# نشأ — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%A3/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B4%D8%A3/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نشأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%A3.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: نشأ

نَشَأَ
1 نَشَأَ ذ , aor. نَشَاَ ; and نَشُؤَ, aor. نَشُاَ ; inf. n. نَشْءٌ and نُشُوْءٌ and نَشَآءٌ and نَشْأَةٌ and نَشَآءَةٌ; He lived; (K;) and (accord. to Sh) he rose, or became elevated, or high. (TA.) ― -b2- [It rose.] ― -b3- النَّشْأَةُ الأُخْرَى, or النَّشَآءَةُ, [Kur, liii. 48,] The resurrection: [lit., the other life]. (TA.) ― -b4- النَّشْأَةُ الآخِرَةُ, or النَّشَآءَةُ, [Kur, xxix. 19, the same: lit., the latter life]. (TA.) [See also نَشْأَةٌ below.] ― -b5- نَشَأَ, (S, K,) inf. n. نَشْءٌ and نَشَآءٌ (TA) and نُشُوْءٌ; (S;) He grew up, (K,) and became a youth, or young man. (S, K.) [See نَاشِئٌ.] ― -b6- نَشَأْتُ فِى بَنِى فُلَانٍ, (S,) and مَنْشَئِى فى بنى فلان, (TA.) I grew up, and became a young man, among the sons of such a one. (S, TA.) ― -b7- نَشَأَ, (S, K,) inf. n. نَشْءٌ and نُشُوْءٌ, (TA,) It (a cloud) rose, (S, K,) and appeared: said of its first begin- ning. (TA.) ― -b8- نَشَأَ He arose. (TA.) ― -b9- [It became produced; it originated; عَنْ from another thing. See 4.] ― -b10- It happened, occurred, or came to pass. (TA.) ― -b11- نَشَأَ لَهُ رَأْىٌ [An opinion occurred to him, or arose in his mind]. (S, K, art. بدو.)

نُشِّئَ
2 نُشِّئَ ذ and ↓ أُنْشِئَ are syn., (S, K,) [signifying He was reared, made to grow, or grow up, and to become a young man.] See 4.

انشأ
4 انشأ ذ He (i. e. God) raised the clouds. (S, K.) ― -b2- انشأ عَلَمًا He set up a beacon, or sign of the way, in a desert or highway: (TA:) and so عَلَمًا ↓ استنشأ He set up a beacon, or sign of the way. (A.) ― -b3- انشأهُ, inf. n. اِنْشَآءٌ, He (i. e. God) caused him to attain the age of manhood, or nearly that age. (TA.) See 2. ― -b4- انشأ and ↓ نشأ [so TA: app. نشّأ:] He (i. e. God) created; produced; originated. (S.) انشأ اللّٰهُ الخَلْقَ God originated the creation. (TA.) ― -b5- أَنْشَأْتُهُ I originated it; brought it into being or existence; made it, or produced it, for the first time, it not having been before. (Msb.) ― -b6- انشأ He founded or began to build, a house [&c.]. (K.) ― -b7- He framed or constructed, a proverb, or phrase. (TA.) ― -b8- He composed language [such as an ode or the like]. (TA.) ― -b9- He recited poetry, or a خُطْبَة, well. (IAar.) ― -b10- He forged a tradition, (S, K,) and attributed it [to the Prophet]. (Lth) ― -b11- انشأ, followed by an aor., He began (S, K) to relate, (K,) or say, (TA,) or do. (S.) -A2- انشأ مِنْهُ He went forth from it. (K.) Ex. مِنْ أَيْنَ أَنْشَأْتَ, Whence hast thou come forth? (TA.) -A3- انشأت النَّاقَةُ The she-camel conceived: (K:) of the dial. of Hudheyl. (TA.) -A4- انشأ عَلَيْهِ He came to, advanced to, or approached him or it. (TA.)

تنشّأ لِحَاجَتِهِ
5 تنشّأ لِحَاجَتِهِ ذ He rose and went to accomplish his affair, or business. (AA, K.) ― -b2- تنشّأ عَادِيًا He arose and went running to accomplish his affair. (AA.)

