# نشط — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%B7/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B4%D8%B7/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نشط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%B7.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: نشط

نَشِطَ
1 نَشِطَ ذ , aor. نَشَطَ , inf. n. نَشَاطٌ (S, Msb, K) and مَنْشَطٌ, (TA,) He (a man, S, TA, and a beast of carriage, TA,) was, or became, brisk, lively, sprightly, frisky, active, agile, prompt, and quick; syn. خَفَّ, (Msb, TA,) and أَسْرَعَ; (Msb;) contr. of كَسِلَ; (TA;) or pleased, cheerful, happy, or willing; to do work, &c.; (Lth, K;) or by reason of his work; (Msb;) as also ↓ تنشّط, (S, * K,) لِأَمْرِ كَذَا [to do, or on account of, such a thing, or such an affair]. (S, TA.) You say also, نَشِطَ اِلَيْهِ [He betook himself to him, or it, with briskness, liveliness, sprightliness, or the like]. (TA.) ― -b2- [Hence, app.,] نَشِطَتِ الدَّابَّةُ The beast of carriage became fat. (K.) -A2- نَشَطَ, aor. نَشِطَ , inf. n. نَشْطٌ, (S, K, TA,) He went forth from a place: (K:) he passed, or crossed, from one country or the like to another: (TA:) said, for instance, of a wild bull: (AO, IDrd, S, K:) and in like manner, a star, [meaning a planet,] from one sign of the zodiac to another. (S, K.) And نَشَطَتِ الاِبِلُ, aor. نَشِطَ , inf. n. نَشْطٌ, The camels went, either in a right direction or otherwise. (TA.) ― -b2- [Hence,] الهُمُومُ تَنْشِطُ بِصَاحِبِهَا (S, TA) (assumed tropical:) Griefs, or disquietudes of mind, lead forth him who has them [from place to place]. (TA.) Himyلn Ibn- Kohلfeh says,
أَمْسَتَ هُمُومِى تَنْشِطُ المَنَاشِطَا
أَلشَّأْمَ بِى طَوْرًا وَطَوْرًا وَاسِطَا
[meaning تنشط بى الى المناشط, i. e., (assumed tropical:) My griefs, or disquietudes of mind, became such as to lead me forth to the places to which one goes forth, to Syria at one time, and at one time to Wلsit]. (S.) You say also of a road, يَنْشِطُ مِنَ الطَّرِيقِ الأَعْظَمِ (tropical:) It goes forth from the main road, to the right, and to the left. (Lth, K. *) And نَشطَ بِهِمْ طَرِيقٌ فَأَخَذُوهُ (tropical:) [A road led them forth, and they took it]. (TA.) -A3- نَشَطَ الدَّلْوَ, (S, K,) aor. نَشِطَ (K, * TA) and نَشُطَ , (TA,) [inf. n. نَشْطٌ,] He pulled out the bucket, (S, K,) or pulled it up, (TA,) from the well, (S, TA,) without a pulley. (S, K.) ― -b2- And hence, المَلَائِكَةُ تَنْشِطُ الأَرْوَاحَ (assumed tropical:) The angels draw forth the souls like as the bucket is drawn forth from the well: (Zj:) and تَنْشِطُ نَفْسَ المُؤْمِنِ بِقَبْضِهَا (Fr, L, K [in the CK تَقْبِضُها]) which means, (K,) accord. to Ibn-'Arلfeh, (TA,) (assumed tropical:) they loose the soul of the believer gently. (K, TA.) ― -b3- [Hence also,] one says of a she-camel, [likening the motion of her fore legs to that of the arms of a man pulling up a bucket from a well without a pulley,] حَسُنَ مَا نَشَطَتِ السَّيْرَ, meaning (assumed tropical:) Good was her wide stretching out of her fore legs (As, S, TA) in her going along. (TA.) -A4- نَشَطَ الحَبْلَ, (S, Msb, K,) aor. نَشُطَ , (K, and so in a copy of the S,) or نَشِطَ , (Msb, and so in a copy of the S,) inf. n. نَشْطٌ, (S, Msb,) He tied the cord, or rope so as to form a knot; (K, TA;) as also ↓ نشَّطهُ, (K,) inf. n. تَنْشِيطٌ: (TA:) or he tied it in a knot such as is termed أُنْشُوطَة; (AZ, S, Msb;) as also ↓ the latter verb: (Ham, p. 742:) and نَشَطَ العُقْدَةَ he tied the knot so as to form what is thus termed: (Mgh:) and نَشَطَ الأُنْشُوطَةَ he tied the knot thus termed. (TA.) [See also 4.] -A5- نَشَطَ, and نُشِطَ مِنْ عِقَالٍ: see 4.

نشّطهُ
2 نشّطهُ ذ , inf. n. َتَنْشِيطٌ, He, or it, rendered him نَشِيط [i. e. brisk, lively, sprightly, frisky, &c.]; (K;) as also ↓ انشطهُ. (Yaakoob, K.) -A2- See also 1, last sentence but one, in two places; and see 4.

انشط
4 انشط ذ , said of a man, (K, * TA,) or of a company of men, (S,) His, or their, beasts, (S, K,) or family, (K,) were, or became, in a state of نَشَاط [i. e. briskness, liveliness, sprightliness, friskiness, &c.: see 1]. (S, K.) -A2- As a trans. v.: see 2. ― -b2- [Hence, app.,] It (herbage) rendered a beast fat. (S, TA.) -A3- He loosed, untied, or undid, (S, Mgh, Msb, K,) a cord, or rope, (S, K,) or a knot such as is termed أُنْشُوطَة; (Mgh, Msb,) as also ↓ انتشط; and ↓ نَشَطَ; (Mgh;) and in like manner, the bond termed عِقَال; (Msb;) and so, perhaps, ↓ نشّط: (Ham, p. 165:) he pulled a cord, or rope, until, or so that, it became loosed, untied, or undone; (TA;) as also ↓ انتشط: (S, K, TA,) he caused the عِقَال to become loosed, untied, or undone, by pulling its انشوطة: (K, * TA:) he loosed, untied, or undid, a knot by a single pull. (TA.) You say also, انشط البَعِيرَ He loosed, untied, or undid, the انشوطة [of the عِقَال] of the camel. (TA.) And انشط البَعِيرَ مِنْ عِقَالِهِ He loosed the camel from his عِقَال. (Msb.) [And hence the saying,] كَأَنَّمَا أُنْشِطَ مِنْ عِقَالٍ As though he were loosed [from a bond such as is called عِقَال]: (S, * Mgh, TA:) a proverb, relating to an event's happening quickly; (Mgh;) or said of him who commences any work quickly; and of the sick when he recovers; and of a person who has swooned when he revives; and of a person sent to execute an affair, hastening his determination respecting it: (TA:) it is often related in a different manner, كانّما نُشِطَ من عقال; but this is not correct. (IAth, TA.) [But see above, in this paragraph; and see 1, where a similar meaning is assigned to the unaugmented verb.] -A4- He bound, or tied, him, or it, firmly, fastly, or strongly: so in the copies of the K; so that, if this be correct, the verb has two contr. significations. (TA.) -A5- See also 8.

5 تَنَشَّطَ see 1, first sentence. ― -b2- تنشّطت فِى سَيْرِهَا She (a camel) hastened, or was quick, in her going, or pace. (S, K.) -A2- تنشّط المَفَازَةَ (tropical:) He passed through, or over, the desert, (K, TA,) with swiftness, and with briskness, liveliness, sprightliness, or activity. (TA.) And تنشّطهُ (assumed tropical:) He traversed it quickly, or swiftly. (IB, in TA, voce هِرْجَابٌ.) And تنشّطت الأَرْضَ (assumed tropical:) She (a camel) traversed, or crossed, the land, like the نَاشِط in her quickness, or her aim, with briskness, liveliness, or sprightliness. (TA.)

