# نذل (ن-ذ-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B0%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - ذ - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الذّال والّلام والنّون معهما
ن ذ ل يستعمل فقط
نذل:
النَّذْل والنَّذيل من تزدَريهِ في خِلْقته وعَقْله، وَنَذُلَ نَذالةُ وهم الأَنذالُ.

##### Türkçe

باب **الذّال** ve **الّلام** ve **النّون** bunlarla birlikte

**ن ذ ل** yalnızca kullanılır.

**نذل**:
**النَّذْل** ve **النَّذيل**, yaratılışında ve aklında kendisini hor gördüğün kimsedendir; ve **نَذُلَ** **نَذالةُ**; onlar **الأَنذالُ**dur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

النَذالَةُ: السَفالةُ. وقد نَذُلَ بالضم: فهو نَذْلٌ ونذيلٌ، أي خسيسٌ.

##### Türkçe

**النَذالَةُ**: aşağılık(lık). Ve (fiil) **نَذُلَ** (ötre ile): o hâlde o **نَذْلٌ** ve **نذيلٌ**’dir; yani değersizdir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D9%84/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ذ ل ن
نذل : قال الليث : النَّذيلُ والنَّذْلُ من الرجال الذي تزْدَريه في خِلقتِه وعقله ، وهُم الأنذالُ ، وقد نَذُلَ نَذَالةً .

##### Türkçe

ذ ل ن
**نذل**: **الليث** dedi: **النَّذيلُ** ve **النَّذْلُ**, erkeklerden, yaratılışında ve aklında kendisini hor gördüğün kimsedir; onlar **الأنذالُ**’dır. Ve **نَذُلَ** **نَذَالةً**.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D9%84/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون والذال وما يثلثهما)
(نذر)  النون والذال والراء كلمةٌ تدل على تخويف أو تخوُّف. منه الإنذار: الإبلاغ؛ ولا يكاد يكون إلاَّ في التَّخويف. وتناذَرُوا: خَوَّفَ بعضُهم بعضاً. ومنه النَّذْر، وهو أنّه يَخافُ إذا أخلَفَ. قال ثعلب: نَذِرْتُ بهم فاستعدَدت لهم وحَذِرتُ منهم. والنّذِير: المُنْذِر، والجمع النُّذُر. والنَّذْر([1]) أيضاً: ما يجب، كأنَّه نُذِر، أي أُوجِب. ونَذْر المُوضِحة في الحديث منه([2]).
(نذل)  النون والذال واللام كلمةٌ تدلُّ على خَساسةٍ في الشيء. يقال نَذْلٌ.
--------------ـــ

([1])  في الأصل: "والنذير".
([2])  هو حديث ابن المسيب "أن عمر وعثمان رضي الله عنهما قضيا في الملطاة بنصف نذر الموضحة".

ـ

##### Türkçe

(نûn ve **ذال** ve onların üçüncüsü olan şeyler bâbı)
(**نذر**)  **النون** ve **الذال** ve **الراء**; korkutmaya yahut korkmaya delâlet eden bir kelimedir. Ondan **الإنذار**: bildirmedir; ve neredeyse ancak korkutmada olur. Ve **تناذَرُوا**: bazısı bazısını korkuttu. Ve ondandır **النَّذْر**; ve o, (kimse) bozarsa korkmasıdır. Sa‘leb dedi: **نَذِرْتُ بهم**; böylece onlara hazırlandım ve onlardan sakındım. Ve **النّذِير**: **المُنْذِر**’dir; cem‘i **النُّذُر**’dür. Ve **النَّذْر**([1]) dahi: vâcip olan şeydir; sanki o **نُذِر**’dir, yani vâcip kılındı. Ve hadiste **نَذْر المُوضِحة** ondandır([2]).

(**نذل**)  **النون** ve **الذال** ve **اللام**; şeyde bir aşağılığa delâlet eden bir kelimedir. Denir: **نَذْلٌ**.
--------------ـــ

([1])  Asılda: "و**النذير**".
([2])  O, İbnü’l-Müseyyeb hadîsidir: "Ömer ve Osman رضي الله عنهما **الملطاة** hakkında **نصف نذر الموضحة** ile hükmettiler."

