  الميم: اسم، وهُمُ المَناذِرة يريد آل المُنذِر أَو جماعةَ الحيّ مثل  المَهالِبة والمَسامِعة؛ قال الجوهري: ابن مناذِر شاعر، فمن فتح الميم منه لم  يصرفه، ويقول إِنه جمع مُنذِر لأَنه محمد بن مُنذِر بن مُنذِر بن مُنذِر،  ومن ضمها صرَفه.
مقاييس اللغة:
(نذر) النون والذال والراء كلمةٌ تدل على تخويف أو تخوُّف. منه الإنذار: الإبلاغ؛ ولا يكاد يكون إلاَّ في التَّخويف. وتناذَرُوا: خَوَّفَ بعضُهم بعضاً. ومنه النَّذْر، وهو أنّه يَخافُ إذا أخلَفَ. قال ثعلب: نَذِرْتُ بهم فاستعدَدت لهم وحَذِرتُ منهم. والنّذِير: المُنْذِر، والجمع النُّذُر. والنَّذْر([23]) أيضاً: ما يجب، كأنَّه نُذِر، أي أُوجِب. ونَذْر المُوضِحة في الحديث منه([24]).
القاموس المحيط:
النَّذْرُ النَّحْبُ، والأَرْشُ ج نذُورٌ، أو النُّذورُ لا تكونُ إلا في الجِراحِ، صِغارِها وكِبارِها، وهي مَعاقِلُ تلك الجُروحِ، يقالُ لي عِندَ فلانٍ نَذْرٌ، إذا كان جُرْحاً واحِداً له عَقْلٌ، وبالضم جِلْدُ المُقْلِ. ونَذَرَ على نَفْسِه يَنْذِرُ ويَنْذُرُ نَذْراً ونُذوراً أوجَبَهُ، كانْتَذَرَ، ونَذَرَ مَالَهُ، ونَذَرَ لله سبحانَه كذا. أو النَّذْرُ ما كان وعْداً على شرطٍ، فَعَليَّ إنْ شَفَى اللّهُ مَريضي كذا، نَذْرٌ، وعليَّ أن أتَصَدَّقَ بِدِينارٍ، ليس بِنَذْرٍ. والنَّذيرَةُ ما تُعْطيه، والوَلَدُ الذي يَجْعَلُهُ أبوه قَيِّماً، أو خادِماً للكَنيسَةِ، ذَكَراً كان أو أُنْثَى، وقد نَذَرَهُ أبوه، من الجَيْشِ طَليعَتُهُمُ الذي يُنْذِرُهُم أمْرَ عَدُوِّهِمْ، وقد نَذِرَهُ.
ونَذِرَ بالشيء، كفَرِحَ: عَلِمَهُ فَحَذِرَهُ. وأنْذَرَهُ بالأَمْرِ إِنذاراً ونَذْراً، ويُضَمُّ وبضمتينِ ونَذِيراً: أعْلَمَهُ، وحَذَّرَهُ، وخَوَّفَهُ في إِبْلاَغِهِ، والاسمُ: النُّذْرَى، بالضم، والنُّذُرُ، بضمتينِ، ومنه: " فكيفَ كانَ عَذابِي ونُذُرِ " ، أي: إِنْذارِي.