10 اِسْتَنْشَاَ see 4. -A2- يَسْتَنْشِئُ الرِّيحَ He scents the wind: said of a wolf: (ISk, S:) and استنشأ الأَخْبَارَ He sought, or searched after, news: (K, TA:) in both instances, with and without ء; (S, * L;) being derived from نَشِيتُ الرِّيحَ (S, L) and رَجُلٌ نَشْيَانُ لِلْخَبَرِ: [see also مُسْتَنْشِئَة.] (L.) -A3- اِسْتَنْشَأْتُهُ قَصِيدَةً [I requested him to compose, or, perhaps, to recite an ode, or the like]. (A.)

نَشْءٌ
نَشْءٌ ذ and ↓ نَشِىْءٌ Risen clouds: (K:) or the first that rises of them: (S, K:) or their first appearance: (ex. لِهٰذَا السَّحَابِ نَشْءٌ حَسَنٌ These clouds have a good first appearance:) or clouds when they appear like a piece of drapery (مُلَآءَة) spread out. (TA.) ― -b2- نَشْءٌ The exhalation, or odour, of wine. (IAar.) [See 10.] ― -b3- See نَاشِئٌ. ― -b4- Also, The young ones of camels: (Kr, K:) pl. [or rather quasi-pl. n.] نَشَأٌ. (K.)

نَشْأَةٌ
نَشْأَةٌ ذ and ↓ نَشَآءَةٌ A creation; an original production. (Aboo-'Amr Ibn-El-'Ala, S) [See also 1.] ― -b2- See نَشِيْئَةٌ.

نَشَآءَةٌ
نَشَآءَةٌ ذ : see what precedes.

نَشِىْءٌ
نَشِىْءٌ ذ : see نَشْءٌ.

نَشِيْئَةٌ
نَشِيْئَةٌ ذ The first part that is made of a tank, or cistern. (ISk, S, K.) ― -b2- بَادِى النّشيْئة A tank, or cistern, of which the water is dried up, and the bottom apparent. (S.) ― -b3- Also, نشيئة The stone that is placed in the bottom of a tank, or cistern. (A'Obeyd, S, K.) ― -b4- The earth that is behind the نَصَائِب, (K,) which are the stones that are set up around the tank, the interstices between which stones are filled up with kneaded clay: (TA:) or it is said to signify what is constructed round the tank; also called أَعْضَادٌ. (TA.) ― -b5- نشيئةُ البِئْرِ The earth that is taken forth from the well. (TA.) ― -b6- نَشِيْئَةٌ What is fresh and green of the plant which is called, when dry, طَرِيفَةٌ. (K, * TA.) ― -b7- And (which is nearly as above, L,) The plants نَصِىّ and صِلِّيَان: (L, K:) or accord. to AHn, the plant called تَفِرَة, when it has become a little thick, and high, and is yet fresh and green: (TA:) or, (as he says on another occasion, TA,) what has sprung, or sprouted up, of any plant, and not yet become thick; as also ↓ نَشْأَةٌ. (K.) See نَاشِئٌ, at the end.

نَاشِئٌ
نَاشِئٌ ذ A young person past the age of puberty: (TA:) or a boy or girl past the age of childhood: (S, K:) or a comely young man: (IAar:) or a youth who has attained the stature of a man: (AHeyth:) a girl, as well as a boy, is called thus; (TA;) and they also say, جَارِيَةٌ نَاشِئَةٌ. (AA.) Pl. نَشْءٌ and نَشَأٌ (S, K [or these two are rather quasi-pl. ns.,] or the ↓ former is an inf. n. used as an epithet, Aboo-Moosa,) and نَاشِئُونَ (AHeyth) and نَواشِئُ: (TA:) or the last is a pl. of ناشئ as applied to a girl. (MF.) Lth says that ↓ نَشْءٌ signifies Young people; or youths; and is used in the sing. also: ex. هُوَ نَشْءُ سَوْءٍ He is a bad youth: and he says that he had never heard ناشئ used as an epithet for a girl. Fr says that the ء of the pl. نَشْءٌ is sometimes suppressed, and they say, in the nom. نَشُو صدْقٍ [Excellent youths]; acc., نَشَا صدق; gen. نَشِى صدق. (TA.) ― -b2- نَاشِئٌ Clouds not completely collected together. Hence, it is said, is derived the expression نَشَأَ الصَّبِىُّ; which is therefore tropical. (TA.) ― -b3- نَاشِئٌ Whatever happens (and, perhaps, appears TA,) in the night: pl. نَاشِئَةٌ; (K;) a strange form of pl. of a word of the measure قَاعِلٌ: (M, F:) or نَاشِئَةٌ [see Kur, lxxiii. 6,] is an inf. n. (K) in the sense of قِيَامٌ: (TA:) AM says, that ناشئةُ اللَّيْلِ signifies قيام الليل the rising in the night: (TA:) or ناشئة signifies the first part of the night, and of the day: or the first of the hours of the night: (S, K:) or a pious act of the night; i. e., performed in the night: (S:) or every hour of the night in which one rises: (K:) or every hour of the night: (Zj:) or a rising after a sleeping, (K,) in the first part of the night; (TA;) as also ↓ نَشِيْئَةٌ. (K.)

