# نسب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B3%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: نسب

نَسَبَهُ
1 نَسَبَهُ ذ , aor. نَسُبَ , (S, K,) inf. n. نَسْبٌ and نِسْبَةٌ; (S;) and aor. نَسِبَ , inf. n. نَسَبٌ and نِسْبَةٌ; (K, TA;) He mentioned his [i. e. another's] relationship, [lineage, or genealogy]; (S, K;) saying, He is such a one, the son of such a one; or He is of such a tribe, or city; or of such an art, or such a trade; and the like. (Lb. T.) ― -b2- نَسَبَهُ, aor. نَسُبَ , inf. n. نَسْبٌ, He traced up his [i. e. another's] lineage to his greatest ancestor. (TA.) ― -b3- نَسَبَهُ, [aor. نَسُبَ ?,] He asked him to mention, or tell him, his relationship, [lineage, or genealogy]. (K.) ― -b4- اِلَيْهِ ↓ جَلَسْتُ اِلَيْهِ فَنَسَبَنِى قَانْتَسَبْتُ (tropical:) [I sat by him, and he asked me to tell him my lineage; so I mentioned my lineage to him]. (A.) ― -b5- لَهَا ↓ نَسَبَتْنَا فَانْتَسَبْنَا [She asked us to tell her our lineage; so we mentioned our lineage to her]. (IAar, from a trad.) ― -b6- نَسَبَهُ الى فُلَانٍ He asserted him to be related to such a one: and he referred his lineage, or origin, to such a one. ― -b7- He referred the origin or derivation of his name to such a one. ― -b8- He attributed, or ascribed, it to such a one. See, for ex. صَدَّقَ and كَذَّبَ in the Msb. ― -b9- نَسَبَهُ اِلَى كَذَا (tropical:) He referred its origin, or the origin or derivation of its name, to such a thing. ― -b10- He attributed, or ascribed, it to such a thing. ― -b11- ] نَسَبَهُ اِلَى فُلَانٍ He named him, or called him, in relation, or reference, to such a one; meaning an ancestor: and in like manner, in relation, or reference, to a tribe, a town or district, an art or trade, &c. See نِسْبَةٌ. ― -b12- نَسَبَهُ اـلَى كذَا (tropical:) He named it, or called it, in relation, or reference, to such a thing. ― -b13- نَسَبَ اِلَيْهِ كَذَا, and, by inversion, نَسَبَهُ اِلَى كَذَا, (see S and K, in art. جهل, &c.) (tropical:) He attributed or imputed to him, or charged him with, or accused him of, such a thing; namely, a fault &c. Both phrases are often used as signifying thus by classical writers, and in the present day.] ― -b14- نَسَبَ بِالْمَرْأَةِ, (S, K,) aor. نَسِبَ , (S,) and نَسُبَ , (L,) inf. n. نَسِيبٌ (S, K) and نَسَبٌ and مَنْسَبَةٌ, (K,) i. q. شَبَّبَ بِهَا; q. v.; (S, K;) He mentioned the woman in an amatory manner, in the beginning [or prelude] of a poem: (TA, voce شبّب:) he mentioned the woman in amatory language, in the beginning of a قَصِيدَة, and then turned to the object of praise: [for it is a general rule to commence a قصيدة in praise of a king, or hero, or the like, with نسيب; the transition from this is termed التَّخَلُّصُ: see also اِقْتَضَبَ:] (IKh:) he mentioned the woman in his poem, describing her as characterized by beauty and youth &c.: (Lb:) or describing her as characterized by good qualities, whether truly or falsely. (Z.) This phrase and نَسَبَ الرَّجُلَ both signify description; the latter signifying “ he described the man with relation to his father, or his city or country, or the like; ” and the former phrase, he described the woman as characterized by beauty and youth and love or affection &c. (IDrst.) نَسِيبٌ is also employed to signify the describing of the places where the objects of love have taken up their abode in the season of the رَبِيع and at other times, and the lover's longing to meet them and be united with them, and what else is comprised in the signification of the words تَشْبِيبٌ and غَزَلٌ. (MF.) [See غَزِلَ, and غَزَلٌ.]