والنَّذيرُ: الإِنْذارُ، كالنِّذارَةِ، بالكسرِ، وهذه عن الإِمامِ الشافعي، رضي الله عنه، والمُنْذِرُ ج: نُذُرٌ، وصَوْتُ القَوْسِ، والرَّسُولُ، والشَّيْبُ، والنبيُّ صلى الله عليه وسلم. وتَناذَروا: أنْذَرَ بعضُهم بعضاً. والنَّذيرُ العُرْيانُ: رجلٌ من خَثْعَمَ، حَمَلَ عليه يومَ ذي الخَلَصَة عَوْفُ بنُ عامِرٍ، فَقَطَعَ يَدَهُ ويَدَ امْرَأتِهِ، أو كلُّ مُنْذِرٍ بحَقٍّ، لأنَّ الرجلَ إذا أرادَ إِنْذار قَوْمِهِ، تَجَرَّدَ من ثِيابِهِ، وأشارَ بها. وكأَميرٍ وزُبَيْرٍ ومُحْسِنٍ ومُناذِرٌ، بالضم، ومُنَيْذِرٌ، مُصَغَّراً: أسْماءٌ. وباتَ بِلَيْلَةِ ابنِ مُنْذِرٍ، يعني النُّعْمانَ، أي: بليْلَةٍ شديدةٍ. وناذِرُ: من أسْماءِ مكةَ. والمُتَناذِرُ: الأَسَدُ. وجُدَيْعُ بنُ نُذَيْرٍ المُرادِيُّ: خادِمٌ للنبيِّ، صلى الله عليه وسلم. وابنُ مَناذِرَ، ويُضَمُّ فَيُصْرَفُ: شاعرٌ بَصْرِيٌّ، لأَنَّه محمدُ بنُ المُنْذِرِ بنِ المُنْذِرِ بنِ المُنْذِرِ، وهُمُ المَناذِرَةُ، أي: آلُ المُنْذِرِ. ومَناذِرُ، كمَساجِدَ: بَلْدَتانِ بنَواحي الأَهْوازِ، كُبْرَى وصُغْرَى.
تاج العروس:
نذر
النَّذْرُ : النَّحْبُ وهو ما يَنْذِرُهُ الإنسانُ فيجعلُه على نفسِه نَحباً واجِباً والشَّافِعِيُّ رضي الله عنه سَمَّى في كتاب جِراحِ العَمْدِ ما يجب قي الجِراحات من الدِّيات نَذْراً . قال : ولُغَةُ أَهل الحجاز كذلك وأَهل العراق يُسَمُّونه الأرش كذا في اللسان . وفي التكملة : وهي لغة أَهل الحجاز ج نُذورٌ أو النُّذورُ : لا تكون إلاّ في الجِراح صِغارِها وكِبارِها وهي مَعَقِلُ تلك الجُروحِ يقال : لي عند فلان وفي اللسان والتكملة : قِبَلَ فُلانٍ نَذْرٌ إذا كان جُرْحاً واحداً له عَقْلٌ قاله أبو نَهشَل وقال أَبو سعيد الضَّرير : إنَّما قيلَ له نَذْر لأَنَّه نُذِرَ فيه أي أُوجِبَ من قَولك : نَذَرْت على نفسي أي أَوْجَبْت . وفي حديث ابن المُسَيِّب أنَّ عمر وعثمان رضي الله عنهما قضيا في المِلْطاة بنصف نَذْرِ المُوضِحَة . أي بنصف ما يجب فيها من الأَرْش والقيمة . النُّذْر : بالضّمّ : جِلْدُ المُقلِ نقله الصَّاغانِيّ . قد نَذَرَ على نفسه يَنْذِرُ بالكسر ويَنْذُرُ بالضّمِّ نَذْراً بالفتح ونُذُوراً بالضّمّ : أَوجَبَ : ونَذَرَ لله سبحانه وتعالى كذا : أَوجَبَه على نفسه تَبَرُّعاً من عبادةٍ أَو صَدَقة أو غير ذلك . وفي الكتاب العزيز : " إنِّي نَذَرْتُ لكَ ما في بَطني مُحَرَّراً " قالته امْرأَة عمران أُم مريم . قال الأَخفش : تقول العرب : نَذَر على نفسه نَذْراً أو نَذَرْتُ مالي فأَنا أَنْذُرُه نَذْراً رواه عن يونس عن العرب . أو النَّذْرُ : ما كان وَعْداً على شَرْطٍ فعَلَيَّ إنْ شَفَى اللهُ مَريضي كذا نَذْرٌ وعلَيَّ أَنْ أَتَصَدَّقَ بدينارٍ ليس بنَذْر وقال ابن الأَثير : وقد تكرَّر في أَحاديث النَّذر ذِكْرُ النَّهي عنه وهو تأكيدٌ لأَمره وتَحذيرٌ عن التَّهاوُن به بعدَ إيجابه . قال : ولو كان معناه الزَّجْرَ عنه حتى لا يُفعَلَ لكان في ذلك إبطالُ حكمِه وإسقاطُ لُزومِ الوَفاء به إذ كان بالنَّهي يصيرُ مَعصيةً فلا يلزَم وإنَّما وجْهُ الحديث أَنَّه قد أَعلمَهم أَنَّ ذلك أَمْرٌ لا يَجُرُّ لهم في العاجل نَفعاً ولا يَصرفُ عنهم ضَرراً ولا يَرُدُّ قضاءً . فقال : لا تَنذِروا على أَنَّكُم تُدرِكونَ بالنَّذْر شيئاً لم يُقَدِّرْهُ الله لكم أو تصرفون به عنكم ما جرى به القضاءُ عليكم فإذا نَذَرتم ولم تعتقدوا هذا فاخرجوا عنه بالوفاء فإنَّ الذي نَذَرْتُموه لازمٌ لكم . والنَّذيرةُ : ما تُعْطيه فَعيلَة بمعنى مَفعُولَة . والنَّذيرة : اسمُ الولَد الذي يجعلُهُ أَبوه قَيِّماً أَو خادِماً للكنيسة أو المُتَعَبَّد ذَكَراً كان أَو أُنْثى وقد نَذَرَهُ أَبوه أَو أُمُّه والجمع : النَّذائرُ . النَّذيرةُ من الجَيْشِ : طليعَتُهم الذي يُنْذِرُهم أَمْرَ عَدُوِّهم وقد نَذِرَهُ هكذا في سائر النَّسخ والذي في التكملة : يُنذِرهم من الإنذار فحَقُّه أَن يقول : وقد أَنذَرَه . وفي اللسان : نَذيرةُ الجيش : هم الذي ينذرهم أمرَ عّدُوِّهم أي يُعْلِمُهم . ونَذِرَ بالشَّيءِ وكذلك بالعَدوّ كفَرِح نذراً عَلِمَهُ فَحَذِرَهُ ومنه الحديث " أَنْذِرِ القَوْمَ " أَي احْذَرْ منهم وكن منهم على عِلْمٍ وحَذَرٍ . ونقلَ شيخُنا أَنَّهم صَرَّحوا بأَنَّه ليس له مَصْدَرٌ صريحٌ ولذلك قالوا : إنَّه مثلُ عسى من الأَفعال التي لا مَصادِرَ لها . وقيلَ إنَّهم استَغْنَوا بأَنْ والفِعْل عن صريح الفِعْل كما في العناية أَثناء سورة إبراهيم . قلتُ : وقد ذَكَر ابن القطّاع له ثلاثة مصادرَ حَيث قال : نَذَرْتُ بالشَّيءِ نَذَارَةً ونِذَارَةً ونَذَراً : عَلمْتُه . وأَنْذَرَه بالأَمْر إنْذاراً ونَذْراً بالفتح عن كُراع واللّحياني ويُضَمُّ وبِضَمَّتينِ ونذيراً الأَخير حكاه الزَّجّاجِيّ أي أَعْلَمُه وقيل : حَذَّرَه وخَوَّفَه في إبلاغه وبه فُسِّر قولُه تعالى : " وأَنْذِرْهُمْ يومَ الآزِفَةِ " والاسمُ أي من الإنذار بمعنى التَّخويف في الإبلاغ النُّذْرَى بالضّم كبُشرى والنُّذُرُ بضمَّتين ومنه قوله تعالى : " فكيفَ كانَ عَذابي ونُذُرِ " أي إنذاري وقيل : إنَّ النُّذْرَ اسمٌ والإنذارُ مَصْدَرٌ على الصحيح وقال الزّجاجيُّ : الجيِّد أَنَّ الإنْذارَ المصدر والنَّذير الاسم . وقال الزَّجّاج في قوله عزّ وجلّ " عُذراً أَو نُذراً " قال معناهما المصدر وانتصابهما على
