# نشج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B4%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نشج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نشج

النشج، محركة: مجرى الماء، ج أنشاج  ، قاله أبو عمرو، وأنشد شمر:
  تأبد لأي منهم فعـتـائده                      فذو سلم أنشاجه فسواعده

  والنشيج: صوت الماء ينشج، ونشوجه في الأرض: أن يسمع له صوت.  ونشج الباكي ينشج  ، بالكسر، نشجا و  نشيجا  ، إذا  غص بالبكاء في حلقه من غير انتحاب  . وقال أبو عبيد: النشيج: مثل بكاء الصبي إذا ضرب فلم يخرج بكاؤه وردده في صدره. وعن ابن الأعرابي: النشيج من الفم، والنخير من الأنف. وفي التهذيب: وهو إذا غص البكاء في حلقه عند الفزعة. من المجاز:  الحمار  ينشج نشيجا عند الفزع. وقال أبو عبيد: هو صوت الحمار. من غير أن يذكر فزعا. ونشج الحمار نشيجا:  ردد صوته في صدره. و  كذلك نشج  القدر والزق  والحب: إذا  غلى ما فيه حتى سمع له صوت  وهو مجاز. نشج  المطرب  ينشج نشيجا: إذا  فصل بين الصوتين ومد. و  نشج  الضفدع  ينشج، إذا  ردد نقيقه  ، قال أبو ذؤيب يصف ماء مطر:
  ضفادعه غرقى رواء كأنها                      قيان شروب رجعهن نشيج  والنوشجان  بضم النون وفتح الشين:  قبيلة، أو: د  ، أي بلد. قال ابن سيده: وأراه فارسيا؛ حكذا في اللسان. وقرأت في المعجم لياقوت: نوشجان مدينة بفارس، عن السمعاني. وقال ابن الفقيه: وهما العليا والسفلى ومن نوشجان الأعلى إلى مدينة خاقان التغزغز مسيرة ثلاثة أشهر في قرى كبار  ذات  خصب ظاهر، وأهلها أتراك، منهم مجوس، ومنهم زنادقة مانوية. ومما يستدرك عليه: النشيج: الصوت. والنشيج: مسيل الماء. وعبرة نشج: لها نشيج. ومن المجاز: الطعنة تنشج عند خروج الدم: تسمع لها صوتا في جوفها.

### Türkçe

**النشج**، harekeli: suyun mecrası; çoğulu **أنشاج**. Bunu Ebû Amr söylemiştir. Şemmer şu beyti rivayet etti:
  “Onlardan hangisi için ebedîleşti de onun âdetleri;                      işte Selm’in sahibi: onun **أنشاج**’ı ve onun kolları.”

**النشيج**: suyun sesi; su **ينشج**. Onun toprağın içinde **نشوجه**’u: ona bir ses işitilmesidir. Ağlayanın **نشج**’i: kesre ile, **نشجا** ve **نشيجا** (olur); eğer hıçkırma olmaksızın ağlamadan dolayı boğazında tıkanırsa. Ebû Ubeyd dedi ki: **النشيج**: dövülünce ağlaması çıkmayan, onu göğsünde geri çeviren çocuğun ağlaması gibidir. İbnü’l-A‘râbî’den: **النشيج** ağızdandır, **النخير** burundandır. **التهذيب**’de: o, korku anında ağlamanın boğazında tıkanmasıdır. Mecazdan: eşek korku anında **نشيجا** ile **ينشج**. Ebû Ubeyd dedi ki: o, eşeğin sesidir; korkudan söz etmeksizin. Eşeğin **نشج**’i **نشيجا**: sesini göğsünde geri çevirmesidir. Yine böyle: **نشج** tencere, tulum ve küp; eğer içindekiler kaynar da ona bir ses işitilirse; bu mecazdır. Şarkıcının **نشج**’i **نشيجا** ile: iki sesin arasını ayırıp uzattığı zaman. Kurbağanın **نشج**’i: eğer vıraklamasını geri çevirirse. Ebû Züeyb, yağmur suyunu vasfederek dedi:
  “Onun kurbağaları boğulmuş, kanmış; sanki onlar                      içkici şarkıcı cariyeler; onların dönüşleri **نشيج**’dir.”

**النوشجان**, **النون**’un dammesi ve **الشين**’in fethasıyla: bir kabile; yahut: **د**; yani bir belde. İbn Sîde dedi ki: onu Farsça görüyorum; **اللسان**’da böyledir. Yâkût’un **المعجم**’inde okudum: Sema‘ânî’den, **نوشجان** Fars’ta bir şehirdir. İbnü’l-Fakîh dedi ki: ikisi, yukarı ve aşağıdır; ve **نوشجان**’ın yukarısından **خاقان التغزغز** şehrine kadar yolculuk üç aydır; büyük köyler içinde, açık bir bereket sahibi; halkı Türklerdir; onlardan Mecûsîler vardır, onlardan Mânîvî zındıklar vardır.

Ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **النشيج**: ses. **النشيج**: suyun akıntı yeri. **عبرة نشج**: onun **نشيج**’i vardır. Mecazdan: kanın çıkışı sırasında mızrak darbesi **تنشج**: onun iç boşluğunda bir ses işitilir.
