# نسخ — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%AE/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B3%D8%AE/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نسخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%AE.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: نسخ

- النسخ: إزالة شيء يتعقبه، كنسخ الشمس الظل، والظل الشمس، والشيب الشباب. فتارة يفهم الإزالة، وتارة يفهم منه الإثبات، وتارة يفهم منه الأمران. ونسخ الكتاب: إزالة الحكم بحكم يتعقبه. قال تعالى: ﴿ما ننسخ من آية أو ننسها نأت بخير منها﴾ [البقرة/106] قيل: معناه ما نزيل العمل بها، أو نحذفها عن قلوب العباد، وقيل: معناه: ما نوجده وننزله. من قولهم: نسخت الكتاب، وما ننسأه. أي: نؤخره فلم ننزله، ﴿فينسخ الله ما يلقي الشيطان﴾ [الحج/52]. وننسخ الكتاب: نقل صورته المجردة إلى كتاب آخر، وذلك لا يقتضي إزالة الصورة الأولى بل يقتضي إثبات مثلها في مادة أخرى، كاتخاذ نقش الخاتم في شموع كثيرة، والاستنساخ: التقدم بنسخ الشيء، والترشح للنسخ. وقد يعبر بالنسخ عن الاستنساخ. قال تعالى: ﴿إنا كنا نستنسخ ما كنتم تعملون﴾ [الجاثية/29]. والمناسخة في الميراث: هو أن يموت ورثة بعد ورثة والميراث قائم لم يقسم، وتناسخ الأزمنة والقرون: مضي قوم بعد قوم يخلفهم. والقائلون بالتناسخ قوم ينكرون البعث على ما أثبتته الشريعة، ويزعمون أن الأرواح تنتقل إلى الأجسام على التأبيد (قال عبد القاهر البغدادي: القائلون بالتناسخ أصناف: صنف من الفلاسفة وصنف من السمنية، وهذان الصنفان كانا قبل الإسلام. وصنفان آخران ظهرا في دولة الإسلام: أحدهما: من جملة القدرية، والآخر من جملة الرافضة الغالية.
وأول من قال بهذه الضلالة السبئية من الرافضة؛ لدعواهم أن عليا صار إلها حين حل روح الإله فيه. راجع تفصيل ذلك في الفرق بين الفرق ص 270 - 276).

### Türkçe

- **النسخ**: Kendini takip eden bir şeyle bir şeyin giderilmesi; güneşin gölgeyi, gölgenin güneşi, ak saçın gençliği **نسخ** etmesi gibi. Bazen giderme anlaşılır, bazen ondan ispat anlaşılır, bazen de ondan iki iş birden anlaşılır. Ve **نسخ الكتاب**: kendini takip eden bir hükümle hükmün giderilmesidir. Yüce Allah dedi ki: ﴿ما ننسخ من آية أو ننسها نأت بخير منها﴾ [البقرة/106]. Denildi: manası, onunla amel etmeyi giderdiğimiz; yahut onu kulların kalplerinden sildiğimizdir. Ve denildi: manası, var ettiğimiz ve indirdiğimizdir; onların “**نسخت الكتاب**” sözünden. Ve “**ما ننسأه**”, yani: onu geciktiririz de onu indirmeyiz. ﴿فينسخ الله ما يلقي الشيطان﴾ [الحج/52]. Ve **ننسخ الكتاب**: onun soyut suretini başka bir kitaba nakletmektir; bu, birinci suretin giderilmesini gerektirmez; bilakis onun benzerinin başka bir maddede ispatını gerektirir; mühür nakşını birçok mumda edinmek gibi. Ve **الاستنساخ**: bir şeyin **نسخ** edilmesiyle öne geçmek ve **النسخ** için aday olmaktır. Ve bazen **النسخ** ile **الاستنساخ** kastedilir. Yüce Allah dedi ki: ﴿إنا كنا نستنسخ ما كنتم تعملون﴾ [الجاثية/29]. Ve mirasta **المناسخة**: miras ayakta iken taksim edilmemiş olarak, varislerin ardından varislerin ölmesidir. Ve zamanların ve asırların **تناسخ** etmesi: bir kavmin ardından bir kavmin geçip onları halef kılmasıdır. Ve **التناسخ** söyleyenler, şeriatın ispat ettiği üzere dirilişi inkâr eden bir kavimdir; ve ruhların bedenlere ebedî olarak intikal ettiğini iddia ederler. (Abdülkâhir el-Bağdâdî dedi: **التناسخ** söyleyenler sınıflardır: filozoflardan bir sınıf ve **السمنية**’den bir sınıf; bu iki sınıf İslâm’dan önce idi. Ve İslâm devletinde ortaya çıkan iki başka sınıf: birincisi **القدرية** cümlesinden, diğeri **الرافضة**’nin aşırıları cümlesindendir. Ve bu sapıklığı ilk söyleyen, **السبئية**’dir; **الرافضة**’den; Ali’nin, ilâhın ruhu onun içine hulûl ettiğinde ilâh olduğunu iddia etmeleri sebebiyle. Bunun tafsilini **الفرق بين الفرق**’te s. 270 - 276’da gözden geçir.)