انتشط
8 انتشط ذ It (a cord, or rope,) became loosed, untied, or undone. (Har, p. 361.) ― -b2- (assumed tropical:) He (a man) became loosed from the tie of silence, (Har, p. 360.; Mgh,) and from that of impotence. (Mgh [in which a doubt is expressed as to its being of classical authority].) -A2- As a trans. v.: see 4, in two places. ― -b2- He pulled, or drew, a thing. (TA.) ― -b3- He seized a thing, took it hastily, or snatched it unawares: a meaning wrongly assigned in the K to ↓ انشط. (TA.) You say also, انتشط المَالُ المَرْعَى, (Sh, K,) and الكَلَأَ, (Sh,) The camels, or sheep or goats, pulled up, or out, the herbage, with the teeth. (Sh, K.) ― -b4- He scaled a fish; (K;) as though meaning he pulled off the scales thereof. (TA.)

نُشُطٌ
نُشُطٌ ذ [app. a pl. of ↓ نَاشِطٌ] Persons untwisting cords, or ropes, in the time of undoing them for the purpose of their being twisted or plaited a second time. (IAar, K.)

نَشْطَةٌ
نَشْطَةٌ ذ as used in the following saying, (Mgh,) الشُّفْعَةُ كَنَشْطَةِ العِقَالِ The right termed شفعة is like the loosing of the bond called عقال, in respect of the speediness with which it becomes of no effect, (Mgh, Msb,) by delay, (Msb,) is of the measure فَعْلَةٌ from أَنْشَطَ, or from نَشَطَ in the sense of انشط; or the meaning is, like the tying of the عقال; i. e., it is of short duration; but the former explanation is the more apparently right. (Mgh.)

بِئْرٌ نَشُوطٌ
بِئْرٌ نَشُوطٌ ذ A well from which the bucket does not come forth until it is much pulled, (As, S, TA,) by reason of the distance of its bottom; (TA;) contr. of بِئْرٌ أَنْشَاطٌ. (K.)

نَشِيطٌ
نَشِيطٌ ذ (S, Msb, K) Brisk, lively, sprightly, active, agile, prompt, and quick; (Msb;) or pleased, cheerful, happy, or willing; to do work &c.; as also ↓ نَاشِطٌ; (K;) [see نَشِطَ;] applied to a man; (S, TA;) and to a beast of carriage; fem. with ة: (TA:) pl. نِشَاطٌ (Har, p. 591) [and نَشَاطَى]. ― -b2- A man (TA) whose family, or beasts, are in a state of نَشَاط [i. e. briskness, liveliness, sprightliness, &c.: see 1]; as also ↓ مُنْشِطٌ. (K, TA.)

نَاشِطٌ
نَاشِطٌ ذ : see نَشِيطٌ. ― -b2- In a verse of Et-Tirimmلh, [see استطرب,] نَاشِطًا is used for شَوْقًا نَازِعًا [By reason of yearning, or longing, desire]. (K, in art. دد.) -A2- A wild bull going forth from land to land, (S, K,) or from country to country. (TA.) ― -b2- Hence, (S,) النَّاشِطَاتُ, as used in the Kur, lxxix. 2, meaning The stars [or planets] going forth from one sign of the zodiac to another: (S, K:) or it means the stars that rise, then set: (A'Obeyd, TA:) or the angels that draw forth the souls like as the bucket is drawn forth from the well: (Zj, TA:) or the angels that loose the soul of the believer gently: (Fr, * Ibn-'Arafeh, K:) or the believing souls that are brisk, lively, sprightly, or active, at death: (K, * TA:) or, as some say, [too fancifully,] the angels that ratify events; from نَشَطَ العُقْدَةَ, q. v.; and as this signifies the tying of a knot which is easily undone, the thing's easiness to them is thus notified. (TA.) ― -b3- (tropical:) A road going forth from the main road, to the right, and to the left: (Lth, K *:) pl. نَوَاشِطُ: (TA:) which latter word is applied in like manner to water-courses (K, TA) going forth from the main water-course to the right and left. (TA.) -A3- See also نُشُطٌ.