مَنْشَأٌ
[ مَنْشَأٌ ذ The place of origination of anything, properly and tropically; its source.]

مُنْشَأٌ
مُنْشَأٌ ذ and ↓ مُسْتَنْشَأٌ A beacon, or sign of the way, raised and pointed. (K.) [See the verbs.] ― -b2- Also, the former, An elevated hill. ― -b3- الجَوَارِى المسْشَآتُ [Kur, lv. 24,] The ships with elevated sails: (Mujلhid, S, K:) or, accord. to one reading, ↓ المُنْشِئَاتُ, The ships elevating their sails: (TA:) or, advancing and retiring; or coming and going: (Fr:) or, commencing their courses. (TA.)

نَاقَةٌ مُنْشِئٌ
نَاقَةٌ مُنْشِئٌ ذ A she-camel that has conceived: (K:) of the dial. of Hudheyl. (TA.) ― -b2- See مُنْشَأٌ.

مُسْتَنْشَأٌ
مُسْتَنْشَأٌ ذ : see مُنْشَأٌ.

مُسْتَنْشِئَةٌ
مُسْتَنْشِئَةٌ ذ , (K,) also without ء, (TA,) A female diviner: (K:) so called because she seeks, or searches after, news: see the verb: or from انشأ “ he originated: ” (TA:) or مُسْتَنْشِئَةُ, without tenween, is the proper name of a certain female diviner, (T,) one of the Muwelledehs (مُوَلَّدَات) of Kureysh, in the time of Mohammad. (TA.)

### Türkçe

**نَشَأَ**
1 **نَشَأَ** ذ , muzâri‘ı **نَشَاَ** ; ve **نَشُؤَ**, muzâri‘ı **نَشُاَ** ; mastar ismi **نَشْءٌ** ve **نُشُوْءٌ** ve **نَشَآءٌ** ve **نَشْأَةٌ** ve **نَشَآءَةٌ**; Yaşadı; (K;) ve (Ş’ye göre) yükseldi, yahut yüce oldu, yahut yüksek oldu. (TA.) ― -b2- [Yükseldi.] ― -b3- **النَّشْأَةُ الأُخْرَى**, yahut **النَّشَآءَةُ**, [Kur, liii. 48,] Diriliş: [lafzen, öteki hayat]. (TA.) ― -b4- **النَّشْأَةُ الآخِرَةُ**, yahut **النَّشَآءَةُ**, [Kur, xxix. 19, aynı: lafzen, sonraki hayat]. (TA.) [Aşağıda **نَشْأَةٌ**’ye de bak.] ― -b5- **نَشَأَ**, (S, K,) mastar ismi **نَشْءٌ** ve **نَشَآءٌ** (TA) ve **نُشُوْءٌ**; (S;) Büyüdü, (K,) ve delikanlı oldu, yahut genç adam oldu. (S, K.) [**نَاشِئٌ**’e bak.] ― -b6- **نَشَأْتُ فِى بَنِى فُلَانٍ**, (S,) ve **مَنْشَئِى فى بنى فلان**, (TA.) Filânın oğulları arasında büyüdüm ve genç adam oldum. (S, TA.) ― -b7- **نَشَأَ**, (S, K,) mastar ismi **نَشْءٌ** ve **نُشُوْءٌ**, (TA,) O (bir bulut) yükseldi, (S, K,) ve göründü: onun ilk başlangıcı hakkında söylenir. (TA.) ― -b8- **نَشَأَ** Ayağa kalktı. (TA.) ― -b9- [Üretilmiş oldu; ortaya çıktı; başka bir şeyden **عَنْ**. 4’e bak.] ― -b10- Oldu, vuku buldu, yahut meydana geldi. (TA.) ― -b11- **نَشَأَ لَهُ رَأْىٌ** [Bir görüş ona vâki oldu, yahut zihninde doğdu]. (S, K, md. **بدو**.)

