# نشب (ن-ش-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B4%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - ش - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

النَشَبُ: المال والعقار. ونَشِبَ الشيء في الشيء بالكسر نُشوباً، أي علقَ فيه. وأنْشَبْتُهُ أنا فيه، أي أعلقتُهُ، فاْتَشَبَ. وأنْشَبَ الصائِدُ: أعلَقَ. ويقال: نَشِبَتِ الحربُ بينهم. وقد ناشَبَهُ الحربَ، أي نابذَه. والنُشَّابُ: السهامُ، الواحدة نُشَّابَةٌ. والناشِب: صاحب النشَّابِ؛ وقوم ناشِبة. ومنه سمِّي الرجل ناشِباً.

##### Türkçe

**النَشَبُ**: mal ve gayrimenkul. Ve **نَشِبَ** şey şeyin içinde, kesre ile, **نُشوباً** (olarak); yani onda asılı kaldı/takıldı. Ve ben onu onda **أنْشَبْتُهُ**; yani onu (orada) astım/takıverdim; böylece **فاْتَشَبَ**. Ve **أنْشَبَ** avcı: (bir şeyi) astı/takıverdi. Ve denilir: **نَشِبَتِ الحربُ** aralarında savaş (tutuştu). Ve gerçekten ona savaşı **ناشَبَهُ**; yani ona karşı savaşa girişti. Ve **النُشَّابُ**: oklar; teki **نُشَّابَةٌ**dur. Ve **الناشِب**: **النشَّابِ** sahibi; ve **قوم ناشِبة**. Ondan dolayı adama **ناشِباً** adı verildi.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ش ن ب
شنب ، نشب ، نبش ، بنش ، شبن .
شبن : الشابِنُ والشَّابِلُ : الغلام الثّار الناعم ، وقد شَبَنَ وشَبَلَ .
شنب : شمر : قال ابن شميل : الشَّنَب في الأسنان أن تراها بيضاء مُسْتَشْرِبة شيئاً من سواد ، كما ترى الشيء من السَّوَادِ في البُرُد . وقال بعضهم يصف الأسنان :
مُنَصَّبُها حَمْشٌ أَحَمُّ يَزِينُه
عوارضُ فيها شُنْبَةٌ وغُروب
والغروب : ماء الأسنان ، والظَّلَمُ : بياضها كان يعلوه سواد .
قال الليث : الشَّنَبُ : ماءٌ ورِقَّةٌ تجري على الثَّغْر .
عَمْرو ، عن أبيه : المشانِبُ : الأفواه الطّيبة .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : المِشْنَبُ : الغلامُ الحَدث المحزَّزُ الأسنان المُؤَشَّرُها فَتَاءً وحَدَاثَةً .
وقال أبو العباس : اخْتَلَفَوا في الشَّنَب ، فقالت طائفة : هو تَحْرِيزُ أطراف الأسنان ، وقيل : هو صفاؤُها ونقَاؤُها ، وقيل هو
تَفْلِيجُهَا ، وقيل : طِيبُ نَكْهتِها .
وقال الأصمعيّ : الشَّنَبُ : البَرْدُ والعذُوبَةُ في الفم .
وقال الليث : رُمَّانَةٌ شنْبَاء ، وهي المَلِيسَةُ ، وليس فيها حَبّ ، وإنما هو ماءٌ في قِشْرٍ على خِلْقَة الحَبّ من غير عَجَم .
نشب : عمرو ، عن أبيه : المنَاشِبُ : بُسْرُ الخَشْوِ .
وقال ابن الأعرابيّ : المِنْشَبُ : الخَشُوُ ، أَتَوْنَا بخِشْوِ مِنْشَبٍ يَأْخُذُ بالحلْقِ .
وقال الليث : النَّشَبُ : المالُ الأصيلُ .
أبو عبيد : من أسماءِ المال عندهم النَّشَب .
يقال : فلان ذو نشبٍ ، وفلان ماله نَشب .
وقال الليث : نَشِبَ الشَّيءُ في الشيء نَشَباً ، كما يَنْشَبُ الصَّيد في الْحِبالة . وأَنشبَ البازِيّ مخالبه في الأَخِيذة ، ونَشِبَ فلان مَنشِبَ سوء ، إذا وقع فيما لا مَخْلَصَ له منه ، وأنشد لأبي ذؤيب :
وإذا المِنيّةُ أَنشبَتْ أَظفارَهَا
أَلْفَيْتَ كلَّ تميمةٍ لا تَنْفَعُ
والنُّشَّابُ : جمع النُّشَّابة ، والنَّاشِبَةُ : قومٌ يرمون بالنُّشَّابِ ، والنَّشَّاب : مُتَّخِذه ، وأُشْبَة ونُشْبَة : من أسماء الذِّئبِ .
وقال غيره : انتشبَ فلان طعاماً ، أي جمعه ، واتخذ منه نَشَباً ، وانتشبَ حطباً : جَمَعه .
قال الكميت :
وأَنْفَدَ النَّمْلُ بالصَّرَائِم ما
جَمَّعَ والحاطِبُونَ ما انتَشَبُوا
أبو عبيد ، عن أبي زيد : أَنْشَبَتِ الرّيحُ ، وأَسْنَفَت ، وأَعَجَّتْ ، كلُّ هذا في شِدَّتِها وسَوْفِها التُّرَاب .
نبش : قال الليث : النَّبْشُ : نبشكَ عن الميّت ، وعن كلِّ دفين ، وأَنابيشُ العُنْصُل : أُصُوله تحت الأرض ، واحدها أُنْبُوشة ، وأنشد :
بأَرْجائِهِ القُصْوَى أَنابيشُ عُنْصُلِ
بنش : قال اللحياني : بنَّشَ : قَعَدَ .

##### Türkçe

ش ن ب
**شنب** , **نشب** , **نبش** , **بنش** , **شبن** .

**شبن** : **الشابِنُ** ve **الشَّابِلُ** : yumuşak, azgın delikanlı; ve **شَبَنَ** ve **شَبَلَ** olmuştur.

**شنب** : **شمر** : İbn Şümeyl dedi: dişlerde **الشَّنَب**; onları beyaz görmendir, siyahlıktan bir şey içmiş gibi; tıpkı **البُرُد** içinde siyahlıktan bir şeyi gördüğün gibi. Ve bazısı dişleri vasfederek dedi:
مُنَصَّبُها حَمْشٌ أَحَمُّ يَزِينُه
عوارضُ فيها شُنْبَةٌ وغُروب

Ve **الغروب**: dişlerin suyu; ve **الظَّلَمُ**: onların beyazlığı idi, üzerine bir siyahlık olurdu.

Leys dedi: **الشَّنَبُ**: **الثَّغْر** üzerinde akan bir su ve bir inceliktir.

Amr, babasından: **المشانِبُ**: hoş ağızlar.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **المِشْنَبُ**: dişleri çentikli, onları gençlik ve yenilikle işaretlenmiş genç oğlan.

Ebû’l-Abbâs dedi: **الشَّنَب** hakkında ihtilaf ettiler; bir taife dedi: o, dişlerin uçlarının çentiklenmesidir; ve denildi: o, onların saflığı ve temizlikleridir; ve denildi: o,
onların aralanmasıdır; ve denildi: onun kokusunun hoşluğudur.

Asma‘î dedi: **الشَّنَبُ**: ağızda serinlik ve tatlılıktır.

Leys dedi: **رُمَّانَةٌ شنْبَاء**; ve o, **المَلِيسَةُ**’dir; onda tane yoktur; ancak o, kabuk içinde bir sudur; tanenin yaratılışı üzere, çekirdeksiz.

