# نشد (ن-ش-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B4%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - ش - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين والدال والنون معهما
ش د ن، د ش ن، ن ش د مستعملات
شدن:
شدن الصبيّ والخِشفُ يشدُنُ شُدُونا، إذا صلح جِسمُه وترعرع. ويقال للمهر: قد شدن، فإذا أفردت الشَّادِن فهو ولد الظَّبية، وظبية مُشدنٌ يتبعها شادنٌ.
وناقة شدنيّة إلى موضع باليمن.
دشن:
داشن معرّب من الدَّشنِ، والدّاجنُ مثله وهو كلامٌ عراقيٌّ ليس من كلام البادية.
نشد:
نَشَدَ يَنشُدُ فلانٌ فلاناً، إذا قال: نشدتُك بالله والرَّحم، أي: سألتك بالله وبالرَّحم.
وناشدتك الله نشدةً ونشداناً، أي: سألتك بالله.. ونشدتُ الضالة، إذا ناديت وسألت عنها.
والناشدون: قومٌ يطلبون الضَّوالّ فيأخذونها ويحبسونها على أربابها. قال ابن عِرس:
عشرون ألفاً هَلكُوا ضيعةً		وأنت منهم دعوةُ النّاشِـدِ
يريد: أنت منهم في القُرب بمكانِ دعوة النّاشد، وهم: النُّشّاد.
والنَّشيدُ: الشِّعرُ المُتناشدُ بين القوم ينشده بعضهم بعضاً إنشاداً.
وأنشدتُ الضّالة: عرَّفتها، ونشدتها: طلبتها.

##### Türkçe

باب **الشين** و**الدال** و**النون** معهما
**ش د ن**، **د ش ن**، **ن ش د** مستعملات

**شدن**:
**شدن** الصبيّ و**الخِشفُ** يشدُنُ شُدُونا، eğer cismi sağlamlaşır ve serpilip büyürse. Ve **المهر** için denilir: “قد **شدن**”; artık **الشَّادِن**’i tekil yaptığında o, **الظَّبية**’nin yavrusudur; ve **ظبية مُشدنٌ** (vardır), onu bir **شادنٌ** takip eder.
Ve **ناقة شدنيّة** Yemen’de bir yere (nisbetle).

**دشن**:
**داشن** **الدَّشنِ**’den muarrabdır; **الدّاجنُ** da onun gibidir; ve bu, Iraklı bir sözdür, bedevînin sözünden değildir.

**نشد**:
**نَشَدَ** **يَنشُدُ** falan falanı; eğer dedi ise: “**نشدتُك بالله والرَّحم**”, yani: Allah ile ve rahim ile sana sordum (seni Allah ile ve rahim ile talep ettim).
Ve “**ناشدتك الله** **نشدةً** ve **نشداناً**”, yani: Allah ile sana sordum.. Ve **نشدتُ الضالة**; eğer seslendim ve onun hakkında sordumsa.
Ve **الناشدون**: kayıpları arayan bir kavimdir; onları alırlar ve sahipleri için onları alıkoyarlar. İbn **عِرس** dedi ki:
عشرون ألفاً هَلكُوا ضيعةً		وأنت منهم دعوةُ النّاشِـدِ
İster: sen onlardan, yakınlıkta, **دعوة النّاشد**’in yeri gibisin; ve onlar: **النُّشّاد**’dır.
Ve **النَّشيدُ**: kavim arasında karşılıklı istenen şiirdir; onların bazısı bazısına onu **إنشاداً** ile okur.
Ve **أنشدتُ الضّالة**: onu tanıttım; ve **نشدتها**: onu aradım.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AF/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

نَشَدْتُ الضالَّة أنْشُدُها نَشْدَةً ونِشْداناً، أي طلبْتها. وأنْشَدْتُها، أي عرَّفتها. وأمَّا قول أبي دُواد:
ويُصيخُ أحياناً كـمـا استَمَعَ المُضِلُّ لصوت ناشِدْ
فهو المُعَرِّف ههنا، ويقال هو الطالب، لأنَّ المُضِلَّ يشتهي أن يجد مُضِلاً مثله يتعزَّى به. ونَشَدْتُ فلاناً أنْشَدُهُ نَشْداً، إذا قلت له: نَشَدْتُكَ الله، أي سألتك بالله، كأنَّكَ ذكَّرتَهُ إيَّاه فنَشَدَ، أي تذكَّر. وقول الأعشى:
ربِّي كريمٌ لا يُكَـدِّرُ نِـعْـمَةٌوإذا تُنوشِدَ في المَهارِقِ أنْشَدا
قال أبو عبيدة: يعني النعمان بن المنذر، إذا سُئل بكَتْبِ الجوائزِ أعطى. وقوله: تُنوشِدَ هو في موضع نُشِدَ، أي سئل. واسْتَنْشَدْتُ فلاناً شِعره فأنْشَدَنيهِ. والنَشيدُ: الشِعْرُ المُتَناشَدُ بين القوم.

##### Türkçe

**نَشَدْتُ** **الضالَّة** **أنْشُدُها** **نَشْدَةً** ve **نِشْداناً**: yani onu aradım. Ve **أنْشَدْتُها**: yani onu tanıttım. Ebû Duvâd’ın sözüne gelince:
ويُصيخُ أحياناً كـمـا استَمَعَ المُضِلُّ لصوت ناشِدْ
Burada o, tanıtan kimsedir; ve “o, arayandır” denir; çünkü **المُضِلَّ** kendisi gibi bir **مُضِلّ** bulmayı arzular; onunla teselli bulur. Ve **نَشَدْتُ** falancayı **أنْشَدُهُ** **نَشْداً**: ona “**نَشَدْتُكَ الله**” dediğin zaman; yani seni Allah ile sordum (yalvardım); sanki onu kendisine hatırlattın da o **نَشَدَ** etti; yani hatırladı. A‘şâ’nın sözü:
ربِّي كريمٌ لا يُكَـدِّرُ نِـعْـمَةٌوإذا تُنوشِدَ في المَهارِقِ أنْشَدا
Ebû Ubeyde dedi: Nu‘mân b. Münzir’i kastediyor; **كَتْبِ الجوائزِ** ile (yazılmasıyla) kendisinden istenildiğinde verdi. Ve onun sözü: **تُنوشِدَ**, **نُشِدَ** yerindedir; yani soruldu. Ve **اسْتَنْشَدْتُ** falancadan şiirini; o da onu bana **فأنْشَدَنيهِ** (okudu). Ve **النَشيدُ**: kavim arasında karşılıklı **المُتَناشَدُ** edilen şiirdir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AF/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ش د ن
شدن ، نشد ، ندش ، دشن : ( مستعملة ) .
ندش : أهمل الليثُ نَدَشَ .
وروى أبو تراب ، عن أبي الوازع : نَدَفَ القطن ونَدَشَه ، بمعنى واحد .
قال رُؤْبة :
في هِبْرِيَاتِ الكُرْسُفِ الْمَنْدوشِ
شدن : قال الليث : شَدَنَ الصَّبِيُّ ، والْخِشْفُ ، فهو يَشْدُنُ شُدُوناً إذا صَلُحَ جِسْمُه وتَرَعْرَع . ويقال للمهر أيضاً قد شَدَن ، فإذا أفردت الشادن فهو وَلَدُ الظَّبْيَة ، وظَبْيَةٌ مُشْدِنٌ : يَتَبَعُهَا شَادِنٌ .
وقال أبو عُبيد : الشّادِنُ من أَوْلادِ الظِّباء الذي قد قَوِيَ وطَلَع قَرْنَاه .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : امرأَةٌ مَشْدُونٌ : وهي العاتِقُ من الجَوارِي .
دشن : قال الليث : دَاشِنٌ مُعرَّب من الدَّشْنِ ، وهو كلامَ عِراقِيّ ليس من كلام الْبَادِية .
وقال ابن شميل : الدّاشِنُ والْبُرْكَةُ كلاهما الدَّسْتَارَان ، يقال بُرْكَةُ الطَّحَّان .
نشد : قال : الليث ، يقال : نَشَدَ يَنْشُدُ فلانٌ فُلاناً ، إذا قال : نَشَدّتُكَ بالله والرحم ، وتقول : نَاشَدْتُكَ اللَّهَ نِشْدَةً ونِشْدانا ، ونَشَدْتُ الضَّالَّةَ إذا نادَيْتَ وسأَلْتَ عنها ، والنَّاشدون قوم يَطْلُبون الضَّوالّ فيأخذونها ويحبسونها على أربابها .
وقال ابن عرس :
عِشْرُونَ ألْفاً هَلَكُوا ضَيعَةً
وأَنْت منهم دَعْوةُ الناشِدِ
يعني قوله : أَيْنَ ذَهَبَ أهلُ الدّار ؟ وأين انْتَوَوْ ؟ كما يقول صاحبُ الضَّالة : مَنْ أَصابَ ؟ من أصاب ؟ فالنَّاشِد : الطَّالب ، يقال منه : نَشَدْتُ الضَّالةَ ، أَنْشُدُها وأَنْشِدُها نَشداً ونِشْدَاناً ، إذا طلبتها ، فأَنَا نَاشد .
وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) وذِكْرِهِ حَرَمَ مَكَّةَ ، فقال : ( لا يُخْتَلَى خَلاَهَا ، ولا تَحِلُّ لَقَطتُها إِلا لِمُنْشِد ) .
قال أبو عبيد : المنشِد المعرِّفُ ، قال : والطالب هو الناشد ، يقال : نشدتُ . ويقال : نشدت الضالة أَنشُدها نِشداناً : إذا طلبتها ، فأنا نَاشِد ، ومن التَّعْرِيف أنْشَدْتُهَا إنْشَاداً ، فأَنا مُنْشِدٌ ، قال : ومما يُبَيِّن لك
أن النَّاشِدَ هو الطَّالب ، حديثُ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) حين سَمِع رجُلاً يَنْشُدُ ضالَّته في المسجد ، فقال : ( أيُّها النَّاشِدُ ، غَيْرُكَ الْوَاجِدُ ) .
قلت : وإنَّما قيل للطَّالب ناشِدٌ لِرَفْعِه صَوْتَهُ بالطَّلَب ، والنَّشِيدُ : رَفْعُ الصَّوْت ، وكذلك المُعَرِّف يرفعُ صوتُه بالتعريفِ فَسُمِّي مُنْشِداً ، ومن هذا إنشاد الشِّعْر ، إنما هو رَفْعُ الصَّوْتِ به .
وقول العَرب : نَشَدْتُكَ باللَّهِ والرَّحِمِ ، معناه : طلبت إليكَ بالله وبحقِّ الرَّحْم .
وأخبَرَني المنذريُّ ، عن أبي العباس أنه قال في قولهم : نشدْتك بالله ، قال : النشيدُ الصوت ، أي سأَلْتُك باللَّهِ بِرَفْعِ نشيدي ، أي صَوْتِي بِطَلبِهَا ، قال : ومنه نشدَ الشِّعْرَ ، وأنشده ، إذا رَفَعَه .
وقال أبو عُبيد : قال الكسائي : نَشدْتُ الدَّابَّةَ طَلبَتها ، وأَنْشَدْتها عَرَّفْتها ، قال : ويقال أيضاً : نَشَدْتُها ، إذا عَرَّفْتَها .
وقال أبو دُواد :
ويَصيخُ أَحْياناً كما اس
تَمَعَ المُضِلُّ لصوتِ ناشِدْ
قال : ويقال للناشد إنّه المعَرِّف .
وقال شَمِر : رُوِي عن المُفَضّل الضَّبِّيّ أنه قال : زعموا أنَّ امرأَة قالت لابنَتِها : احْفَظِي بَيْتَكِ ممن لا تَنْشُدِين ، أي ممَّن لا تَعْرِفين .
وأما معنى قولُ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) في لُقَطَةِ مَكةَ : ( ولا تَحِلُّ لُقَطَتُها إلا لمُنْشِد ) ، فإنه عليه السلام فَرَّقَ بقوله هذا ، بين لُقَطَةِ الْحَرَمِ ، وبين لُقَطَةِ سائر البُلدان ؛ لأنه جَعَلَ الحُكم في لُقطَةِ سائِر البلاد أَنَّ مُلْتقِطَها إذا عَرَّفَها سَنةً حَلَّ له الانْتفاعُ بها ، وجَعَلَ لُقَطَة الحَرَمِ مَحْظُوراً على مُلْتَقطها الانْتِفَاعُ بها وإن طال تعْرِيفُه لها ، وحَكَم أنَّهُ لا يحِلُّ لأحَدٍ الْتَقَاطُها إلا بنيّة تعريفها ما عاش ، فأَمَّا أن يأْخُذَها من مكانها وهو يَنْوي تعريفها سنةً ثم يَنْتَفِعُ بها كما ينْتَفع بسائر لْقَطَةِ الأرض فلا . وهذا معنى ما فسره عبد الرحمن بن مهدي ، وأبو عُبيد ، وأَهْل الآثار .
وأمل قول أبي دُوَاد فإن أبا عُبَيد ذكر عن الأصمعيّ ، أَنَّ أَبا عَمرو بن العلاء كان يَعْجَبُ من قوله :
كما اسْتَمَعَ المُضِلُّ لِقوْل نَاشِدْ
قال : وأَحْسِبُه قال هُو أو غيره أنه قال : أَرَادَ بالنّاشد أيضاً رجلاً قد ضَلَّتْ دابَّته ، فهو يَنْشُدُها أي يَطلُبُها لَيَتَعزَّى بذلك .
قلت : وأما ابنْ المظفر فإنه جعل النّاشد : المُعَرِّف في هذا البيت ، قال : وهذا من عَجِيبِ كلامهم أن يكون النَّاشدُ : الطّالِبُ والمُعَرِّفُ .
قال : والنَّشيد : الشِّعْرُ المَتناشَدُ بين الْقَوم ، يُنْشِدُ بعضهم بعضاً .

##### Türkçe

ش د ن
**شدن** , **نشد** , **ندش** , **دشن** : (kullanılan).

**ندش** : Lîs, **نَدَشَ**’ı ihmal etti.
Ebû Turâb, Ebû’l-Vâzi‘’den rivayet etti: **نَدَفَ** pamuğu ve **نَدَشَه**; tek bir mânâdadır.
Rü’be dedi ki:
كُرْسُفِ الْمَنْدوشِ هِبْرِيَاتِ في

**شدن** : Lîs dedi: Çocuk **شَدَنَ** etti, ve **الْخِشْفُ** (da); o, bedeni düzeldiği ve serpilip büyüdüğü zaman **يَشْدُنُ** **شُدُوناً** eder. Tay için de “**شَدَن** etti” denir. **الشادن**’i tekil yaptığın zaman, o, **الظَّبْيَة**’nin yavrusudur; ve **ظَبْيَةٌ مُشْدِنٌ**: onu bir **شَادِنٌ** takip eder.
Ebû ‘Ubeyd dedi: **الشّادِنُ**; boynuzları kuvvetlenmiş ve iki boynuzu çıkmış olan **الظِّباء** yavrularındandır.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **امرأَةٌ مَشْدُونٌ**: o, câriyelerden **العاتِقُ** (olan)dır.