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D9%84/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن ذ ل
هو نذل ونذيل وقد نذل نذالة‏.‏

##### Türkçe

ن ذ ل
O, **نذل** ve **نذيل**’dir; ve gerçekten **نذل** olmuştur, **نذالة** (aşağılık) olarak.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

النَّذْل والنَّذِيل من الناس: الذي تَزْدَرِيه في خِلْقته وعَقْله، وفي المحكم: الخَسِيسُ المُحْتَقَر في جميع أَحواله، والجمع أَنْذال ونُذُول ونُذَلاءُ، وقد نَذُل نَذالة ونُذُولة. الجوهري: النَّذالةُ السَّفالة. وقد نَذُل، بالضم، فهو نَذْل ونَذِيل أَي خسيسٌ؛ وقال أَبو خراش:مُنِيباً، وقد أَمْسى يُقدّم وِرْدَها،
أُقَيْدِرُ مَحْمُوزُ القِطاع نَذِيلُ
مُنِيب: مُقْبل، وأَناب: أَقبل، وأُقَيْدِرُ: يريد به الصائد، والأَقْدَرُ: القصير العُنُق. والقِطاع: جمع قِطْع وهو نَصْل قصير عَرِيض، وقال: نَذِيل ونُذال مثل فَرِير وفُرار؛ حكاه ابن بري عن أَبي حاتم؛ قال: وشاهد نَذْل قول الشاعر:
لكلِّ امْرِئ شَكْلٌ يُقِرّ بعَيْنه،
وقُرَّةُ عينِ الفَسْلِ أَن يصحَب الفَسْلا
ويُعْرَفُ في جُودِ امرئ جودُ خاله،
ويَنْذُل إِن تَلْقى أَخا أُمِّه نَذْلا
(* قوله «إن تلقى» هكذا في الأصل، والوجه إن تلقَ، بالجزم، ولعله أشبع الفتحة فتولدت من ذلك الالف).

##### Türkçe

**النَّذْل** ve **النَّذِيل** insanlardan: yaratılışında ve aklında kendisini küçümsediğin kimse; **المحكم**’de: bütün hâllerinde aşağı, hor görülen; çoğulu **أَنْذال** ve **نُذُول** ve **نُذَلاءُ**’dur. Ve **نَذُل** **نَذالة** ve **نُذُولة** olarak (oldu). **الجوهري**: **النَّذالةُ** alçaklıktır. Ve **نَذُل** (ötre ile) olmuştur; o hâlde o **نَذْل** ve **نَذِيل**’dir, yani aşağıdır; ve Ebû Hıraş dedi ki:

**مُنِيباً**، وقد أَمْسى يُقدّم وِرْدَها،
أُقَيْدِرُ مَحْمُوزُ القِطاع نَذِيلُ

**مُنِيب**: yönelen; ve **أَناب**: yöneldi; ve **أُقَيْدِرُ**: bununla avcıyı kasteder; ve **الأَقْدَرُ**: kısa boyunlu. Ve **القِطاع**: **قِطْع**’ın çoğuludur; o da kısa geniş bir bıçak ağzıdır. Ve dedi ki: **نَذِيل** ve **نُذال** tıpkı **فَرِير** ve **فُرار** gibi; bunu İbn Berrî, Ebû Hâtim’den nakletti; dedi ki: ve **نَذْل**’ün şahidi şairin sözü:

لكلِّ امْرِئ شَكْلٌ يُقِرّ بعَيْنه،
وقُرَّةُ عينِ الفَسْلِ أَن يصحَب الفَسْلا
ويُعْرَفُ في جُودِ امرئ جودُ خاله،
ويَنْذُل إِن تَلْقى أَخا أُمِّه نَذْلا

(* “**إن تلقى**” sözü: asılda böyle(ce)dir; doğru olan **إن تلقَ**’dır, cezm ile; ve belki fethayı uzattı da bundan **الالف** doğdu.)

