# نسغ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%BA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B3%D8%BA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نسغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%BA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نسغ

نسغه بسوط، كمنعه: نخسه، وكذلك بيد، أو رمح. وقال ابن فارس: نسغت دابتي لتثور.
 ونسغه بكلمة: مثل نزغه أي: طعن فيه.
 ونسغه بكذا: إذا رماه به.
 ونسغت الواشمة نسغا: غرزت في اليد الإبرة، وذلك أنها إذا وشمت يدها ضبرت عدة إبر فنسغت بها يدها، ثم أسفته النؤور فإذا برأ قلع قرفه عن سواد قد رصن.
 ونسغ في الأرض نسوغا: إذا ذهب فيها، قاله الأموي، وقد تقدم في العين.
 ونسغ اللبن بالماء: إذا مذقه، قاله ابن فارس.
 ونسغت أسنانه: استرخت أصولها، وقيل: نسغت ثنيته: إذا تحركت ورجعت كنسغت تنسيغا، نقله الصاغاني وقد تقدم في العين.
 ونسغ من إبله: أخذ منها شيئا سلا نقله ابن فارس.
 والمنسغة، كمكنسة: إضبارة من ذنب طائر، ونحوه، كريشة ينزغ كذا نص العباب، وفي اللسان ينسغ، أي: يغرز بها الخباز الخبز، وكذلك إذا كان من حديد، وقال ابن الأعرابي: المنسغة والمنزغة: البرك الذي يغرز به الخبز.
 والنسيغ، كأمير: العرق عن أبي عمرو.
 وقال ابن فارس: النسغ، بالضم: ماء يخرج من الشجرة إذا قطعت.
 قال الأصمعي: أنسغت الفسيلة إنساغا: إذا أخرجت قلبها وفي بعض النسخ: الفيلة، بدل الفسيلة وهو غلط.
 وأنسغت الشجرة: نبتت بعد ما قطعت، وكذلك الكرم، قاله الأصمعي: كنسغت تنسيغا.
 ونسغت النخلة تنسيغا: أخرجت سعفا فوق سعف، وقيل: أخرجت قلبها، ووقع في المحيط: ونسغ الرجل تنسيغا: إذا أخرج سعفا فوق سعف، ولعله تحريف من النساخ.
 وقال ابن الأعرابي: انتسغت الإبل بالعين والغين: إذا تفرقت في مراعيها وتباعدت،و قد مر قول الأخطل في العين، وقال المرار ابن سعيد:
  تنقلت الديار بها فحلـت                      بحزة حيث ينتسغ البعير وانتسغ البعير: ضرب بيده إلى كركرته من الذباب كذا في العباب، وقيل: ضرب موضع لسعة الذباب بخفه، كما في اللسان.
 ومما يستدرك عليه: نسغ الخبزة نسغا: غرزها.
 ونسغه تنسيغا، وأنسغه: طعنه.
 ورجل ناسغ من قوم نسغ: حاذق الطعن، قال رؤبة:

  إني على نسغ الرجال النسغ وانتسغ الرجل: تحرى.
 ونسغت ثنيتاه: خرجتا من الفم، عن ابن دريد، وكذلك بالعين.
 ونسغه الكلام: لقنه، لغة في الشين كما في اللسان.

### Türkçe

**نسغه** bir kamçı ile, **كمنعه**: onu dürttü; aynı şekilde bir el ile, yahut bir mızrak ile. İbn Fâris dedi: “Bineğimi **نسغت** ki şahlanıp ayaklansın.”

Ve **نسغه** bir söz ile: **نزغه** gibidir; yani: ona sapladı.

Ve **نسغه** onunla: onu onunla attığı zaman.

Ve dövmeci kadın **نسغا** olarak **نسغت**: ele iğneyi batırdı; bu, şudur: elini dövdüğü zaman birkaç iğneyi bir araya getirir de onunla elini **نسغت** eder; sonra onu **النؤور** ile (üzerine) sürer; iyileştiği vakit, kararmış bir siyahlığın üzerinden kabuğunu koparır.

Ve **نسغ** yerde **نسوغا**: onda gidip kaybolduğu zaman; bunu el-Ümevî söyledi; **العين** maddesinde geçmişti.

Ve **نسغ** sütü su ile: onu sulandırdığı zaman; bunu İbn Fâris söyledi.

Ve **نسغت** dişleri: kökleri gevşedi; ve denildi ki: **نسغت** onun **ثنيته**’si: hareket ettiği ve geri döndüğü zaman; **كنسغت تنسيغا**; bunu es-Sâğânî nakletti; **العين** maddesinde geçmişti.

Ve **نسغ** develerinden: onlardan bir şey aldı, çekip çıkardı; bunu İbn Fâris nakletti.

Ve **المنسغة**، **كمكنسة**: bir kuşun kuyruğundan ve benzerinden bir demet; **كريشة** gibi; onunla **ينزغ**; **العباب**’ın nassı böyledir. **اللسان**’da: **ينسغ**; yani: fırıncı onunla ekmeği deler; aynı şekilde demirden olduğu zaman da. İbnü’l-A‘râbî dedi: **المنسغة** ve **المنزغة**: ekmeğin onunla delindiği iğnedir.

Ve **النسيغ**، **كأمير**: damar; Ebû Amr’dan.

İbn Fâris dedi: **النسغ** (ötre ile): ağaç kesildiği zaman ondan çıkan sudur.

El-Asma‘î dedi: **أنسغت** fidanı **إنساغا**: özünü çıkardığı zaman. Bazı nüshalarda: **الفيلة**, **الفسيلة** yerine; o yanlıştır.

Ve **أنسغت** ağaç: kesildikten sonra bitti; aynı şekilde asma; bunu el-Asma‘î söyledi: **كنسغت تنسيغا**.

Ve **نسغت** hurma ağacı **تنسيغا**: yaprak üstüne yaprak çıkardı; ve denildi ki: özünü çıkardı. **المحيط**’ta: “Ve **نسغ** adam **تنسيغا**: yaprak üstüne yaprak çıkardığı zaman” (şeklinde) vaki olmuştur; muhtemelen müstensihlerden bir tahriftir.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **انتسغت** develer, **بالعين والغين**: otlaklarında dağılıp uzaklaştıkları zaman. El-Ahtal’ın **العين** maddesindeki sözü geçmişti. Ve el-Murâr b. Sa‘îd dedi:

تنقلت الديار بها فحلـت                      بحزة حيث ينتسغ البعير

Ve **انتسغ** deve: elini sinekten dolayı hörgücüne vurdu; **العباب**’da böyledir. Ve denildi ki: sinek ısırığının yerini tırnağıyla vurdu; **اللسان**’da olduğu gibi.

Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **نسغ** ekmek parçasını **نسغا**: onu deldi.

Ve **نسغه** **تنسيغا**, ve **أنسغه**: onu sapladı.

Ve bir adam, **ناسغ**; bir kavimden **نسغ**: saplamada mahir. Ru’be dedi:

إني على نسغ الرجال النسغ

Ve **انتسغ** adam: araştırdı.

Ve **نسغت** onun iki **ثنيتاه**’si: ağızdan çıktı; İbn Düreyd’den; aynı şekilde **بالعين**.

Ve **نسغه** söz: ona telkin etti; **اللسان**’da olduğu gibi **الشين**’de bir lugattır.