**دشن** : Lîs dedi: **دَاشِنٌ**; **الدَّشْنِ**’den mu‘arrebdir; o, Irakî bir sözdür, **الْبَادِية**’nin sözünden değildir.
İbn Şümeyl dedi: **الدّاشِنُ** ve **الْبُرْكَةُ**; ikisi de **الدَّسْتَارَان**’dır; “**بُرْكَةُ الطَّحَّان**” denir.

**نشد** : Lîs dedi: “Falan, falana **نَشَدَ يَنْشُدُ** eder” denir; “Sana Allah ve rahim ile **نَشَدّتُكَ**” dediği zaman. Ve sen: “Sana Allah’ı **نَاشَدْتُكَ**; **نِشْدَةً** ve **نِشْدانا**” dersin. Ve kaybı **نَشَدْتُ الضَّالَّةَ**; seslendiğin ve onun hakkında sorduğun zaman. Ve **النَّاشدون**; kayıpları arayan bir kavimdir; onları alırlar ve sahipleri için onları alıkoyarlar.
İbn ‘Ars dedi:
ضَيعَةً هَلَكُوا ألْفاً عِشْرُونَ
الناشِدِ دَعْوةُ منهم وأَنْتَ
Şu sözünü kastediyor: “Ev halkı nereye gitti? Ve nereye yöneldiler?”; tıpkı kayıp sahibi gibi: “Kim buldu? Kim buldu?” der. Öyleyse **النَّاشِد**: talep eden (kimsedir). Ondan: “Kaybı **نَشَدْتُ الضَّالةَ**; onu **أَنْشُدُها** ve **أَنْشِدُها**; **نَشداً** ve **نِشْدَاناً** (olarak)” denir; onu aradığın zaman; ben de **نَاشد**’im.
Peygamberin (sallallahu aleyhi ve sellem) hadîsinde ve onun Mekke hareminden bahsinde: şöyle dedi: “(Onun otları biçilmez; ve onun **لَقَطتُها**’sı ancak bir **لِمُنْشِد** için helâl olur.)”
Ebû ‘Ubeyd dedi: **المنشِد**; tanıtan (kimsedir). Dedi ki: Talep eden ise **الناشد**’dir; “**نشدتُ**” denir. Ve “Kaybı **نشدت الضالة أَنشُدها نِشداناً**” denir: onu aradığın zaman; ben de **نَاشِد**’im. Tanıtmadan (olan ise): “Onu **أَنْشَدْتُهَا إنْشَاداً**”; ben de **مُنْشِدٌ**’im. Dedi ki: Sana açıklayan şeylerdendir ki
**النَّاشِدَ** talep edendir: Peygamberin (sallallahu aleyhi ve sellem) hadîsi; mescidde bir adamın kaybını **يَنْشُدُ** ettiğini işittiği zaman, şöyle dedi: “(Ey **النَّاشِدُ**, bulan senden başkasıdır.)”
Dedim: Talep edene ancak, talep ile sesini yükseltmesinden dolayı **ناشِدٌ** denilmiştir. Ve **النَّشِيدُ**: sesin yükseltilmesidir. Tanıtan da tanıtma ile sesini yükseltir; bu yüzden **مُنْشِداً** diye adlandırıldı. Bunun cümlesindendir: şiiri **إنشاد** etmek; o ancak onunla sesi yükseltmektir.
Arapların sözü: “Sana Allah ve rahim ile **نَشَدْتُكَ**”; mânâsı: Allah ile ve rahmin hakkı ile senden talep ettim.
Münzirî bana haber verdi; Ebû’l-‘Abbâs’tan, onların “Sana Allah ile **نشدْتك**” sözünde şöyle dediğini: **النشيدُ** sestir; yani Allah ile, **نشيدي**’mi yükselterek sana sordum; yani onun talebiyle sesimi. Dedi ki: Ondandır: şiiri **نشدَ** etti ve onu **أنشده** etti; onu yükselttiği zaman.
Ebû ‘Ubeyd dedi: Kisâî dedi: “Bineği **نَشدْتُ**: onu aradım; ve onu **أَنْشَدْتها**: onu tanıttım.” Dedi ki: Ayrıca “Onu **نَشَدْتُها**” denir; onu tanıttığın zaman.
Ebû Duvâd dedi:
ناشِدْ صوتِ لِلمُضِلُّ تَمَعَ اس
كما أَحْياناً ويَصيخُ
Dedi ki: **الناشد** için, onun tanıtan olduğu söylenir.
Şemir dedi: Mufaddal ed-Dabbî’den rivayet edildi ki şöyle dedi: “Bir kadının kızına şöyle dediğini iddia ettiler: ‘Evini, **لا تَنْشُدِين** (kimselerden) koru’; yani ‘tanımadığın kimselerden’.”
Peygamberin (sallallahu aleyhi ve sellem) Mekke’nin **لُقَطَةِ**’sı hakkındaki sözünün mânâsına gelince: “(Onun **لُقَطَتُها**’sı ancak bir **لمُنْشِد** için helâl olur)”; o (aleyhisselâm) bu sözüyle, **الْحَرَمِ**’in **لُقَطَةِ**’sı ile diğer beldelerin **لُقَطَةِ**’sı arasında ayırdı; çünkü o, diğer beldelerin **لُقطَةِ**’sında hükmü şu kıldı: onu alan, onu bir yıl tanıttığı zaman, ondan faydalanmak ona helâl olur. Ve **لُقَطَة الحَرَمِ**’i; onu alan için, onu tanıtması uzasa bile, ondan faydalanmak bakımından yasak kıldı. Ve hükmetti ki: onu, yaşadığı müddetçe onu tanıtma niyetiyle olmaksızın hiç kimse için onu almak helâl olmaz. Ama onu yerinden alıp, onu bir yıl tanıtmayı niyet edip sonra yeryüzünün diğer **لْقَطَةِ**’sından faydalanıldığı gibi ondan faydalanması: hayır. Bu, Abdurrahman b. Mehdî’nin, Ebû ‘Ubeyd’in ve eser ehlinin tefsir ettiği mânâdır.
Ebû Duvâd’ın sözünün mânâsına gelince: Ebû ‘Ubeyd, Asma‘î’den zikretti ki Ebû ‘Amr b. el-‘Alâ, onun şu sözünden hayret ederdi:
نَاشِدْ لِقوْل لِلمُضِلُّ اسْتَمَعَ كما
Dedi ki: Zannederim o veya başkası şöyle dedi: **النّاشد** ile de, bineği kaybolmuş bir adamı kastetti; o, onu **يَنْشُدُها** eder; yani onu arar; bununla teselli bulmak için.
Dedim: İbnü’l-Muzaffer ise, bu beyitte **النّاشد**’i: tanıtan (kimse) yaptı. Dedi ki: Bu, onların sözünün acayiplerindendir: **النَّاشدُ**’in; talep eden ve tanıtan olması.
Dedi ki: **النَّشيد**: kavim arasında karşılıklı **المَتناشَدُ** olan şiirdir; onların bazısı bazısına **يُنْشِدُ** eder.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AF/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون والشين وما يثلثهما)
(نشص)  النون والشين والصاد: أصلٌ يدلُّ على ارتفاعٍ في شيء وسموّ. ونَشَصَ السحابُ: ارتفَع. والسَّحابة المرتفِعة البيضاء: النَّشَاصَة([1])، وجمعها نَشَاص([2]). قال امرؤ القيس:
أصَدَّ نَشَاصَ ذي القرنين حَتَّى *** تَوَلّى عَارِضُ الملِكِ الهمامِ([3])ونَشَص الوبرُ: ارتفَع. ونَشَصْنا من بلدٍ إلى بلدٍ: ارتفَعْنا. ونَشَصت المرأةُ مثل نَشَزَت. ونَشَصت ثَنِيَّتُه: تحرَّكت وارتفعتْ من موضعها.
(نشط)  النون والشين والطاء: أصلٌ صحيح يدلُّ على اهتزازٍ وحركة. منه النّشاط معروفٌ وهو لما فيه من الحركة والاهتزاز والتَّفتُّح. يقال نَشِطَ ينشَط. وأنْشَطَ القومُ: كانت دوابُّهُم نَشِيطة. والثَّور ناشط، لأنَّهُ يَنْشِطُ من بلدٍ إلى بلد. قال ذو الرُّمَّة:
أذاكَ أم نَمِشٌ بالوَشْي أكرُعُه *** مسفَّعُ الخَدِّ هادٍ ناشِطٌ شَبَبُ([4])ونَشَطْتُ الشَّيءَ: قشرتُه، كأنَّهُ لما قُشِرَ أُخرِجَ من جِلده. وطريقٌ ناشط: يَنْشِطُ في الطَّريق الأعظم يَمنةً [ويَسْرَة([5])]. ونَشَطت([6]) النّاقةُ في سيرها، إذا شَدَّت. والأُنْشُوطة: العُقدة مثل عُقدة السَّراويل ونَشَطْتُه بأُنشوطة. وأنْشَطتُ العِقال: مَدَدْت أُنشوطتَه فانحلَّت. وقال قوم: الإنشاط: الحَلُّ، والتَّنشيط: العَقْد. وبئر أنشاط: قَريبة القَعر يَخرج دلوُها بجَذْبَةٍ. ونَشَطْتُ الدَّلْوَ من البئرِ بغير قامة. والنَّشيطة من الإبل: أن تُوجَد فتُسَاقَ([7]) من غير أنْ يُعْمَدَ لها. وقال قوم: هو الذي يصيبه القومُ قبل أن يَصِلوا إلى الحيِّ الذي يريدون الإغارة عليه، فيَنْشِطُه الرّئيسُ من بين أيديهم. قال:
لك المِرباعُ منها والصَّفايا *** وحُكمُك والنَّشِيطةُ والفُضُولُ([8]) (نشع)  النون والشين والعين كلمةٌ واحدة. نشَعتُ الصبيَّ الوَجُورَ نشعاً فانتشَعَه، أي جَرَِعه. والمصدر النُّشوع. قال:
* نُشِعْتُ المجد في أنفي نُشُوعَا([9]) *
(نشغ)  النون والشين والغين ثلاثُ كلماتٍ متباينةٍ، ليس قياسها واحداً.
الأولى النَّشْغ: كالشَّهيق عند الشَّوق.
الثانية الناشغ: الذي يَحيا بعد جَهْد.
الثالثة النَّواشِغ: أعالي الوادي، الواحدة ناشغة.
(نشف)  النون والشين والفاء: أصلٌ صحيح يدلُّ على ولوج ندىً في شيء يأخذه. منه النَّشْف: دخولُ الماءِ في الثّوب والأرضِ حتى ينتَشِفاهُ. والنَِّشْفة: حجرٌ، سمِّيت لانتشافها الوسَخ عن مواضعه([10]). والجمع النِّشَف. [ويقال: إنَّ النَّشْف([11])] في الحياض كالنَّزْح في الرّكايا. والنّاقةُ تُدِرُّ قبل نِتاجها ثم تذهب دِرّتُها: مِنْشَافٌ ونَشُوف.
(نشق)  النون والشين والقاف أصلٌ صحيح يدلُّ على نُشوب شيء. ونَشِقَ الظَّبْيُ في الحِبالةِ: عَلِق فيها والنَّشقة: حبلٌ يُجعَل في أعناق البَهْم، ويقال هي النُّشْقة([12]). ورجل نَشِقٌ، إذا وقَعَ في أمرٍ لا يكاد يخلُص منه.
ومن الباب: أنشَقْتُ الصبِيَّ الدَّوَاءَ: صببتُه في أنْفِه. والنَّشُوق: اسمٌ لكلِّ دواءٍ يُنْشَق. ومنه استنشقت الرِّيح: تشمَّمتُها. وهذه ريحٌ مكروهة النَّشَق، أي الشَّمّ. والمتوضِّئ يستنشق الماء، عند استنثاره.
(نشل)  النون والشين واللام كلمةٌ تدلُّ على رفْعِ بَِضْعةٍ من قدْرٍ. ونَشَلَ اللَّحْمَ من القِدْرِ بالمِنْشَل، وهو النَّشِيل([13]). وفخذٌ ناشلة: قليلةُ اللَّحم؛ والمِنْشَل والمِنْشال: ما يُنْشَلُ به*. ويقولون: وما أدري كيف صحّته: المَنْشَلة: موضع الخاتَم من الخِنصَر.
(نشم)  النون والشين والميم يدلُّ على نُشُوبِ شيءٍ. ونَشَّمُوا في الأمر: أخَذُوا فيه. ويقال لا يكون ذلك إلاَّ في الشَّرّ. وفي الحديث: "لما نَشَّمَ النّاسُ في أمر عثمان"، أي أخَذُوا فيه ونالوا منه. ونَشَّمَ اللَّحمُ([14]) تنشيماً، أي ابتدأت فيه رائحة.
وشذَّ عنه النَّشَم: شجرٌ يُتَّخَذ منه القِسِيّ.
(نشأ)  النون والشين والهمزة أصلٌ صحيح يدلُّ على ارتفاعٍ في شيء وسموّ. ونَشَأَ السَّحابُ: ارتفع. وأنْشَأَه الله: رفَعه. ومنه: ﴿إنَّ نَاشِئَةَ اللَّيْلِ﴾ [المزمل 6]، يراد بها والله أعلمُ القيامُ والانتصابُ للصَّلاة.
ومن الباب: النَّشْءُ والنَّشَأ([15]): أحداث النّاس. ونشأَ فلانٌ في بني فلانٍ. والنَّاشئ: الشَّابُّ الذي نشأ وارتفَعَ وعلا. وأنشأ فلانٌ حديثاً، وأنشأَ ينشِد ويقول، كلُّ هذا قياسُه واحد.
ومن الباب: استنشأْت الريح: تشمَّمتها، وذلك لأنَّكَ كأنَّك ترفعُها إلى أنفِك.
(نشج)  النون والشين والجيم كلمةٌ تدلُّ على حكايةِ صوتٍ. ونَشَج الباكي: غَصَّ بالبُكاءِ في حَلْقهِ من غير انتحاب. ونَشَجَ الحمار بصَوته نَشْجاً. ويقال للطَّعنة إذا خرج منها الدَّمُ فسُمِع له حِسٌّ: قد نشَجَت. وكذا القِدر تَنْشِجُ عند الغَلَيَان. ويحتمل أن يكون الأَنْشَاجُ من هذا، وهي مَجَاري الماء، الواحد نَشَج، كأنها سمِّيَت بها لقَسِيب الماء.
(نشح)  النون والشين والحاء: أصلٌ صحيحٌ، إلاَّ أنَّه مختلَفٌ في تفسيره على التَّضادّ، فقال قوم: نَشَحَ الشَّاربُ، إذا شرِب حتَّى امتلأ. وسِقَاءٌ نَشَّاحٌ: ممتلِئ. وقال آخرون: النُّشوحُ: شربٌ دون الرِّيّ.
(نشد)  النون والشين والدال أصلٌ صحيح يدلُّ على ذِكر شيء وتنويهٍ. ونَشَدَ فلانٌ فلاناً قال: نَشَدْتُك اللهَ، أي سألتك بالله. وتلخيصه: ذكَّرتك الله تعالى. ومنه إنشاد الشَّاعر وهو ذِكرهُ والتَّنويه به. فأمَّا أنشَدْتُ الضَّالَّة فمعناه عرَّفتها؛ وهو ذلك القياس. وفي الحديث: "لا تَحِلُّ لُقْطَتُها إلاّ لِمُنْشِدٍ"، أي معرِّف. وأما نَشَدْتُ الضَّالَّة، يعني طلبتها، فلرَفْع صوتهِ.
(نشر)  النون والشين والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على فَتْحِ شيء وتشعُّبِه. ونَشَرت الخشبةَ بالمنشار نَشْراً. والنَّشْر: الرِّيح الطيِّبة. واكتَسَى البازِي ريشاً نَشَراً. أي منتشِراً واسعاً طويلاً. ومنه نَشَرتُ الكِتاب. خِلاف طويتُهُ. ونَشَر الله الموتَى فَنَشَروا. وأنْشَرَ الله الموتَى أيضاً. قال تعالى: ﴿ثُمَّ إذا شَاءَ أَنْشَرَه﴾ [عبس 22]، ثم قال الأعشَى:
حَتَّى يقولُ الناسُ لمَّا رأوا *** يا عَجَباً للميِّت الناشرِ([16])ونَشَرت الأرضُ: أصابها الرَّبيعُ فأنبتت، وهي ناشرة، وذلك النَّباتُ النَّشْر، ويقال إنَّه للرَّاعيةِ رديّ ويقال: بل النَّشْر: الكلأَ يَيْبَس ثم يصيبُه المطرُ فيخرجُ منه شيءٌ كهيئة الحَلَم، وهو داءٌ. وعروقُ باطنِ الذِّراع: النَّواشر، سمِّيت لانتشارها. والانتشار: انتفاخ عَصَب الدّابّةِ من تَعَب. والنّشَر: أنْ تنتشر الغنمُ باللّيل فتَرعَى، ولذلك يقال لمن جمع أمرَه: "قد ضَّمَ نَشَرَه".
(نشز)  النون والشين والزاء أصلٌ صحيح يدلُّ على ارتفاعٍ وعُلوّ. والنّشَز: المكان العالي المرتفِع. والنّشْز والنُّشُوز: الارتفاع، ثم استعير فقيل نَشَزَت المرأةُ: استَصعَبتْ على بَعلِها، وكذلك نَشَزَ بعلُها: جفاها وضرَبَهَا.
(نشس)  النون والشين والسين كلمةٌ من الإبدال، يقال نَشَسَت، مثل نَشَزَت.
--------------ـــ
([1]) وكذا في المجمل. وذكر في اللسان: "النشاص" فقط بفتح النون، فهو اسم جنس جمعي للنشاصة. وذكر في القاموس "النشاص" فقط أيضاً، ولكن ضبطه بفتح النون وكسرها.
([2]) في الأصل: "أنشاص"، والوجه ما أثبت. وفي التنبيه السابق أنه يقال بفتح النون وكسرها. ويجمع النشاصي على "نشص" بضمتين، كما في اللسان.
([3]) ديوان امرئ القيس 168. ونبه الوزير أبو بكر إلى أنه يروى أيضاً "أشذ".
([4]) ديوان ذي الرمة 17 واللسان (نمش، نشط). وقد سبق في (شب).
([5]) التكملة من المجمل واللسان والقاموس.
([6]) في المجمل: "تنشطت"، وكلاهما يقال.
([7]) في المجمل: "الإبل يجدها الجيش فتساق".
([8]) لعبد الله بن عنمة الضبي، كما في اللسان (ربع، صفا، نشط، فضل). ومقطوعته في الحماسة (1: 420). وقد سبق في (ربع، صفو).
([9]) البيت للمرار، كما في إصلاح المنطق 368 واللسان (نشع). وصدره:
* إليكم يا لئام الناس إني *
([10]) في اللسان: "والنشفة، والنشفة: الحجر الذي يتدلك به، سمي بذلك لانتشافه الوسخ في الحمامات".
([11]) التكملة من المجمل.
([12]) ذكر في المجمل لغة فتح النون. وفي اللسان والقاموس لغة الضم.
([13]) وهو النشيل، وردت في الأصل بعد كلمة "اللحم" التالية، ورددتها إلى موضعها الطبيعي.
([14]) في الأصل: "ومن اللحم".
([15]) في الأصل: "والنشوء"، تحريف.
([16])  ديوان الأعشى 105 واللسان (نشر). والرواية: "مما رأوا".