ناسبهُ
3 ناسبهُ ذ He shared with him in relationship. (TA.) ― -b2- فُلَانٌ يُنَاسِبُ فُلَانًا Such a one is related to, or a relation of, such a one. (S.) ― -b3- ناسبه, inf. n. مُنَاسَبَةٌ, (tropical:) He, or it, bore relation to, resembled, was similar to, conformable to, analogous to, correspondent to, suitable to, befitted, him or it. (S, K, Msb.) See also نِسْبَةٌ.

انسبتِ الرِّيحُ
4 انسبتِ الرِّيحُ ذ The wind was violent, and drove along the dust and pebbles: (K:) [as also انشبت].

تنسّب
5 تنسّب ذ He asserted himself to be a relation, or kinsman, or to be related, [اِلَيْكَ] to thee. Hence the proverb, القَرِيبُ مَنْ تَقَرَّبَ لَا مَنْ تَنَسَّبَ: (S, K:) i. e. He is [indeed] an ally who allies himself by affection and friendship: not he who asserts himself to be a kinsman. (TA.)

تناسبوا
6 تناسبوا ذ (tropical:) They were mutually, or reciprocally, related; resembled one another; were similar, conformable, analogous, correspondent, or suitable, one to another; befitted one another. (TA.) See also نِسْبَةٌ. ― -b2- [And تناسب It was suitable in its parts, proportionate, symmetrical, or uniform.]

8 اِنْتَسَبَ See 10 and 1. ― -b2- انتسب اِلَى أَبِيهِ He asserted his relationship to his father, whether truly or falsely; (S;) [saying, I am the son of such a one: as was generally done by a champion when he sallied forth to challenge]. ― -b3- انتسب اِلَيْهِ It (a voice) was attributed, or ascribed, to him. (TA, art. غنث.)

استنسب
10 استنسب ذ (K) and ↓ انتسب (TA) He mentioned his [i. e. his own] relationship, [lineage, or genealogy]. (K.) One says to a man, in asking him respecting his relationship, &c., اِسْتَنْسِبْ لَنَا أَىْ اِنْتَسِبْ لَنَا حَتَّى نَعْرِفَكَ [Mention thy relationship, or lineage, to us, that we may know thee]. (AZ.)

نَيْسَبَ بَيْنَهُمَا
Q. Q. 1 نَيْسَبَ بَيْنَهُمَا ذ , inf. n. نَيْسَبَةٌ, He went to and fro between them two with malicious and mischievous misrepresentations, calumnies, or slanders, &c. (L, K.)

نَسْبٌ
نَسْبٌ ذ : see نَسَبٌ.

نَسَبٌ
نَسَبٌ ذ and ↓ نِسْبَهٌ and ↓ نُسْيَةٌ (S, K) Relationship; relation; kindred; consanguinity; [family; race; lineage; parentage; pedigree; genealogy; origin; reputed relationship or lineage or origin;] (K;) with respect to father and mother; (ISk;) or with respect to fathers only: (K:) pl. of the first, أَنْسَابٌ; (S;) of the ↓ second, نِسَبٌ; and of the ↓ third, نُسَبٌ. (Msb.) The first, by poetical license, is contracted into ↓ نَسْبٌ. (T.) [You say,] بَيْنَهُمَا نَسَبٌ Between them is relationship; said whether they may lawfully marry one another, or not. (Msb.) See نَسِيبٌ.