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D9%84/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن ذ ل * * النَّذَالَةُ * السفالة وقد * نَذُلَ * من باب ظرف فهو * نَذْلٌ * و * نَذِيلٌ * أي خسيس

##### Türkçe

* ن ذ ل * * **النَّذَالَةُ** * aşağılık(lık)tır; ve **نَذُلَ** “ظرف” bâbından (gelir); o hâlde o **نَذْلٌ** ve **نَذِيلٌ**dür; yani değersiz, alçaktır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

النذل والنذيل: الخسيس من الناس الذي تزدريه في خلقته وعقله، في المحكم: هو الخسيس المحتقر في جميع أحواله، قال ابن بري: وشاهد النذل قول الشاعر:

  ويعرف في جود امرئ جود خاله                      وينذل إن تلقى أخـا أمـه نـذلا وشاهد النذيل قول أبي خراش، أنشده الجوهري:
  منيبا وقد أمسى يقدم وردها                      أقيدر محموز القطاع نذيل ج: أنذال ونذول ونذلاء، كأمراء ونذال، بالكسر. وقد نذل ككرم، نذالة ونذولة سفل سفالة. ومما يستدرك عليه: رجل نذيل ونذال كفرير وفرار، حكاه ابن بري عن أبي حاتم.

##### Türkçe

**النذل** ve **النذيل**: İnsanlardan, yaratılışında ve aklında kendisini hor gördüğün aşağılık kimse. **المحكم**’de: O, bütün hâllerinde aşağılık, hakir görülendir. İbn Berrî dedi: **النذل**’in şahidi şairin sözüdür:

ويعرف في جود امرئ جود خاله                      وينذل إن تلقى أخـا أمـه نـذلا

Ve **النذيل**’in şahidi Ebû Harâş’ın sözüdür; Cevherî onu inşâd etti:

منيبا وقد أمسى يقدم وردها                      أقيدر محموز القطاع نذيل

Çoğulu: **أنذال** ve **نذول** ve **نذلاء**; **أمراء** gibi; ve **نذال** (kesre ile). Ve (denir ki): **نذل** (kerum gibi), **نذالة** ve **نذولة** (olarak); aşağılık oldu, alçaklık (gibi) alçaldı. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **رجل نذيل** ve **نذال**; **فرير** ve **فرار** gibi; bunu İbn Berrî, Ebû Hâtim’den hikâye etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَذُلَ
1 نَذُلَ ذ , inf. n. نَذَالَةٌ, He was, or became, low, base, vile, ignoble, mean, sordid, or contemptible, (S, K,) in all his circumstances. (K.)

نَذْلٌ
نَذْلٌ ذ A man vile, or mean, and despised in all his circumstances. (K.)

##### Türkçe

نَذُلَ
1 **نَذُلَ** **ذ** , mastar ismi **نَذَالَةٌ**, O, bütün hâllerinde alçak, bayağı, rezil, soysuz, aşağı, sefil yahut hor görülesi idi veya oldu. (S, K,) (K.)

نَذْلٌ
**نَذْلٌ** **ذ** Bütün hâllerinde rezil yahut aşağı ve hor görülen bir adam. (K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَذُلَ
نَذُلَ U ( n. ac. نَذَاْلَة 22t ,  نُذُوْلَة 27t ),
a.  Was vile, base, abject.

نَذْل
نَذْل 1 , ( pl. نُذُوْل 27 ,  أَنْذَاْل 38 ),
a.  Vile, base, mean, despicable; sordid, abject, wretched.

نَذِيْل
نَذِيْل 25 , ( pl. نِذَاْل 23 ,  نُذَلَآءُ 43 ),
a.  see 1 .

##### Türkçe

نَذُلَ
**نَذُلَ** U (isim-i masdar: **نَذَاْلَة** 22t, **نُذُوْلَة** 27t),
a. Aşağılık, alçak, zelil oldu.

نَذْل
**نَذْل** 1, (çoğulu: **نُذُوْل** 27, **أَنْذَاْل** 38),
a. Aşağılık, alçak, bayağı, hakir; pis, zelil, bedbaht.

نَذِيْل
**نَذِيْل** 25, (çoğulu: **نِذَاْل** 23, **نُذَلَآءُ** 43),
a. 1’e bak.