**نشب** : Amr, babasından: **المنَاشِبُ**: **الخَشْوِ**’nun **بُسْرُ**’udur.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **المِنْشَبُ**: **الخَشُوُ**; bize boğazı tutan **مِنْشَبٍ** **خِشْوِ** getirdiler.

Leys dedi: **النَّشَبُ**: köklü maldır.

Ebû Ubeyd: onların yanında malın adlarından **النَّشَب**.

Denir: falan **نشبٍ** sahibidir; ve falanın malı **نَشب**’dir.

Leys dedi: **نَشِبَ** şey, şeyin içinde **نَشَباً**; tıpkı avın **الْحِبالة** içinde takılıp kalması gibi. Ve **أَنشبَ** doğan, pençelerini **الأَخِيذة**’ye; ve falan **مَنشِبَ سوء**’a **نَشِبَ**, yani kendisi için ondan kurtuluş olmayan şeye düştüğünde. Ve Ebû Züeyb’e ait olarak inşad etti:
وإذا المِنيّةُ أَنشبَتْ أَظفارَهَا
أَلْفَيْتَ كلَّ تميمةٍ لا تَنْفَعُ

Ve **النُّشَّابُ**: **النُّشَّابة**’nin cem‘i; ve **النَّاشِبَةُ**: **النُّشَّابِ** ile atan bir kavim; ve **النَّشَّاب**: onu edinen (yapan); ve **أُشْبَة** ve **نُشْبَة**: kurdun adlarındandır.

Başkası dedi: falan **طعاماً** **انتشبَ**, yani onu topladı ve ondan **نَشَباً** edindi; ve **حطباً** **انتشبَ**: onu topladı.

Kümeyt dedi:
وأَنْفَدَ النَّمْلُ بالصَّرَائِم ما
جَمَّعَ والحاطِبُونَ ما انتَشَبُوا

Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: rüzgâr **أَنْشَبَتِ** ve **أَسْنَفَت** ve **أَعَجَّتْ**; bütün bunlar onun şiddetinde ve toprağı süpürmesindedir.

**نبش** : Leys dedi: **النَّبْشُ**: ölüyü ve her gömülüyü kazıp çıkarman; ve **أَنابيشُ العُنْصُل**: yerin altında onun kökleridir; tekili **أُنْبُوشة**; ve inşad etti:
بأَرْجائِهِ القُصْوَى أَنابيشُ عُنْصُلِ

**بنش** : Lihyânî dedi: **بنَّشَ**: oturdu.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن ش ب
نشب العظم في الحلق والصيد في الحبالة ومخالب الجارح في الأخيذة وتنشّب‏.‏
وأنشب فيه مخالبه‏.‏
ورماه بنشّابة وتراموا بالنّشّاب والنشاشيب‏.‏
ومعهم ناشبة‏:‏ رماة بالنشّاب‏.‏
وبرد لكلّ حال قد لبست أثوباً رياطه واليمنة المنشّبا وقال كثير‏:‏ هضيم الحشا رود المطا بختريّة جميل عليها الأتحميّ المنشّب وله نشبٌ‏:‏ مال أصيل‏.‏
وتقول‏:‏ لكم نسب وما لكم نشب ما أنتم إلا خشب‏.‏
ومن المجاز‏:‏ نشب الشرّ والحرب بينهم نشوباً‏.‏
وناشب عدوّه مناشبةً‏.‏
وما نشبت أقول ذاك نحو‏:‏ ما علقت بمعنى‏:‏ ما زلت‏.‏
وما نشب أن قال كذا ولم ينشب أن قال بمعنى‏:‏ ما لبث‏.‏
ونشب فلان منشب سوء إذا وقع موقعاً لا يتخلّص منه‏.‏
وسمعت الأمير الشريف‏:‏ قد نشبت رجل حيضيٍّ منشب ورجل نشبة إذا نشب في أمرٍ لم يكد ينحلّ عنه وإن كان غيّاً‏.‏
وتنشّب في قلبي حبها‏.‏
قال عمر بن أبي ربيعة‏:‏ فأرى القلب قد تنشب فيه حبٌّ هند فما يطيق نزوعاً ن
ش ج نشج الباكي نشيجاً وهو الغصص بالبكاء وتردّده في الصدر‏.‏
ومن المجاز‏:‏ سمعت نشيج الطعنة‏:‏ عند خروج الدم ونشيج القدر والزّقّ‏:‏ عند الغليان ونشيج الحمار‏:‏ عند شحيجة‏.‏

##### Türkçe

ن ش ب
**نشب**: kemik boğazda, av da tuzakta, yırtıcı kuşun pençeleri de çukurda (takılıp) kaldı; ve **تنشّب**.
Ve onun içine pençelerini **أنشب**.
Ve onu bir **نشّابة** ile attı; ve **النّشّاب** ve **النشاشيب** ile karşılıklı atıştılar.
Ve yanlarında bir **ناشبة**: **النّشّاب** ile atanlar.
Ve her hâl için bir serinlik: “Onun ipleri ve **اليمنة المنشّبا** olan elbiseler giydim.” Ve Kesîr dedi: “İçi çökmüş karınlı, binekleri yumuşak huylu, büktriyye (deve) güzel; onun üzerinde **الأتحميّ المنشّب**.” Ve onun için bir **نشب** vardır: köklü mal.
Ve dersin ki: “Sizin için **نسب** var, sizin için **نشب** yok; siz ancak odunsunuz.”
Ve mecazdan: **نشب** şer ve savaş aralarında **نشوباً** (tutuştu).
Ve düşmanıyla **ناشب** (birbirine tutuştu) **مناشبةً**.
Ve “**وما نشبت**” derim; bu, şu tarzda: “**ما علقت**” mânâsında: “**ما زلت**”.
Ve “**وما نشب أن قال**” şöyle dedi; ve “**ولم ينشب أن قال**” mânâsında: “**ما لبث**”.
Ve falan kimse, kurtulamadığı bir yere düştüğü zaman, **منشب سوء** (kötülük tutunacağı)na **نشب**.
Ve şerif emîri işittim: “Hayızlı bir adamın ayağı bir **منشب**e **نشبت**; ve bir adam **نشبة** (olur): bir işte **نشب** ederse, sapkınlık olsa bile ondan neredeyse çözülmez.”
Ve onun sevgisi kalbimde **تنشّب** etti.
Ömer b. Ebî Rebîa dedi:
“Öyleyse kalbin içinde Hind’in bir sevgisinin **تنشب** ettiğini görüyorum; artık bir kopuşa güç yetiremez.”