نِسْبَةٌ
نِسْبَةٌ ذ (tropical:) Relation; proportion; comparison; with respect to quantity, or measure, and the like. See نَسَبٌ. ― -b2- بِنِسْبَةِ كَذَا In proportion to such a thing. ― -b3- نِسْبَةُ العَشَرَةِ اِلَى المِائَةِ The proportion of ten to a hundred is [that of a tenth]. (Msb.) ― -b4- [You also say بِالنِّسْبَةِ اِلَى كَذَا In relation to, or in comparison with, such a thing.] ― -b5- نِسْبَةٌ A name of relation to a father, mother, tribe, town or district, art or trade, &c.: [as عَلَوِىٌّ, فَاطِمِىٌّ, قُرَشِىٌّ, مَكِّىٌّ, جَوْهَرِىٌّ:] ending with ىّ. A more general name of this kind should precede a more particular one: thus you say القُرَشِىُّ الهَاشِمِىُّ: and it is better that a name of relation to a tribe should precede one of relation to a town or the like: thus you say القُرَشِىُّ المَكِّىُّ. It is said that the Arabs originally called themselves by such names only in relation to tribes; and that, when they took up their abodes in cultivated lands and in cities, they borrowed names of relation to towns and the like from the Persians and Copts. (Msb.) ― -b6- نِسْبَةٌ (TA) and ↓ مُنَاسَبَةٌ (S, K) and ↓ تَنَاسُبٌ (TA) (tropical:) Resemblance; similarity; conformity; analogy; correspondence; suitableness; fitness. (S, K, TA.) Ex. بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ نسبةٌ, and ↓ مناسبةٌ, and ↓ تناسبٌ, Between the two things is a resemblance, &c. بَيْنَهُمَا نسبةٌ قَرِيبَةٌ. Between them two is a near resemblance, &c. (TA.) [نِسْبَةٌ حُكْمِيَّةٌ The relation of a predicate to its subject (in books on logic).]

نُسْبَةٌ
نُسْبَةٌ ذ : see نَسَبٌ.

نَسِيبٌ
نَسِيبٌ ذ i. q. ↓ مُنَاسِبٌ, [A sharer in relationship; one who becomes a sharer in relationship by marriage]: (K:) pl. نُسَبَاءُ and أَنْسِبَاءُ.) (TA.) ― -b2- نَسِيبٌ (S, K) and ↓ مَنْسُوبٌ (K) One related; a relation; a kinsman. (S, K, TA.) You say فُلَانٌ نَسِيبِى [Such a one is my relation]: and هُمْ أَنْسِبَائِى [They are my relations]. (TA.) ↓ نَسَبٌ, also, is used for ذُو نَسَبٍ [A relation, or kinsman]; and means a male, or female, relation; (Jel, xxv. 56;) and for ذَوُو نَسَبٍ [relations, or kinsmen]. (Bd, ibid.) [See also صِهْرٌ.] ― -b3- نَسِيبٌ and ↓ مَنْسُوبٌ A man of rank, or quality, or the like, and of family, or lineage. (TA.) ― -b4- ↓ نَسِيبٌ نَاسبٌ [An elegant amatory mentioning of a woman, or of women, in the beginning of a poem] is a phrase like شَعْرٌ شَاعِرٌ. (K.) See أَنْسَبُ.

نَسَّابٌ
نَسَّابٌ ذ (K) and ↓ نَسَّابَةٌ (S, K.) Skilful in genealogy: (K:) [or rather, the former signifies very skilful in genealogies; or a great genealogist:] the latter, possessing the utmost knowledge in genealogies; or a most skilful genealogist: [this being of a doubly intensive form;] the ة being annexed to render the epithet one of excessive praise: (S:) pl. of the former نَسَّابُونَ, and of the latter نَسَّابَاتٌ: (TA:) you say عِنْدِى ثَلَاثَةُ نسّاباتٍ, meaning ثلاثة رِجَالٍ نسّاباتٍ. (S.)

نَسَّابَةٌ
نَسَّابَةٌ ذ : see نَسَّابٌ.

نَاسِبٌ
نَاسِبٌ ذ : see نَسِيبٌ.