المفعول له المعنى فالمُلْقيات ذِكراً للإعذار والإنذار . قال الله تعالى " فستعلمونَ كيفَ نَذِيرِ " أي إنذاري كالنَّذارة بالكسر وهذه عن الإمام محمد بن إدريس الشَّافِعيّ رضي الله عنه . قلتُ : وجعله ابن القطّاع من مصادر نَذِرْتُ بالشيءِ إذا علمْته كما تقدَّم . النَّذير : المُنْذِرُ وهو المُحّذِّر فَعِيل بمعنى مُفْعِل وقيل : المُنْذِر : المُعْلِم الذي يُعَرِّف القومَ بما يكون قد دهمهم من عَدُوٍّ أو غيره وهو المُخَوِّف أَيضاً . وأَصل الإنذار الإعلام . ج نُذُرٌ بضمَّتين ومنه قوله تعالى " كَذَّبَتْ ثَمودُ بالنُّذُر " قال الزَّجّاج : النُّذُر جمع نَذير . قال أبو حنيفة : النَّذيرُ : صَوتُ القوسِ لأَنَّه يُنْذِرُ الرَّمِيَّةَ وأَنشدَ لأَوسِ بن حجَر : ل له المعنى فالمُلْقيات ذِكراً للإعذار والإنذار . قال الله تعالى " فستعلمونَ كيفَ نَذِيرِ " أي إنذاري كالنَّذارة بالكسر وهذه عن الإمام محمد بن إدريس الشَّافِعيّ رضي الله عنه . قلتُ : وجعله ابن القطّاع من مصادر نَذِرْتُ بالشيءِ إذا علمْته كما تقدَّم . النَّذير : المُنْذِرُ وهو المُحّذِّر فَعِيل بمعنى مُفْعِل وقيل : المُنْذِر : المُعْلِم الذي يُعَرِّف القومَ بما يكون قد دهمهم من عَدُوٍّ أو غيره وهو المُخَوِّف أَيضاً . وأَصل الإنذار الإعلام . ج نُذُرٌ بضمَّتين ومنه قوله تعالى " كَذَّبَتْ ثَمودُ بالنُّذُر " قال الزَّجّاج : النُّذُر جمع نَذير . قال أبو حنيفة : النَّذيرُ : صَوتُ القوسِ لأَنَّه يُنْذِرُ الرَّمِيَّةَ وأَنشدَ لأَوسِ بن حجَر :
وصفْراءَ من نبعٍ كأَنَّ نَذيرَها ... إذا لَمْ تُخَفِّضْه عن الوحْشِ أَفكَلُ قوله عزَّ وجلّ " وجاءَكُمُ النَّذير " قال ثعلبٌ : هو الرَّسول وقال بعضُهم : النذير هنا الشَّيْبُ . قال الأَزهريُّ : والأَوّل أَشْبَهُ وأَوضح . قال أَهلُ التفسير : بعني النبي صلى الله عليه وسلّم كما قال عزّ وجلّ " إنّا أَرسلْناكَ شاهداً ومُبَشِّراً ونَذيراً " . وفي الحديث : " كان إذا خَطَبَ احْمَرَّتْ عيناهُ وعلا صوتُه واشتدَّ غضبُه كأَنَّه مُنْذِرُ جيشٍ يقول صَبَّحَكُم ومسَّاكُم " . وتَناذَروا : أَنْذَرَ بعضُهم بَعضاً شَرّاً مَخُوفاً قال النّابِغةُ يصف أَنَّ النُّعمانَ تَوعَّدَه فباتَ كأَنَّه لَديغٌ يَتَمَلْمَلُ على فِراشِه :