ن ش ج
**نشج**: ağlayanın **نشيجاً** (hıçkırığı); o, ağlamayla boğulmalar ve onun göğüste gidip gelmesidir.
Ve mecazdan: “Yaranın **نشيج**ini işittim”: kanın çıkışı sırasında; ve tencerenin ve tulumun **نشيج**i: kaynama sırasında; ve eşeğin **نشيج**i: bir **شحيجة** sırasında.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%A8/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن ش ب * * النَّشَبُ * بفتحتين المال والعقار و * نَشِبَ * الشيء في الشيء بالكسر * نُشُوباً * أي علِق فيه و * النَّاشِبُ * صاحب * النُّشَّابِ

##### Türkçe

* ن ش ب * * **النَّشَبُ** * iki fetha ile: mal ve gayrimenkul; ve * **نَشِبَ** * şey, şeyin içinde, kesre ile, * **نُشُوباً** * (yani) ona yapıştı, onda asılı kaldı; ve * **النَّاشِبُ** *: * **النُّشَّابِ** * sahibi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

نشب العظم فيه، كفرح، نشبا محركة، ونشوبا، ونشبة بالضم فيهما، وعلى الأوسط اقتصر الجوهري: أي علق فيه، ولم ينفذ. وأنشبه، فانتشب، ونشبه بالتشديد: أعلقه، قال:
  هم أنشبوا صم القنا في صدورهموبيضا تقيض البيض من حيث طائره ومن المجاز: في الحديث:  لم ينشب ورقة أن مات  قال ابن الأثير: لم يلبث، وحقيقته: لم يتعلق بشيء غيره ولا بسواه. ومثله في الفائق. ونشب في الشيء: ابتدأ، كنشم بالتشديد، حكاه اللحياني بعد أن ضعفها. قلت: وهكذا هو مضبوط في نسختنا . ولما غفل من ذلك شيخنا، قال: هو تفسير معلوم بمجهول. قال ابن الأعرابي: قال الحارث ابن بدر الغداني:كنت مدة نشبة بالضم، فصرت اليوم عقبة : أي كنت مدة إذا نشبت وعلقت بإنسان، لقي مني شرا، فقد أعقبت اليوم ورجعت عنه. يضرب لمن ذل بعد عزته. وقد أغفله الجوهري. قال شيخنا: وقوله نشبة: كان حقها التحيك. يقال: رجل نشبة: إذا كان علقا، فخففه لازدواج عقبة، والتقدير: ذا عقبة، وهذا الذي فسره به المصنف هو عبارة النوادر بعينها، فلا ينسب له القصور لفظا ومعنى كما قيل. قلت: سيأتي النسبة بالضم في كلام المصنف ما يناسب أن يفسر به في هذا المثل، فلا يحتاج إلى ضبطه بالتحريك ثم دعوي الازدواج، كما هو ظاهر. أنشد ابن الأعرابي:
  وتلك بنو عدي قد تألـوا                      فيما عجبا لناشبة المحال

  فسره فقال: ناشبة المحال: البكرة، محركة التي لا تجري، أي: أمتنعوا منا، فلم يعينونا. شبههم في أمتناعهم عليه بامتناع البكرة من الجري كذا في لسان العرب وغيره فالمصنف أطلق في مقام التقييد. والنشاب، بالضم: النبل الواحدة بهاء، بالفتح: متخذه وصانعه. وقوم نشابة، بالفتح، والتشديد، وناشبة: يرمون به . كل ذلك على النسب، لأنه لا فعل له. والناشب: صاحبه، ومنه سمى الرجل ناشبا. والنشاب: السهام، واحدته نشابة. قاله الجوهري، وجمعه نشاشيب، كالكتاب وكتاتيب. والنشب والنشبة، محركتين، والمنشبة : المال. قال ابن دريد: ولم يقله غير أبي زيد. وقال غيره : هو المال الأصيل من الناطق والصامت. قال أبو عبيد: ومن أسماء المال عندهم: النشب والنشبة يقال:فلان ذو نشب، وفلان ماله نشب. والنشب: المال والعقار. ومن سجعات الأساس:  لكم نسب، ومالكم نشب ، ما أنتم إلا خشب  . وقد جعل شيخنا هذه العبارة نسخة في الكتاب، فلا أدري من أين نقلها ? ونقل عن أئمة الأشتقاق: أن النشب أكثر ما يستعمل في الأشياء الثابتة التي لا براح بها، كالدور والضياع. والمال أكثر ما يستعمل فيها ليس بثابت ، كالدراهم والدنانير. والعروض اسم المال، وربما أوقعوا المال على كل ما يملكه الإنسان، وربما خصوه بالإبل، وسيأتي بيان ذلك في محله. وأنشبت الريح يمعنى أنسبت بالسين المهملة، أي: اشتدت، وسافت التراب، كما تقدم، فقول شيخنا: لو أتي به المكان أولى وأظهر، غير مناسب لطريقته. عن الليث: نشب الشيء في الشيء نشبا ما ينشب الصيد في الحبالة. وقال الجوهري: أنشب الصائد: أعلق، أي علق الصيد بحبالته كذا في النسخ . وفي أخرى: بحباله. وأنشب البازي مخالبه في الأخيذة، قال:
  وإذا المدينة أنشبت أظفارها                      ألفيت كل تميمة لا تنفـع ونشبة، بالضم: اسم الذئب، أي: علم جنس عليه، فهو ممنوع من الصرف كأسامة. نشبة: أبو قبيلة من قيس، وهو نشبة بن غيظ بن مرة بن عوف ابن سعد بن ذبيان، والنسبة إليه: نشبي، كسلمى كذا في كتاب يافع ويفعة منهم: أبو الحسن علي بن المظفر بن القاسم الدمشقي النشبي المحدث، سمع الخشوعي وطبقته، وأسمع أولاده: ابا بكر محمدا، وأبا العز مظفرا، وعبدا. وحدثوا. كتب عنهم الدمياطي. من المجاز: النشبة، بالضم: الرجل الذي إذا نشب في الأمر وعلق به، لم يكد ينحل عنه وإن كان غيا. وفي لسان العرب: هو من الرجال الذي إذا نشب بشيء لم يكد يفارقه. ولم يذكره الجوهري. والمنشب بالكسر كمنبر بسر الخشو. قال ابن الأعرابي: أتونا بخشو منشب، يأخذ بالحلق. ج: مناشب. من المجاز: نشب فلان منشب سوء ، بالفتح: إذا وقع فيما لا مخلص له عنه ، وفي نسخة: منه. يقال: برد منشب، كمعظم: أي: موشى على صورة النشاب. وعبارة الأساس: شيه يشبه أفاويق السهام. وانتشب: مطاوع أنشبه، أي أعتلق. أنتشب الحطب: جمعه، قال الكميت:
  وأنفد النمل بالصـرائم مـا                      جمع والحاطبون ما انتشبوا

  انتشب فلان الطعام : لمه أي: جمعه واتخذ منه نشبا. ويقال: نشبت الحرب بينهم . وقد ناشبه الحرب: أي نابذه. في حديث العباس  حتى تناشبوا حول رسول الله، صلى الله عليه وسلم  أي: تضاموا نشب: أي دخل، وتعلق بعضهم ببعض. ونشبه الأمر: كلزمه، زنة ومعنى، عن الفراء. والنشب، محركة: شجر للقسي تعمل منه، من أشجار البادية، كالنشم؛ نقله الصاغاني. النشب: لقب جد على بن عثمان المحدث الدمياطي، سمع عبد الله بن عبد الوهاب بن برد الثقفي، وغيره. ومن المجاز: ما نشبت أفعل كذا: أي ما زلت. وفي الأساس: ما نشبت أقوله، نحو: ما علقت ، ولم ينشب أن فعل كذا : لم يلبث، وقد تقدم. ومما يستدرك عليك من المجاز: يقال نشبت الحرب بينهم نشوبا: أشتبكت، وفي حديث الأحنف:  إن الناس نشبوا في قتل عثمان  . وجاء رجل لشريح فقال : اشتريت سمسما، فنشب به رجل. فقال شريح: هو للأول. ومن المجاز: ناشب عدوه مناشبة. وتنشب في قلبه حبها. وأبو نشابة: من قرى مصر.والنشاب، ككتاب: الوتر، نقله الصاغاني.