**نُشِّئَ**
2 **نُشِّئَ** ذ ve ↓ **أُنْشِئَ** eşanlamlıdır, (S, K,) [“Terbiye edildi, büyütüldü, büyüyüp genç adam oldu” mânâsında.] 4’e bak.

**انشأ**
4 **انشأ** ذ O (yani Allah) bulutları yükseltti. (S, K.) ― -b2- **انشأ عَلَمًا** Bir çöl yahut ana yol içinde bir işaret direği, yahut yol alâmeti dikti: (TA:) ve böylece **عَلَمًا** ↓ **استنشأ** Bir işaret direği, yahut yol alâmeti dikti. (A.) ― -b3- **انشأهُ**, mastar ismi **اِنْشَآءٌ**, O (yani Allah) onu erkeklik çağına, yahut o çağa yakın bir yaşa eriştirdi. (TA.) 2’ye bak. ― -b4- **انشأ** ve ↓ **نشأ** [TA’da böyle: görünüşe göre **نشّأ**:] O (yani Allah) yarattı; üretti; ortaya çıkardı. (S.) **انشأ اللّٰهُ الخَلْقَ** Allah yaratılışı ortaya çıkardı. (TA.) ― -b5- **أَنْشَأْتُهُ** Onu ortaya çıkardım; onu varlığa yahut mevcudiyete getirdim; onu yaptım, yahut ürettim, ilk defa, daha önce yok iken. (Msb.) ― -b6- **انشأ** Bir evi [vb.] kurdu yahut yapmaya başladı. (K.) ― -b7- Bir mesel, yahut ibare tertip etti yahut kurdu. (TA.) ― -b8- Bir söz (bir kaside yahut benzeri gibi) telif etti. (TA.) ― -b9- Şiiri, yahut bir **خُطْبَة**’yi güzelce okudu. (IAar.) ― -b10- Bir rivayeti uydurdu, (S, K,) ve onu [Peygamber’e] isnat etti. (Lth) ― -b11- **انشأ**, ardından bir muzâri‘ gelerek, Başladı (S, K) anlatmaya, (K,) yahut söylemeye, (TA,) yahut yapmaya. (S.) -A2- **انشأ مِنْهُ** Ondan çıktı. (K.) Ör. **مِنْ أَيْنَ أَنْشَأْتَ**, Nereden çıktın? (TA.) -A3- **انشأت النَّاقَةُ** Dişi deve gebe kaldı: (K:) Hüzeyl lehçesindendir. (TA.) -A4- **انشأ عَلَيْهِ** Ona yahut ona doğru geldi, ilerledi, yahut yaklaştı. (TA.)

**تنشّأ لِحَاجَتِهِ**
5 **تنشّأ لِحَاجَتِهِ** ذ Ayağa kalktı ve işini yahut meşgalesini yerine getirmeye gitti. (AA, K.) ― -b2- **تنشّأ عَادِيًا** Ayağa kalktı ve işini yerine getirmeye koşarak gitti. (AA.)

10 **اِسْتَنْشَاَ** 4’e bak. -A2- **يَسْتَنْشِئُ الرِّيحَ** Rüzgârı koklar: kurd hakkında söylenir: (ISk, S:) ve **استنشأ الأَخْبَارَ** Haberleri aradı yahut araştırdı: (K, TA:) her iki durumda da, ء ile ve ء’siz; (S, * L;) **نَشِيتُ الرِّيحَ** (S, L) ve **رَجُلٌ نَشْيَانُ لِلْخَبَرِ**’den türetilmiş olarak: [**مُسْتَنْشِئَة**’ye de bak.] (L.) -A3- **اِسْتَنْشَأْتُهُ قَصِيدَةً** [Ondan bir kaside yahut benzerini telif etmesini, yahut belki okumasını istedim]. (A.)