فَبِتُّ كأَنِّي ساوَرَتْني ضَئيلَةٌ ... من الرُّقْشِ في أَنيابِها السّمُّ ناقِعُ
تَناذَرَها الرَّاقُونَ من سوءِ سمِّها ... تُطَلِّقُه طَوْراً وطَوراً تُراجِعُ و النَّذيرُ العُريانُ : رجُلٌ من خَثْعَمَ حَمَلَ عليه يومَ ذي الخَلَصَة عَوفُ بن عامِرٍ فقطَعَ يدَهُ ويدَ امْرأَتِه . وحَكَى ابنُ برّيّ في أَماليه عن أبي القاسم الزّجّاجيّ في أَماليه عن ابن دريد قال : سأَلتُ أَبا حاتِمٍ عن قولهم : أَنا النَّذيرُ العُريانُ فقال : سمعتُ أبا عُبَيدَةَ يقول : هو الزُّبير بنُ عَمروٍ الخَثْعَمِيّ وكان ناكِحاً في بني زُبَيْد فأَرادَتْ بنو زُبَيْد أن يُغيروا على خَثْعَمَ فخافوا أَنْ يُنْذِرَ قومَه فأَلْقَوا عليه بَراذِعَ وأَهداماً واحتفَظوا به فصادَفَ غِرَّةً فحاضَرَهم وكانَ لا يُجارَى شَدّاً فأَتى قومَه فقال :
" أَنا المُنْذِرُ العُريانُ يَنْبِذُ ثوبَهإذا الصِّدْقُ لا يَنْبِذْ لكَ الثَّوْبَ كاذِبُ أو كُلُّ مُنْذِرٍ بحَقٍّ ونقل الأَزْهَرِيّ عن أبي طالبٍ قال : إنَّما قالوا أَنا النَّذيرُ العُريانُ لأَنَّ الرَّجُلَ إذا رأَى الغارَةَ قد فَجَأَتْهُمْ وأَرادَ إنذارَ قومِه تَجرَّدَ من ثيابِه وأَشارَ بها ليُعْلِمَ أَنْ قد فَجِئَتْهُمُ الغارَةُ ثمَّ صار مثلاً لكلِّ شيءٍ يُخافُ مُفاجأَتُهُ ومنه قولُ خُفافٍ يصف فرَساً :
نَمِلٌ إذا ضُفِزَ اللِّجامَ كأَنَّه ... رجُلٌ يُلَوِّحُ باليدين سَليبُ
وكأَمير وزُبَيْر ومُحْسِن ومُناذِرٌ بالضَّمِّ ومُنَيْذِرٌ مُصَغَّراً : أَسماءٌ . وفاتَه ناذِرٌ كصَاحب فمِن الأَوّل : نَذيرٌ المُحارِبيّ وابنه جَناح بن نذير شَيخٌ للبيهَقيّ وآخرون ومن الثاني إياسُ بنُ نُذَيْرٍ الضَّبِّيّ عن أَبيه وأَبو قَتادَة تميمُ بنُ نُذَيْرٍ العَدَويّ عنه ابنُ سيرينَ ورِفاعَةُ بن إياس بن نُذَير عن أَبيه عن جدِّه وابن عمِّه محمد بن الحجّاج بن جعفر بن إياس بن نُذَير عن عبد السّلام بن حَرْب وغيرِه . وأَبو نُذَيْرٍ مُسلِم بن نُذَير عن عليٍّ وحُذَيْفَةَ وثابتُ بنُ نُذَيْرٍ مَغرِبيٌّ مات سنة 310 . يقال : باتَ بليلةِ ابنِ مُنْذِرٍ يعني النُّعمانَ ملكَ الحيرة أي بلَيْلَةٍ شَديدةٍ كما يقال : باتَ ليلةً نابِغِيَّة قال ابنُ أَحْمَرَ :
