# نشج — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AC/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B4%D8%AC/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نشج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AC.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: نشج

باب الجيم والشين مع النون
ش ج ن، ن ش ج، ج ش ن، ش ن ج، ن ج ش مستعملات
شجن:
الشَّجَنُ: الهمُّ والحزنُ، وأشجَنني فشَجُنتُ منه أشجُن شُجُوناً.
والحمامة تَشجُنُ شُجوناً إذا ناحت وتَحزنت.
ووردت أرضاً ما كانت لي شَجَناً أي وطناً.
والحديث ذو شُجُونٍ أي فُنونٍ وأعراض أي أطراف ونواحٍ.
والأشجانُ: الأحزانُ، جمع شَجَنٍ، والفعل منه شَجِنتُ أي صار الشَّجَنُ فيَّ.
وأما تَشَجنت فكأني تذكرت وتبكَّيت لذلك، وهو كقولك: فَطُنتُ فطناً، وفَطِنتُ للشيء فِطنةً وفَطَنا، وأنشدَ:
هَيَّجنَ أشجاناً لمِن تَشَجَّنا
والشاجنةُ: ضَربٌ من الأوديةِ والمَسايل ذو نبتٍ حسن، والجميعُ السَّواجِنُ.
والشَّجنةُ: شُجنة الرَّجم معلقةٌ بالعرش، ويعني بالشُّجنة قرابةً مُشتبِكةٌ، ويقال: هي كالغُصن من الشَّجَرَةِ، ويقال: هي شِجنَةٌ وشُجنةٌ.
نشج:
نَشَجَ الباكي يَنشِجُ نَشيجاً إذا غَصى البُكاءُ في حَلقه عند الفَزعة.
والطَّعنة تَنشِجُ عند خروج الدَّم: تسمع لها صوتاً في جَوفها، وإذا بدا صوتٌ كالنَّفخة قيل نعرتِ الطَّعنةُ.
والقِدر تَنشِجُ عند الغليان. والناشج الذي ينزع نفسه، قال:
وناشِجٌ عينه مُنَّهلَّةٌ تكفُ
جشن:
الجَوشنُ: ما عَرض من وسط الصدر.
ويقال: الجَوشَنُ اسم الحديد الذي يُلبسُ من السِّلاح.
وجَوشنُ الجَرادة صدرها.
شنج:
الشَّنَجُ: تَشَنُّج الأصابع كلَّها والجلد، وربَّما قالوا: شَنِجٌ أشنَجُ وشَنِجٌ مُشَنَّجٌ، والمُشَنَّجُ أشدُّ تشنيجاً، وإذا شَنِجَ نسا الدّابَّة فهو أقوى لها و أشدُّ لرجليها.
وتقول هذيل: غنجٌ على شَنَجٍ أي رجلٌ على جَمَلٍ، فالغنجُ هو الرجل، والشَّنَجُ: الجمل.
قالوا: والغنج تحريك العُنُقِ والبدن.
نجش:
النَّجشُ: إن يُريد الإنسانُ أن يبيع بياعةً فيُساومُه بثمنٍ كثير ينظر إليه ناظر فيقع فيها.
وفي التزويج أيضاً والأشياء، ومنه الحديث: " لا نَجشَ في الإسلام".
ونَجَشَها نَجشاً، ورجلٌ ناجِشٌ نَجُوشُ الصيد أي يأخذ من حواليها ليصرفها إلى الحِبالة.
قال زائدة: ينجُشُ الطَّير أي يسُوقُه.

### Türkçe

باب **الجيم** ve**الشين** ile **النون**
**ش ج ن**، **ن ش ج**، **ج ش ن**، **ش ن ج**، **ن ج ش** kullanımdadırlar.