**نَشْءٌ**
**نَشْءٌ** ذ ve ↓ **نَشِىْءٌ** Yükselmiş bulutlar: (K:) yahut onlardan yükselenin ilki: (S, K:) yahut onların ilk görünüşü: (ör. **لِهٰذَا السَّحَابِ نَشْءٌ حَسَنٌ** Bu bulutların güzel bir ilk görünüşü vardır:) yahut bir parça örtü (**مُلَآءَة**) yayılmış gibi göründüklerinde bulutlar. (TA.) ― -b2- **نَشْءٌ** Şarabın buharı, yahut kokusu. (IAar.) [10’a bak.] ― -b3- **نَاشِئٌ**’e bak. ― -b4- Ayrıca, Develerin yavruları: (Kr, K:) çoğulu [daha doğrusu çoğul benzeri isim] **نَشَأٌ**. (K.)

**نَشْأَةٌ**
**نَشْأَةٌ** ذ ve ↓ **نَشَآءَةٌ** Bir yaratma; ilk defa üretme. (Aboo-’Amr Ibn-El-’Ala, S) [1’e de bak.] ― -b2- **نَشِيْئَةٌ**’ye bak.

**نَشَآءَةٌ**
**نَشَآءَةٌ** ذ : bir öncekinin açıklamasına bak.

**نَشِىْءٌ**
**نَشِىْءٌ** ذ : **نَشْءٌ**’e bak.

**نَشِيْئَةٌ**
**نَشِيْئَةٌ** ذ Bir havuzun yahut sarnıcın yapılan ilk kısmı. (ISk, S, K.) ― -b2- **بَادِى النّشيْئة** Suyu kurumuş ve dibi görünür olmuş bir havuz yahut sarnıç. (S.) ― -b3- Ayrıca, **نشيئة** Havuzun yahut sarnıcın dibine konulan taş. (A’Obeyd, S, K.) ― -b4- **نَصَائِب**’in arkasındaki toprak; (K,) ki bunlar havuzun etrafına dikilen taşlardır; bu taşlar arasındaki boşluklar yoğrulmuş çamurla doldurulur: (TA:) yahut havuzun etrafında inşa edilen şeyi ifade ettiği söylenir; ayrıca **أَعْضَادٌ** da denir. (TA.) ― -b5- **نشيئةُ البِئْرِ** Kuyudan çıkarılan toprak. (TA.) ― -b6- **نَشِيْئَةٌ** Kuruyunca **طَرِيفَةٌ** denilen bitkinin taze ve yeşil olanı. (K, * TA.) ― -b7- Ve (yukarıdakine yakın olarak, L,) **نَصِىّ** ve **صِلِّيَان** bitkileri: (L, K:) yahut AHn’a göre, **تَفِرَة** denilen bitki, biraz kalınlaşıp yükseldiğinde ve hâlâ taze ve yeşil iken: (TA:) yahut, (başka bir seferde söylediği üzere, TA,) herhangi bir bitkiden filizlenip çıkmış olup henüz kalınlaşmamış olan; bunun gibi ↓ **نَشْأَةٌ** de. (K.) Sonunda **نَاشِئٌ**’e bak.