وباتَ بَنو أُمِّي بلَيْلِ ابنِ مُنْذِرٍ ... وأَبناءُ أَعمامي عُذُوباً صَوادِيا وناذِرُ من أَسماءِ مَكّةَ شرَّفها الله تعالى . والمُتَناذِرُ : الأَسدُ ضَبَطَه الصَّاغانِيّ بفتح الذّال المعجمة . وجُدَيْعُ بنُ نُذَيرٍ المُرادِيُّ الكَعبيّ بالتصغير فيهما خادمٌ للنبي صلى الله تعالى عليه وسلَّم له صحبة . قلت : وحفيدُه أَبو ظَبيان عبدُ الرّحمن بن مالك بن جُدَيْعٍ مِصريّ ذكره ابن يونس . وابنُ مَناذِرَ بالفتح ممنوعٌ من الصَّرف ويُضَمُّ فيُصرَف قال الجَوْهَرِيّ : هم محمد بن مَناذِر شاعرٌ بَصريٌّ فمَن فتح الميم منه لمْ يصرفُه ويقول : إنَّه جَمع مُنذِر لأَنَّه محمد بن المُنذِر بن المنذر بن المُنذِر ومن ضمَّها صَرَفَه . قلت وقد روى عن شعبة . قال الذَّهبيّ : قال يحيى : لا يَروي عنه مَن فيه خيرٌ وهم المناذِرَة أَي آلُ المُنْذِر أَو جماعة الحَيِّ مثْل المَهالِبة والمَسامِعة . ومَناذِرُ كَمَساجِدَ : بلدَتان بنواحي الأَهواز وفي المعجم : بنواحي خوزستان كبرى وصُغرى أَوَّل من كَوَّرَه وحَفَرَ نهرَه أَرْدَشيرُ بن بَهْمَنَ الأَكبرُ بن اسْفَنْديار بن كشاسف وقد اختُلِفَ في ضَبطِه فضَبَطَه بالفتح في البلد واسم الرّجل . وذَكَر الغَوريّ في اسم الرجل الفتح والضّمّ وفي اسم البلد الفتح لا غير . وقد رُويَ بالضّمّ ومما يؤكِّد الفتح ما ذكره المُبَرِّد أَنَّ محمد بن مُناذِرٍ الشّاعر كان إذا قيل ابن مَناذِرَ بفتح الميم يغضَبُ ويقول : أَمَنَاذِر الكبرى أم مناذِر الصُّغرى ؟ . وهما كُورَتانِ من كُوَرِ الأَهواز افتَتَحهُما سلْمى بن القَيْن وحَرْمَلَةُ بنُ مُرَيْطَة في سنة ثمان عشرة . ومما يستدرك عليه : النَّذيرة : الإنْذار قال ساعِدَةُ :
وإذا تُحُومِيَ جانِبٌ يَرْعوْنَهُ ... وإذا تَجيءُ نَذيرَةٌ لمْ يَهْرُبوا والنُّذُر بضمَّتين : جَمع نَذْرٍ كرَهْن ورُهُن قال ابنُ أَحْمَرَ :
كمْ دونَ ليلى مِن تَنوفِيَّةٍ ... لَمّاعَةٍ تُنْذَرُ فيها النُّذُرْ ويقال إنَّه جمع نَذير بمعنى مَنْذور . والإنذار : الإبلاغ ولا يكون إلاّ في التَّخويف ومن أَمثالهم : قد أَعذَرَ مَن أَنْذَر أي مَن أَعلمَكَ أَنَّه يُعاقِبك على المكروه منك فيما يستقبِلُه ثمَّ أَتيتَ المَكروهَ فعاقبَكَ فقد جعَلَ لنفسِه عُذراً يكُفُّ به لائمَةَ الناس عنه . والعرب تقول : عُذْراكَ لا نُذراكَ . أي أَعذِر ولا تُنْذِر . وانْتَذَرَ نّذْراً أي نَذَرَ قاله الصَّاغانِيّ وأَنشد لمُدرِك بن لأْيٍ :
كأَنَّهُ نَذْرٌ عليه مُنْتَذَرْ ... لا يبرَحُ التّاليَ منها إنْ قَصَرْ والمَنْذورُ : حِصْنٌ يمانيٌّ لقُضاعةَ . ومحمّد بن المنذر بن عبيد الله حدَّث عن هشام بن عروةَ تَركَه ابنُ حِبّان قاله الذَّهبيّ ومحمد بن المنذر بن أَسدٍ الهَرَويّ ومنذر بن محمد بن المُنذِر ومنذر بن المغيرَة ومنذر أَبو يحيى ومنذر بن أبي المُنذر . ومنذر أَبو حيّان ومنذر بن زيادٍ الطّائيّ ومنذرُ بن سعيد محَدِّثون

_Türkçe çeviri henüz yok_