بِئْرٌ أَنْشَاطٌ
بِئْرٌ أَنْشَاطٌ ذ , (K, and so in a copy of the S, as on the authority of As, but in another copy of the S the ا is without any vowel,) and بِئْرٌ اِنْشَاطٌ, (K, and, accord. to the TA, on the authority of As, and mentioned by IB on the authority of A'Obeyd,) A well of little depth, from which the bucket comes forth by means of a single pull: (As, S, K:) the latter may be defended on the ground of considering اِنْشَاطٌ as originally an inf. n., of أَنْشَطَ signifying “ he loosed, untied, or undid, ” a knot “ by a single pull. ” (TA.)

أُنْشُوطَةٌ
أُنْشُوطَةٌ ذ [A knot tied with a bow, or with a double bow, so as to form a kind of slip-knot; whence, in modern vulgar Arabic, عُقْدَة وَشُنَيْطَة, applied to such a tie; and شُنَيْطَة, applied to a simple slip-knot;] a knot, or tie, which easily becomes undone, or untied, like that of the running band of a pair of drawers; (S, Mgh, K;) a knot, or tie, which becomes undone when one of its two ends is pulled. (Msb, TA.) You say, مَا عِقَالُكَ بِأُنْسُوطَةٍ, meaning (assumed tropical:) Thy love, or affection, is not weak, or frail. (S.)

مَنْشَطٌ
مَنْشَطٌ ذ A thing on account of which, or to do which, one is brisk, lively, sprightly, or active; or pleased, cheerful, or happy; and which one likes, or prefers, to do: opposed to مَكْرَهٌ. (TA.)

مَنْشِطٌ
[ مَنْشِطٌ ذ A place to which one goes forth: pl. مَنَاشِطُ. See an ex. of the pl., voce نَشَطَ.]

مُنْشِطٌ
مُنْشِطٌ ذ : see نَشِيطٌ.

مِنْشَطٌ
مِنْشَطٌ ذ Having much نَشَاط [i. e. briskness, liveliness, sprightliness, friskiness, &c.: see 1]. (TA.)