نَيْسَبٌ
نَيْسَبٌ ذ A straight, or direct, and conspicuous, or open, road, or way: (K:) or narrow road, or way: (TA:) as also ↓ نَيْسَبَانٌ: (K:) some say نَيْسَمٌ, which is a dial. form: (TA:) or نيسب signifies the traces of a road, or way. (K.) ― -b2- Also نَيْسَبٌ Ants that appear like a road; (S;) ants following one another uninterruptedly. (K.) Dukeyn Ibn-Rejà says,
عَيْنًا تَرَى النَّاسَ اِلَيْهَا نَيْسَبَا
[A source to which thou seest the people (repairing like) ants proceeding in uninterrupted succession]. (S.) ― -b3- Also, the track of ants, (ISd, K,) and of a serpent, and of wild asses going to their watering-places. (TA.)

نَيْسَبَانٌ
نَيْسَبَانٌ ذ : see نَيْسَبٌ.

هٰذَا الشِّعْرُ أَنْسَبُ
هٰذَا الشِّعْرُ أَنْسَبُ ذ This poetry is more, or most. elegant in what is termed نَسِيب. see 2: (K:) as though they had said نَسِيبٌ نَاسِبٌ, like شِعْرٌ شَاعِرٌ, to give intensiveness to the signification, and thence formed the word أَنْسَبُ. (TA.)

خَطٌّ مَنْسُوبٌ
خَطٌّ مَنْسُوبٌ ذ [A] regular [hand-writing]: syn. ذُو قَاعِدَةٍ: (TA:) [properly, named in relation to its author &c.] ― -b2- شِعْرٌ مَنْسُوبٌ Poetry, or a poem, in which is نَسِيب, [or an amatory mention of a woman, or women, in its beginning]: pl. مَنَاسِيبُ. (K.) See نَسِيبٌ.

مُنَاسِبٌ
مُنَاسِبٌ ذ : see نَسِيبٌ.

مُنَاسَبَةٌ
مُنَاسَبَةٌ ذ and تَنَاسُبٌ: see نِسْبَةٌ.

