# نصب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B5%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نصب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: نصب

نَصَبَ
1 نَصَبَ ذ , aor. نَصُبَ , inf. n. نَصْبٌ; (S, K;) and ↓ نصّب; (K;) He set up, put up, set upright, erected, a thing: (S:) he elevated, raised, reared, a thing. (K.) ― -b2- He set up, a stone as a sign, or mark. (Msb.) ― -b3- نَصَبَ رَأْسَهُ He raised his head. (TA.) ― -b4- نَصِبَ, aor. نَصَبَ , inf. n. نَصَبٌ, He (a goat) had erect ears. (S: the inf. n. only mentioned.) ― -b5- نَصَبْتُ فُلاَنًا لِكَذَا I set, or set up, such a one as an obstacle to such a thing, or as a butt for such a thing, like the butt of archers. (TA, art. عرض.) ― -b6- نُصِبَ فُلَانٌ لِعِمَارَةِ البَلَدِ (tropical:) [Such a one was set up, or appointed, for the putting, or keeping, of the town, or district, in a flourishing or prosperous state, with respect to building, culture, population, &c.]. (A.) ― -b7- نَصَبَ, aor. نَصُبَ , inf. n. نَصْبٌ, (S, K,) or نَصَبَ نَصْبَ العَرَبِ, (S,) (assumed tropical:) He sang, or chanted, a kind of song, or chant, peculiar to the Arabs, (S, K, &c.,) of the description termed حُدَاء, (K,) [by which camels are urged, or excited,] or a kind of song (K) resembling what is thus termed, (S,) but finer, or more delicate. (S, K.) What is termed نَصْبٌ is The kind of singing, or chanting, above described: (S, K:) or a kind of حُدَاء resembling singing: (AA:) or a kind of modulation: (Sh:) or a kind of song, or chant, of the Arabs: (ISd:) or, of the Arabs of the desert: (TA:) or poetry such as is commonly recited, well regulated and set to an air: (Nh:) so called because, in [singing or chanting] it, the voice is raised, or elevated. (The Fلïk.) ― -b8- نَصَبَ الحَرْفَ, [aor. نَصِبَ , (not نَصُبَ ,) inf. n. نَصْبٌ,] He wrote, or pronounced, the [final] letter with نَصْب; (S;) which is, in the case of the final inflection of a word, like فَتْح in the non-inflection: (S, K:) [i. e., he wrote it, or pronounced it, with ً or نَصَبَ :) so called because the sound of a word of which the final letter is so pronounced rises to the highest cavity of the mouth. (Lth.) A conv. term of grammar. (S, K.) نَصَبَ الكَلِمَةَ [He wrote, or pronounced, the word with نَصْب, i. e., making its vowel of inflection ً or نَصَبَ &c., according to the rules of grammar:] he made the word to have fet-hah as its vowel of inflection. (Msb.) ― -b9- نَصَبَ لَه الحَرْبَ, (inf. n. نَصْبٌ, TA,) He made war upon him: syn. وَضَعَ. (K.) ― -b10- Of anything that is raised, and with which one goes to meet, or encounter, a thing, one says نُصِبَ, and of the agent, نَصَبَ. (M, K.) ― -b11- نَصَبَ لَهُ, aor. نَصُبَ , inf. n. نَصْبٌ, (tropical:) He acted with hostility, or enmity, towards him. (S, K.) See also 3. ― -b12- نَصَبْتُ لَهُ رَأْيًا (tropical:) I gave him counsel from which he should not deviate. (A.) ― -b13- نَصَبَ, aor. نَصُبَ , (inf. n. نَصْبٌ, TA,) He put down a thing: syn. وَضَعَ. Thus the verb bears two contr. significations. (K.) ― -b14- [He set, or put, absolutely: often used in this sense.] ― -b15- نَصَبَهُ, aor. نَصِبَ ; and ↓ انصبه, (inf. n. اِنْصَابٌ, TA,) It (disease) pained him; occasioned him pain. (K.) ― -b16- نَصَبَ السَّيْرَ, aor. نَصُبَ , (inf. n. نَصْبٌ, TA,) (assumed tropical:) He strove, or exerted himself, unusually in his pace: (K:) or نَصَبَ signifies he pursued his journey with diligence, or energy: (TA:) or he travelled on all the day, at a gentle pace: (S, K:) or he journeyed on all the night. (TA.) En-Nadr says, النَّصْبُ is the first pace; then, الدَّبَبُ, [but see وَسَجَ;] then, العَنَقُ; then, التَّزَيُّدُ; then, العَسْجُ; then, الرَّتْكُ; then, الوَخْدُ; then, الهَمْلَجَةُ. (TA.) -A2- نَصِبَ, aor. نَصَبَ , inf. n. نَصَبٌ, He was fatigued, tired, or wearied, (S, K.) ― -b2- نَصِبَ, inf. n. نَصَبٌ, He suffered difficulty, trouble, distress, or affliction. (TA.) ― -b3- نَصِبَ He strove; laboured; or toiled. (K.) ― -b4- فَاِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ [Kur, xciv. 7,] signifies And when thou shalt have finished thy prescribed prayers, fatigue thyself in supplication: (Katلdeh, Jel:) or when thou shalt have finished the obligatory prayers, fatigue thyself in the performance of the voluntary. (TA.) See نَاصِبٌ.