### Türkçe

**نَشِطَ**
1 **نَشِطَ** ذ , muzâri‘ **نَشَطَ** , mastar ismi **نَشَاطٌ** (S, Msb, K) ve **مَنْشَطٌ**, (TA,) O (bir adam, S, TA, ve bir binek hayvanı, TA,) çevik, canlı, şen, oynak, faal, atik, çabuk davranan ve hızlı idi veya oldu; eşanlamlısı **خَفَّ**, (Msb, TA,) ve **أَسْرَعَ**; (Msb;) zıddı **كَسِلَ**; (TA;) yahut memnun, neşeli, mutlu veya istekli idi; iş yapmaya vb.; (Lth, K;) yahut işi sebebiyle; (Msb;) bunun gibi ↓ **تنشّط**, (S, * K,) **لِأَمْرِ كَذَا** [böyle bir şeyi, yahut böyle bir işi yapmak için; yahut böyle bir şey sebebiyle]. (S, TA.) Şöyle de dersin: **نَشِطَ اِلَيْهِ** [Ona, yahut ona doğru, çeviklikle, canlılıkla, şenlikle veya benzeriyle yöneldi]. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı, görünüşe göre,] **نَشِطَتِ الدَّابَّةُ** Binek hayvanı semirdi. (K.) -A2- **نَشَطَ**, muzâri‘ **نَشِطَ** , mastar ismi **نَشْطٌ**, (S, K, TA,) O, bir yerden çıktı: (K:) bir ülkeden veya benzerinden diğerine geçti, yahut aştı: (TA:) meselâ yaban öküzü hakkında söylenir: (AO, IDrd, S, K:) ve aynı şekilde, bir yıldız, [yani bir gezegen,] burçlardan birinden diğerine. (S, K.) Ve **نَشَطَتِ الاِبِلُ**, muzâri‘ **نَشِطَ** , mastar ismi **نَشْطٌ**, Develer, ister doğru bir yönde ister başka türlü, yürüdüler. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **الهُمُومُ تَنْشِطُ بِصَاحِبِهَا** (S, TA) (mecaz kabul edilerek:) Kederler, yahut gönül huzursuzlukları, kendilerinde bulunan kimseyi [yerden yere] çıkarıp götürür. (TA.) Himyân İbn- Kohلfeh der ki,
أَمْسَتَ هُمُومِى تَنْشِطُ المَنَاشِطَا
أَلشَّأْمَ بِى طَوْرًا وَطَوْرًا وَاسِطَا
[yani **تنشط بى الى المناشط**, yani (mecaz kabul edilerek:) Kederlerim, yahut gönül huzursuzluklarım, beni çıkılıp gidilen yerlere götürür oldu; bir vakit Şam’a, bir vakit Vâsıt’a]. (S.) Yol hakkında da şöyle dersin: **يَنْشِطُ مِنَ الطَّرِيقِ الأَعْظَمِ** (mecaz:) Ana yoldan çıkar; sağa ve sola. (Lth, K. *) Ve **نَشطَ بِهِمْ طَرِيقٌ فَأَخَذُوهُ** (mecaz:) [Bir yol onları çıkarıp götürdü de onu tuttular]. (TA.) -A3- **نَشَطَ الدَّلْوَ**, (S, K,) muzâri‘ **نَشِطَ** (K, * TA) ve **نَشُطَ**, (TA,) [mastar ismi **نَشْطٌ**,] O, kovayı (S, K,) yahut onu yukarı çekti, (TA,) kuyudan, (S, TA,) makara olmaksızın. (S, K.) ― -b2- Ve bundan dolayı, **المَلَائِكَةُ تَنْشِطُ الأَرْوَاحَ** (mecaz kabul edilerek:) Melekler ruhları, kovanın kuyudan çekilip çıkarılması gibi çekip çıkarır: (Zj:) ve **تَنْشِطُ نَفْسَ المُؤْمِنِ بِقَبْضِهَا** (Fr, L, K [CK’de **تَقْبِضُها**]) ki bunun manası, (K,) İbn-‘Arâfeh’e göre, (TA,) (mecaz kabul edilerek:) müminin ruhunu yumuşakça çözerler. (K, TA.) ― -b3- [Bundan dolayı da,] bir dişi deve hakkında, [ön ayaklarının hareketini, makarısız kuyudan kova çeken adamın kollarının hareketine benzeterek,] **حَسُنَ مَا نَشَطَتِ السَّيْرَ** denir; manası (mecaz kabul edilerek:) yürüyüşünde ön ayaklarını genişçe uzatması güzeldi. (As, S, TA) (TA.) -A4- **نَشَطَ الحَبْلَ**, (S, Msb, K,) muzâri‘ **نَشُطَ**, (K, ve S’nin bir nüshasında da böyle,) yahut **نَشِطَ**, (Msb, ve S’nin bir nüshasında da böyle,) mastar ismi **نَشْطٌ**, (S, Msb,) O, ipi yahut halatı düğüm olacak şekilde bağladı; (K, TA;) bunun gibi ↓ **نشَّطهُ**, (K,) mastar ismi **تَنْشِيطٌ**: (TA:) yahut onu **أُنْشُوطَة** denilen bir düğümle bağladı; (AZ, S, Msb;) bunun gibi ↓ ikinci fiil: (Ham, s. 742:) ve **نَشَطَ العُقْدَةَ** o düğümü, böyle adlandırılan şeyi oluşturacak şekilde bağladı: (Mgh:) ve **نَشَطَ الأُنْشُوطَةَ** o, böyle adlandırılan düğümü bağladı. (TA.) [Bkz. ayrıca 4.] -A5- **نَشَطَ**, ve **نُشِطَ مِنْ عِقَالٍ**: bkz. 4.

**نشّطهُ**
2 **نشّطهُ** ذ , mastar ismi **تَنْشِيطٌ**, O, yahut o şey, onu **نَشِيط** [yani çevik, canlı, şen, oynak, vb.] kıldı; (K;) bunun gibi ↓ **انشطهُ**. (Yaakoob, K.) -A2- Ayrıca 1’in sondan bir önceki cümlesine iki yerde bak; ve 4’e bak.