### Türkçe

**نَسَبَهُ**
1 **نَسَبَهُ** ذ, muzâri‘ı **نَسُبَ**, (S, K,) mastarı **نَسْبٌ** ve **نِسْبَةٌ**; (S;) ve muzâri‘ı **نَسِبَ**, mastarı **نَسَبٌ** ve **نِسْبَةٌ**; (K, TA;) onun [yani başkasının] akrabalığını, [soyunu veya şeceresini] zikretti; (S, K;) “O, falancadır, falancanın oğludur” demek; yahut “falanca kabiledendir” veya “falanca şehirden” yahut “falanca sanattandır” veya “falanca meslektendir” ve benzeri. (Lb. T.) ― -b2- **نَسَبَهُ**, muzâri‘ı **نَسُبَ**, mastarı **نَسْبٌ**, onun [yani başkasının] soyunu en büyük atasına kadar izledi. (TA.) ― -b3- **نَسَبَهُ**, [muzâri‘ı **نَسُبَ** ?,] ondan akrabalığını, [soyunu veya şeceresini] zikretmesini, yahut kendisine söylemesini istedi. (K.) ― -b4- **اِلَيْهِ** ↓ **جَلَسْتُ اِلَيْهِ فَنَسَبَنِى قَانْتَسَبْتُ** (mecazen:) [Onun yanında oturdum da benden soyumu söylememi istedi; ben de ona soyumu zikrettim]. (A.) ― -b5- **لَهَا** ↓ **نَسَبَتْنَا فَانْتَسَبْنَا** [Bize soyumuzu söylememizi istedi; biz de ona soyumuzu zikrettik]. (IAar, bir rivayetten.) ― -b6- **نَسَبَهُ الى فُلَانٍ** Onun falancaya akraba olduğunu ileri sürdü: ve onun soyunu yahut aslını falancaya nisbet etti. ― -b7- Adının aslını yahut türeyişini falancaya nisbet etti. ― -b8- Onu falancaya isnat etti, yahut nisbet etti. Msb’de **صَدَّقَ** ve **كَذَّبَ**’e bak; meselâ. ― -b9- **نَسَبَهُ اِلَى كَذَا** (mecazen:) Onun aslını, yahut adının aslını veya türeyişini böyle bir şeye nisbet etti. ― -b10- Onu böyle bir şeye isnat etti, yahut nisbet etti. ― -b11- ] **نَسَبَهُ اِلَى فُلَانٍ** Onu, falancaya nisbetle adlandırdı yahut çağırdı; murad bir atadır: ve aynı şekilde, bir kabileye, bir kasabaya veya bölgeye, bir sanata veya mesleğe, vb. nisbetle. **نِسْبَةٌ**’ye bak. ― -b12- **نَسَبَهُ اـلَى كذَا** (mecazen:) Onu, böyle bir şeye nisbetle adlandırdı yahut çağırdı. ― -b13- **نَسَبَ اِلَيْهِ كَذَا**, ve ters çevirme ile **نَسَبَهُ اِلَى كَذَا**, (bk. S ve K, **جهل** maddesinde, vb.) (mecazen:) ona böyle bir şeyi isnat etti yahut yükledi; yahut onu bununla itham etti; yani bir kusur vb. Her iki ibare, klasik yazarlarca ve günümüzde, çoğu kez bu mânada kullanılır.] ― -b14- **نَسَبَ بِالْمَرْأَةِ**, (S, K,) muzâri‘ı **نَسِبَ**, (S,) ve **نَسُبَ**, (L,) mastarı **نَسِيبٌ** (S, K) ve **نَسَبٌ** ve **مَنْسَبَةٌ**, (K,) **شَبَّبَ بِهَا** ile aynı; bk. o; (S, K;) bir şiirin başında [yahut girişinde] kadını âşıkâne bir tarzda zikretti: (TA, **شبّب** maddesinde:) bir **قَصِيدَة**’nin başında kadını âşıkâne sözlerle zikretti, sonra övgü maksadına döndü: [zira bir hükümdarı, yahut kahramanı, yahut benzerini öven bir **قصيدة**’ye **نسيب** ile başlamak genel bir kaidedir; bundan geçişe **التَّخَلُّصُ** denir: ayrıca **اِقْتَضَبَ**’a da bak:] (IKh:) şiirinde kadını, güzellik ve gençlik vb. ile vasıflı olarak tasvir ederek zikretti: (Lb:) yahut iyi vasıflarla vasıflı olarak tasvir ederek; doğru olarak da, yalan olarak da. (Z.) Bu ibare ile **نَسَبَ الرَّجُلَ** ikisi de “tasvir” mânasına gelir; ikincisi “adamı babasına, yahut şehrine veya ülkesine, yahut benzerine nisbetle tasvir etti” mânasına gelir; birincisi ise “kadını güzellik ve gençlik ve sevgi yahut muhabbet vb. ile vasıflı olarak tasvir etti” mânasına gelir. (IDrst.) **نَسِيبٌ** ayrıca, sevgililerin **رَبِيع** mevsiminde ve diğer zamanlarda konakladıkları yerleri tasvir etmeyi, âşığın onlarla buluşma ve onlara kavuşma özlemini, ve **تَشْبِيبٌ** ve **غَزَلٌ** lafızlarının delâletine giren diğer şeyleri ifade etmek için de kullanılır. (MF.) [Bk. **غَزِلَ**, ve **غَزَلٌ**.]

**ناسبهُ**
3 **ناسبهُ** ذ Onunla akrabalıkta ortak oldu. (TA.) ― -b2- **فُلَانٌ يُنَاسِبُ فُلَانًا** Falanca, falancaya akrabadır; yahut falancanın akrabasıdır. (S.) ― -b3- **ناسبه**, mastarı **مُنَاسَبَةٌ**, (mecazen:) o, yahut o şey, onunla yahut onunla ilgili olarak münasebetli oldu; benzedi; benzer oldu; uygun düştü; kıyaslanır oldu; karşılık geldi; münasip oldu; yakıştı. (S, K, Msb.) Ayrıca **نِسْبَةٌ**’ye bak.

