# نرد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B1%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B1%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نرد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B1%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نرد

النرد، أهمله الجوهري. وقال الصاغاني: هو معروف، شيء يلعب به، قال ابن دريد: فارسي، معرب، واختلف في واضعه، كما اختلف في واضع الشطرنج، فقيل: وضعه أردشير بن بابك من ملوك الفرس، ولهذا يقال له النرد شير إضافة له إلى واضعه، وقد ورد هكذا في الحديث من لعب بالنرد شير فكأنما غمس يده في لحم الخنزير ودمه، وقال ابن الأثير: النرد اسم أعجمي معرب، وشير بمعنى حلو قلت وهكذا نقله ابن منصور وسيخنا وقوله شير بمعنى حلو وهم، بل شير هو الأسد إذا كانت الكسرة ممالة، وإذا كانت خالصة فمعناه اللبن، وأما الذي معناه الحلو فإنما هو شيرين، كما هو معروف عندهم، وقد ذكر المؤرخون في سبب تسميته أرد شير وجوها، منها أن الأسد شمه وهو صغير وتركه ولم يأكله، وقيل: لشجاعته، فراجع المطولات. في التهذيب في ترجمة رند: الرند عند أهل البحرين شبه جوالق واسع الأسفل مخروط الأعلى يسف من خوص النخل ثم يخيط ويضرب تضريبا بشرط، بضمتين، جمع شريط كقضب وقضيب، أي مفتولة من الليف حتى يتمتن، فيقوم قائما ويعرى بعرا وثيقة ينقل فيه الرطب أيام الخراف، بالكسر، يحمل منه رندان على الجمل القوي، قال ورأيت هجريا يقول: النرد وكأنه مقلوب، ويقال له: القرنة أيضا. النرد: طلاء مركب يتداوى به. وعباس النردي، نسب إلى النرد، كأنه للعبه به، روى، حديثا عن خليفة المؤمنين هارون الرشيد العباسي، أنار الله حجته، هكذا ذكره الحافظ في التبصير.

### Türkçe

**النرد**; el-Cevherî onu ihmal etti. es-Sâğânî dedi: O bilinen bir şeydir; onunla oynanan bir şey. İbn Düreyd dedi: Farsçadır, Arapçalaştırılmıştır; onu koyan hakkında ihtilaf edildi, satrancı koyan hakkında ihtilaf edildiği gibi. Denildi ki: Onu Fars krallarından Erdeşîr b. Bâbek koydu; bundan dolayı onu koyana izafe olarak ona **النرد شير** denir. Ve hadiste böyle varid olmuştur: “Kim **النرد شير** ile oynarsa sanki elini domuz eti ve kanına batırmış gibidir.” İbnü’l-Esîr dedi: **النرد** Arapçalaştırılmış yabancı bir isimdir; ve **شير** “tatlı” manasınadır. Dedim: İbn Mansûr ve şeyhimiz de onu böyle nakletti; ve onun “**شير** ‘tatlı’ manasınadır” sözü vehimdir. Bilakis **شير**, kesre imâleli olduğu zaman “aslan”dır; hâlis olduğu zaman ise manası “süt”tür. “Tatlı” manasında olan ise ancak **شيرين**’dir; onların yanında bilindiği üzere. Müverrihler onun **أرد شير** diye adlandırılmasının sebebinde vecihler zikretmişlerdir; onlardan: Aslan onu küçükken kokladı ve onu bırakıp yemedi. Ve denildi ki: Onun yiğitliğinden dolayı. Öyleyse mutavveller’e müracaat et.

**التهذيب**’de **رند** tercümesinde: **الرند** Bahreyn ehli yanında altı geniş, üstü koni biçimli, hurma yaprağı lifinden örülen, sonra dikilen ve **تضريبا بشرط** ile dövülen, **بشرط** (iki ötre ile), **شريط**’in cem‘i; **قضب** ve **قضيب** gibi; yani liften bükülmüş, sağlamlaşıncaya kadar; böylece ayakta durur; ve onunla, **الخراف** günlerinde (kesre ile) taze hurma taşınır; güçlü deve üzerinde ondan iki **رند** taşınır. Dedi: Hecerî birinin şöyle dediğini gördüm: **النرد**; sanki ters çevrilmiş gibidir. Ve ona **القرنة** de denir.

**النرد**: Onunla tedavi olunan, mürekkeb bir boyadır.

Ve **عباس النردي**; **النرد**’e nisbet edildi; sanki onunla oynamasından dolayı. Rivayet etti: Müminlerin halifesi Hârûn er-Reşîd el-‘Abbâsî’den bir hadisi; Allah onun hüccetini nurlandırsın. Hâfız bunu **التبصير**’de böyle zikretti.