**انشط**
4 **انشط** ذ , bir adam hakkında söylenir, (K, * TA,) yahut bir topluluk hakkında, (S,) Onun, yahut onların, hayvanları, (S, K,) yahut ailesi, (K,) **نَشَاط** [yani çeviklik, canlılık, şenlik, oynaklık, vb.: bkz. 1] hâlinde idi veya oldu. (S, K.) -A2- Geçişli fiil olarak: bkz. 2. ― -b2- [Bundan dolayı, görünüşe göre,] O (ot) bir hayvanı semirtti. (S, TA.) -A3- O, çözdü, bağını açtı, yahut söktü, (S, Mgh, Msb, K,) bir ipi yahut halatı, (S, K,) yahut **أُنْشُوطَة** denilen bir düğümü; (Mgh, Msb,) bunun gibi ↓ **انتشط**; ve ↓ **نَشَطَ**; (Mgh;) ve aynı şekilde, **عِقَال** denilen bağı; (Msb;) ve belki de bunun gibi, ↓ **نشّط**: (Ham, s. 165:) bir ipi yahut halatı çekti; ta ki, yahut öyle ki, çözülmüş, açılmış, yahut sökülmüş oldu; (TA;) bunun gibi ↓ **انتشط**: (S, K, TA,) **عِقَال**’ı, onun **انشوطة**’sını çekmekle çözülmüş, açılmış, yahut sökülmüş hâle getirdi: (K, * TA:) bir düğümü tek bir çekişle çözdü. (TA.) Şöyle de dersin: **انشط البَعِيرَ** O, devenin **انشوطة**’sını [**عِقَال**’ın] çözdü, açtı, yahut söktü. (TA.) Ve **انشط البَعِيرَ مِنْ عِقَالِهِ** O, deveyi **عِقَال**’ından çözdü. (Msb.) [Ve bundan dolayı şu söz,] **كَأَنَّمَا أُنْشِطَ مِنْ عِقَالٍ** Sanki **عِقَال** denilen bir bağdan çözülmüş gibi: (S, * Mgh, TA:) bir darbımeseldir; bir olayın çabucak meydana gelmesine dair; (Mgh;) yahut herhangi bir işe çabucak başlayan kimse hakkında; ve hasta iyileştiğinde; ve bayılan kimse ayıldığında; ve bir işi yerine getirmek için gönderilen kimsenin, onun hakkındaki kararını hızlandırması hakkında söylenir: (TA:) çoğu kez başka bir şekilde rivayet edilir: **كانّما نُشِطَ من عقال**; fakat bu doğru değildir. (IAth, TA.) [Fakat yukarıda, bu paragrafta; ve 1’e bak; orada artırımsız fiile benzer bir mana verilmiştir.] -A4- O, onu yahut onu, sağlamca, sıkıca, yahut kuvvetlice bağladı: K’nin nüshalarında böyledir; öyle ki, eğer bu doğru ise, fiilin iki zıt manası vardır. (TA.) -A5- Ayrıca 8’e bak.

5 **تَنَشَّطَ** bkz. 1, ilk cümle. ― -b2- **تنشّطت فِى سَيْرِهَا** O (dişi deve) yürüyüşünde, yahut temposunda, acele etti, yahut hızlı oldu. (S, K.) -A2- **تنشّط المَفَازَةَ** (mecaz:) O, çölü, (K, TA,) süratle ve çeviklikle, canlılıkla, şenlikle, yahut faaliyetle geçti. (TA.) Ve **تنشّطهُ** (mecaz kabul edilerek:) O, onu çabucak, yahut süratle katetti. (IB, TA’da, **هِرْجَابٌ** maddesinde.) Ve **تنشّطت الأَرْضَ** (mecaz kabul edilerek:) O (dişi deve) yeri, süratinde yahut hedefinde **نَاشِط** gibi, çeviklikle, canlılıkla, yahut şenlikle katetti, yahut aştı. (TA.)