**انسبتِ الرِّيحُ**
4 **انسبتِ الرِّيحُ** ذ Rüzgâr şiddetli oldu ve tozu ve çakıl taşlarını sürükledi: (K:) [**انشبت** de böyledir].

**تنسّب**
5 **تنسّب** ذ Kendini akraba, yahut hısım, yahut [**اِلَيْكَ**] sana akraba olduğunu ileri sürdü. Bundan şu darbımesel: **القَرِيبُ مَنْ تَقَرَّبَ لَا مَنْ تَنَسَّبَ**: (S, K:) yani: [gerçekte] müttefik, sevgi ve dostlukla yakınlık kurandır; akraba olduğunu ileri süren değil. (TA.)

**تناسبوا**
6 **تناسبوا** ذ (mecazen:) Karşılıklı olarak akraba oldular; birbirlerine benzediler; birbirine benzer, uygun, kıyaslanır, karşılık gelir, yahut münasip oldular; birbirine yakıştılar. (TA.) Ayrıca **نِسْبَةٌ**’ye bak. ― -b2- [Ve **تناسب** Parçaları bakımından uygun oldu; orantılı oldu; simetrik oldu; yahut yeknesak oldu.]

8 **اِنْتَسَبَ** 10’a ve 1’e bak. ― -b2- **انتسب اِلَى أَبِيهِ** Babasına akrabalığını, doğru olsun yalan olsun, ileri sürdü; (S;) [“Ben falancanın oğluyum” diyerek: bu, meydan okumaya çıktığında bir pehlivanın genellikle yaptığı şeydi]. ― -b3- **انتسب اِلَيْهِ** O (bir ses) ona isnat edildi, yahut ona nisbet edildi. (TA, **غنث** maddesi.)

**استنسب**
10 **استنسب** ذ (K) ve ↓ **انتسب** (TA) Kendi akrabalığını, [soyunu veya şeceresini] zikretti. (K.) Bir adama, akrabalığı vb. hakkında sorarken şöyle denir: **اِسْتَنْسِبْ لَنَا أَىْ اِنْتَسِبْ لَنَا حَتَّى نَعْرِفَكَ** [Bize akrabalığını yahut soyunu zikret ki seni bilelim]. (AZ.)

**نَيْسَبَ بَيْنَهُمَا**
Q. Q. 1 **نَيْسَبَ بَيْنَهُمَا** ذ, mastarı **نَيْسَبَةٌ**, ikisi arasında kötü niyetli ve fesatçı çarpıtmalar, iftiralar yahut kovuculuklar vb. ile gidip geldi. (L, K.)

**نَسْبٌ**
**نَسْبٌ** ذ: **نَسَبٌ**’e bak.

**نَسَبٌ**
**نَسَبٌ** ذ ve ↓ **نِسْبَهٌ** ve ↓ **نُسْيَةٌ** (S, K) Akrabalık; akraba olma; hısımlık; kan hısımlığı; [aile; nesil; soy; nesep; şecere; köken; sanılan akrabalık yahut soy yahut köken;] (K;) baba ve anne bakımından; (ISk;) yahut babalar bakımından yalnız: (K:) birincinin çoğulu **أَنْسَابٌ**; (S;) ↓ ikincinin çoğulu **نِسَبٌ**; ve ↓ üçüncünün çoğulu **نُسَبٌ**. (Msb.) Birincisi, şiirî ruhsatla, ↓ **نَسْبٌ**’e kısaltılır. (T.) [Şöyle dersin:] **بَيْنَهُمَا نَسَبٌ** Aralarında akrabalık vardır; birbirleriyle evlenmeleri helâl olsun olmasın, böyle denir. (Msb.) **نَسِيبٌ**’e bak.