ـ

##### Türkçe

(باب **النون** ve **الشين** ve ikisini üçleyen şeyler)

(**نشص**)  **النون** ve **الشين** ve **الصاد**: Bir asıl(=kök)tir; bir şeyde yükselme ve yüceliğe delâlet eder. **نَشَصَ السحابُ**: yükseldi. Ve yükselmiş beyaz bulut: **النَّشَاصَة**([1]); çoğulu **نَشَاص**([2]). İmru’ul-Kays dedi:
أصَدَّ نَشَاصَ ذي القرنين حَتَّى *** تَوَلّى عَارِضُ الملِكِ الهمامِ([3])
Ve **نَشَص الوبرُ**: yükseldi. Ve **نَشَصْنا** bir beldeden bir beldeye: yükseldik. Ve **نَشَصت المرأةُ** tıpkı **نَشَزَت** gibi. Ve **نَشَصت ثَنِيَّتُه**: hareket etti ve yerinden yükseldi.

(**نشط**)  **النون** ve **الشين** ve **الطاء**: Sahih bir asıl(=kök)tir; titreme ve harekete delâlet eder. Ondan **النّشاط** bilinen(şey)dir; onda bulunan hareket, titreme ve açılma sebebiyledir. Denir: **نَشِطَ** **ينشَط**. Ve **أنْشَطَ القومُ**: onların binekleri canlı idi. Ve öküz **ناشط**tır; çünkü bir beldeden bir beldeye **يَنْشِطُ**. Zü’r-Rumme dedi:
أذاكَ أم نَمِشٌ بالوَشْي أكرُعُه *** مسفَّعُ الخَدِّ هادٍ ناشِطٌ شَبَبُ([4])
Ve **نَشَطْتُ الشَّيءَ**: onu soydum; sanki soyulunca derisinden çıkarılmış gibidir. Ve **طريقٌ ناشط**: büyük yolda sağa [ve sola([5])] **يَنْشِطُ**. Ve **نَشَطت**([6]) deve yürüyüşünde; eğer hızlandıysa. Ve **الأُنْشُوطة**: düğüm; şalvar düğümü gibi. Ve onu **بأُنشوطة** ile **نَشَطْتُه**. Ve **أنْشَطتُ العِقال**: onun **أُنشوطتَه**sini uzattım da çözüldü. Bir kavim dedi: **الإنشاط**: çözme; **التَّنشيط**: bağlama(düğümleme). Ve **بئر أنشاط**: dibi yakın kuyu; kovası bir çekişle çıkar. Ve **نَشَطْتُ الدَّلْوَ** kuyudan, boy(ölçüsü) olmaksızın. Ve develerden **النَّشيطة**: (develerin) bulunup, ona kasıt olmaksızın sürülmesidir([7]). Bir kavim dedi: O, kavmin, baskın yapmak istedikleri obaya varmadan önce isabet ettikleri(=ele geçirdikleri)dir; reis onu onların önlerinden **يَنْشِطُه**. Dedi:
لك المِرباعُ منها والصَّفايا *** وحُكمُك والنَّشِيطةُ والفُضُولُ([8])

(**نشع**)  **النون** ve **الشين** ve **العين** tek bir kelimedir. **نشَعتُ الصبيَّ الوَجُورَ** **نشعاً** da onu **فانتشَعَه**; yani onu içirdi. Mastar **النُّشوع**dur. Dedi:
* نُشِعْتُ المجد في أنفي نُشُوعَا([9]) *

(**نشغ**)  **النون** ve **الشين** ve **الغين** birbirinden ayrı üç kelimedir; kıyasları bir değildir.
Birincisi **النَّشْغ**: özlem anında iç çekiş gibi.
İkincisi **الناشغ**: zorluktan sonra yaşayan.
Üçüncüsü **النَّواشِغ**: vadinin üst tarafları; teki **ناشغة**.

(**نشف**)  **النون** ve **الشين** ve **الفاء**: Sahih bir asıl(=kök)tir; bir şeyin, onu alan bir şeye çiğin nüfuz etmesine delâlet eder. Ondan **النَّشْف**: suyun elbiseye ve toprağa girmesi; ta ki ikisi onu **ينتَشِفاهُ**. Ve **النَِّشْفة**: bir taş; pisliği yerlerinden emmesi sebebiyle böyle adlandırıldı([10]). Çoğulu **النِّشَف**. [Ve denir: Şüphesiz **النَّشْف**([11])] havuzlarda, kuyularda **النَّزْح** gibidir. Ve deve, doğumundan önce süt verir, sonra sütü gider: **مِنْشَافٌ** ve **نَشُوف**.

(**نشق**)  **النون** ve **الشين** ve **القاف** sahih bir asıl(=kök)tür; bir şeyin saplanıp tutunmasına delâlet eder. Ve **نَشِقَ الظَّبْيُ في الحِبالةِ**: ona takıldı. Ve **النَّشقة**: küçükbaşların boyunlarına yapılan bir ip; denir ki o **النُّشْقة**dır([12]). Ve **رجل نَشِقٌ**: neredeyse kurtulamayacağı bir işe düştüğünde.

Ve babdan: **أنشَقْتُ الصبِيَّ الدَّوَاءَ**: onu burnuna döktüm. Ve **النَّشُوق**: her **يُـنْشَق** edilen ilacın adı. Ondan **استنشقت الرِّيح**: onu kokladım. Ve bu, **النَّشَق**ı mekruh bir rüzgârdır; yani koku. Ve abdest alan, suyu burnuna çeker; onu dışarı atması sırasında.

(**نشل**)  **النون** ve **الشين** ve **اللام** bir kelimedir; bir tencereden bir parça kaldırmaya delâlet eder. Ve **نَشَلَ اللَّحْمَ** tencereden **بالمِنْشَل** ile; o da **النَّشِيل**dir([13]). Ve **فخذٌ ناشلة**: eti az. Ve **المِنْشَل** ve **المِنْشال**: onunla **يُنْشَلُ** edilen şey*. Ve derler: ve ben onun sıhhatini bilmem: **المَنْشَلة**: serçe parmağın yüzük yeri.

(**نشم**)  **النون** ve **الشين** ve **الميم** bir şeyin tutunup saplanmasına delâlet eder. Ve **نَشَّمُوا في الأمر**: ona giriştiler. Ve denir: bu ancak şerde olur. Hadiste: "لما **نَشَّمَ** النّاسُ في أمر عثمان"، yani ona giriştiler ve ondan pay aldılar(=ona dil uzattılar). Ve **نَشَّمَ اللَّحمُ**([14]) **تنشيماً**: yani onda koku başladı.
Ve ondan şâz olan **النَّشَم**: yayların yapıldığı bir ağaçtır.

(**نشأ**)  **النون** ve **الشين** ve **الهمزة** sahih bir asıl(=kök)tür; bir şeyde yükselme ve yüceliğe delâlet eder. **نَشَأَ السَّحابُ**: yükseldi. Ve Allah onu **أنْشَأَه**: onu yükseltti. Ondan: ﴿إنَّ **نَاشِئَةَ اللَّيْلِ**﴾ [المزمل 6]; bununla—Allah daha iyi bilir—namaza kalkma ve doğrulup dikilme kastedilir.
Ve babdan: **النَّشْءُ** ve **النَّشَأ**([15]): insanların gençleri. Ve falan, falan oğulları içinde **نشأَ**. Ve **النَّاشئ**: yetişip yükselen ve yücelen genç. Ve falan bir söz **أنشأ**; ve **أنشأَ** **ينشِد** ve söyler; bütün bunların kıyası birdir.
Ve babdan: **استنشأْت الريح**: onu kokladım; çünkü sen sanki onu burnuna doğru yükseltiyorsun.

(**نشج**)  **النون** ve **الشين** ve **الجيم** bir kelimedir; bir sesin taklidine delâlet eder. Ve ağlayan **نَشَج**: feryat etmeksizin boğazında ağlamayla tıkandı. Ve eşek sesiyle **نَشَجَ**; **نَشْجاً**. Ve kan çıkıp ona bir ses işitilirse, yaraya denir: **قد نشَجَت**. Ve aynı şekilde tencere kaynama sırasında **تَنْشِجُ**. Ve muhtemeldir ki **الأَنْشَاجُ** bundan(dır); o, su yollarıdır; teki **نَشَج**; sanki suyun akışının şiddeti sebebiyle onunla adlandırılmıştır.

(**نشح**)  **النون** ve **الشين** ve **الحاء**: sahih bir asıl(=kök)tür; ancak tezat üzere tefsirinde ihtilaf edilmiştir. Bir kavim dedi: **نَشَحَ الشَّاربُ**; içti, ta ki doldu. Ve **سِقَاءٌ نَشَّاحٌ**: dolu. Diğerleri dedi: **النُّشوحُ**: kandırmadan aşağı bir içiş.

(**نشد**)  **النون** ve **الشين** ve **الدال** sahih bir asıl(=kök)tür; bir şeyi anma ve duyurmaya delâlet eder. Ve falan, falanı **نَشَدَ**; dedi: **نَشَدْتُك اللهَ**; yani seni Allah ile(=Allah adına) sordum(=yalvardım). Onun özeti: seni Allah Teâlâ ile hatırlattım. Ondan şairin **إنشاد**ı; o, onu anması ve onunla duyurmasıdır. Amma **أنشَدْتُ الضَّالَّة** ise manası: onu tanıttım; o da o kıyastır. Hadiste: "لا تَحِلُّ لُقْطَتُها إلاّ لِمُنْشِدٍ" yani tanıtıcı. Amma **نَشَدْتُ الضَّالَّة**; yani onu aradım; sesini yükseltmesi sebebiyledir.

(**نشر**)  **النون** ve **الشين** ve **الراء** sahih bir asıl(=kök)tür; bir şeyi açmaya ve dallanıp yayılmasına delâlet eder. Ve **نَشَرت** tahtayı testereyle **نَشْراً**. Ve **النَّشْر**: güzel koku. Ve doğan kuşu, yayılmış, geniş, uzun tüyler **نَشَراً** giyindi; yani yayılmış. Ondan **نَشَرتُ الكِتاب**: **طويتُهُ**nun zıddı. Ve Allah ölüleri **نَشَر** da onlar **نَشَروا**. Ve Allah ölüleri ayrıca **أنْشَرَ** da. Yüce Allah dedi: ﴿ثُمَّ إذا شَاءَ **أَنْشَرَه**﴾ [عبس 22]. Sonra A‘şâ dedi:
حَتَّى يقولُ الناسُ لمَّا رأوا *** يا عَجَباً للميِّت الناشرِ([16])
Ve **نَشَرت الأرضُ**: ona bahar isabet etti de bitirdi; o **ناشرة**dır. Ve o bitki **النَّشْر**dür. Ve denir: şüphesiz o, otlatana göre kötüdür; ve denir: bilakis **النَّشْر**: otun kuruyup sonra yağmurun ona isabet etmesi, ondan meme ucu gibi bir şey çıkmasıdır; o bir hastalıktır. Ve önkolun iç tarafının damarları: **النَّواشر**; yayılmaları sebebiyle böyle adlandırıldı. Ve **الانتشار**: hayvanın sinirinin yorgunluktan şişmesidir. Ve **النّشَر**: koyunların geceleyin yayılıp otlamasıdır; bu yüzden işini toplayana denir: "قد ضَّمَ **نَشَرَه**".