##### Türkçe

**نشب** kemik onda, **كفرح** (vezninde), harekeli olarak **نشبا** ve **نشوبا** ve ikisinde de zamme ile **نشبة**; ve orta (şekil) üzerine Cevherî iktisar etti: yani onda asılı kaldı, içinden geçmedi. Ve onu **أنشبه** etti, o da **فانتشب** oldu; ve şeddeli olarak **نشبه**: onu astı/iliştirdi. Dedi ki:
  Onlar mızrakların sertlerini göğüslerine saplayıp-iliştirdiler
  ve beyazları (kılıçları), kuşunun bulunduğu yerden yumurtaları çatlatır

Mecazdan: hadiste:  “Öldüğünde bir yaprak bile **لم ينشب** etmedi.”  İbnü’l-Esîr dedi ki: “Beklemedi/oyalanmadı”; bunun hakikati: “Ondan başkasına ve onun dışındakine hiçbir şeye tutunmadı/ilişmedi.” Bunun benzeri **الفائق**’te. Ve **نشب** şeyde: başladı; şeddeli **نشم** gibi; Lihyânî onu zayıf saydıktan sonra nakletti. Dedim: Bizim nüshamızda da böyle ضبط edilmiştir. Şeyhimiz bundan gafil olunca dedi ki: “Bu, bilineni bilinmeyenle tefsirdir.” İbnü’l-A‘râbî dedi ki: Hâris b. Bedr el-Gadânî dedi: “Bir müddet zamme ile **نشبة** idim, bugün ise **عقبة** oldum”: yani bir müddet, bir insana takılıp-asılı kaldığımda, benden bir şerre uğrardı; bugün ise artık ardıl bıraktım ve ondan döndüm. İzzetinden sonra zelil olan için darb-ı mesel yapılır. Cevherî bunu atlamıştır. Şeyhimiz dedi ki: “Onun **نشبة** sözü: hakkı **التحيك** idi. Denir ki: ‘Adam **نشبة**’ (yani) yapışkan/asılı kalan ise; **عقبة** ile ikizleşme için onu hafifletti; takdir: ‘**ذا عقبة**’. Musannifin bununla tefsir ettiği şey, **النوادر**’in ibaresinin aynısıdır; bu yüzden ona lafız ve mana bakımından kusur nispet edilmez, denildiği gibi.” Dedim: Musannifin sözünde zamme ile nisbet ileride gelecek; bu meselde onunla tefsir edilmesine uygun olan vardır; o hâlde onu hareke ile ضبط etmeye, sonra da ikizleşme iddiasına ihtiyaç yoktur; açık olduğu üzere. İbnü’l-A‘râbî inşad etti:
  Ve işte Adî oğulları; bize hayret olarak yeminleştiler
  **ناشبة المحال** için

Onu tefsir etti ve dedi ki: **ناشبة المحال**: makara; harekeli (şekliyle) akmayan (dönmeyen) makara; yani bizden imtina ettiler, bize yardım etmediler. Onları, kendisine karşı imtinalarında, makaranın dönmekten imtina etmesine benzetti; **لسان العرب** ve başkasında böyledir. Musannif, takyid makamında itlak etti. Ve zamme ile **النشاب**: tek ok; sonunda **هاء** ile (yani **نشابة**). Fetha ile: onun yapıldığı yer ve onu yapan. Ve fetha ile, şeddeli olarak **نشابة** ve **ناشبة**: onunla atanlar. Bunların hepsi nisbet üzerinedir; çünkü onun fiili yoktur. Ve **الناشب**: onun sahibi; bundan dolayı adama **ناشبا** adı verildi. Ve **النشاب**: oklar; tekili **نشابة**. Cevherî söyledi. Çoğulu **نشاشيب**; **كتاب** ve **كتاتيب** gibi. Ve harekeli olarak **النشب** ve **النشبة** ve **المنشبة**: mal. İbn Düreyd dedi ki: Bunu Ebû Zeyd’den başkası söylemedi. Başkası dedi ki: O, konuşan ve konuşmayan (mallar)dan aslî maldır. Ebû Ubeyd dedi ki: Onlarda malın adlarından: **النشب** ve **النشبة**; denir ki: “Falan **ذو نشب**”, ve “Falanın malı **نشب**.” Ve **النشب**: mal ve gayrimenkul. **الأساس**’ın seci‘lerinden:  “Sizin **نسب**iniz var; malınız **نشب** değil; siz ancak **خشب**siniz.”  Şeyhimiz bu ibareyi kitapta bir nüsha kılmış; nereden naklettiğini bilmiyorum? Ve اشتقاق imamlarından nakletti: **النشب** en çok, yerinden ayrılmayan sabit şeylerde kullanılır; evler ve çiftlikler gibi. **المال** ise en çok, sabit olmayan şeylerde kullanılır; dirhemler ve dinarlar gibi. **العروض** malın adıdır. Bazen **المال**ı insanın sahip olduğu her şeye söylerler; bazen de onu develere tahsis ederler; bunun beyanı yerinde gelecektir. Ve rüzgâr **أنشبت**: **أنسبت** (sîn-i mühmel ile) manasında; yani şiddetlendi ve toprağı savurdu; daha önce geçtiği gibi. Şeyhimizin sözü: “Onu mekânda getirse daha evlâ ve daha zâhir olurdu” onun yöntemine uygun değildir. Leys’ten: “Şey, şeyde **نشب** eder; avın ağda **ما ينشب** etmesi gibi.” Cevherî dedi ki: Avcı **أنشب** etti: “İliştirdi”; yani avı ağına iliştirdi; nüshalarda böyledir. Başka birinde: iplerine. Ve doğan, pençelerini **الأخيذة**’ye **أنشب** etti. Dedi ki:
  Ve şehir pençelerini **أنشبت** ettiğinde
  her muskanın fayda vermediğini bulursun

Ve zamme ile **نشبة**: kurdun adı; yani onun üzerine bir cins özel adı; bu yüzden **أسامة** gibi gayr-i munsariftir. **نشبة**: Kays’tan bir kabilenin babasıdır; o, **نشبة بن غيظ بن مرة بن عوف ابن سعد بن ذبيان**’dır. Ona nisbet: **نشبي**; **سلمى** gibi. **يافع** kitabında böyledir; ve onlardan: muhaddis Ebû’l-Hasen Ali b. el-Muzaffer b. el-Kâsım ed-Dımaşkî **النشبي**; **الخشوعي**’yi ve onun tabakasını dinledi; çocuklarına dinletti: Ebû Bekr Muhammed’i, Ebû’l-İzz Muzaffer’i ve Abd’ı. Ve hadis rivayet ettiler. Onlardan ed-Dimyâtî yazdı. Mecazdan: zamme ile **النشبة**: kişi; bir işte **نشب** edip ona asılı kaldığında, sapkınlık olsa bile ondan neredeyse çözülmez. **لسان العرب**’da: O, erkeklerden; bir şeye **نشب** ettiğinde ondan neredeyse ayrılmaz. Cevherî onu zikretmedi. Ve kesra ile **المنشب**: **منبر** gibi; sert ağaçtan bir tür. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: “Bize **خشو منشب** ile geldiler; boğazdan yakalar.” Çoğulu: **مناشب**. Mecazdan: Falan **نشب منشب سوء** etti; fetha ile: kurtuluşu olmayan şeye düştüğünde. Bir nüshada: “ondan.” Denir ki: **برد منشب**; **معظم** gibi: yani **النشاب** sureti üzere nakışlı. **الأساس**’ın ibaresi: “Okların **أفاويق**’ine benzeyen bir nakşı vardır.” Ve **انتشب**: **أنشبه**’nin mutâvaatı; yani tutundu/ilişti. **أنتشب الحطب**: onu topladı. Kümeyt dedi ki:
  Karıncalar, keskinlerle (parçalarla) topladıklarını tüketti
  ve oduncuların **ما انتشبوا** ettiklerini (topladıklarını)

