# نشر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B4%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: نشر

النَشْرُ: الرائحة الطيِّبة. قال الشاعر:
وريحَ الخُزامى ونَشْرَ القُطُرْ
والنَشْرُ أيضاً: الكلأ إذا يبس ثم أصابه مطر في دُبُر الصيف فاخضرَّ، وهو رديء للراعية، يهرب الناس منهم بأموالهم. وقد نَشَرَتِ الأرضُ فهي ناشِرَةٌ، إذا أنبتتْ ذلك. قال الشاعر:
وفينا وإنْ قيلَ اصطلحنا تَضاغُـنٌ		كما طَرَّ أوبارُ الجِرابِ على النَشْرِ
يقول: ظاهرنا حسنٌ في الصلح وقلوبنا فاسدة، كما ينبت على النَشْرِ أوبار الجَرْبى وتحته داءٌ في أجوافها منه. والنَشَرُ بالتحريك: المُنْتَشِرُ. ويقال: رأيت القومَ نَشَراً، أي منتَشِرينَ. واكتسى البازي ريشاً نَشَراً، أي منتشراً طويلاً. والنَشَرُ أيضاً: أن تَنْتَشِرَ الغنم بالليل فترعى. والنَشْوارُ أيضاً: ما تبقيه الدابَّة من العلق، فارسٌّ معرَّب، والناشِرَةُ: واحدة النَواشِرِ، وهي عُروقُ باطن الذِراع. ونَشَرَ المَتاع وغيره يَنْشُرُهُ نَشْراً، بسطه. ومنه ريحٌ نَشورٌ، ورِياحٌ نُشُرٌ. ونَشَرَ الميِّتُ يَنْشُرُ نُشوراً، أي عاش بعد الموت. قال الأعشى:
حتَّى يقول الناسُ ممَّا رأوْا		يا عَجَباً للميِّتِ النـاشِـرِ
ومنه يوم النُشور. وأنْشَرَهُمُ الله، أي أحياهم. وأنشد الأصمعيّ لأبي ذؤيب:
لو كان مِدْحَةُ حَيٍّ أنْشَرَتْ أحداً		أحيا أبُوَّتكِ الـشُـمَّ الأمـاديحُ
ونَشَرْتُ الخشبة أنْشُرُها، إذا قطعتها بالمِنْشارِ، والنُشارَةُ: ما سقط منه. ونَشَرْتُ الخبر أنْشُرُهُ وأنْشِرُهُ، إذا أذعته. وصحفٌ منَشَّرَةٌ، شدِّد للكثرة. والتَنْشيرُ من النُشْرَةِ، وهي كالتعويذ والرُقية. وانْتَشَرَ الخبر، أي ذاع. وانْتَشَرَ الرجل: أنعظ. والانْتِشارُ: الانتفاخ في عصب الدابَّة، وقد يكون ذلك من التعب. والعَصَبَةُ التي تَنْتَشِرُ هي العُجاية.

### Türkçe

**النَشْرُ**: hoş koku. Şair dedi ki:
Ve **الخُزامى**’nın rüzgârı ve **نَشْرَ القُطُرْ**

Ve **النَشْرُ** ayrıca: ot; kuruduğu zaman, sonra yazın son kısmında ona yağmur isabet edip de yeşerirse; ve o, otlatan için kötüdür; insanlar mallarıyla onlardan kaçarlar. Ve yer **نَشَرَتِ**; o hâlde o **ناشِرَةٌ**’dir; eğer bunu bitirirse. Şair dedi ki:
Ve bizde, “barıştık” denilse de, kinleşme vardır;		tıpkı **النَشْرِ** üzerinde torbanın kılları kabarıp çıktığı gibi

Der ki: barışta dışımız güzel, kalplerimiz bozuk; tıpkı uyuzluğun kıllarının **النَشْرِ** üzerinde bitmesi gibi; onun altında da karın boşluklarında ondan bir hastalık vardır. Ve **النَشَرُ** (hareke ile): yayılmış olan. Ve denilir: kavmi **نَشَراً** gördüm; yani yayılmışlar. Ve doğan, **نَشَراً** tüy giyindi; yani yayılmış, uzun. Ve **النَشَرُ** ayrıca: koyunun geceleyin yayılıp otlamasıdır. Ve **النَشْوارُ** ayrıca: binek hayvanının yemden bıraktığı şey; Farsça olup Arapçalaştırılmıştır. Ve **الناشِرَةُ**: **النَواشِرِ**’in bir tanesi; o da kolun iç tarafının damarlarıdır. Ve eşyayı ve başkasını **نَشَرَ**; onu **يَنْشُرُهُ نَشْراً**: onu yaydı/serdi. Ondandır: **ريحٌ نَشورٌ** ve **رِياحٌ نُشُرٌ**. Ve ölü **نَشَرَ**; **يَنْشُرُ نُشوراً**: yani ölümden sonra yaşadı. A‘şâ dedi ki:
İnsanlar gördüklerinden dolayı şöyle deyinceye kadar:		Ne acayip, **النـاشِـرِ** ölüye!

Ve ondandır **يوم النُشور**. Ve Allah onları **أنْشَرَهُمُ**: yani onları diriltti. Asma‘î, Ebû Züeyb’den şu beyti okudu:
Eğer bir kavmin övgüsü birini **أنْشَرَتْ** olsaydı,		yüce övgüler senin babalığını diriltirdi

Ve tahtayı **نَشَرْتُ**; onu **أنْشُرُها**: eğer onu testere ile kestiysen. Ve **النُشارَةُ**: ondan düşen şeydir. Ve haberi **نَشَرْتُ**; onu **أنْشُرُهُ** ve **أنْشِرُهُ**: eğer onu yaydıysan/duyurduysan. Ve **صحفٌ منَشَّرَةٌ**; çokluk için şeddelendi. Ve **التَنْشيرُ**, **النُشْرَةِ**’dendir; o da muska ve rukye gibidir. Ve haber **انْتَشَرَ**: yani yayıldı. Ve adam **انْتَشَرَ**: erekte oldu. Ve **الانْتِشارُ**: binek hayvanının sinirinde şişme; ve bu, yorgunluktan da olabilir. Ve yayılan sinir demeti **العُجاية**’dir.