(**نشز**)  **النون** ve **الشين** ve **الزاء** sahih bir asıl(=kök)tür; yükselme ve yüceliğe delâlet eder. Ve **النّشَز**: yüksek, yükselmiş yer. Ve **النّشْز** ve **النُّشُوز**: yükselme; sonra mecaz yapıldı da denildi: **نَشَزَت المرأةُ**: kocasına karşı zorlaştı(=başkaldırdı). Ve aynı şekilde kocası **نَشَزَ**: ona kaba davrandı ve onu dövdü.

(**نشس**)  **النون** ve **الشين** ve **السين** ibdâlden bir kelimedir; **نَشَسَت** denir; **نَشَزَت** gibi.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AF/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن ش د
سمعت صوت النّشّاد وهو الذي ينشد الضّوالّ‏.‏
وأصاخ الناشد للمنشد‏:‏ الطالب للمعترف‏.‏
وقال يصف ثوراً‏:‏ يصيخ للنبأة أسماعه أصاخة الناشد للمنشد ومن المجاز‏:‏ نشدتك الله وناشدتك الله ونشدك الله أي سألتك به‏.‏
وقال الأعشى‏:‏ ربّي كريم لا يكدر نعمة وإذا تنوشد بالمهارق أنشدا أي إذا تناشده العباد بمعنى تداعوه وطلبوا منه بحقّ الكتب المنزّلة أطلبهم وأجابهم‏.‏
وتنشّدت الأخبار إذا كنت تريغ أن تعلمها من حيث لا يعلمها الناس‏.‏
وأنشدني شعراً إنشاداً حسناً لأن المنشد يرفع بالمنشد صوته كما يفعل المعرف‏.‏
واستنشدته إياه‏.‏
وله أناشيد ملاح‏.‏
وسمعت منهم نشيداً مليحاً وهو الشعر المتناشد بين القوم ينشده بعضهم بعضاً‏.‏

##### Türkçe

ن ش د
**النّشّاد**’ın sesini işittim; o, **الضّوالّ**’i (yitikleri) arayan kimsedir.‏
**الناشد** **المنشد**’e kulak verdi: (yani) **المعترف**’i (tanıtıcıyı) arayan.‏
Ve bir boğayı vasfederek dedi ki: **النبأة**’ye (habere) kulaklarını, **الناشد**’in **المنشد**’e kulak verişi gibi bir kulak verişle kulak verir. Ve mecazdan: **نشدتك الله** ve **ناشدتك الله** ve **نشدك الله**; yani onunla seni sordum (yalvardım).‏
Ve **الأعشى** dedi ki: Rabbim kerîmdir; nimeti bulandırmaz; ve **بالمهارق** ile **تنوشد** olunduğunda **أنشدا**; yani kullar, **تداعوه** (onu çağırdılar) ve indirilmiş kitapların hakkıyla ondan istediler mânâsıyla ona **تناشده** ettiklerinde, onları istedi (isteklerini yerine getirdi) ve onlara cevap verdi.‏
**الأخبار**’ı **تنشّدت**; insanlar bilmezken, onu nereden bileceğini öğrenmek istediğin zaman.‏
Ve bana bir şiir **إنشاداً** güzelce **أنشدني**; çünkü **المنشد**, **المعرف**’in yaptığı gibi, **المنشد** ile sesini yükseltir.‏
Ve onu kendisinden **استنشدته**.‏
Ve onun güzel **أناشيد**’leri vardır.‏
Onlardan güzel bir **نشيداً** işittim; o, kavim arasında karşılıklı istenen şiirdir; onların bazısı bazısına onu **ينشده** eder.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

نَشَدْتُ الضَّالَّةَ إِذا ناديتَ وسَأَلتَ عنها. ابن سيده: نَشَدَ الضَّالَّةَ يَنْشُدُها نِشْدَةً ونِشْداناً طَلَبَها وعرَّفَها. وأَنْشَدَها: عَرَّفَها؛ ويقال أَيضاً: نَشَدْتُها إِذا عَرَّفْتها؛ قال أَبو دواد:
ويُصِيخُ أَحْياناً، كما اسْـ
ـتَمَعَ المُضِلُّ لِصَوتِ ناشِدْ
أَضَلَّ أَي ضَلَّ له شيء، فهو يَنْشُدُه. قال: ويقال في الناشد: إِنه المُعَرِّفُ. قال شمر: وروي عن المفضل الضبِّي أَنه قال: زعموا أَن امرأَة قالت لابنتها: احفظي بنتك ممن لا تَنْشُدِين أَي لا تَعْرِفين. قال الأَصمعي: كان أَبو عمرو بن العلاء يَعْجَبُ من قول أَبي دُواد: كما اسْتَمَعَ المُضِلُّ لِصَوْتِ ناشِد
قال: أَحسبه قال هذا وغيره أَراد بالناشد أَيضاً رجلاً قد ضَلَّتْ دابَّتُه، فهو يَنْشُدُها أَي يَطلبها لِيَتَعَزَّى بذلك؛ وأَما ابن المُظفر فإِنه جعل الناشد المعرِّف في هذا البيت؛ قال: وهذا من عجيب كلامهم أَن يكون الناشِدُ الطالِبَ والمُعَرِّفَ جميعاً، وقيل: أَنْشَدَ الضَّالة اسْترشَدَ عنها، وأَنشد بيت أَبي دواد أَيضاً. قال ابن سيده: الناشِدُ هنا المُعَرِّفُ، قال: وقيل الطالب لأَن المُضِلَّ يشتهي أَن يجد مُضِلاً مثله ليتعزى به، وهذا كقولهم الثَّكْلَى تُحِبُّ الثَّكْلَى. والناشدون: الذين يَنْشُدُون الإِبل ويطلبون الضوالَّ فيأْخذونها ويحْبِسونها على أَربابها؛ قال ابن عرس:
عِشْرُونَ أَلفاً هَلَكُوا ضَيْعَةً،
وأَنْتَ مِنْهُمْ دَعْوَةُ الناشِدِ
يعني قوله: أَين ذَهَبَ أَهلُ الدارِ أَن انْتَوَوْا كما يقول صاحب الضَّالّ: مَنْ أَصابَ؟ مَنْ أَصابَ؟ فالناشِدُ الطالب، يقال منه: نَشَدْتُ الضَّالَّة أَنشُدُها وأَنْشِدُها نَشْداً ونِشْداناً إِذا طَلَبْتها، فأَنا ناشِدٌ، وأَنْشَدْتُها فأَنا مُنْشِدٌ إِذا عَرَّفْتَها. وفي حديث النبي، صلى الله عليه وسلم، وذِكْرِه حَرَمَ مَكَّةَ فقال: لا يُخْتلى خَلاها ولا تَحِلُّ لُقَطَتُها إِلا لمُنْشِد؛ قال أَبو عبيد: المُنْشِدُ المُعَرِّفُ. قال: والطالب هو الناشد. قال: ومما يُبَيِّنُ لك أَن الناشدَ هو الطالبُ حديثُ النبي، صلى الله عليه وسلم، حين سمع رجلاً يَنْشُد ضالَّة في المَسْجِد فقال: يا أَيها الناشِدُ، غيرك الواجِد؛ معناه لا وجَدْت وقال ذلك تأْديباً له حيث طلب ضالته في المسجد، وهو من النَّشِيدِ رفْع الصَّوْتِ. قال أَبو منصور: وإِنما قيل للطالب ناشد لرفع صوته بالطلب. والنَّشِيدُ: رَفْعُ الصَّوْت، وكذلك المعَرِّفُ يرفع صوته بالتعريف فسمي مُنْشِداً؛ ومن هذا إِنشاد الشعر إِنما هو رفع الصوت. وقولهم: نَشَدْتُك بالله وبالرَّحِم، معناه: طلبت إِليك بالله وبحق الرَّحِم برفع نشيدي أَي صوتي. وقال أَبو العباس في قولهم: نشدتك الله، قال: النشيد الصوت، أَي سأَلتك بالله برفع نشيدي أَي صوتي. قال: وقولهم نشدت الضالة أَي رفعت نشيدي أَي صوتي بطلبها. قال: ومنه نَشَدَ الشِّعْر وأَنشده، فنَشده: أَشاد بذكره، وأَنشده إِذا رفعه، وقيل في معنى قوله، صلى الله عليه وسلم: ولا تحل لقطتها إِلا لمنشد، قال: إِنه فَرَقَ بقوله هذا بين لُقَطةِ الحرم ولقطة سائر البُلْدانِ لأَنه جعل الحُكْم في لقطة سائر البلاد أَنَّ ملتقطها إِذا عرّفها سنة حلَّ له الانتفاع بها، وجَعَلَ لُقَطَةَ حَرمِ الله محظوراً على مُلْتَقِطِها الانتفاعُ بها وإِن طال تعريفه لها، وحَكَمَ أَنه لا يحل لأَحد التقاطها إِلا بنيَّة تعريفها ما عاشَ، فأَما أَن يأْخذها من مكانها وهو ينوي تعريفها سنة ثم ينتفع بها كما ينتفع بلقطة سائر الأَرض فلا؛ قال الأَزهري: وهذا معنى ما فسره عبد الرحمن بن مهديّ وأَبو عبيد وهو الأَثر. غيره: ونَشَدْتُ فلاناً أَنْشُدُه نَشْداً إِذا قلت له نَشَدْتُك اللَّهَ أَي سأَلتك بالله كأَنك ذكَّرْتَه إِياه فَنَشَدَ أَي تَذَكَّرَ؛ وقول الأَعشى:
رَبِّي كَرِيمٌ لا يُكَدِّرُ نِعْمَةً،
وإِذا تُنُوشِدَ في المَهارِقِ أَنْشَدَا
قال أَبو عبيد: يعني النعمان بن المنذر إِذا سئل بكَتْبِ الجَوائِز أَعْطى. وقوله تُنُوشِدَ هو في موضع نُشِدَ أَي سُئِلَ. التهذيب: الليث: يقال نشد ينشد فلان فلاناً إِذا قال نَشَدْتُكَ باللهِ والرَّحِم. وتقول: ناشَدْتُكَ اللَّهَ. وفي المحكم: نَشَدْتُكَ الله نَشْدَةً ونِشْدَةً ونِشْداناً اسْتَحْلَفْتُكَ بالله، وأَنشدُك بالله إِلا فَعَلْتَ: أَستَحْلِفُكَ بالله. ونَشْدَكَ الله أَي أَنْشُدُكَ بالله؛ وقد ناشَدَه مُناشَدةً ونِشاداً. وفي الحديث: نَشَدْتك الله والرَّحِم أَي سأَلتُكَ بالله والرَّحِمِ. يقال: نَشَدْتُكَ الله وأَنْشُدُك الله وبالله وناشَدتُك اللَّهَ وبالله أَي سأَلتُك وأَقْسَمْتُ عليك. ونَشَدْتُه نِشْدَةً ونِشْداناً ومِناشَدَةً، وتَعْدِيَتُه إِلى مفعولين إِما لأَنه بمنزلة دعوت، حيث قالوا نشدتك الله وبالله، كما قالوا دَعَوْتُه زيداً وبزيد إِلا أَنهم ضمَّنوه معنى ذكَّرْت. قال: فأَما أَنشدتك بالله فخطأٌ: ومنه حديث قَيْلَة: فنشدت عليه
(* قوله «فنشدت عليه إلخ» كذا بالأصل والذي في نسخة من النهاية يوثق بها فنشدت عنه أي سألت عنه) فسأَلتُه الصُّحْبَة أَي طَلَبْتُ منه. وفي حديث أَبي سعيد: أَنَّ الأَعضاء كلَّها تُكَفِّرُ اللسانَ تقول: نِشْدَكَ الله فينا؛ قال ابن الأَثير: النِّشْدَةُ مصدر وأَما نِشْدَك فقيل إِنه حَذَفَ منها التاء وأَقامها مُقامَ الفِعْل، وقيل: هو بناء مرتجل كقِعْدَك اللَّهَ وعَمْرَكَ الله. قال سيبويه: قولهم عَمْرَكَ الله وقِعدَك اللَّهَ بمنزلة نِشْدَك الله، وإِن لم يُتَكلم بِنِشْدَك، ولكن زعم الخليل أَن هذا تمثيل تُمُثِّل به
(* قوله «تمثل به» في نسخة النهاية التي بأيدينا
يمثل به) قال: ولعل الراوي قد حرف الرواية عن نَنْشُدُكَ الله، أَو أَراد سيبويه والخليل قلة مجيئه في الكلام لا عدمه، أَولم يبلغْهما مَجِيئُه في الحديث فحُذِفَ الفِعْلُ الذي هو أَنشدك الله وَوُضِعَ المصْدَرُ موضعه مضافاً إِلى الكاف الذي كان مفعولاً أَول. وفي حديث عثمان: فأَنْشَدَ له رِجالٌ أَي أَجابوه. يقال: نَشَدْتُه فأَنْشَدَني وأَنْشَدَ لي أَي سأَلْتُه فأَجابني، وهذه الأَلِف تسمى أَلِفَ الإِزالة. يقال: قَسَطَ الرجل إِذا جارَ، وأَقْسَطَ إِذا عَدَلَ، كأَنه أَزال جَوْرَه وأَزال نَشِيدَه، وقد تكرّرت هذه اللفظة في الأَحاديث على اختلاف تصرُّفها؛ وناشَدَه الأَمرَ وناشَدَه فيه. وفي الخبر: أَن أُمّ قيس بن ذريح أَبْغَضَتْ لُبْنَى فناشَدَتْه في طَلاقِها، وقد يجوز أَن تكون عَدَّتْ بفي لأَنَّ في ناشَدَتْ مَعْنى طَلَبَتْ ورَغِبَتْ وتَكَلَّمَتْ؛ وأَنشد الشعر. وتناشدوا: أَنشد بعضهم بعضاً.
والنَّشِيدُ: فَعِيلٌ بمعنى مُفْعَل. والنشيدُ: الشعر المتناشد بين القوم ينشد بعضهم بعضاً؛ قال الأُقيشر الأَسدي:
ومُسَوّف نَشَدَ الصَّبُوحَ صَبَحْتُه،
قَبْلَ الصَّباح، وقَبْلَ كلِّ نِداءِ
قال: المسوّف الجائع ينظر يَمْنَةً ويَسْرَةً. نَشَدَه: طلبه؛ قال الجعدي:
أَنْشُدُ الناسَ ولا أُنْشِدُهم،
إِنَّما يَنْشُدُ مَنْ كانَ أَضَلْ
قال: لا أُنْشِدُهم أَي لا أَدُلُّ عليهم. ويَنْشُدُ: يَطْلُبُ. والنَّشِيدُ من الأَشعار: ما يُتناشَدُ. وأَنْشَدَ بِهِمْ. هَجَاهُمْ. وفي الخبر أَن السَّليطِيِّينَ قالوا لِغَسَّانَ: هذا جرير يُنْشِدُ بنا أَي يَهْجُونا؛ واسْتَنْشَدْتُ فلاناً شعره فأَنشدنيه. ومِنْشِدٌ: اسم موضع؛ قال الراعي:
إِذا ما انْجَلَتْ عنهُ غَدَاةً ضَبابةٌ،
غَدا وهو في بَلْدٍ خَرانِقِ مُنْشِدِ

##### Türkçe

**نَشَدْتُ الضَّالَّةَ**: çağırdığın ve onun hakkında sorduğun zaman. İbn Sîde: **نَشَدَ الضَّالَّةَ** onu **يَنْشُدُها** **نِشْدَةً** ve **نِشْداناً** (olarak): onu aradı ve onu tanıttı.