**شجن**:
**الشَّجَنُ**: keder ve hüzün; ve beni **أشجَنني** etti de ondan dolayı **شَجُنتُ** oldum; **أشجُن** (fiilini) **شُجُوناً** (masdarıyla) (yaparım).
Ve güvercin, ötüp hüzünlendiği zaman **تَشجُنُ شُجوناً** eder.
Ve (ben) bir yere vardım; benim için **شَجَناً** (olan) değildi; yani vatan.
Ve hadis **ذو شُجُونٍ**’dur; yani türler ve arazlar; yani uçlar ve taraflar.
Ve **الأشجانُ**: hüzünler; **شَجَنٍ**’in çoğulu; ve ondan fiil: **شَجِنتُ**; yani **الشَّجَنُ** bende oldu.
Ama **تَشَجنت** ise, sanki hatırladım ve bunun için ağlar gibi yaptım; ve bu, senin “**فَطُنتُ** **فطناً** (oldum)” demen gibidir; ve “**فَطِنتُ** şeye **فِطنةً** ve **فَطَنا** (ile) (vakıf oldum)” (demendir); ve (şu beyti) okudu:
هَيَّجنَ أشجاناً لمِن تَشَجَّنا
Ve **الشاجنةُ**: güzel bitkisi olan vadiler ve su yollarından bir tür; hepsi **السَّواجِنُ**’dir.
Ve **الشَّجنةُ**: **شُجنة الرَّجم** arşa asılıdır; ve **الشُّجنة** ile, birbirine dolaşmış bir akrabalık kastediyor; ve denilir ki: o, ağaçtan bir dal gibidir; ve denilir ki: o **شِجنَةٌ** ve **شُجنةٌ**’dir.

**نشج**:
Ağlayan **نَشَجَ** eder; **يَنشِجُ** **نَشيجاً** (eder); korku anında ağlama boğazında tıkandığı zaman.
Ve mızrak darbesi, kanın çıkışı sırasında **تَنشِجُ** eder: onun iç boşluğunda bir ses işitirsin; ve bir ses, üfleme gibi belirdiği zaman “mızrak darbesi **نعرتِ** etti” denilir.
Ve kazan kaynama sırasında **تَنشِجُ** eder. Ve **الناشج**: nefesini çeken (kimsedir); dedi ki:
وناشِجٌ عينه مُنَّهلَّةٌ تكفُ

**جشن**:
**الجَوشنُ**: göğsün ortasından görünen (kısım).
Ve denilir ki: **الجَوشَنُ** silâhtan giyilen demirin adıdır.
Ve çekirgenin **جَوشنُ**’u: onun göğsüdür.

**شنج**:
**الشَّنَجُ**: bütün parmakların ve derinin kasılıp büzülmesi; ve belki dediler ki: **شَنِجٌ** **أشنَجُ** ve **شَنِجٌ مُشَنَّجٌ**; ve **المُشَنَّجُ** kasılma bakımından daha şiddetlidir; ve binek hayvanının siniri **شَنِجَ** ettiği zaman, o, ona daha kuvvetlidir ve onun iki ayağı için daha şiddetlidir.
Ve Hüzeyl (lehçesi) şöyle der: **غنجٌ** على **شَنَجٍ**; yani deve üzerinde bir adam; **الغنجُ** adamdır; ve **الشَّنَجُ**: deve.
Dediler ki: ve **الغنج** boynun ve bedenin hareket ettirilmesidir.

**نجش**:
**النَّجشُ**: insanın bir malı satmak istemesi; ona çok bir fiyatla pazarlık eder; ona bakan bir bakıcı (bunu) görür de ona düşer (kandırılıp alır).
Ve evlendirmede de ve (diğer) şeylerde (de böyledir); ve ondan hadis: “İslâm’da **نَجشَ** yoktur.”
Ve onu **نَجَشَها** **نَجشاً** (etti); ve bir adam **ناجِشٌ** **نَجُوشُ الصيد**’dir; yani onu tuzağa sevk etmek için çevresinden alır.
Zâide dedi ki: **ينجُشُ الطَّير**; yani onu sürer.