**نَاشِئٌ**
**نَاشِئٌ** ذ Buluğ yaşını geçmiş genç kişi: (TA:) yahut çocukluk yaşını geçmiş erkek çocuk yahut kız: (S, K:) yahut yakışıklı genç adam: (IAar:) yahut bir erkeğin boyuna erişmiş delikanlı: (AHeyth:) kız da erkek çocuk gibi böyle adlandırılır; (TA;) ve ayrıca **جَارِيَةٌ نَاشِئَةٌ** derler. (AA.) Çoğulu **نَشْءٌ** ve **نَشَأٌ** (S, K [yahut bu ikisi daha ziyade çoğul benzeri isimlerdir,] yahut ↓ birincisi sıfat olarak kullanılan bir mastar ismidir, Aboo-Moosa,) ve **نَاشِئُونَ** (AHeyth) ve **نَواشِئُ**: (TA:) yahut sonuncusu, kıza uygulanmış **ناشئ**’in çoğuludur. (MF.) Lth der ki ↓ **نَشْءٌ** “gençler; delikanlılar” demektir; tekil olarak da kullanılır: ör. **هُوَ نَشْءُ سَوْءٍ** O kötü bir delikanlıdır: ve der ki, kız için sıfat olarak **ناشئ** kullanıldığını hiç işitmemiştir. Fr der ki, çoğul **نَشْءٌ**’ün ء’si bazen düşürülür ve merfûda **نَشُو صدْقٍ** [seçkin gençler]; mansûbda, **نَشَا صدق**; mecrûrda **نَشِى صدق** derler. (TA.) ― -b2- **نَاشِئٌ** Tam olarak toplanmamış bulutlar. Bundan dolayı, **نَشَأَ الصَّبِىُّ** ifadesinin türetildiği söylenir; bu sebeple mecazîdir. (TA.) ― -b3- **نَاشِئٌ** Gecede meydana gelen (ve belki görünen, TA) her şey: çoğulu **نَاشِئَةٌ**; (K;) vezni **قَاعِلٌ** olan bir kelimenin garip bir çoğul şeklidir: (M, F:) yahut **نَاشِئَةٌ** [Kur, lxxiii. 6’ya bak] **قِيَامٌ** mânâsında bir mastar ismidir: (K) (TA:) AM der ki, **ناشئةُ اللَّيْلِ** “gece kıyamı” demektir, gecede kalkış: (TA:) yahut **ناشئة** gecenin ve gündüzün ilk kısmı demektir: yahut gecenin saatlerinin ilki: (S, K:) yahut gecenin salih ameli; yani gecede yapılan: (S:) yahut kişinin kalktığı gecenin her saati: (K:) yahut gecenin her saati: (Zj:) yahut uykudan sonra bir kalkış, (K,) gecenin ilk kısmında; (TA;) bunun gibi ↓ **نَشِيْئَةٌ** de. (K.)

**مَنْشَأٌ**
[ **مَنْشَأٌ** ذ Herhangi bir şeyin, hakikî ve mecazî olarak, ortaya çıkış yeri; onun kaynağı.]

**مُنْشَأٌ**
**مُنْشَأٌ** ذ ve ↓ **مُسْتَنْشَأٌ** Dikilmiş ve işaret edilmiş bir işaret direği, yahut yol alâmeti. (K.) [Fiillere bak.] ― -b2- Ayrıca, birincisi, Yüksek bir tepe. ― -b3- **الجَوَارِى المسْشَآتُ** [Kur, lv. 24,] Yelkenleri yükseltilmiş gemiler: (Mujâhid, S, K:) yahut bir kıraate göre, ↓ **المُنْشِئَاتُ**, Yelkenlerini yükselten gemiler: (TA:) yahut ileri gidip geri dönen; yahut gelip giden: (Fr:) yahut seyrine başlayanlar. (TA.)

**نَاقَةٌ مُنْشِئٌ**
**نَاقَةٌ مُنْشِئٌ** ذ Gebe kalmış dişi deve: (K:) Hüzeyl lehçesindendir. (TA.) ― -b2- **مُنْشَأٌ**’e bak.

**مُسْتَنْشَأٌ**
**مُسْتَنْشَأٌ** ذ : **مُنْشَأٌ**’e bak.

**مُسْتَنْشِئَةٌ**
**مُسْتَنْشِئَةٌ** ذ , (K,) ayrıca ء’siz de, (TA,) Kadın kâhin: (K:) haber aradığı yahut araştırdığı için böyle adlandırılmıştır: fiile bak: yahut **انشأ** “ortaya çıkardı”dan: (TA:) yahut **مُسْتَنْشِئَةُ**, tenvinsiz olarak, Muhammed zamanında Kureyş’in müvelledelerinden (**مُوَلَّدَات**) olan belli bir kadın kâhinin özel adıdır. (TA.)