Ve **أَنْشَدَها**: onu tanıttı; ve ayrıca denir: **نَشَدْتُها** onu tanıttığım zaman; Ebû Duvâd dedi:

Ve bazen kulak verir, tıpkı
yolunu şaşırmışın **ناشِد**’in sesine kulak verdiği gibi

**أَضَلَّ** yani kendisine bir şey kayboldu, o da onu **يَنْشُدُه**. Dedi: ve **الناشد** hakkında denir: o, **المُعَرِّفُ**’tir. Şemmer dedi: ve el-Mufaddal ed-Dabbî’den rivayet olundu ki o dedi: zannettiler ki bir kadın kızına dedi: kızını, **لا تَنْشُدِين** (yani) tanımadığın kimseden koru. El-Asmaî dedi: Ebû Amr b. el-Alâ, Ebû Duvâd’ın sözüne hayret ederdi:

tıpkı yolunu şaşırmışın **ناشِد**’in sesine kulak verdiği gibi

Dedi: sanırım bunu ve başkasını söyledi; **الناشد** ile ayrıca, biniti kaybolmuş bir adamı kastetti; o da onu **يَنْشُدُها** yani onu arar; bununla teselli bulmak için; fakat İbn el-Muzaffer ise bu beyitte **الناشد**’i **المعرِّف** kıldı; dedi: ve bu, onların sözünün acayiplerindendir: **الناشِدُ**’in hem **الطالِبَ** hem **المُعَرِّفَ** birlikte olması; ve denildi: **أَنْشَدَ الضَّالة** onun hakkında yol göstermesini istedi; ve Ebû Duvâd’ın beytini de **أَنشد** (diye) okudu. İbn Sîde dedi: buradaki **الناشِدُ** **المُعَرِّفُ**’tir; dedi: ve **الطالب** (da denildi); çünkü **المُضِلَّ** kendisi gibi bir **مُضِلّ** bulmayı arzu eder ki onunla teselli bulsun; bu da onların “**الثَّكْلَى تُحِبُّ الثَّكْلَى**” sözleri gibidir. Ve **الناشدون**: develeri **يَنْشُدُون** ve kayıpları ararlar; sonra onları alırlar ve sahipleri için hapsederler; İbn ‘Ars dedi:

Yirmi bin, zayi olarak helâk oldu,
ve sen onlardan, **الناشِدِ**’in çağrısı(sın)

Yani onun sözü: “ev halkı nereye gitti, (çünkü) göç etmeye niyetlendiler?”; tıpkı kayıp sahibi gibi: “kim buldu? kim buldu?” der. O hâlde **الناشِدُ** **الطالب**’dır. Ondan denir: **نَشَدْتُ الضَّالَّة** onu **أَنشُدُها** ve **أَنْشِدُها** **نَشْداً** ve **نِشْداناً** (olarak), onu aradığım zaman; ben **ناشِدٌ**’im. Ve **أَنْشَدْتُها**: ben **مُنْشِدٌ**’im, onu tanıttığın zaman. Ve Peygamber’in (sallallahu aleyhi ve sellem) hadîsinde, Mekke hareminden söz edişinde: “Onun otu biçilmez ve onun **لُقَطَتُها** ancak **لمُنْشِد** için helâl olur.” Ebû Ubeyd dedi: **المُنْشِدُ** **المُعَرِّفُ**’tir. Dedi: ve **الطالب** ise **الناشد**’dir. Dedi: **الناشدَ**’in **الطالبُ** olduğunu sana açıklayan şey, Peygamber’in (sallallahu aleyhi ve sellem) hadîsidir: mescidde bir adamın bir kaybı **يَنْشُد** ettiğini işittiğinde dedi ki: “Ey **الناشِدُ**! senden başkası **الواجِد**.” Manası: bulmayasın. Bunu, mescidde kaybını aradığı için onu edeplendirmek üzere söyledi; bu, **النَّشِيدِ**’dendir: ses yükseltmek. Ebû Mansûr dedi: ancak, talep ile sesini yükselttiği için **الطالب**’a **ناشد** denildi. Ve **النَّشِيدُ**: ses yükseltmektir; aynı şekilde **المعَرِّفُ** de tanıtma ile sesini yükseltir, bu yüzden **مُنْشِداً** diye adlandırıldı; ve bundan, şiir **إِنشاد**’ı ancak ses yükseltmektir. Ve onların sözü: **نَشَدْتُك بالله وبالرَّحِم**; manası: Allah ile ve **الرَّحِم** hakkı ile sana talepte bulundum; **نشيدي**’mi yani sesimi yükselterek. Ebû’l-Abbâs, onların “**نشدتك الله**” sözünde dedi: **النشيد** sestir; yani **نشيدي**’mi yani sesimi yükselterek Allah ile sana sordum. Dedi: ve onların “**نشدت الضالة**” sözü: onu istemekle **نشيدي**’mi yani sesimi yükselttim. Dedi: ve ondan **نَشَدَ الشِّعْر** ve **أَنشده**; böylece **نَشده**: onun zikriyle övdü; ve **أَنشده**: onu yükselttiği zaman; ve (Peygamber’in, sallallahu aleyhi ve sellem, sözü) “onun **لقطتها** ancak **لمنشد** için helâl olur”un manasında denildi: dedi: bu sözüyle, **لُقَطةِ الحرم** ile diğer beldelerin **لقطة**sı arasında ayırım yaptı; çünkü diğer beldelerin **لقطة**sında hükmü, onu alanın onu bir yıl tanıttığında ondan yararlanmasının helâl olması kıldı; ve Allah’ın harem **لُقَطَة**sını, onu alan için ondan yararlanmayı yasak kıldı, onu tanıtması uzasa bile; ve hükmetti ki onu almak, ancak onu yaşadığı müddetçe tanıtma niyetiyle helâl olur; fakat onu yerinden alıp onu bir yıl tanıtmayı niyet edip sonra diğer yerlerin **لقطة**sından yararlanıldığı gibi ondan yararlanmak (yoktur); el-Ezherî dedi: bu, Abdurrahman b. Mehdî ve Ebû Ubeyd’in açıkladığı şeyin manasıdır ve o, **الأَثر**’dir. Başkası: ve **نَشَدْتُ فلاناً أَنْشُدُه نَشْداً**: ona “**نَشَدْتُك اللَّهَ**” dediğim zaman; yani Allah ile sana sordum; sanki onu onunla hatırlattın da o **نَشَدَ** yani hatırladı; ve el-A‘şâ’nın sözü:

Rabbim kerîmdir, nimeti bulandırmaz,
ve **تُنُوشِدَ** olunduğunda tomarlar içinde **أَنْشَدَا**

Ebû Ubeyd dedi: yani en-Nu‘mân b. el-Münzir; **كَتْبِ الجَوائِز** ile sorulduğunda verdi. Ve onun sözü **تُنُوشِدَ**: **نُشِدَ** yerindedir; yani soruldu. **التهذيب**: el-Leys: denir: **نشد ينشد**; falan, falana: “**نَشَدْتُكَ باللهِ والرَّحِم**” dediği zaman. Ve dersin: **ناشَدْتُكَ اللَّهَ**. Ve **المحكم**’de: **نَشَدْتُكَ الله نَشْدَةً ونِشْدَةً ونِشْداناً**: seni Allah ile yemin ettirdim; ve “**أَنشدُك بالله إِلا فَعَلْتَ**”: seni Allah ile yemin ettiriyorum. Ve **نَشْدَكَ الله**: yani seni Allah ile **أَنْشُدُكَ**; ve ona **مُناشَدةً** ve **نِشاداً** ile **ناشَدَه**. Ve hadiste: **نَشَدْتك الله والرَّحِم**: yani Allah ile ve **الرَّحِم** ile sana sordum. Denir: **نَشَدْتُكَ الله** ve **أَنْشُدُك الله** ve **بالله** ve **ناشَدتُك اللَّهَ** ve **بالله**: yani sana sordum ve sana yemin verdirdim. Ve **نَشَدْتُه نِشْدَةً ونِشْداناً ومِناشَدَةً**; ve onu iki mef‘ûle geçişli kılması, ya “**دعوت**” mertebesinde olduğu içindir; zira “**نشدتك الله وبالله**” dediler; tıpkı “**دَعَوْتُه زيداً وبزيد**” dedikleri gibi; ancak ona “**ذكَّرْت**” manasını da kattılar. Dedi: fakat “**أَنشدتك بالله**” hatadır. Ve ondan, **قَيْلَة** hadisi: “**فنشدت عليه** ...” (yani) ondan sordum; **الصُّحْبَة**’yi sordum: yani ondan istedim. Ve Ebû Saîd hadîsinde: organların hepsi dili tekzip eder; der ki: “**نِشْدَكَ الله فينا**.” İbnü’l-Esîr dedi: **النِّشْدَةُ** mastardır; fakat **نِشْدَك** hakkında denildi ki: ondan **التاء**’yı düşürdü ve onu fiil makamına koydu; ve denildi: o, **قِعْدَك اللَّهَ** ve **عَمْرَكَ الله** gibi irticalen kurulmuş bir yapıdır. Sîbeveyh dedi: onların “**عَمْرَكَ الله**” ve “**قِعدَك اللَّهَ**” sözü, “**نِشْدَك الله**” mertebesindedir; her ne kadar “**بِنِشْدَك**” ile konuşulmamış olsa da; fakat el-Halîl zannetti ki bu, onunla temsil edilen bir temsildir. Dedi: belki râvî rivayeti “**نَنْشُدُكَ الله**”dan tahrif etti; yahut Sîbeveyh ve el-Halîl, onun sözde az gelişini kastettiler, yokluğunu değil; yahut hadiste gelişini onlara ulaşmadı da fiil—ki o “**أَنشدك الله**”dır—hazfedildi ve mastar onun yerine, ilk mef‘ûl olan **الكاف**’a izafe edilerek konuldu. Ve Osman hadîsinde: “**فأَنْشَدَ له رِجالٌ**” yani ona cevap verdiler. Denir: **نَشَدْتُه فأَنْشَدَني وأَنْشَدَ لي**: yani ona sordum da bana cevap verdi; ve bu **الأَلِف**e **أَلِفَ الإِزالة** denir. Denir: **قَسَطَ** adam, zulmettiği zaman; ve **أَقْسَطَ** adalet ettiği zaman; sanki zulmünü giderdi ve **نَشِيدَه**’ini giderdi. Bu lafız, tasarrufunun farklılığı üzere hadîslerde tekrar etmiştir; ve **ناشَدَه الأَمرَ** ve **ناشَدَه فيه**. Ve haberde: Ümm Kays b. Zurayh, Lubnâ’ya buğzetti; böylece onun boşanması hususunda onu **فناشَدَتْه**; ve **في** ile geçişli saymış olması caizdir; çünkü **ناشَدَتْ** içinde **طَلَبَتْ** ve **رَغِبَتْ** ve **تَكَلَّمَتْ** manası vardır. Ve şiiri **أَنشد**. Ve **تناشدوا**: birbirlerine okuttular; bazısı bazısına okuttu.

Ve **النَّشِيدُ**: **فَعِيلٌ** vezninde, **مُفْعَل** manasındadır. Ve **النشيدُ**: kavim arasında karşılıklı okunan şiir; bazısı bazısına okur; el-Ukeyşir el-Esedî dedi:

Ve erteleyen biri, **الصَّبُوحَ**’u istedi; ben ona sabah içkisini verdim,
sabahtan önce ve her çağrıdan önce

Dedi: **المسوّف** açtır; sağa ve sola bakar. **نَشَدَه**: onu istedi; el-Ca‘dî dedi:

İnsanları **أَنْشُدُ** ederim ve onları **أُنْشِدُ** etmem,
ancak **يَنْشُدُ** eden, kaybetmiş olan kimsedir

Dedi: “**لا أُنْشِدُهم**” yani onlara delâlet etmem. Ve **يَنْشُدُ**: arar. Ve şiirlerden **النَّشِيدُ**: karşılıklı okunan şeydir. Ve **أَنْشَدَ بِهِمْ**: onları hicvetti. Ve haberde: **السَّليطِيِّينَ**, **غَسَّان**’a dediler: “Bu Cerîr, bizimle **يُنْشِدُ** ediyor” yani bizi hicvediyor. Ve **اسْتَنْشَدْتُ** falanı, onun şiirini; o da onu bana okudu. Ve **مِنْشِدٌ**: bir yer adıdır; er-Râ‘î dedi:

Ondan bir sabah sis açıldığında,
gitti; o, **مُنْشِدِ**’in dar geçitleri olan bir beldede(dir)

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AF/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن ش د * * نَشَدَ * الضالة بالفتح ينشُدُها بالضم * نِشْدَةً * و * نِشْداناً * بكسر النون وسكون الشين فيهما أي طلبها و * أَنْشَدَها * عرَّفها و * نَشَدَهُ * من باب نصر قال له نشَدْتك الله أي سألتك به و * اسْتَنْشَدَهُ * شِعرا * فأَنْشَدَهُ * إياه و * النَّشِيدُ * الشِّعر * المُتَناشَدُ * بين القوم

##### Türkçe

* ن ش د * * **نَشَدَ** * **الضالة**’yi (fetha ile) aradı; onu (damme ile) arar. * **نِشْدَةً** * ve * **نِشْداناً** * (ikisinde de **النون**’un kesresi ve **الشين**’in sükûnu ile): yani onu talep etti. Ve * **أَنْشَدَها** * onu tanıttı. Ve * **نَشَدَهُ** * “**نصر** bâbından”: ona “**نشَدْتك الله**” dedi; yani onu (Allah ile) senden istedim. Ve * **اسْتَنْشَدَهُ** * şiir (okumasını) istedi; bunun üzerine * **فأَنْشَدَهُ** * onu kendisine okudu. Ve * **النَّشِيدُ** * şiirdir. * **المُتَناشَدُ** * kavim arasında (karşılıklı) okunan (şiir)dir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

نشد الضالة نشدا، بفتح فسكون، ونشدة ونشدانا، بكسرهما، إذا طلبها وعرفها، هكذا في المحكم، وقال كراع في المجرد وابن القطاع في الأفعال: يقال: نشدت الضالة: طلبتها، وعرفتها، ضد، وقاله أبو عبيد في الغريب المصنف، وأنشد بيت أبي دواد:
  ويصيخ أحيانا كـمـا اس                      تمع المضل لصوت ناشد

