# نسح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B3%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نسح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نسح

النسح، بالفتح، والنساح، كغراب: ما تحات عن التمر من قشره وفتات أقماعه ونحوهما، وفي نسخة ونحو ذلك، وهي الموافقة للأصول مما يبقى في أسفل الوعاء، كذا عن الليث. وقال الجوهري: نسح التراب، كمنع: أذراه، كذا نقله في اللسان. وهذه المادة مكتوبة في نسختنا بالحمرة بناء على أنها من الزيادات على الجوهري، فلينظر هذا ونسح الرجل، كفرح، نسحا طمع. والمنساح، بالكسر: شيء ينسح به التراب، أي يذرى، هكذا في النسخ عندنا، وفي بعضها يدفع به التراب أو يذرى، وفي بعض منها يدفع به التراب ويذرى به. ونساح، كسحاب وكتاب، الفتح عن العمراني، والكسر رواه الأزهري: واد باليمامة لآل وزان من بني عامر، قاله نصر. وقيل: واد يقسم عارض اليمامة، أكثر أهله النمر بن قاسط. ونساح أيضا موضع أظنه بالحجاز، وذكره الحفصي في نواحي اليمامة، وقال: هو واد، وعن ثعلب أنه جبل، وأنشد
  يوعد خيرا وهو بالزحزاح                      أبعد من رهوة من نساح ومثله قال السكري وله يوم، م أي معروف. ونسيح، كمصغر نسيح: واد آخر بها، أي باليمامة. وقال الأزهري: ما كره الليث في النسح لم أسمعه لغيره، قال: وأرجو أن يكون محفوظا. ومما يستدرك عليه: مما نقله شيخنا عن القاضي أبي بكر بن العربي في عارضته فإنه قال: نسجت الثوب بالجيم: جمعت خيوطه حتى يتم ثوبا، ونسخت بالحاء المهملة، إذا نحت القدر حتى يصير وعاء ضابطا لما يطرح فيه من طعام وشراب.

### Türkçe

**النسح**, fetih ile, ve **النساح**, **غراب** gibi: hurmadan kabuğundan dökülen şey ve onun kılıflarının kırıntısı ve benzerleri; bir nüshada “ve bunun benzeri” (vardır); ve bu, asıllara uygun olandır: kabın alt kısmında kalan şey; Leys’ten böyle (nakledilmiştir). Cevherî dedi: **نسح التراب**, **منع** gibi: onu savurdu; Lisân’da böyle nakletmiştir. Bu madde, Cevherî’ye yapılan ziyadelerden olduğu esasına binaen nüshamızda kırmızıyla yazılmıştır; şu hâle bakılsın. Ve **نسح الرجل**, **فرح** gibi, **نسحا**: tamah etti. Ve **المنساح**, kesre ile: toprakla **ينسح** edilen bir şey; yani savrulur; nüshalarımızda böyledir; bazısında “onunla toprak itilir yahut savrulur”, bazısında “onunla toprak itilir ve onunla savrulur” (şeklindedir). Ve **نساح**, **سحاب** ve **كتاب** gibi; fetih, Umrânî’den; kesre, Ezherî rivayet etti: Yemâme’de, Benî Âmir’den Âl-i Vezân’a ait bir vadi; Nasr bunu söyledi. Ve “Yemâme’nin **عارض**’ını bölen bir vadi; halkının çoğu Nemir b. Kâsıt’tır” denildi. Ve **نساح** ayrıca bir yer; onu Hicaz’da zannediyorum; Hafsî onu Yemâme’nin nahiyelerinde zikretti ve dedi: o bir vadidir. Ve Sa‘leb’den: onun bir dağ olduğu (nakledilmiştir). Ve şu beyti okudu:
  خير ile vaad eder, hâlbuki o **الزحزاح**’tadır;
  **نساح**’tan bir **رهوة**’dan daha uzak.

Sükkerî de bunun benzerini söyledi; ve onun bir günü vardır; yani meşhur. Ve **نسيح**, **مصغر نسيح** gibi: orada, yani Yemâme’de başka bir vadi. Ezherî dedi: Leys’in **النسح** hakkında kerih gördüğü şeyi, ondan başkasından işitmedim; dedi ki: ve ümit ederim ki mahfuzdur. Ve ona istidrâk olunanlardandır: şeyhimizin, kadı Ebû Bekir b. Arabî’den **عارضته**’sinde naklettiği şey; zira o dedi: **نسجت الثوب** **بالجيم**: ipliklerini, bir elbise tamam oluncaya kadar topladım; ve **نسخت** **بالحاء المهملة**: tencereyi yonttuğun zaman; ta ki içine yiyecek ve içecekten atılan şeyi zapteden bir kap hâline gelsin.