Falan **انتشب** etti yemeği: onu derledi; yani topladı ve ondan **نشبا** edindi. Ve denir ki: Savaş aralarında **نشبت**. Ve o, savaşı **ناشبه** etti: yani ona karşı çıktı/ona meydan okudu. Abbas hadîsinde:  “Resûlullah’ın etrafında **تناشبوا** ettiler (birbirine tutunup sıkıştılar).”  Yani birbirlerine sokuldular; **نشب**: yani girdiler ve birbirlerine tutunup-asılı kaldılar. Ve **نشبه** işi: ona yapıştı; vezin ve mana bakımından; Ferrâ’dan. Ve harekeli **النشب**: yayların yapıldığı bir ağaç; bozkır ağaçlarındandır; **النشم** gibi; Sâgânî nakletti. **النشب**: muhaddis ed-Dimyâtî Ali b. Osman’ın dedesinin lakabıdır; Abdullah b. Abdülvehhâb b. Berd es-Sekafî’yi ve başkasını dinledi. Mecazdan: “**ما نشبت** şunu yaparım”: yani “devam ettim (bırakmadım).” **الأساس**’ta: “**ما نشبت** onu söylerim”; “**ما علقت**” gibi. Ve “Şunu yaptı diye **ولم ينشب**”: beklemedi/oyalanmadı; daha önce geçti. Ve senden istidrâk edilen mecazdan: denir ki: “Savaş aralarında **نشبت**; **نشوبا**”: kenetlendi/çarpışıp birbirine girdi. Ahnef hadîsinde:  “İnsanlar Osman’ın öldürülmesinde **نشبوا** ettiler.”  Ve bir adam Şüreyh’e geldi ve dedi ki: “Susam satın aldım; bir adam onunla **نشب** etti (ona yapıştı/ona el attı).” Şüreyh dedi ki: “O, birincinindir.” Mecazdan: Düşmanıyla **ناشب** etti; **مناشبة**. Ve onun sevgisi kalbinde **تنشب** etti. Ve **أبو نشابة**: Mısır köylerindendir. Ve **النشاب**; **كتاب** gibi: yay kirişi; Sâgânî nakletti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَشِبَ الشَّىْءُ فى الشَّىْءِ
1 نَشِبَ الشَّىْءُ فى الشَّىْءِ ذ , aor. نَشَبَ , inf. n. نُشُوبٌ (S) and نَشَبٌ (K, accord. to TA, &c: in the CK نَشْبٌ:) and نُشْبَةٌ; (K;) and ↓ انتشب (S, K) [and ↓ تنشّب, q. v.]; The thing stuck fast in the thing. (S.) نَشِبَ العَظْمُ فِيهِ The bone stuck fast in him, or it; (TA;) would not pass through. (K.) ― -b2- نَشِبَ, aor. نَشَبَ , inf. n. نَشَبٌ, It became caught, or entangled, فِى شَىْءٍ in a thing; as game in a net, or snare. (Lth.) ― -b3- اشْتَرَيْتُ سِمْسِمًا فَنَشِبَ فِيهِ رَجُلٌ [I bought some sesame, and a man seized it, or laid hold upon it, for himself]. (TA.) ― -b4- نَشِبَتِ الحَرْبُ بَيْنَهُمْ, (S, A,) inf. n. نُشُوبٌ, (A,) (tropical:) The war, or fight, became intricate and entangled (اشتبكت), between them. (TA.) ― -b5- مَا نَشِبْتُ أَفْعَلُ كَذَا (tropical:) I ceased not to do so. (K.) ― -b6- مَا نَشِبْتُ أَقُولُهُ like مَا عَلِقْتُ (tropical:) I did not cease saying it. (A.) ― -b7- لَمْ يَنْشَبْ أَنْ فَعَلَ كَذَا (tropical:) He did not delay to do so; [he did so without delay]. (A.) ― -b8- لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ مَاتَ (tropical:) Warakah delayed not to die; [died without delay, or immediately;] lit., did not cling to anything else. Occurring in a trad. (IAth.) ― -b9- نَشِبَهُ الأَمْرُ The thing was incumbent upon him: syn. لَزِمَهُ. (K.)

نشّبوا فِى قَتْلِ عُثْمَانَ
2 نشّبوا فِى قَتْلِ عُثْمَانَ ذ [They set about, or commenced, the slaughter of 'Othmلn]. (TA, from a trad.) ― -b2- نشّب فِى الشَّىْءِ i. q. نشّم: (K:) mentioned by Lh, but as being of weak authority. (TA.) ― -b3- See 4.

ناشبه الحَرْبَ
3 ناشبه الحَرْبَ ذ (assumed tropical:) He waged open war with him; contended with him therein; [app., with pertinacity]. (S.) ― -b2- ناشب عَدُوَّهُ, inf. n. مُنَاشَبَةٌ, (tropical:) [He contended with his enemy with pertinacity]. (A.)

أَنْشَبْتُهُ فِيهِ
4 أَنْشَبْتُهُ فِيهِ ذ , (S, K,) and ↓ نَشَّبْتُهُ, (K,) I made it to stick fast in it, (S,) so that it would not pass through. (K.) ― -b2- انشب He (a fowler or the like) had game caught, or entangled, in his snare, or net. (S, K.) ― -b3- He (a hawk) fixed his talons into his prey. (TA.) ― -b4- انشبتِ الرِّيحُ i. q. انسبت, The wind was violent, and drove along the dust and pebbles. (K.)

تنشّب الشَّوْكُ بِالثَّوْبِ
5 تنشّب الشَّوْكُ بِالثَّوْبِ ذ The thorns caught in, or to, or laid hold upon, the garment. (Msb, art. علق.) ― -b2- تنشّب فِى قَلْبِهِ حُبُّهَا (tropical:) [Love of her took fast hold upon, or became fixed in, his heart]. (A.) ― -b3- See 1.

تَنَاشَبُوا حَوْلَهُ
6 تَنَاشَبُوا حَوْلَهُ ذ They drew themselves together, cleaving one to another, around him. (K, * TA.)

8 اِنْتَشَبَ See 1. ― -b2- Also, He collected fire-wood. (K.) ― -b3- انتشب طَعَامًا He collected together corn, and made for himself property (نَشَب) thereof. (K.)

نَشَبٌ
نَشَبٌ ذ (S, K) and ↓ نَشَبَةٌ and ↓ مَنْشَبَةٌ Moveable and immoveable property; syn. مَالٌ and عَقَارٌ: (A'Obeyd, S, Msb:) or the latter only: (Msb:) or fixed property, consisting of animate and inanimate things; [or live stock and land &c.; or land &c. with its live stock;] lit. vocal and mute, نَاطِق and صَامِت: (K:) or نشب is a term mostly applied to immoveable property, such as houses and land; whereas مال is a term mostly applied to moveable property, such as silver and gold coin, &c.: but this latter term is sometimes applied to all that a man possesses; and sometimes especially, or particularly, to camels. (TA.) See also 8. [You say,] لكُمْ نَسَبٌ وَمَا لَكُمْ نَشَبٌ مَا أَنْتُمْ اِلَّا خَشَبٌ [Ye have (good) lineage; but ye have not fixed property: ye are nothing but logs of wood]. (A, and in a MS. copy of the K: in the CK, with the pron. of the third pers., and with اِنْ in place of the latter ما.) -A2- نَشَبٌ A certain tree, of which bows are made, (K,) one of the trees of the desert. (TA.)