  أضل، أي ضل له شيء فهو ينشده، قال ويقال في الناشد إنه المعرف، قال الأصمعي: وكان أبو عمرو ابن العلاء يتعجب من قول أبي دواد كما استمع المضل لصوت ناشد قال أحسبه قال هذا، وغيره أراد بالناشد أيضا رجلا قد ضلت دابته فهو ينشدها أي يطلبها ليتعزى بذلك، وأما ليث بن المظفر فإنه جعل الناشد المعرف في هذا البيت، قال: وهذا من عجيب كلامهم أن يكون الناشد الطالب والمعرف جميعا، وقال ابن سيده: الناشد في بيت أبي دواد: المعرف وقيل الطالب، لأن المضل يشتهي أن يجد مضلا مثله ليتعزى به، وهذا كقولهم: الثكلى تحب الثكلى. نشد فلانا: عرفه، بتخفيف الراء، معرفة، وروي عن المفضل الضبي أنه قال: زعموا أن امرأة قالت لابنتها: احفظي بيتك ممن لا تنشدين أي لا تعرفين. نشد بالله: استحلف، قال شيخنا: وقد أطلقه المصنف، وقيده الأكثر من النحاة واللغويين بأن فيه مع اليمين استعطافا. نشد فلانا نشدا: قال له: نشدتك الله، أي سألتك بالله. في التهذيب: قال الليث: نشد ينشد فلان فلانا إذا قال نشدتك بالله والرحم، وتقول: ناشدتك الله. وفي المحكم: نشدتك الله نشدة ونشدة ونشدانا: استحلفتك بالله. وأنشدك بالله إلا فعلت: أستحلفك بالله. ونشدك الله، بالفتح، أي بفتح الدال أي أنشدك بالله، وقد ناشده مناشدة ونشادا، بالكسر: حلفه، يقال: نشاتك الله وأنشدك الله وبالله، وناشدتك الله وبالله، أي سألتك، وأقسمت عليك، ونشدته نشدة ونشدانا ومناشدة، وتعديته إلى مفعولين إما لأنه بمنزلة دعوت، حيث قالوا: نشدتك الله، وبالله، كما قالوا: دعوته زيدا وبزيد، إلا أنهم ضمنوه معنى ذكرت، قال: فأما أنشدتك بالله فخطأ، وقال ابن الأثير: النشدة مصدر، وأما نشدك، فقيل إنه حذف منها التاء وأقامها مقام الفعل، وقيل هو بناء مرتجل، كقعدك الله، وعمرك الله، قال سيبويه: قولهم عمرك الله وقعدك الله، بمنزلة نشدك الله، وإن لم يتكلم بنشدك، ولكن زعم الخليل أن هذا تمثيل تمثل به، قال: ولعل الراوي قد حرف الرواية عن ننشدك الله أو أراد سيبويه والخليل قلة مجيئة في الكلام لا عدمه أو لم يبلغها مجيئه في الحديث فحذف الفعل الذي هو أنشدك الله، ووضع المصدر موضعه مضافا إلى الكاف الذي كان مفعولا أول كذا في اللسان. وفي التوشيح: نشدتك الله، ثلاثيا، وغلط من ادعى فيه أنه رباعي، أي أسألك بالله، فضمن معنى أذكرك، بحذف الباء، أي أذكرك رافعا نشدتي، أي صوتي، هذا أصله، ثم استعمل في كل مطلوب مؤكد ولو بلا رفع. ونقل شيخنا عن شرح الكافية: الباء هي أصل الحروف الخافضة للقسم، ولها على غيرها مزايا، منها استعمالها في القسم الطلبي، كقولهم في الاستعطاف: نشدتك الله أو بالله، بمعنى ذكرتك الله مستحلفا، ومثله عمرتك الله معنى واستعمالا، إلا أن عمرتك مستغن عن الباء، وأصل نشدتك الله: طلبت منك بالله، وأصل عمرتك الله سألت الله تعميرك، ثم ضمنا معنى استحلفت مخصوصين بالطلب، والمستحلف عليه بعدهما مصدر بإلا أو بما بمعناها، أو باستفهام أو أمر أو نهى، قال شيخنا: في قوله وأصل نشدتك الله طلبت، إيماء إلى أنه مأخوذ من نشد الضالة إذا طلبها، وصرح به غيره، وفي المشارق للقاضي عياض: أصل الإنشاد رفع الصوت، ومنه إنشاد

  الشعر، وناشدتك الله وناشدتك معناه سألتك بالله، وقيل: ذكرتك بالله، وقيل: هما مما تقدم، أي سألت الله برفع صوتي، ومثل هذا الآخر قول الهروي مقتصرا عليه. في المحكم أنشد الضالة: عرفها، واسترشد عنها، ضد وفي الحديث في حرم مكة لا يختلى خلاها، ولا تحل لقطتها إلا لمنشد. قال أبو عبيد: المنشد: المعرف، قال: والطالب هو الناشد، وحكى اللحياني في النوادر: نشدت الضالة إذا طلبتها، وأنشدتها ونشدتها، بغير ألف، إذا عرفتها، قال: ويقال: أشدت الضالة أشيدها إشادة إذا عرفتها، وقال الأصمي: كل شيء رفعت به صوتك فقد أشدت به، ضالة كانت أو غيرها، وقال كراع في المجرد، وابن القطاع في الأفعال: وأنشدتها، بالألف: عرفتها لا غير. أنشد الشعر: قرأه ورفعه وأشاد بذكره، كنشده. أنشد بهم: هجاهم. وفي الخبر أن السليطيين قالوا لغسان: هذا جرير ينشد بنا، أي يهجونا. وتناشدوا: أنشد بعضهم بعضا، وأما قول الأعشى:لشعر، وناشدتك الله وناشدتك معناه سألتك بالله، وقيل: ذكرتك بالله، وقيل: هما مما تقدم، أي سألت الله برفع صوتي، ومثل هذا الآخر قول الهروي مقتصرا عليه. في المحكم أنشد الضالة: عرفها، واسترشد عنها، ضد وفي الحديث في حرم مكة لا يختلى خلاها، ولا تحل لقطتها إلا لمنشد. قال أبو عبيد: المنشد: المعرف، قال: والطالب هو الناشد، وحكى اللحياني في النوادر: نشدت الضالة إذا طلبتها، وأنشدتها ونشدتها، بغير ألف، إذا عرفتها، قال: ويقال: أشدت الضالة أشيدها إشادة إذا عرفتها، وقال الأصمي: كل شيء رفعت به صوتك فقد أشدت به، ضالة كانت أو غيرها، وقال كراع في المجرد، وابن القطاع في الأفعال: وأنشدتها، بالألف: عرفتها لا غير. أنشد الشعر: قرأه ورفعه وأشاد بذكره، كنشده. أنشد بهم: هجاهم. وفي الخبر أن السليطيين قالوا لغسان: هذا جرير ينشد بنا، أي يهجونا. وتناشدوا: أنشد بعضهم بعضا، وأما قول الأعشى:
  ربي كريم لا يكـدر نـعـمة                      وإذا تنوشد في المهارق أنشدا قال أبو عبيدة يعني النعمان بن المنذر إذا سئل بكتب الجوائز أعطى، وتنوشد في موضع نشد، أي سئل، والنشدة، بالكسر: الصوت والنشيد: رفع الصوت، قال أبو منصور: وإنما قيل للطالب ناشد لرفع صوته بالطلب، وكذلك المعرف يرفع صوته بالتعريف يسمى منشدا، ومن هذا إنشاد الشعر إنما هو رفع الصوت، وقولهم نشدتك بالله وبالرحم معناه: طلبت إليك بالله وبحق الرحم برفع نشيدي، أي صوتي، قال وقولهم نشدت الضالة أي رفعت نشيدي، أي صوتي بطلبها. من المجاز: النشيد: الشعر المتناشد بين القوم ينشده بعضهم بعضا، كالأنشودة، بالضم، أناشيد، وجمع النشيد النشائد. واستنشد فلانا الشعر فأنشده: طلب منه إنشاده، وهو مجاز. منه أيضا تنشد الأخبار: أراغها ليعلمها من حيث لا يعلمها الناس. ومنشدق كمحسن: بين رضوى جبل جهينة والساحل، قال الراعي:
  إذا ما انجلت عنه غداة ضبابة                      غدا وهو في بلد خرانق منشد وجبل من حمراء المدينة على ثمانية أميال من طريق الفرع، وإياه أراد معن بن أوس المزني بقوله:

  فمندفع الغلان من جنب منشد                      فنعف الغراب خطبه وأساوده منشد: آخر في جبال طيء، قال زيد الخيل يتشوقه وقد حضرته الوفاة:
  سقى الله ما بين القفيل فطابةفما دون أرمام فما فوق منشد ومما يستدرك عليه: الناشدون: الذين ينشدون الإبل ويطلبون الضوال فيأخذونها ويحسبونها على أربابها. ونشدت فلانا أنشده نشدا فنشد، أي سألته بالله، كأنك ذكرته إياه فتذكر. وفي حديث عثمان فأنشد له رجال أي أجابوه يقال: نشدته فأنشدني وأنشد لي. أي سألته فأجابني، وهذه الألف تسمى ألف الإزالة. يقال: قسط الرجل، إذا جار، وأقسط، إذا عدل، كأنه أزال جوره وهذا أزال نشيده. وناشده الأمر وناشد فيه، وفي الخبر أن أم قيس بن ذريح أبغضت لبنى فناشدته في طلاقها. وقد يجوز أن يكون عدي بفي، لأن في ناشدت معنى طلبت ورغبت وتكلمت. ونشد: طلب، قال الأقيشر الأسدي:
  ومسوف نشد الصبوح صبحته                      قبل الصباح وقبل كل نـداء والمسوف: الجائع ينظر يمنة ويسرة، وقال الجعدي:
  أنشد الناس ولا أنشدهـم                      إنما ينشد من كان أضل لا أنشدهم، أي لا أدل عليهم، وينشد: يطلب. ومنشد: بلد لبني سعد بن زيد مناة ابن تميم، عن ياقوت، وهو غير الذي ذكره المصنف.

##### Türkçe

**نشد الضالة** نشdâ, فتح ile sonra سكون ile, ve **نشدة** ve **نشدانا**, ikisi de كسر ile, onu aradığı ve onu bildiği zaman; **المحكم**’de böyledir. **المجرد**’de كراع ve **الأفعال**’de ابن القطاع dedi ki: denir ki: **نشدت الضالة**: onu aradım ve onu bildim; zıddı. Bunu **الغريب المصنف**’te أبو عبيد de söyledi. Ve أبو دواد’ın beytini **أنشد** etti:
  Ve bazen kulak verir, tıpkı sapmışın, **ناشد**’in sesine kulak verdiği gibi

  **أضل**: yani ona bir şey kayboldu; o da onu **ينشده** (arar). Dedi ki: ve **الناشد** hakkında denir ki o **المعرف**’tir. الأصمعي dedi ki: ve أبو عمرو ابن العلاء, أبو دواد’ın “tıpkı sapmışın **ناشد**’in sesine kulak verdiği gibi” sözünden hayrete düşerdi; dedi ki: sanırım bunu söyledi. Ve başkası, **الناشد** ile yine, biniti kaybolmuş bir adamı kastetti; o da onu **ينشدها** yani onu arar; bununla teselli bulsun diye. أما ليث بن المظفر ise bu beyitte **الناشد**’i **المعرف** yaptı; dedi ki: bu, onların sözünün acayiplerindendir: **الناشد**’in hem **الطالب** hem **المعرف** olması. ابن سيده dedi ki: أبو دواد’ın beytindeki **الناشد**: **المعرف**; ve denildi: **الطالب**; çünkü **المضل** kendisi gibi bir **مضل** bulmayı arzular ki onunla teselli bulsun; bu, onların “**الثكلى** **الثكلى**’yı sever” sözleri gibidir. **نشد فلانا**: onu bildi; **الراء**’ı hafifletmekle; bilme olarak. المفضل الضبي’den rivayet edildi ki şöyle dedi: zannettiler ki bir kadın kızına dedi: “Evini, **لا تنشدين** (yani tanımadığın) kimseden koru.” **نشد بالله**: yemin ettirdi. Şeyhimiz dedi ki: musannif onu mutlak kullandı; nahivcilerin ve lugatçıların çoğu onu, yeminin yanında onda bir **استعطاف** bulunduğu kaydıyla kayıtladı. **نشد فلانا نشدا**: ona dedi ki: **نشدتك الله**; yani seni Allah ile sordum. **التهذيب**’de: الليث dedi ki: **نشد ينشد**; falan, falana “**نشدتك بالله والرحم**” dediği zaman; ve dersin: **ناشدتك الله**. **المحكم**’de: **نشدتك الله** **نشدة** ve **نشدة** ve **نشدانا**: seni Allah ile yemin ettirdim. Ve **أنشدك بالله إلا فعلت**: seni Allah ile yemin ettiriyorum. Ve **نشدك الله** فتح ile; yani **الدال**’ın فتح’ı ile; yani **أنشدك بالله**. Ve onu **مناشدة** ve **نشادا** ile, كسر ile: ona yemin ettirdi. Denir ki: **نشاتك الله** ve **أنشدك الله** ve **بالله**; ve **ناشدتك الله** ve **بالله**; yani senden istedim ve sana yemin verdirdim. Ve onu **نشدة** ve **نشدانا** ve **مناشدة** ile **نشدته**; ve onu iki mef‘ûle geçişli kılması, ya **دعوت** mertebesinde olduğu içindir; çünkü dediler: **نشدتك الله** ve **بالله**; tıpkı “**دعوته زيدا وبزيد**” dedikleri gibi; ancak ona **ذكرت** manasını tazmin ettiler. Dedi ki: أما **أنشدتك بالله** ise hatadır. ابن الأثير dedi ki: **النشدة** masdardır. أما **نشدك** ise, denildi ki ondan **التاء**’yı hazfetti ve onu fiilin yerine ikame etti; ve denildi: o, **قعدك الله** ve **عمرك الله** gibi, irticalen kurulmuş bir binadır. سيبويه dedi ki: onların “**عمرك الله**” ve “**قعدك الله**” sözü, “**نشدك الله**” mertebesindedir; her ne kadar **نشدك** ile konuşulmamış olsa da. Ancak الخليل zannetti ki bu, onunla temsil edilen bir temsildir. Dedi ki: belki ravi rivayeti **ننشدك الله**’dan tahrif etti; yahut سيبويه ve الخليل, sözde gelişinin azlığını kastetti, yokluğunu değil; yahut hadiste gelişine ulaşmadı da “**أنشدك الله**” olan fiili hazfetti ve masdarı onun yerine koydu; **الكاف**’a izafe ederek; o da birinci mef‘ûl idi; **اللسان**’da böyledir. **التوشيح**’de: **نشدتك الله** ثلاثي’dir; onda رباعي olduğunu iddia eden yanılmıştır; yani seni Allah ile soruyorum; **أذكرك** manasını tazmin etti; **الباء**’yı hazfederek; yani “**نشدتي**”mi, yani sesimi yükselterek seni anıyorum; bunun aslı budur; sonra her teyitli istenende, yükseltme olmasa bile, kullanıldı. Şeyhimiz **شرح الكافية**’den nakletti: **الباء** yemin için harf-i cerlerin aslıdır; ve onun başkalarına karşı meziyetleri vardır; onlardan biri, talep yemininde kullanılmasıdır; onların isti‘tafında söyledikleri gibi: **نشدتك الله** veya **بالله**; “seni Allah ile andım, yemin ettirerek” manasında. Bunun benzeri **عمرتك الله** manaca ve kullanışça; إلا أن **عمرتك** **الباء**’dan müstağnidir. **نشدتك الله**’ın aslı: senden Allah ile talep ettim. **عمرتك الله**’ın aslı: Allah’tan senin ömrünü uzatmasını istedim. Sonra ikisi, talep ile tahsis edilmiş “yemin ettirdim” manasını tazmin ettiler. Ve yemin ettirilen şey, ikisinden sonra, **إلا** ile veya onun manasındaki **ما** ile, yahut istifham ile, yahut emir ile, yahut nehiy ile gelen bir masdardır. Şeyhimiz dedi ki: “**وأصل نشدتك الله طلبت**” sözünde, **نشد الضالة**’dan alındığına bir işaret vardır; onu aradığı zaman; başkası da bunu açıkça söyledi. **المشارق**’ta قاضي عياض için: **الإنشاد**’ın aslı sesi yükseltmektir; ondan **إنشاد الشعر**; ve **ناشدتك الله** ve **ناشدتك** manası: seni Allah ile sordum; ve denildi: seni Allah ile andım; ve denildi: ikisi, geçenlerdendir; yani sesimi yükselterek Allah’tan istedim. Bunun benzeri, الهروي’nin yalnız ona iktisar ederek söylediği diğer sözdür. **المحكم**’de: **أنشد الضالة**: onu bildirdi ve onun hakkında yol gösterilmesini istedi; zıddı. Ve hadiste: Mekke hareminde onun otu koparılmaz; ve onun **لقطة**’sı, ancak **لمنشد** için helal olur. أبو عبيد dedi ki: **المنشد**: **المعرف**. Dedi ki: ve **الطالب** ise **الناشد**’dir. اللحياني **النوادر**’de hikâye etti: **نشدت الضالة** onu aradığım zaman; ve **أنشدتها** ve **نشدتها** (ألف olmaksızın) onu bildirdiğim zaman. Dedi ki: ve denir ki: **أشدت الضالة أشيدها إشادة** onu bildirdiğim zaman. الأصمي dedi ki: sesini onunla yükselttiğin her şeyde, onunla **أشدت** etmiş olursun; kayıp olsun veya başkası. Ve كراع **المجرد**’de, ابن القطاع **الأفعال**’de dedi ki: ve **أنشدتها** (ألف ile): onu bildirdim, başka değil. **أنشد الشعر**: onu okudu, onu yükseltti ve onun zikriyle övdü; **نشده** gibi. **أنشد بهم**: onları hicvetti. Ve haberde: السليطيون, غسان’a dediler: “Bu, جرير’dir, bizimle **ينشد** ediyor”; yani bizi hicvediyor. Ve **تناشدوا**: bazısı bazısına **أنشد** etti. Ve أما الأعشى’nın sözü:
  Rabbim kerîmdir; nimeti bulandırmaz;
  Ve **المهارق**’ta **تنوشد** olunduğu zaman, **أنشدا** etti.

