# نسق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B3%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نسق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نسق

نسق الكلام نسقا: عطف بعضه على بعض، نقله الجوهري. وقال ابن دريد: النسق: نسق الشيء بعضه في إثر بعض. وقال الليث: النسق، كالعطف على الأول. وقال ابن سيده: والنحويون يسمون حروف العطف حروف النسق؛ لأن الشيء إذا عطفت عليه شيئا بعده جرى مجرى واحدا. وقال الجوهري: النسق، محركة: ما جاء من الكلام على نظام واحد. قال: والنسق من الثغور: المستوية يقال: ثغر نسق، ونسقها: انتظامها في النبتة، وحسن تركيبها. قال: والنسق من الخرز: المنظم، وأنشد لأبي زبيد الطائي:
  في وجه ريم وجيد زانه نسق                      يكاد يلهبه الياقوت إلهـابـا

  والنسق: كواكب الجوزاء عن ابن عباد. أو هي بضمتين عن ابن الأعرابي، قال: وهي التي يقال لها: الفرود بالفاء، وهي كواكب مصطفة خلف الثريا. وقال الليث: النسق من كل شيء: ما كان على طريقضة نظام واحد، عام في الأشياء كلها. قال ابن دريد. يقال: قام القوم نسقا. وغرست النخل نسقا. وكل شيء أتبع بعضه بعضا فهو نسق له. والنسقان: كوكبان يبتدئان من قرب الفكة، أحدهما يمان، والآخر شآم، عن ابن عباد. وأنسق الرجل: إذا تكلم سجعا عن ابن الأعرابي. وقال غيره: الكلام إذا كان مسجعا قيل له: نسق حسن. والتنسيق: التنظيم. يقال: نسقه نسقا، ونسقه تنسيقا، أي: نظمه على السواء. وناسق بينهما: تابع، ومنه حديث عمر رضي الله عنه: ناسقوا بين الحج والعمرة أي: تابعوا وواتروا، قاله شمر. ويقال: تناسقت الأشياء، وانتسقت، وتنسقت بعضها الى بعض، بمعنى واحد، وكل من الثلاثة أفعال مطاوعة لنسقه تنسيقا. ومما يستدرك عليه: در نسيق، ومنسوق، ونسق، أي: منسق، وهذا كلام متناسق. ويقولون لطوار الحبل إذا امتد مستويا: خذ على هذا النسق، أي: على هذا الطوار.

### Türkçe

**نسق** الكلام **نسقا**: onun bir kısmını bir kısmına atfetmektir; el-Cevherî onu nakletti. İbn Düreyd dedi: **النسق**: şeyin **نسق**’ı, onun bir kısmını bir kısmının peşi sıra (getirmek)tir. Leys dedi: **النسق**; birincisine atıf gibidir. İbn Sîde dedi: Nahivciler atıf harflerine **حروف النسق** adını verirler; çünkü bir şeye ondan sonra bir şeyi atfettiğin zaman, (ikisi) tek bir gidişat üzere cereyan eder. El-Cevherî dedi: **النسق** (harekeli): sözden tek bir düzen üzere gelen şeydir. Dedi: Sınır ağızlarından **النسق**: düz olanlardır; “**ثغر نسق**” denir; ve onun **نسقها**’sı: bitkideki intizamı ve terkibinin güzelliğidir. Dedi: Boncuktan **النسق**: dizilmiş/tertibli olandır. Ebû Zübeyd et-Tâî’ye ait olarak şu beyit okunmuştur:
  في وجه ريم وجيد زانه **نسق**                      يكاد يلهبه الياقوت إلهـابـا

Ve **النسق**: İbn Abbâd’a göre **كواكب الجوزاء**’dır. Yahut İbnü’l-A‘râbî’ye göre iki ötre ile (söylenir). Dedi: O, **الفَرود** diye adlandırılan şeydir (ف ile); o, Süreyyâ’nın arkasında saf saf dizilmiş yıldızlardır. Leys dedi: Her şeyden **النسق**: tek bir düzen yolu üzere olan şeydir; bütün şeylerde geneldir. İbn Düreyd dedi. “Kavim **نسقا** kalktı.” denir. “Hurma ağaçlarını **نسقا** diktim.” (denir). Her şey ki bir kısmını bir kısmına tâbi kılmıştır, o onun için **نسق**’tır. **النسقان**: İbn Abbâd’a göre, **الفكة**’ye yakın bir yerden başlayan iki yıldızdır; birisi Yemen tarafı, diğeri Şam tarafıdır. “Adam **أنسق** etti”: İbnü’l-A‘râbî’ye göre secili konuştuğu zaman (denir). Başkası dedi: Söz secili olduğu zaman ona “**نسق** حسن” denir. **التنسيق**: düzenleme/tertiplemedir. “Onu **نسقه نسقا**” ve “onu **نسقه تنسيقا**” denir; yani onu eşitlik üzere dizdi/tertib etti. “İkisi arasında **ناسق** etti”: tâbi oldu. Ondan, Ömer’in (Allah ondan razı olsun) hadisi: “Hac ile umre arasında **ناسقوا** edin”; yani tâbi olun ve peş peşe getirin; bunu Şemmer söylemiştir. “Eşyalar **تناسقت**”, “**انتسقت**” ve “bir kısmı bir kısmına **تنسقت**” denir; tek bir mânâdadır; bu üç fiilin her biri “onu **نسقه تنسيقا**”ya mutâvaattır. Üzerine istidrâk edilenlerdendir: **در نسيق** ve **منسوق** ve **نسق**; yani: **منسق**; ve “Bu, **كلام متناسق**tır.” Ve ip bükümlerine, düz olarak uzadığı zaman derler ki: “Bu **النسق** üzere al”; yani: bu büküm üzere.