**انتشط**
8 **انتشط** ذ O (bir ip yahut halat) çözüldü, açıldı, yahut söküldü. (Har, s. 361.) ― -b2- (mecaz kabul edilerek:) O (bir adam) suskunluk bağından, (Har, s. 360.; Mgh,) ve acizlik bağından çözüldü. (Mgh [orada bunun klasik otoriteye sahip olup olmadığına dair bir şüphe ifade edilmiştir].) -A2- Geçişli fiil olarak: 4’e iki yerde bak. ― -b2- O, bir şeyi çekti, yahut çekip aldı. (TA.) ― -b3- O, bir şeyi yakaladı; onu aceleyle aldı; yahut fark ettirmeden kaptı: K’de ↓ **انشط**’a yanlış olarak verilen bir manadır. (TA.) Şöyle de dersin: **انتشط المَالُ المَرْعَى**, (Sh, K,) ve **الكَلَأَ**, (Sh,) Develer, yahut koyunlar veya keçiler, otu dişleriyle söküp çıkardılar. (Sh, K.) ― -b4- O, balığın pullarını soydu; (K;) sanki manası, onun pullarını çekip çıkardı. (TA.)

**نُشُطٌ**
**نُشُطٌ** ذ [görünüşe göre ↓ **نَاشِطٌ**’ın çoğulu] ipleri yahut halatları, ikinci kez bükülüp örülmeleri amacıyla çözme zamanında çözen kimseler. (IAar, K.)

**نَشْطَةٌ**
**نَشْطَةٌ** ذ şu sözde kullanıldığı üzere, (Mgh,) **الشُّفْعَةُ كَنَشْطَةِ العِقَالِ** **شفعة** denilen hak, gecikme sebebiyle, (Msb,) etkisiz hâle gelmesinin süratliliği bakımından, (Mgh, Msb,) **عقال** denilen bağın çözülmesi gibidir; (Mgh,) ölçüsü **فَعْلَةٌ** olup **أَنْشَطَ**’tan, yahut **نَشَطَ**’tan, **انشط** manasında; yahut mana, **عقال**’ın bağlanması gibi; yani kısa sürelidir; fakat birinci açıklama daha açıkça doğru olandır. (Mgh.)

**بِئْرٌ نَشُوطٌ**
**بِئْرٌ نَشُوطٌ** ذ Dibi uzak olduğu için, (TA,) kovanın, çok çekilmedikçe çıkmadığı kuyu; (As, S, TA;) zıddı **بِئْرٌ أَنْشَاطٌ**. (K.)

**نَشِيطٌ**
**نَشِيطٌ** ذ (S, Msb, K) Çevik, canlı, şen, faal, atik, çabuk davranan ve hızlı; (Msb;) yahut memnun, neşeli, mutlu, yahut istekli; iş yapmaya vb.; bunun gibi ↓ **نَاشِطٌ**; (K;) [bkz. **نَشِطَ**;] bir adama uygulanır; (S, TA;) ve bir binek hayvanına; dişili ة ile: (TA:) çoğulu **نِشَاطٌ** (Har, s. 591) [ve **نَشَاطَى**]. ― -b2- Ailesi yahut hayvanları **نَشَاط** [yani çeviklik, canlılık, şenlik, vb.: bkz. 1] hâlinde olan adam; bunun gibi ↓ **مُنْشِطٌ**. (K, TA.)