  أبو عبيدة dedi ki: yani النعمان بن المنذر; ödül yazılarıyla istenildiği zaman verdi. Ve **تنوشد** burada **نشد** yerindedir; yani soruldu. Ve **النشدة** (كسر ile): sestir. Ve **النشيد**: sesi yükseltmektir. أبو منصور dedi ki: ancak **الطالب**’a **ناشد** denildi; talep ile sesini yükselttiği için. Aynı şekilde **المعرف** de tanıtma ile sesini yükseltir; ona **منشدا** denir. Ve bundan **إنشاد الشعر**; o ancak sesi yükseltmektir. Ve onların “**نشدتك بالله وبالرحم**” sözü manası: Allah ile ve رحم hakkı ile, **نشيدي**mi yani sesimi yükselterek sana talepte bulundum. Dedi ki: ve onların “**نشدت الضالة**” sözü: **نشيدي**mi yani sesimi, onu aramakla yükselttim. Mecazdan: **النشيد**: kavim arasında karşılıklı **متناشد** edilen şiirdir; bazısı bazısına onu **ينشده** eder; **الأنشودة** gibi (ضم ile); **أناشيد**. Ve **النشيد**’in cem‘i: **النشائد**. Ve **استنشد فلانا الشعر فأنشده**: ondan onu **إنشاد** etmesini istedi; bu mecazdır. Ondan da: **تنشد الأخبار**: insanların bilmediği yerden, bilinsin diye onu aradı. Ve **منشدق** (كمحسن): رضوى dağı ile جهينة dağı sahili arasında bir yer. الراعي dedi ki:
  Ondan bir sis sabahı açıldığı zaman,
  Gitti; o, **منشد**’in **خرانق** beldesindedir.

  Ve المدينة’nın kırmızısından bir dağ; **الفرع** yolundan sekiz mil üzeredir; ve onu, معن بن أوس المزني şu sözüyle kastetti:

  **منشد**’in yanından **الغلان**’ın akıntısı;
  Sonra **الغراب**’ın çıkıntısı; onun **خطبه**’si ve onun **أساوده**’si.

  **منشد**: طيء dağlarında bir başkasıdır. زيد الخيل, ölüm kendisine hazır olduğu halde, ona özlem duyarak dedi ki:
  Allah, **القفيل** ile **طابة** arasını sulasın;
  Sonra **أرمام**’ın altını; sonra **منشد**’in üstünü.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الناشدون**: develeri **ينشدون** eden ve kayıpları arayan kimselerdir; onları alırlar ve onları sahipleri üzerine sayarlar. Ve **نشدت فلانا أنشده نشدا فنشد**: yani onu Allah ile sordum; sanki onu onunla andın da o hatırladı. Ve عثمان hadîsinde: “adamlar onun için **فأنشد** ettiler” yani ona cevap verdiler. Denir ki: **نشدته فأنشدني وأنشد لي**; yani ona sordum da bana cevap verdi. Ve bu **ألف**’a **ألف الإزالة** denir. Denir ki: **قسط الرجل**; zulmettiği zaman; ve **أقسط**; adalet ettiği zaman; sanki onun zulmünü giderdi; ve bu, onun **نشيده**’ni giderdi. Ve **ناشده الأمر** ve **ناشد فيه**. Ve haberde: أم قيس بن ذريح, لبنى’ya buğzetti; onu, onun boşanması hakkında **فناشدته** etti. Ve **في** ile geçişli kılınması caiz olur; çünkü **ناشدت**’te “talep ettim, rağbet ettim, konuştum” manası vardır. Ve **نشد**: aradı. الأقيشر الأسدي dedi ki:
  Ve **المسوف** sabah içkisini sabahlatacak;
  Sabahdan önce ve her çağrıdan önce.

  **المسوف**: açtır; sağa sola bakar. Ve الجعدي dedi ki:
  İnsanları **أنشد** ederim, onları **أنشد** etmem;
  Ancak **أضل** olan kimse **ينشد** eder.

  **لا أنشدهم**: yani onlara delalet etmem. Ve **ينشد**: arar. Ve **منشد**: تميم’den مناة بن زيد بن سعد oğullarına ait bir beldedir; ياقوت’tan; ve o, musannifin zikrettiği değildir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَشَدَ
1 نَشَدَ ذ , (S, K, &c.,) aor. نَشُدَ , (S, Msb. &c.,) inf. n. نَشْدٌ (L, Msb, K) and نِشْدَةٌ and نِشْدَانٌ, (S, M, L, K,) or these two are simple substs., (Msb,) He raised his voice in seeking for, or after, a stray-beast, or beast that had been lost; he called out and inquired respecting it; he cried it: (L:) or he sought for, or after, it: (Lh, A'Obeyd, S, M, L, Msb, K:) and [in like manner] ↓ انشد he asked, or desired, to be directed to it. (M, L, K.) ― -b2- Also, He made known, or gave information of, a stray-beast, or beast that had been lost; (Lh, A'Obeyd, M, L, Msb K;) and so ↓ انشد: (Lh, S, M, IKtt, L, Msb, K:) thus the latter verb [as well as the former] bears two contr. significations. (M, K.) See also نَاشِدٌ. ― -b3- نَشَدَ (assumed tropical:) He sought, sought for or after, or desired, a thing. (L.) ― -b4- نَشَدَهُ (assumed tropical:) He asked, begged, or besought, him. (L.) ― -b5- نُشِدَ (assumed tropical:) He was asked, begged, or besought. (S, L.) See 6: and 4. ― -b6- نَشَدَهُ, (aor. نَشُدَ , L,) inf. n. نِشْدَةٌ [and نَشْدَةٌ (see below)] and نِشْدَانٌ; (L;) and ↓ ناشدهُ, inf. n. مُنَاشَدَةٌ and نِشَادٌ; (M, L, K;) (tropical:) He adjured him. (M, * L, * K.) ― -b7- نَشَدَهُ بِاللّٰهِ (tropical:) He adjured him by God; (L, K; *) accord. to most of the grammarians and lexicologists, with a desire of conciliating him. (MF.) ― -b8- نَشَدَهُ, (aor. نَشُدَ , T, S,) inf. n. نَشْدٌ, (tropical:) He said to him نَشَدْتُكَ اللّٰهَ, (S, L, K,) which signifies I conjure, beg, or beseech, thee by God; (S, A, Mgh, L, Msb, K;) as though thou remindedst him of God, and he remembered; (S, L;) as also أَنْشُدُكَ اللّٰهَ, and بِاللّٰهِ, (L,) and اللّٰهَ ↓ نَاشَدْتُكَ, (A, Mgh, L,) and باللّٰه: (Mgh, L, Msb:) originally, I conjure thee by God, raising my voice: (Et-Towsheeh:) or it signifies I remind thee of God, conjuring; and originally, I beseech of thee by God; the thing for which one conjures being preceded by اِلَّا or what is syn. therewith, [as لَمَّا,] or by an interrogative or imperative or prohibitive: (MF:) or it signifies I remind thee of God, desiring to conciliate thee; as also نَشَدْتُكَ بِاللّٰهِ: (Msb:) or نشدتك اللّٰه, inf. n. نِشْدَةٌ and نَشْدَةٌ and نِشْدَانٌ, signifies I adjure thee by God; as also ↓ أَنْشَدْتُكَ بِاللّٰهِ; (M, L,) or this latter is erroneous: (Mgh, L:) and so signifies نَشْدَكَ اللّٰهَ; (M, L, K;) in which نَشْد is said to be originally نَشْدَة, an inf. n. put in the place of the verb, or نشدك اللّٰه is a phrase of unpremeditated formation, like قَعْدَكَ اللّٰهَ and عَمْرَكَ اللّٰهَ; or this phrase, which occurs in a trad., may be incorrectly transmitted, and should perhaps be أَنْشُدُكَ اللّٰهَ: (IAth, L:) or نَشَدَهُ signifies he said to him نَشَدْتُكَ بِاللّٰهِ والرَّحِمِ [I conjure thee, or adjure thee, by God and relationship; &c.]: (Lth, T, L:) I beg, or beseech, thee by God, and by relationship, raising my voice. (L.) ― -b9- نَشَدَ He remembered God. (S, L.) ― -b10- He knew, or was acquainted with, a person. (L, K.) ― -b11- نَشَدَهُ عَهْدَهُ, aor. نَشُدَ , He reminded him of his compact, covenant, engagement, or promise. (Mgh.)

ناشدهُ الأَمْرَ
3 ناشدهُ الأَمْرَ ذ , and فِى الأَمْرِ (tropical:) He desired and asked of him the thing. (L.) ― -b2- See 1.

انشدهُ
4 انشدهُ ذ , and انشد لَهُ, (assumed tropical:) He answered him; gave him his assent, or consent, to that which he asked, begged, or besought. The ا in this case is called أَلِفُ الاِزَالَةِ: as though the verb meant he caused his raising of his voice (نَشِيدَهُ) to cease. (L.) See also 6: and 1. ― -b2- انشد, (inf. n. اِنْشَادٌ, A, Msb,) (tropical:) He recited poetry; (S, * A, L, Msb, * K;) properly, [he chanted it,] with a high voice; (L;) for the reciter [usually] raises his voice in reciting: (A:) he raised it in fame; as also نَشَدَ. (L.) ― -b3- أَنْشَدَنِى شِعْرَهُ He recited to me his poetry. (S, * A.) ― -b4- انشد (tropical:) [He cited, or quoted, a verse, or verses. (The lexicons, &c., passim.)] ― -b5- انشد بِهِمْ (tropical:) He satirized them. (L, K.) ― -b6- انشد (assumed tropical:) He gave. (S, L.) See 6.

تنشّد الأَخْبَارَ
5 تنشّد الأَخْبَارَ ذ (tropical:) He sought to learn news (A, K) without others knowing the same. (A.)

تناشدوا
6 تناشدوا ذ (tropical:) They recited [poetry] one to another. (L, Msb, K.) ― -b2- El-Aashà, in the following verse,
رَبِّى كَرِيمٌ لَا يُكَدِّرُ نِعْمَةً
وَاِذَا تُنُوشِدَ فِى المَهَارِقِ أَنْشَدَا
[My lord is generous; he does not sully a favour: and when he is asked, or begged, or besought, in papers, he gives], means, accord. to AO, that En-Noamلn Ibn-El-Mundhir, when asked, or begged, or besought, to write grants to poets (جَوَائِز), gave: تنوشد is here for نُشِدَ, meaning سُئِلَ. (S, L.)

استنشدهُ الشِّعْرَ
10 استنشدهُ الشِّعْرَ ذ (S, A, * L, K; *) (tropical:) He asked or desired him to recite the poetry. (K.)

نِشْدَةٌ
نِشْدَةٌ ذ and ↓ نِشْدَانٌ Search for, or after, a stray-beast. See also 1. (Msb.) Also, A making known, or informing respecting, a stray beast. See also 1. (Msb.) ― -b2- نِشْدَةٌ A voice; a cry; a sound. (K.)

نِشْدَانٌ
نِشْدَانٌ ذ : see نِشْدَةٌ.

نَشِيدٌ
نَشِيدٌ ذ Elevation of the voice: (L, K:) or the voice itself. (L.) ― -b2- (tropical:) Poetry recited (S, A, L, Msb, K) by people, one to another; (S, A, L, K:) as also ↓ أُنْشُودَةٌ: (K:) pl. of the former, نَشَائِدُ; (TA;) and of the latter, أَنَاشِيدُ. (A, K.)

نَاشِدٌ
نَاشِدٌ ذ [act. part. n. of نَشَدَ] in the following verse of Aboo-Du-لd,
وَتُصِيخُ أَحْيَانًا كَمَا اسْ
تَمَعَ المُضِلُّ لِصَوْتِ نَاشِدْ
[And she listens sometimes like as he who has lost a beast gives ear to the voice of a ناشد], signifies a man making known, or giving information of, a stray-best: or, as some say, one seeking for, or after, a stray-beast; for he who has lost a beast desires to find one who, like himself, has lost one, that he may be consoled thereby. (S, M, L.) See art. صوخ. ― -b2- نَاشِدُونَ Men who seek after straycamels, and take them, and confine them from their owners. (L.)

أُنْشُودَةٌ
أُنْشُودَةٌ ذ : see نَشِيدٌ.

مُتَنَاشَدٌ
مُتَنَاشَدٌ ذ (tropical:) Poetry recited by people, one to another. (S, L, K.)