**نِسْبَةٌ**
**نِسْبَةٌ** ذ (mecazen:) Nisbet; oran; mukayese; miktar yahut ölçü ve benzeri bakımından. **نَسَبٌ**’e bak. ― -b2- **بِنِسْبَةِ كَذَا** Böyle bir şeye oranla. ― -b3- **نِسْبَةُ العَشَرَةِ اِلَى المِائَةِ** Onun yüz’e oranı [onda birin oranıdır]. (Msb.) ― -b4- [Ayrıca şöyle dersin **بِالنِّسْبَةِ اِلَى كَذَا** Böyle bir şeye nisbetle, yahut onunla mukayese ederek.] ― -b5- **نِسْبَةٌ** Bir babaya, anneye, kabileye, kasabaya veya bölgeye, sanata veya mesleğe, vb. nisbet adı: [**عَلَوِىٌّ**, **فَاطِمِىٌّ**, **قُرَشِىٌّ**, **مَكِّىٌّ**, **جَوْهَرِىٌّ**:] sonu **ىّ** ile biter. Bu türden daha genel bir nisbet adı, daha hususî olanın önüne geçmelidir: böylece **القُرَشِىُّ الهَاشِمِىُّ** dersin: ve bir kabileye nisbet adı, bir kasabaya yahut benzerine nisbet adının önüne geçmesi daha iyidir: böylece **القُرَشِىُّ المَكِّىُّ** dersin. Arapların aslında kendilerini yalnız kabilelere nisbetle bu tür adlarla adlandırdıkları; mamur beldelere ve şehirlere yerleşince, kasabalara ve benzerlerine nisbet adlarını Farslardan ve Kıptîlerden ödünç aldıkları söylenir. (Msb.) ― -b6- **نِسْبَةٌ** (TA) ve ↓ **مُنَاسَبَةٌ** (S, K) ve ↓ **تَنَاسُبٌ** (TA) (mecazen:) Benzerlik; benzeyiş; uygunluk; kıyaslanırlık; karşılıklılık; münasiplik; elverişlilik. (S, K, TA.) Ör. **بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ نسبةٌ**, ve ↓ **مناسبةٌ**, ve ↓ **تناسبٌ**, İki şey arasında bir benzerlik vb. vardır. **بَيْنَهُمَا نسبةٌ قَرِيبَةٌ**. İkisi arasında yakın bir benzerlik vb. vardır. (TA.) [**نِسْبَةٌ حُكْمِيَّةٌ** Yüklemin özneye nisbeti (mantık kitaplarında).]

**نُسْبَةٌ**
**نُسْبَةٌ** ذ: **نَسَبٌ**’e bak.

**نَسِيبٌ**
**نَسِيبٌ** ذ ↓ **مُنَاسِبٌ** ile aynı, [akrabalıkta ortak olan; evlilik yoluyla akrabalıkta ortak olan]: (K:) çoğulu **نُسَبَاءُ** ve **أَنْسِبَاءُ**.) (TA.) ― -b2- **نَسِيبٌ** (S, K) ve ↓ **مَنْسُوبٌ** (K) Akraba; bir akraba; bir hısım. (S, K, TA.) Şöyle dersin **فُلَانٌ نَسِيبِى** [Falanca benim akrabamdır]: ve **هُمْ أَنْسِبَائِى** [Onlar benim akrabalarımdır]. (TA.) ↓ **نَسَبٌ** da, **ذُو نَسَبٍ** [akraba, yahut hısım] yerine kullanılır; ve erkek yahut kadın akraba mânasına gelir; (Jel, xxv. 56;) ve **ذَوُو نَسَبٍ** [akraba(lar), yahut hısım(lar)] yerine. (Bd, aynı yer.) [Ayrıca **صِهْرٌ**’e bak.] ― -b3- **نَسِيبٌ** ve ↓ **مَنْسُوبٌ** Rütbe yahut mevki sahibi bir adam, yahut benzeri, ve aileli yahut soylu. (TA.) ― -b4- ↓ **نَسِيبٌ نَاسبٌ** [Bir şiirin başında kadını yahut kadınları zarif bir âşıkâne tarzda zikretme] **شَعْرٌ شَاعِرٌ** gibi bir ibaredir. (K.) **أَنْسَبُ**’a bak.

