# نزأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B2%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نزأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نزأ

نزأ بينهم كمنع ينزأ نزءا ونزوءا: حرش وأفسد بينهم، وكذلك نزغ بينهم، ونزأ الشيطان بينهم: ألقى الشر. والنزء الإغراء، والنزيء مثال فعيل: فاعل ذلك، ونزأ عليه: حمل، يقال: ما نزأك على هذا? أي ما حملك عليه? حكاه الجوهري عن الكسائي. ونزأ فلانا عليه أي صاحبه: حمله عليه، ونزأه عن كذا أي قوله أو فعله: رده وكفه عنه. ونزئ كعني، صرح به أرباب الأفعال وهو منزوؤ به أي مولع، ورجل نزاء، وإذا كان الرجل على طريقة حسنة أو سيئة فتحول عنها إلى غيرها قلت مخاطبا لنفسك إنك لا تدري علام، أصله على ما حذفت ألفها لدخول حرف الجر، ورواه الجوهري: بم ينزأ بالبناء للمفعول هرمك مضبوط في نسختنا ككتف، وهو الموجود بخط الصغاني، وفي نسخة شيخنا بالتحريك بم أي على أي شيء أو بأي شيء يولع عقلك ونفسك قاله ابن السكيت ومعناه أنك لا تدري إلام إلى أي شيء يؤول حالك من حسن أو قبيح. ومما يستدرك عليه: النزئ على فعيل: السقاء الصغير، عن ابن الأعرابي، ونزأ لغة في نزع.

### Türkçe

**نزأ** aralarında, **منع** gibi, **ينزأ**; **نزءا** ve **نزوءا**: aralarını kızıştırdı ve aralarını bozdu; bunun gibi **نزغ** aralarında. Ve **نزأ الشيطان بينهم**: şerri attı. Ve **النزء** kışkırtmadır. Ve **النزيء** (fa‘îl vezni misali): bunu yapan (kimsedir). Ve **نزأ عليه**: yüklenip taşıdı; denilir: **ما نزأك على هذا?** yani: **ما حملك عليه?** Bunu Cevherî, Kisâî’den hikâye etti. Ve **نزأ فلانا عليه** yani onun arkadaşı: onu ona karşı kışkırttı. Ve **نزأه عن كذا** yani onun sözü veya fiili: onu ondan geri çevirdi ve ondan alıkoydu. Ve **نزئ** **عني** gibi; fiillerin erbabı bunu açıkça söyledi; ve o, onunla **منزوؤ به**’dir, yani müptelâ. Ve adam **نزاء**’dır. Ve erkek iyi veya kötü bir yol üzere olup da ondan başka bir şeye dönüştüğünde, nefsine hitaben: “Sen bilmezsin ne üzerine” dersin; aslı, cer harfinin girmesi sebebiyle elifini hazf ettiğin şey üzerinedir. Cevherî rivayet etti: **بم ينزأ** mef‘ûl için bina ile. **هرمك** bizim nüshamızda **كتف** gibi ضبط edilmiştir; ve bu, Sağânî’nin hattında bulunan şeydir. Şeyhimizin nüshasında hareke ile: **بم** yani hangi şey üzerine veya hangi şey ile aklın ve nefsin müptelâ olur; bunu İbnü’s-Sikkît söyledi. Ve manası: sen bilmezsin **إلام**; yani hâlinin iyi veya çirkin olarak hangi şeye varacağını.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **النزئ** fa‘îl üzere: küçük kırba; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **نزأ** **نزع**’da bir lugattır.