##### Türkçe

نَشَدَ
1 **نَشَدَ** ذ , (S, K, &c.,) muzâri‘ **نَشُدَ** , (S, Msb. &c.,) mastar ismi **نَشْدٌ** (L, Msb, K) ve **نِشْدَةٌ** ve **نِشْدَانٌ**, (S, M, L, K,) yahut bu ikisi basit isimlerdir, (Msb,) O, kaybolmuş bir hayvanı, yahut yitirilmiş bir hayvanı aramak için sesini yükseltti; onun hakkında seslendi ve sordu; onu bağırarak ilan etti: (L:) yahut onu aradı: (Lh, A'Obeyd, S, M, L, Msb, K:) ve [aynı şekilde] ↓ **انشد** ona yöneltilmeyi sordu, yahut istedi. (M, L, K.) ― -b2- Ayrıca, O, kaybolmuş bir hayvanı, yahut yitirilmiş bir hayvanı bildirdi; onun hakkında bilgi verdi; (Lh, A'Obeyd, M, L, Msb K;) ve böylece ↓ **انشد**: (Lh, S, M, IKtt, L, Msb, K:) böylece sonraki fiil [önceki gibi] iki zıt manayı taşır. (M, K.) Ayrıca **نَاشِدٌ**’e bak. ― -b3- **نَشَدَ** (mecaz kabul edilerek:) O, bir şeyi istedi, aradı, yahut aramayı diledi. (L.) ― -b4- **نَشَدَهُ** (mecaz kabul edilerek:) O, ondan istedi, yalvardı, yahut yakardı. (L.) ― -b5- **نُشِدَ** (mecaz kabul edilerek:) O, kendisinden istendi, kendisine yalvarıldı, yahut kendisine yakarıldı. (S, L.) 6’ya bak: ve 4’e. ― -b6- **نَشَدَهُ**, (muzâri‘ **نَشُدَ** , L,) mastar ismi **نِشْدَةٌ** [ve **نَشْدَةٌ** (aşağıya bak)] ve **نِشْدَانٌ**; (L;) ve ↓ **ناشدهُ**, mastar ismi **مُنَاشَدَةٌ** ve **نِشَادٌ**; (M, L, K;) (mecaz:) O, onu yeminle bağladı. (M, * L, * K.) ― -b7- **نَشَدَهُ بِاللّٰهِ** (mecaz:) O, onu Allah ile yeminle bağladı; (L, K; *) nahivcilerin ve lugatçıların çoğuna göre, onu uzlaştırma isteğiyle. (MF.) ― -b8- **نَشَدَهُ**, (muzâri‘ **نَشُدَ** , T, S,) mastar ismi **نَشْدٌ**, (mecaz:) O, ona **نَشَدْتُكَ اللّٰهَ** dedi, (S, L, K,) ki bunun manası: Ben seni Allah ile yeminle bağlıyorum, senden rica ediyorum, yahut sana yalvarıyorum; (S, A, Mgh, L, Msb, K;) sanki sen ona Allah’ı hatırlatmışsın da o hatırlamış gibi; (S, L;) ve yine **أَنْشُدُكَ اللّٰهَ**, ve **بِاللّٰهِ**, (L,) ve **اللّٰهَ** ↓ **نَاشَدْتُكَ**, (A, Mgh, L,) ve **باللّٰه**: (Mgh, L, Msb:) aslında: Ben seni Allah ile yeminle bağlıyorum, sesimi yükselterek: (Et-Towsheeh:) yahut manası: Ben sana Allah’ı hatırlatıyorum, yeminle bağlayarak; ve aslında: Ben senden Allah ile rica ediyorum; yeminle bağlanılan şeyin önüne **اِلَّا** yahut onunla eş anlamlı olan şey [**لَمَّا** gibi] yahut bir istifham yahut emir yahut nehiy getirilir: (MF:) yahut manası: Ben sana Allah’ı hatırlatıyorum, seni uzlaştırmayı isteyerek; ve yine **نَشَدْتُكَ بِاللّٰهِ**: (Msb:) yahut **نشدتك اللّٰه**, mastar ismi **نِشْدَةٌ** ve **نَشْدَةٌ** ve **نِشْدَانٌ**, manası: Ben seni Allah ile yeminle bağlıyorum; ve yine ↓ **أَنْشَدْتُكَ بِاللّٰهِ**; (M, L,) yahut bu sonuncusu hatalıdır: (Mgh, L:) ve böylece **نَشْدَكَ اللّٰهَ** manasına gelir; (M, L, K;) bunda **نَشْد**’ün aslının, fiilin yerine konmuş bir mastar ismi olan **نَشْدَة** olduğu söylenir; yahut **نشدك اللّٰه** düşünülmeden oluşmuş bir ibaredir; **قَعْدَكَ اللّٰهَ** ve **عَمْرَكَ اللّٰهَ** gibi; yahut bir rivayette geçen bu ibare yanlış nakledilmiş olabilir ve belki **أَنْشُدُكَ اللّٰهَ** olmalıdır: (IAth, L:) yahut **نَشَدَهُ** manası: O, ona **نَشَدْتُكَ بِاللّٰهِ والرَّحِمِ** [Ben seni Allah ve akrabalık ile yeminle bağlıyorum; &c.] dedi: (Lth, T, L:) Ben senden Allah ile ve akrabalık ile rica ediyorum, sesimi yükselterek. (L.) ― -b9- **نَشَدَ** O, Allah’ı hatırladı. (S, L.) ― -b10- O, bir kişiyi bildi, yahut tanıdı. (L, K.) ― -b11- **نَشَدَهُ عَهْدَهُ**, muzâri‘ **نَشُدَ** , O, ona ahdini, sözleşmesini, taahhüdünü, yahut vaadini hatırlattı. (Mgh.)

ناشدهُ الأَمْرَ
3 **ناشدهُ الأَمْرَ** ذ , ve **فِى الأَمْرِ** (mecaz:) O, ondan şeyi istedi ve sordu. (L.) ― -b2- 1’e bak.

انشدهُ
4 **انشدهُ** ذ , ve **انشد لَهُ**, (mecaz kabul edilerek:) O, ona cevap verdi; ondan istediği, yalvardığı, yahut yakardığı şeye muvafakatini, yahut rızasını verdi. Bu durumda **ا**’ya **أَلِفُ الاِزَالَةِ** denir: sanki fiil, onun sesini yükseltmesinin (**نَشِيدَهُ**) kesilmesine sebep oldu manasındadır. (L.) Ayrıca 6’ya bak: ve 1’e. ― -b2- **انشد**, (mastar ismi **اِنْشَادٌ**, A, Msb,) (mecaz:) O, şiir okudu; (S, * A, L, Msb, * K;) asıl olarak, [onu terennüm etti,] yüksek bir sesle; (L;) çünkü okuyucu [çoğunlukla] okurken sesini yükseltir: (A:) onu şöhrette yükseltti; ve yine **نَشَدَ** gibi. (L.) ― -b3- **أَنْشَدَنِى شِعْرَهُ** O, bana şiirini okudu. (S, * A.) ― -b4- **انشد** (mecaz:) [O, bir beyti yahut beyitleri nakletti, yahut iktibas etti. (Sözlükler, &c., muhtelif yerlerde.)] ― -b5- **انشد بِهِمْ** (mecaz:) O, onları hicvetti. (L, K.) ― -b6- **انشد** (mecaz kabul edilerek:) O, verdi. (S, L.) 6’ya bak.

تنشّد الأَخْبَارَ
5 **تنشّد الأَخْبَارَ** ذ (mecaz:) O, başkaları aynı şeyi bilmeden haber öğrenmeye çalıştı. (A, K) (A.)

تناشدوا
6 **تناشدوا** ذ (mecaz:) Onlar, birbirlerine [şiir] okudular. (L, Msb, K.) ― -b2- El-Aashà, şu beyitte,
رَبِّى كَرِيمٌ لَا يُكَدِّرُ نِعْمَةً
وَاِذَا تُنُوشِدَ فِى المَهَارِقِ أَنْشَدَا
[Benim rabbim kerîmdir; bir nimeti bulandırmaz: ve kâğıtlarda kendisinden istendiğinde, yahut kendisine yalvarıldığında, yahut kendisine yakarıldığında, verir], AO’ya göre, En-Noamلn Ibn-El-Mundhir’in, şairlere ihsanlar (جَوَائِز) yazması istendiğinde, verdiği manasındadır: burada **تنوشد**, **نُشِدَ** yerinedir; **سُئِلَ** manasında. (S, L.)

استنشدهُ الشِّعْرَ
10 **استنشدهُ الشِّعْرَ** ذ (S, A, * L, K; *) (mecaz:) O, ondan şiiri okumasını istedi, yahut arzu etti. (K.)

نِشْدَةٌ
**نِشْدَةٌ** ذ ve ↓ **نِشْدَانٌ** Kaybolmuş bir hayvanı arama. Ayrıca 1’e bak. (Msb.) Ayrıca, kaybolmuş bir hayvanı bildirme, yahut onun hakkında haber verme. Ayrıca 1’e bak. (Msb.) ― -b2- **نِشْدَةٌ** Bir ses; bir çığlık; bir seda. (K.)

نِشْدَانٌ
**نِشْدَانٌ** ذ : **نِشْدَةٌ**’ye bak.

نَشِيدٌ
**نَشِيدٌ** ذ Sesin yükseltilmesi: (L, K:) yahut sesin kendisi. (L.) ― -b2- (mecaz:) İnsanların birbirlerine karşılıklı okudukları şiir. (S, A, L, Msb, K) (S, A, L, K:) ve yine ↓ **أُنْشُودَةٌ**: (K:) birincinin çoğulu **نَشَائِدُ**; (TA;) ikincinin çoğulu **أَنَاشِيدُ**. (A, K.)

نَاشِدٌ
**نَاشِدٌ** ذ [**نَشَدَ**’ın ism-i fâili] Aboo-Du-لd’ın şu beytinde,
وَتُصِيخُ أَحْيَانًا كَمَا اسْ
تَمَعَ المُضِلُّ لِصَوْتِ نَاشِدْ
[Ve o, bazen, kaybolmuş bir hayvanı yitirenin bir **ناشد**’in sesine kulak verdiği gibi dinler], manası: kaybolmuş bir hayvanı bildiren, yahut onun hakkında bilgi veren bir adamdır: yahut bazılarının dediğine göre, kaybolmuş bir hayvanı arayan; çünkü hayvanını yitiren kimse, kendisi gibi bir hayvan yitirmiş olan birini bulmayı ister ki bununla teselli bulsun. (S, M, L.) **صوخ** maddesine bak. ― -b2- **نَاشِدُونَ** Sahipsiz develeri arayan, onları alan ve sahiplerinden alıkoyup hapseden erkekler. (L.)

أُنْشُودَةٌ
**أُنْشُودَةٌ** ذ : **نَشِيدٌ**’e bak.

مُتَنَاشَدٌ
**مُتَنَاشَدٌ** ذ (mecaz:) İnsanların birbirlerine karşılıklı okudukları şiir. (S, L, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AF/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَشدَ
نَشدَ U ( n. ac. نَشْد 1 ,  نِشْدَة 2t ,  نِشْدَاْن 34 ),
a.  Sought.

b.  Indicated, pointed out.

c.  Knew.

d.  Reminded of.

e.  ( n. ac. نَشْد 1 ), Adjured, conjured, besought.

نَاْشَدَ
نَاْشَدَ III ,
a.  see I (e) .

b.  Asked, begged of.

أَنْشَدَ
أَنْشَدَ IV ,
a.  see I (a) , ( b ).

c.  Recited ( verses ).

d.  [ Bi ], Satirized, lampooned.

e.  Quoted, cited.

f.  [ acc. or La ], Answered; granted the request of.

g.  Gave.

تَنَشَّدَ
تَنَشَّدَ V ,
a.  Found out.

تَنَاْشَدَ
تَنَاْشَدَ VI ,
a.  Recited verses together; satirized each other.

b.  [ pass. ], Was asked.

اِسْتَنْشَدَ
اِسْتَنْشَدَ X ,
a.  Asked to recite.

نِشْدَة
نِشْدَة 2t ,
a.  Search, quest.

b.  Cry, voice; sound.

c.  see 25 .

نَاْشِد
نَاْشِد 21 ,
a.  Seeker.

نَشِيْد
نَشِيْد 25 ,
a.  Chant; song; hymn.

b.  Verses, poem; recitation.

نَشِيْدَة
نَشِيْدَة 25t , ( pl. نَشَاْئِدُ 46 ),
a.  see 25 .

نِشْدَاْن
نِشْدَاْن 34 ,
a.  see 2t (a) .

أَنْشَدَ
N. Ac. أَنْشَدَ IV ,
a.  Satire; lampoon; skit.

b.  Recitation.

أُنْشُوْدَة
أُنْشُوْدَة ( pl. أَنَاْشِيْدُ 69 ),
a.  see 25 .

نَشِيْد الأَنَاشِيْد
نَشِيْد الأَنَاشِيْد
a.  The Song of Songs, Canticles.

نَشْدَكَ اللّٰه
نَشْدَكَ اللّٰه نَشڤدَ I
a.  conjure thee by God.

نُشَادِر
نُشَادِر ,  نُوْشَادِر P. ,
a.  Sal ammoniac, salts of ammonia.

##### Türkçe

**نَشدَ**
**نَشدَ** U (mastar: **نَشْد** 1, **نِشْدَة** 2t, **نِشْدَاْن** 34),
a. Aradı.

b. İşaret etti, gösterdi.

c. Bildi.

d. Hatırlattı.

e. (mastar: **نَشْد** 1), Yemin verdirerek rica etti, yeminle yalvardı, yalvardı.

**نَاْشَدَ**
**نَاْشَدَ** III,
a. I (e)’ye bak.

b. Sordu, -den istedi.

**أَنْشَدَ**
**أَنْشَدَ** IV,
a. I (a), (b)’ye bak.

c. (Beyitler) okudu.

d. [ Bi ], Hicvetti, yergi yaptı.

e. Nakletti, alıntıladı.

f. [ mef‘ûl veya La ], Cevap verdi; isteğini yerine getirdi.

g. Verdi.

**تَنَشَّدَ**
**تَنَشَّدَ** V,
a. Öğrendi, ortaya çıkardı.

**تَنَاْشَدَ**
**تَنَاْشَدَ** VI,
a. Birlikte beyit okudular; birbirlerini hicvettiler.

b. [meçhul], Kendisine soruldu.

**اِسْتَنْشَدَ**
**اِسْتَنْشَدَ** X,
a. Okumasını istedi.

**نِشْدَة**
**نِشْدَة** 2t,
a. Arama, arayış.

b. Çığlık, ses; ses (çıkan).

c. 25’e bak.

**نَاْشِد**
**نَاْشِد** 21,
a. Arayan.

**نَشِيْد**
**نَشِيْد** 25,
a. Nağme; şarkı; ilahi.

b. Beyitler, şiir; okuma.

**نَشِيْدَة**
**نَشِيْدَة** 25t, (çoğulu: **نَشَاْئِدُ** 46),
a. 25’e bak.

**نِشْدَاْن**
**نِشْدَاْن** 34,
a. 2t (a)’ya bak.

**أَنْشَدَ**
Mastar: **أَنْشَدَ** IV,
a. Hiciv; yergi; skeç.

b. Okuma.

**أُنْشُوْدَة**
**أُنْشُوْدَة** (çoğulu: **أَنَاْشِيْدُ** 69),
a. 25’e bak.

**نَشِيْد الأَنَاشِيْد**
**نَشِيْد الأَنَاشِيْد**
a. Ezgilerin Ezgisi, Neşîdeler.

**نَشْدَكَ اللّٰه**
**نَشْدَكَ اللّٰه** **نَشڤدَ** I
a. Seni Allah ile yemin verdirerek (rica ederim).

**نُشَادِر**
**نُشَادِر**, **نُوْشَادِر** P.,
a. Nişadır, amonyak tuzları.
