# نرس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B1%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B1%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نرس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B1%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نرس

نرس، بالفتح، أهمله الجوهري، وهي: ة، بالعراق، قيل: كان ينزلها الضحاك بيوراسف، وهذا النهر منسوب إليه، منها الثياب النرسية، نقله الأزهري وقال: هو ليس بعربي. وقال ابن دريد. ونرس: موضع ولا أحسبه عربيا، ولا أعرف له في اللغة أصلا، إلا أن العرب سموا نارسة، قال: ولم أسمع فيه شيئا من علمائنا. قلت: وقد سبق له في ن ر س، أن العرب سمت نرزة ونارزة، وتقدم أيضا أنه ليس في الكلام نون فراء بلا فاصل، وتقدم البحث فيه في ه ن ر. وقال ابن فارس: النون والراء لا تأتلفان، وقد يكون بينهما دخيل. والنرسيان، بالكسر: من أجود التمر بالكوفة، وليس بعربي محض، الواحدة بهاء قال الأزهري: وقد جعله ابن قتيبة صفة أو بدلا، فقال: تمرة نرسيانة، بالكسر، وأهل العراق يضربون الزبد بالنرسيان مثلا لما يستطاب، قال الأزهري وابن دريد: وليس بعربي، وقد تقدم في ب ر س، أن الزمخشري ضبطه بالموحدة، ولعله من النساخ سبق قلم، فإنظره. ومما يستدرك عليه: عبد الأعلى بن حماد النرسي، بالفتح، وآخرون، ينسبون إلى جدهم نصر، وكانت الفرس يقولونه: نرس ولا يفصحون به، فغلب عليه، وهم بيت حديث. ونرس، الذي ذكره المصنف: اسم نهر بين الحلة والكوفة وهو نهر حفره نرسى بن بهرام بن بهرام بن بهرام، مأخذه من الفرات، عليه عدة قرى، منه عبد الله بن إدريس النرسي، شيخ لأبي العباس السراج، وأبو الغنائم محمد بن علي بن ميمون النرسي، من شيوخ أبي الفتح نصر بن إبراهيم المقدسي. ونرسيان أيضا: اسم ناحية بالعراق، لها ذكر في الفتوح، قال عامر بن عمرو:
  ضربنا حماة النرسيان بكسكر                      غداة لقيناهم ببيض بواتـر والنورس: طير الماء الأبيض، وهو الزمج، جمعه النوارس.

### Türkçe

نرس, fetha ile; el-Cevherî onu ihmal etti; ve o: **نرس**’tir; Irak’ta; denildi ki: ed-Dahhâk b. Bîverâsef oraya inerdi; ve bu nehir ona nispet edilmiştir; ondan **الثياب النرسية** (narsî elbiseler) [vardır]; el-Ezherî onu nakletti ve dedi ki: o Arapça değildir. İbn Düreyd dedi: Ve **نرس**: bir yerdir; ve ben onu Arapça saymıyorum; ve dilde onun için bir asl bilmiyorum; ancak Araplar **نارسة** diye adlandırdılar; dedi ki: âlimlerimizden onun hakkında bir şey işitmedim. Ben dedim: Onun için **ن ر س**’te daha önce geçti ki Araplar **نرزة** ve **نارزة** diye adlandırdılar; ve yine daha önce geçti ki sözde arada bir fâsıla olmaksızın **نون** **راء**’dan önce gelmez; ve onda araştırma **ه ن ر**’de daha önce geçti. İbn Fâris dedi: **النون** ve **الراء** uyuşmaz; ve ikisinin arasında bir دخيل bulunabilir. Ve **النرسيان**, kesra ile: Kûfe’de hurmanın en iyilerindendir; ve sırf Arapça değildir; tekili **هاء** iledir. el-Ezherî dedi: İbn Kuteybe onu sıfat yahut بدل kılmıştır; şöyle dedi: **تمرة نرسيانة**, kesra ile; ve Irak ehli, hoş karşılanan şeye misal olarak **النرسيان** ile tereyağını çırpmayı darbederler. el-Ezherî ve İbn Düreyd dedi: ve o Arapça değildir; ve **ب ر س**’te daha önce geçti ki ez-Zemahşerî onu **الموحدة** ile ضبط etti; ve belki o, nüshacılardan kalemin sürçmesidir; öyleyse ona bak. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **عبد الأعلى بن حماد النرسي**, fetha ile; ve başkaları; dedeleri **نصر**’a nispet edilirler; ve Farslar onu: **نرس** derlerdi ve onunla fasih konuşmazlardı; böylece onun üzerine galip geldi; ve onlar hadis ehlinden bir evdir. Ve **نرس**, musannifin zikrettiği: el-Hille ile el-Kûfe arasında bir nehrin adıdır; ve o, **نرسى بن بهرام بن بهرام بن بهرام**’ın kazdığı bir nehirdir; menbaı Fırat’tandır; üzerinde birkaç köy vardır; ondan **عبد الله بن إدريس النرسي**, Ebü’l-Abbâs es-Serrâc’a şeyhtir; ve **أبو الغنائم محمد بن علي بن ميمون النرسي**, Ebü’l-Feth Nasr b. İbrâhîm el-Makdisî’nin şeyhlerindendir. Ve **نرسيان** da: Irak’ta bir nâhiyenin adıdır; fetihlerde onun zikri vardır; Âmir b. Amr dedi ki:
  **ضربنا حماة النرسيان بكسكر                      غداة لقيناهم ببيض بواتـر**
Ve **النورس**: beyaz su kuşudur; ve o **الزمج**’dir; çoğulu **النوارس**’tir.