كُنْتُ مَرَّةً نُشْبَةً فَصِرْتُ اليَوْمَ عُقْبَةٌ
كُنْتُ مَرَّةً نُشْبَةً فَصِرْتُ اليَوْمَ عُقْبَةٌ ذ I was once such that, when I clung to a man, he experienced evil from me; but now I have reverted from being such through weakness. (IAar, K. *) [See also art. عقب.] A proverb. Said by El-Hلrith Ibn-Bedr El-Ghudلnee. Applied in the case of him who has become abased after having been great or powerful. MF observes, that نشبة as syn. with عَلِقٌ is properly written ↓ نَشَبَةٌ; and that it is altered here to assimilate it to عُقْبَة: but it will be seen that نُشْبَةٌ is explained in the K, in another instance in this art. in a sense suitable to it in this proverb. (TA.) ― -b2- نُشْبَةٌ [A holdfast. And hence,] (tropical:) A man who, when he is involved, or engaged, in an affair, can scarcely be extricated, or disengaged, from it; (A, K;) or who is unable to accomplish it: (TA:) one who, when charged with, or accused of, a vice, or fault, or the like, will scarcely forsake it. (L.) [See an explanation of a verse cited voce عُصْبٌ.] -A2- نُشْبَةُ a proper name of The wolf. (K.) Imperfectly declinable. (TA.)

نَشَبَةٌ
نَشَبَةٌ ذ : see نَشَبٌ, and نُشْبَةٌ.

نَشَّابٌ
نَشَّابٌ ذ A maker of arrows. (K.) See نَاشِبٌ.

نُشَّابٌ
نُشَّابٌ ذ coll. gen. n., Arrows: syn. سِهَامٌ, (S,) or نَبْلٌ: (K:) n. un. with ة: (S, K:) pl. نَشَاشِيبُ: (TA:) from نَشِبَ “ it stuck fast ” in a thing. (Msb.)

نَاشِبٌ
نَاشِبٌ ذ Sticking fast in a thing. (Msb.) ― -b2- Possessing arrows. (S, K.) A word of the same kind as لَابِنٌ and تَامِرٌ: (Msb:) after the manner of a relative noun; having no corresponding verb from which to be formed. (TA.) قَوْمٌ نَاشِبَةٌ [A people, or party, possessing arrows]. (S.) ― -b3- Also, قَوْمٌ نَاشِبَةٌ, (TA,) and ↓ نَشَّابَةٌ, (K,) A people shooting, or who shoot, arrows. (K, TA.) ― -b4- نَاشِبَةُ المَحَالِ The pulley that sticks fast, or will not run. A poet says,
وَتِلْكَ بَنُو عَدِىٍّ قَدْ تَأَلَّوْا
فَيَا عَجَبًا لِنَاشِبَةِ المَحَالِ
[And those, the sons of 'Adee, fell short of what they should do, or delayed: and I wonder at the pulley that sticks fast, and will not run!] He compares them, in their holding back from aiding them, [see art. الو,] to the pulley that will not run. So explained by IAar, and the L. In the K explained imperfectly. (TA.)

مَنْشَبٌ
مَنْشَبٌ ذ A place whence one cannot extricate himself. Ex. نَشِبَ مَنْشَبَ سَوْءٍ (tropical:) He fell into an evil, or a misfortune, from which he could not deliver, or extricate himself. (A, K.)

مَنْشَبٌ
مَنْشَبٌ ذ [An instrument by which a thing is made to catch, or stick fast: pl. مَنَاشِبُ]. [Hence,] مَنَاشِبُ قُفْلٍ [The catches of a lock]. (A'Obeyd, in TA, voce فَرَاشٌ, q. v.) ― -b2- مِنْشَبٌ Tough, or dry, bad, unripe dates; syn. بُسْرُِ الخَشْوِ: pl. مَنَاشِبُ. (K.) ― -b3- أَتَوْنَا بِخَشْوٍ مِنْشَبٍ يَأْخُذُ بِالْحَلْقِ [They brought us tough, or dry, bad, unripe dates, that choked, or stuck in the throat]. (IAar.)

مَنْشَبَةٌ
مَنْشَبَةٌ ذ : see نَشَبٌ.

مُنَشَّبٌ
مُنَشَّبٌ ذ A garment of the kind called بُرْد figured with the forms of arrows: (K:) or figured with a pattern resembling the notches of arrows. (A.)

##### Türkçe

**نَشِبَ الشَّىْءُ فى الشَّىْءِ**
1 **نَشِبَ الشَّىْءُ فى الشَّىْءِ** ذ, muzârîsi **نَشَبَ**, mastarı **نُشُوبٌ** (S) ve **نَشَبٌ** (K, TA’ya göre, vb.: CK’de **نَشْبٌ**:) ve **نُشْبَةٌ**; (K;) ve ↓ **انتشب** (S, K) [ve ↓ **تنشّب**, bkz.]; Şey, şeyin içinde sıkıca takılıp kaldı. (S.) **نَشِبَ العَظْمُ فِيهِ** Kemik onda, yahut onda (o şeyde), sıkıca takılıp kaldı; (TA;) geçip gitmedi. (K.) ― -b2- **نَشِبَ**, muzârîsi **نَشَبَ**, mastarı **نَشَبٌ**, Bir şeye takılıp kaldı, yahut dolaştı, **فِى شَىْءٍ** bir şeyin içinde; ağdaki yahut tuzaktaki av gibi. (Lth.) ― -b3- **اشْتَرَيْتُ سِمْسِمًا فَنَشِبَ فِيهِ رَجُلٌ** [Bir miktar susam satın aldım da bir adam ona el koydu, yahut onu kendisi için sahiplendi]. (TA.) ― -b4- **نَشِبَتِ الحَرْبُ بَيْنَهُمْ**, (S, A,) mastarı **نُشُوبٌ**, (A,) (mecaz:) Savaş, yahut çarpışma, aralarında giriftleşti ve dolaştı (**اشتبكت**). (TA.) ― -b5- **مَا نَشِبْتُ أَفْعَلُ كَذَا** (mecaz:) Şunu yapmayı bırakmadım. (K.) ― -b6- **مَا نَشِبْتُ أَقُولُهُ** **مَا عَلِقْتُ** gibi (mecaz:) Onu söylemeyi bırakmadım. (A.) ― -b7- **لَمْ يَنْشَبْ أَنْ فَعَلَ كَذَا** (mecaz:) Şunu yapmada gecikmedi; [gecikmeksizin yaptı]. (A.) ― -b8- **لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ مَاتَ** (mecaz:) **وَرَقَةُ** ölmede gecikmedi; [gecikmeksizin, yahut hemen öldü;] lafzen, başka bir şeye tutunmadı. Bir hadiste vârid olmuştur. (IAth.) ― -b9- **نَشِبَهُ الأَمْرُ** İş ona gerekli oldu: eşanlamlısı **لَزِمَهُ**. (K.)

**نشّبوا فِى قَتْلِ عُثْمَانَ**
2 **نشّبوا فِى قَتْلِ عُثْمَانَ** ذ [**عُثْمَانَ**’ın öldürülmesine giriştiler, yahut başladılar]. (TA, bir rivayetten.) ― -b2- **نشّب فِى الشَّىْءِ** **نشّم** ile aynı: (K:) Lh tarafından zikredilmiştir; fakat zayıf otorite olarak. (TA.) ― -b3- 4’e bak.

**ناشبه الحَرْبَ**
3 **ناشبه الحَرْبَ** ذ (varsayılan mecaz:) Onunla açık savaş yaptı; bu hususta onunla çekişti; [görünüşe göre, ısrarla]. (S.) ― -b2- **ناشب عَدُوَّهُ**, mastarı **مُنَاشَبَةٌ**, (mecaz:) [Düşmanıyla ısrarla çekişti]. (A.)