**نَسَّابٌ**
**نَسَّابٌ** ذ (K) ve ↓ **نَسَّابَةٌ** (S, K.) Şecere ilminde mahir: (K:) [daha doğrusu, birincisi şecerelerde çok mahir; yahut büyük bir nesep âlimi mânasına gelir:] ikincisi, şecerelerde en ileri bilgiye sahip; yahut en mahir nesep âlimi: [bu, iki kat şiddet bildiren bir kalıp olduğundan;] **ة** aşırı övgü bildiren bir sıfat kılmak için eklenmiştir: (S:) birincinin çoğulu **نَسَّابُونَ**, ikincinin çoğulu **نَسَّابَاتٌ**: (TA:) **عِنْدِى ثَلَاثَةُ نسّاباتٍ** dersin; bununla **ثلاثة رِجَالٍ نسّاباتٍ** kastedersin. (S.)

**نَسَّابَةٌ**
**نَسَّابَةٌ** ذ: **نَسَّابٌ**’a bak.

**نَاسِبٌ**
**نَاسِبٌ** ذ: **نَسِيبٌ**’e bak.

**نَيْسَبٌ**
**نَيْسَبٌ** ذ Düz, yahut dosdoğru, ve belirgin, yahut açık bir yol: (K:) yahut dar bir yol: (TA:) ↓ **نَيْسَبَانٌ** da böyledir: (K:) bazıları **نَيْسَمٌ** der; bu, lehçe farkıdır: (TA:) yahut **نيسب** bir yolun izleri mânasına gelir. (K.) ― -b2- Ayrıca **نَيْسَبٌ** Yol gibi görünen karıncalar; (S;) birbirini kesintisiz takip eden karıncalar. (K.) Dukeyn İbn-Rejà der ki,
عَيْنًا تَرَى النَّاسَ اِلَيْهَا نَيْسَبَا
[İnsanları, ona doğru, kesintisiz ardı ardına giden karıncalar gibi (akın ederken) gördüğün bir kaynak]. (S.) ― -b3- Ayrıca, karıncaların izi, (ISd, K,) ve bir yılanın izi, ve yaban eşeklerinin sulaklarına giderken bıraktıkları iz. (TA.)

**نَيْسَبَانٌ**
**نَيْسَبَانٌ** ذ: **نَيْسَبٌ**’e bak.

**هٰذَا الشِّعْرُ أَنْسَبُ**
**هٰذَا الشِّعْرُ أَنْسَبُ** ذ Bu şiir, **نَسِيب** denilen şey bakımından daha, yahut en, zariftir. 2’ye bak: (K:) sanki **نَسِيبٌ نَاسِبٌ** demişler gibi; **شِعْرٌ شَاعِرٌ** gibi, mânayı şiddetlendirmek için; sonra buradan **أَنْسَبُ** kelimesini türetmişlerdir. (TA.)

**خَطٌّ مَنْسُوبٌ**
**خَطٌّ مَنْسُوبٌ** ذ [Bir] muntazam [yazı]: eş anlamlısı **ذُو قَاعِدَةٍ**: (TA:) [aslında, müellifine vb. nisbetle adlandırılmıştır] ― -b2- **شِعْرٌ مَنْسُوبٌ** İçinde **نَسِيب** bulunan şiir, yahut bir şiir; [yahut başında kadının yahut kadınların âşıkâne zikri bulunan]: çoğulu **مَنَاسِيبُ**. (K.) **نَسِيبٌ**’e bak.

**مُنَاسِبٌ**
**مُنَاسِبٌ** ذ: **نَسِيبٌ**’e bak.

**مُنَاسَبَةٌ**
**مُنَاسَبَةٌ** ذ ve **تَنَاسُبٌ**: **نِسْبَةٌ**’ye bak.