**نَاشِطٌ**
**نَاشِطٌ** ذ : bkz. **نَشِيطٌ**. ― -b2- Et-Tirimmâh’ın bir beytinde, [bkz. **استطرب**,] **نَاشِطًا**, **شَوْقًا نَازِعًا** [özlem, yahut hasret çekici arzu] manasında kullanılmıştır. (K, دد maddesinde.) -A2- Ülkeden ülkeye çıkan yaban öküzü, (S, K,) yahut memleketten memlekete. (TA.) ― -b2- Bundan dolayı, (S,) Kur’ân’da, lxxix. 2’de geçtiği üzere **النَّاشِطَاتُ**, burçlardan birinden diğerine çıkan yıldızlar [yahut gezegenler] demektir: (S, K:) yahut yükselip sonra batan yıldızlar demektir: (A'Obeyd, TA:) yahut ruhları, kovanın kuyudan çekilip çıkarılması gibi çekip çıkaran melekler demektir: (Zj, TA:) yahut müminin ruhunu yumuşakça çözen melekler demektir: (Fr, * Ibn-'Arafeh, K:) yahut ölüm anında çevik, canlı, şen, yahut faal olan mümin ruhlar demektir: (K, * TA:) yahut bazılarınca söylendiği üzere, [fazla hayalî olarak,] olayları tasdik eden melekler; **نَشَطَ العُقْدَةَ**’dan; ona bak; ve bu, kolayca çözülen bir düğümün bağlanmasını ifade ettiğinden, şeyin onlara kolaylığı bununla bildirilmiştir. (TA.) ― -b3- (mecaz:) Ana yoldan sağa ve sola çıkan yol: (Lth, K *:) çoğulu **نَوَاشِطُ**: (TA:) bu son kelime aynı şekilde, (K, TA) ana su yolundan sağa ve sola çıkan su yollarına da uygulanır. (TA.) -A3- Ayrıca **نُشُطٌ**’a bak.

**بِئْرٌ أَنْشَاطٌ**
**بِئْرٌ أَنْشَاطٌ** ذ , (K, ve S’nin bir nüshasında da, As’tan rivayetle; fakat S’nin başka bir nüshasında ا üzerinde hiçbir hareke yoktur,) ve **بِئْرٌ اِنْشَاطٌ**, (K, ve TA’ya göre As’tan rivayetle, ve IB tarafından A'Obeyd’den rivayetle zikredilmiştir,) Derinliği az kuyu; kovası tek bir çekişle çıkar: (As, S, K:) ikincisi, **اِنْشَاطٌ**’ı aslında bir mastar ismi saymak suretiyle savunulabilir; **أَنْشَطَ**’ın “bir düğümü tek bir çekişle çözdü” manasında olmasıyla. (TA.)

**أُنْشُوطَةٌ**
**أُنْشُوطَةٌ** ذ [bir yayla, yahut çift yayla bağlanan, bir çeşit kayar düğüm oluşturacak şekilde; buradan modern avam Arapçasında, böyle bir bağ için kullanılan **عُقْدَة وَشُنَيْطَة**; ve basit kayar düğüm için kullanılan **شُنَيْطَة**;] kolayca çözülen yahut açılan bir düğüm yahut bağ; don bağının koşan bağı gibi; (S, Mgh, K;) iki ucundan birinin çekilmesiyle çözülen bir düğüm yahut bağ. (Msb, TA.) Şöyle dersin: **مَا عِقَالُكَ بِأُنْسُوطَةٍ**, manası (mecaz kabul edilerek:) Senin sevgin, yahut muhabbetin zayıf yahut çürük değildir. (S.)

**مَنْشَطٌ**
**مَنْشَطٌ** ذ Bir kimsenin, onun sebebiyle yahut onu yapmak için, çevik, canlı, şen, yahut faal olduğu; yahut memnun, neşeli, yahut mutlu olduğu; ve yapmayı sevdiği yahut tercih ettiği şey: zıddı **مَكْرَهٌ**. (TA.)

**مَنْشِطٌ**
[ **مَنْشِطٌ** ذ Çıkılıp gidilen yer: çoğulu **مَنَاشِطُ**. Çoğulün bir örneği için, **نَشَطَ** maddesine bak.]

**مُنْشِطٌ**
**مُنْشِطٌ** ذ : bkz. **نَشِيطٌ**.

**مِنْشَطٌ**
**مِنْشَطٌ** ذ Çokça **نَشَاط** [yani çeviklik, canlılık, şenlik, oynaklık, vb.: bkz. 1] sahibi. (TA.)