**أَنْشَبْتُهُ فِيهِ**
4 **أَنْشَبْتُهُ فِيهِ** ذ, (S, K,) ve ↓ **نَشَّبْتُهُ**, (K,) Onu onun içinde sıkıca takılı kıldım, (S,) öyle ki geçip gitmedi. (K.) ― -b2- **انشب** O (avcı yahut benzeri) tuzağında yahut ağında av yakalamış, yahut dolaştırmış oldu. (S, K.) ― -b3- O (doğan) pençelerini avına sapladı. (TA.) ― -b4- **انشبتِ الرِّيحُ** **انسبت** ile aynı: Rüzgâr şiddetli oldu ve tozu ve çakılları sürükledi. (K.)

**تنشّب الشَّوْكُ بِالثَّوْبِ**
5 **تنشّب الشَّوْكُ بِالثَّوْبِ** ذ Dikenler elbiseye takıldı, yahut elbiseye tutundu, yahut elbiseyi yakaladı. (Msb, md. **علق**.) ― -b2- **تنشّب فِى قَلْبِهِ حُبُّهَا** (mecaz:) [Onun sevgisi kalbinde sıkıca tutundu, yahut yerleşti]. (A.) ― -b3- 1’e bak.

**تَنَاشَبُوا حَوْلَهُ**
6 **تَنَاشَبُوا حَوْلَهُ** ذ Onun etrafında birbirine yapışarak, birbirine kenetlenerek toplandılar. (K, * TA.)

8 **اِنْتَشَبَ** 1’e bak. ― -b2- Ayrıca, odun topladı. (K.) ― -b3- **انتشب طَعَامًا** Hububatı bir araya topladı ve ondan kendisi için mal (**نَشَب**) edindi. (K.)

**نَشَبٌ**
**نَشَبٌ** ذ (S, K) ve ↓ **نَشَبَةٌ** ve ↓ **مَنْشَبَةٌ** Taşınır ve taşınmaz mal; eşanlamlısı **مَالٌ** ve **عَقَارٌ**: (A’Obeyd, S, Msb:) yahut yalnız ikincisi: (Msb:) yahut canlı ve cansız şeylerden oluşan sabit mülk; [yahut hayvan varlığı ve arazi vb.; yahut hayvan varlığıyla birlikte arazi vb.;] lafzen sesli ve sessiz, **نَاطِق** ve **صَامِت**: (K:) yahut **نشب** çoğunlukla evler ve araziler gibi taşınmaz mülke uygulanır; buna karşılık **مال** çoğunlukla gümüş ve altın para vb. gibi taşınır mülke uygulanır: fakat bu son terim bazen bir adamın sahip olduğu her şeye uygulanır; bazen de özellikle, yahut bilhassa, develere. (TA.) 8’e de bak. [Şöyle dersin:] **لَكُمْ نَسَبٌ وَمَا لَكُمْ نَشَبٌ مَا أَنْتُمْ اِلَّا خَشَبٌ** [Sizin (iyi) nesebiniz var; fakat sizin sabit mülkünüz yok: siz ancak odun kütüklerisiniz]. (A, ve K’nın bir yazma nüshasında: CK’de üçüncü şahıs zamiriyle ve son **ما** yerine **اِنْ** ile.) -A2- **نَشَبٌ** Yayların yapıldığı belirli bir ağaç; (K;) çöl ağaçlarından biridir. (TA.)

**كُنْتُ مَرَّةً نُشْبَةً فَصِرْتُ اليَوْمَ عُقْبَةٌ**
**كُنْتُ مَرَّةً نُشْبَةً فَصِرْتُ اليَوْمَ عُقْبَةٌ** ذ Bir zamanlar öyle idim ki, bir adama tutunduğumda benden kötülük görürdü; fakat şimdi zayıflık sebebiyle öyle olmaktan geri döndüm. (IAar, K. *) [Ayrıca md. **عقب**’a bak.] Bir darb-ı meseldir. El-Hâris İbn-Bedr El-Ghudânî tarafından söylenmiştir. Büyük yahut güçlü olduktan sonra alçalmış kimse hakkında uygulanır. MF, **نشبة**’nin **عَلِقٌ** ile eşanlamlı olarak aslında ↓ **نَشَبَةٌ** diye yazıldığını; ve burada **عُقْبَة**’ye benzetmek için değiştirildiğini belirtir: fakat **نُشْبَةٌ**’nin K’da bu maddede başka bir yerde, bu darb-ı meselde ona uygun bir mânâda açıklandığı görülecektir. (TA.) ― -b2- **نُشْبَةٌ** [Bir tutunacak şey. Ve buradan,] (mecaz:) Bir işe karıştığında yahut bir işe giriştiğinde ondan güçlükle çıkarılabilen, yahut ondan güçlükle ayrılabilen adam; (A, K;) yahut onu başarmaya gücü yetmeyen: (TA:) bir ayıp yahut kusur vb. ile yüklenildiğinde yahut suçlandığında onu güçlükle terk eden kimse. (L.) [**عُصْبٌ** maddesinde “voce” zikredilen bir beytin açıklamasına bak.] -A2- **نُشْبَةُ** Kurdu’nun özel adıdır. (K.) Tam çekimlenmez. (TA.)

**نَشَبَةٌ**
**نَشَبَةٌ** ذ: **نَشَبٌ**’e ve **نُشْبَةٌ**’ye bak.

**نَشَّابٌ**
**نَشَّابٌ** ذ Ok yapan kimse. (K.) **نَاشِبٌ**’e bak.

**نُشَّابٌ**
**نُشَّابٌ** ذ cins isim (topluluk), Oklar: eşanlamlısı **سِهَامٌ**, (S,) yahut **نَبْلٌ**: (K:) tekili ة ile: (S, K:) çoğulu **نَشَاشِيبُ**: (TA:) **نَشِبَ** “bir şeyin içinde sıkıca takılı kaldı”dan. (Msb.)

**نَاشِبٌ**
**نَاشِبٌ** ذ Bir şeye sıkıca yapışmış, takılı kalmış. (Msb.) ― -b2- Ok sahibi. (S, K.) **لَابِنٌ** ve **تَامِرٌ** türünden bir kelimedir: (Msb:) nisbet ismi tarzında; kendisinden türetileceği karşılık bir fiili yoktur. (TA.) **قَوْمٌ نَاشِبَةٌ** [Ok sahibi bir kavim, yahut topluluk]. (S.) ― -b3- Ayrıca, **قَوْمٌ نَاشِبَةٌ**, (TA,) ve ↓ **نَشَّابَةٌ**, (K,) Ok atan, yahut ok atan kimseler olan bir kavim. (K, TA.) ― -b4- **نَاشِبَةُ المَحَالِ** Takılı kalan, yahut dönmeyen makara. Bir şair der ki,
وَتِلْكَ بَنُو عَدِىٍّ قَدْ تَأَلَّوْا
فَيَا عَجَبًا لِنَاشِبَةِ المَحَالِ
[Ve şunlar, **عَدِىٍّ** oğulları, yapmaları gerekeni eksik yaptılar, yahut geciktiler: ve ben takılı kalan, dönmeyen makaraya şaşarım!] Onları, yardım etmekten geri durmalarında, [md. **الو**’ya bak,] dönmeyen makaraya benzetir. IAar ve L tarafından böyle açıklanmıştır. K’da eksik açıklanmıştır. (TA.)

**مَنْشَبٌ**
**مَنْشَبٌ** ذ Kişinin kendisini kurtaramayacağı yer. Ör. **نَشِبَ مَنْشَبَ سَوْءٍ** (mecaz:) Kendini kurtaramadığı, yahut kendini çıkaramadığı bir kötülüğe, yahut bir musibete düştü. (A, K.)

**مَنْشَبٌ**
**مَنْشَبٌ** ذ [Bir şeyin yakalanmasına, yahut sıkıca takılmasına sebep olunan alet: çoğulu **مَنَاشِبُ**]. [Buradan,] **مَنَاشِبُ قُفْلٍ** [Bir kilidin mandalları/tırnakları]. (A’Obeyd, TA’da, **فَرَاشٌ** maddesinde, bkz.) ― -b2- **مِنْشَبٌ** Sert, yahut kuru, kötü, ham hurmalar; eşanlamlısı **بُسْرُِ الخَشْوِ**: çoğulu **مَنَاشِبُ**. (K.) ― -b3- **أَتَوْنَا بِخَشْوٍ مِنْشَبٍ يَأْخُذُ بِالْحَلْقِ** [Bize boğazı tıkayan, yahut boğaza takılan sert, yahut kuru, kötü, ham hurmalar getirdiler]. (IAar.)

**مَنْشَبَةٌ**
**مَنْشَبَةٌ** ذ: **نَشَبٌ**’e bak.

**مُنَشَّبٌ**
**مُنَشَّبٌ** ذ **بُرْد** denilen türden, ok şekilleriyle nakışlı bir elbise: (K:) yahut okların kertiklerine benzeyen bir desenle nakışlı. (A.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَشِبَ
نَشِبَ A ( n. ac. نَشْب 1 ,  نُشْبَة 3t ,  نُشُوْب 27 )
a.  [ Fī ], Stuck fast to, in; fastened on to.

b.  ( n. ac. نَشَب 4 ) [ Fī ], Became caught,   entangled in.

c.  ( n. ac. نُشُوْب 27 ) [ Bain ], Continued between ( war ).

d.  Was incumbent upon.

e.  [ coll. ], Spouted, gushed forth.

نَشَّبَ
نَشَّبَ II
a.  [ acc. &  Fī ], Fastened, inserted into.

b.  [ Fī ], Began.

نَاْشَبَ
نَاْشَبَ III ,
a.  Waged war with.

b.  Contended with.

أَنْشَبَ
أَنْشَبَ IV ,
a.  see II (a) .

b.  Caught, snared, entrapped.

c.  Blew violently ( wind ).

تَنَشَّبَ
تَنَشَّبَ V
a.  [ Fī ], Was fixed in; clung to; was attached to.

تَنَاْشَبَ
تَنَاْشَبَ VI ,
a.  Was joined together; gathered.

اِنْتَشَبَ
اِنْتَشَبَ VIII ,
a.  see V .

b.  Collected.

نُشْبَة
نُشْبَة 3t ,
a.  Sticker; hold-fast.

b.  In a fix; embarrassed.

c.  Wolf.

نَشَب
نَشَب 4 ,
a.  Property, possessions; fixtures.

b.  Fixed.

c.  A tree.

نَشَبَة
نَشَبَة 4t ,
a.  see 4 (a) .

نَشِب
نَشِب 5 ,
a.  Adhering.

مَنْشَب
مَنْشَب 17 ,
a.  Fix ( embarrassing situation ).

مَنْشَبَة
مَنْشَبَة 17t ,
a.  see 4 (a) .

مِنْشَب
مِنْشَب 20 , ( pl. مَنَاْشِبُ 44 ),
a.  Noose.

b.  Unripe date.

نَاْشِب
نَاْشِب 21 ,
a.  Sticking fast.

b.  Having arrows.

نَشَّاْب
نَشَّاْب 28 ,
a.  Arrowmaker.

b.  Archer, bowman.

نَشَّاْبَة
نَشَّاْبَة 28t ,
a.  see 21 (b) .

نُشَّاْب
نُشَّاْب 29 , ( pl. نَشَاْشِيْبُ 70 ),
a.  Arrow.

نُشَّاْبَة
نُشَّاْبَة 29t ,
a.  An arrow.

نَشَّبَ
N. P. نَشَّبَ II ,
a.  Arrow-patterned.

نَاشِبَة الحَال
نَاشِبَة الحَال
a.  Trough.

مَا نَشِبَ أَن
مَا نَشِبَ أَن
a.  He did not fail, delay to.

##### Türkçe

**نَشِبَ**
**نَشِبَ** A ( mastar-ı aslî: **نَشْب** 1, **نُشْبَة** 3t, **نُشُوْب** 27 )
a. [ **فِي** ], -e/-da sıkıca saplandı, takılı kaldı; -e/-a tutturuldu.

b. ( mastar-ı aslî: **نَشَب** 4 ) [ **فِي** ], -e/-da yakalandı, dolaştı.

c. ( mastar-ı aslî: **نُشُوْب** 27 ) [ **بَيْن** ], (savaş) arasında sürdü, devam etti.

d. Üzerine vacip oldu.

e. [ toplu isim ], Fışkırdı, gürledi (akıverdi).

**نَشَّبَ**
**نَشَّبَ** II
a. [ mef‘ûl ile ve **فِي** ], -e/-a tutturdu; içine soktu.

b. [ **فِي** ], Başladı.

**نَاْشَبَ**
**نَاْشَبَ** III ,
a. Onunla savaş yaptı.

b. Onunla çekişti.

**أَنْشَبَ**
**أَنْشَبَ** IV ,
a. II (a)’ya bak.

b. Yakaladı; tuzağa düşürdü; kapana kıstırdı.

c. Şiddetle esti (rüzgâr).

**تَنَشَّبَ**
**تَنَشَّبَ** V
a. [ **فِي** ], İçine sabitlendi; yapıştı; ilişti.

**تَنَاْشَبَ**
**تَنَاْشَبَ** VI ,
a. Birbirine birleşti; toplandı.

**اِنْتَشَبَ**
**اِنْتَشَبَ** VIII ,
a. V’e bak.

b. Toplandı.

**نُشْبَة**
**نُشْبَة** 3t ,
a. Yapışkan şey; tutunacak şey.

b. Sıkıntılı durumda; mahcup.

c. Kurt.

**نَشَب**
**نَشَب** 4 ,
a. Mal, mülk; sabit eşyalar.

b. Sabit.

c. Bir ağaç.

**نَشَبَة**
**نَشَبَة** 4t ,
a. 4 (a)’ya bak.

**نَشِب**
**نَشِب** 5 ,
a. Yapışan.

**مَنْشَب**
**مَنْشَب** 17 ,
a. Sıkıntı (utandırıcı durum).

**مَنْشَبَة**
**مَنْشَبَة** 17t ,
a. 4 (a)’ya bak.

**مِنْشَب**
**مِنْشَب** 20 , ( çoğulu: **مَنَاْشِبُ** 44 ),
a. İlmek.

b. Ham hurma.

**نَاْشِب**
**نَاْشِب** 21 ,
a. Sıkıca yapışan.

b. Okları olan.

**نَشَّاْب**
**نَشَّاْب** 28 ,
a. Ok yapan.

b. Okçu, yaycı.

**نَشَّاْبَة**
**نَشَّاْبَة** 28t ,
a. 21 (b)’ye bak.

**نُشَّاْب**
**نُشَّاْب** 29 , ( çoğulu: **نَشَاْشِيْبُ** 70 ),
a. Ok.

**نُشَّاْبَة**
**نُشَّاْبَة** 29t ,
a. Bir ok.

**نَشَّبَ**
Özel isim: **نَشَّبَ** II ,
a. Ok desenli.

**نَاشِبَة الحَال**
**نَاشِبَة الحَال**
a. Oluk.

**مَا نَشِبَ أَن**
**مَا نَشِبَ أَن**
a. Eksik etmedi, geciktirmedi.