نصّبت الخَيْلُ آذَانَهَا
2 نصّبت الخَيْلُ آذَانَهَا ذ The horses erected their ears often, or exceedingly. The teshdeed is to render the signification frequentative or intensive. (S.) ― -b2- See 1, and 3.

ناصبه الشَّرَّ
3 ناصبه الشَّرَّ ذ , (inf. n. مُنَاصَبَةٌ, TA,) (tropical:) He made an open show of evil conduct, mischief, or malevolence, to him; (K;) and in like manner, of enmity, (TA,) and of war; (S, TA;) as also ↓ نَصَبَهُ, (K,) unaugmented. (TA: in the CK, ↓ نصّبه.) See also نَصَبَ لَهُ.

انصبه
4 انصبه ذ He fatigued, tired, or wearied, him: (S, K:) it (an affair) fatigued him, &c.: (TA:) it (grief, or anxiety,) fatigued, tired, or wearied, him; (CK, TA;) as also ↓ نَصِبَ لَهُ; (TA;) and perhaps ↓ نَصَبَهُ is also used in this sense, with reference to grief, or anxiety. (K.) See 1. -A2- انصب الحَدِيثَ اِلَى رَسُولِ اللّٰهِ He ascribed, or attributed, the tradition to the Apostle of God; syn. أَسْنَدَهُ اِلَيْهِ and رَفَعَهُ. (TA.) -A3- انصبه He assigned him, or gave him, a نَصِيب; i. e., a lot, or portion. (K.) -A4- انصب السِّكِّينَ He made, or put, a handle (نِصَاب) to the knife. (S, K.)

تنصّبتِ الأُتُنُ حَوْلَ الحِمَارِ
5 تنصّبتِ الأُتُنُ حَوْلَ الحِمَارِ ذ The she-asses stood round the he-ass. (S, K.) ― -b2- See 8.

تناصبوه
6 تناصبوه ذ They divided it into lots, or portions, among themselves. (TA.)

انتصب
8 انتصب ذ and ↓ تنصّب, quasi-pass. of نَصَبَ and نَصَّبَ, He, or it, became set up, put up, set upright, or erected; stood up, or upright, or erect; became elevated, raised, or reared: (K:) became even and erect. (TA, art. نص.) ― -b2- He stood erect, raising his head. (TA.) ― -b3- [It was, or became, erect, vertical, or perpendicular.] ― -b4- [انتصب شَعَرُهُ His hair, being full-grown, stood out: see مُنْتَصِبٌ.] ― -b5- انتصب (TA) and ↓ تنصّب (K) (tropical:) It (dust) rose high. (K, TA.) ― -b6- اِنْتَصِبْ Set up thy cooking-pot [upon the مِنْصَب, or trivet,] to cook, said to a cook. (IAar.) ― -b7- انتصبت أَشْنَانُهُ اِلَى قُدَّامٍ [Its teeth stood out forwards: see مُنْتَصِبٌ:] said of a mouth. (TA, art. دفق.) ― -b8- [اِنْتِصَابٌ is often used absolutely as meaning An erection of the penis.] ― -b9- انتصب الحَرْفُ The letter [meaning the final letter of a word] was written, or pronounced, with نَصْب: [see نَصَبَ الحَرْفَ]. (S.)

نَصْبٌ
نَصْبٌ ذ : see نَصَبَ, (of which it is the inf. n.,) throughout. ― -b2- نَصْبٌ and ↓ نَصَبَ and ↓ نُصُبٌ and ↓ نَصِيبَةٌ A sign, or mark, set up to show the way; or a standard set up: syn. عَلَمٌ مَنْصُوبٌ: (K:) i. e., set up [as a sign] to a people: (TA:) or نُصُبٌ is pl. of نَصِيبَةٌ, like as سُفُنٌ is of سَفِينَةٌ. (Lth, TA.) Also, ↓ نُصْبَةٌ, A pole, or mast; syn. سَارِيَةٌ; (K;) set up to show the way: (TA:) also, ↓ أَنَاصِيبُ and ↓ تَنَاصِيبُ (pls. which have no sings., TA,) Signs, or marks, or stones, set up to show the way; syn. أَعْلَامٌ and صُوًى: (K:) stones set up on the tops of isolated small mountains, whereby travellers are to be directed: (TA:) also, ↓ يَنْصُوبٌ [pl. يَنَاصِيبُ] signifies A sign, or mark, set up to show the way in a desert. (Fr.) In the Kur, lxx., last verse but one, some read نَصْبٍ, meaning as above: others نُصُبٍ, meaning “ idols. ” (Zj.) ― -b3- نَصْبٌ also signifies A goal; or limit; syn. غَايَةٌ: (K:) or rather, some say that it has this signification [in the verse of the Kur. above referred to]; but the former meaning, of “ a sign, &c., ” is the more correct. (TA.) ― -b4- See also نُصْبٌ and نُصُبٌ, below. ― -b5- نَصْبٌ, with respect to rhyme in a verse, is The being free from anything that would mar it, (Akh, K,) when the verse itself is not curtailed; for when the verse is curtailed, the term نصب is not applicable, though the rhyme be perfect: accord. to an explanation received from the Arabs: not one of the terms of Kh. (Akh.) Derived from الاِنْتِصَابُ, as signifying “ the standing erect; being tall; making one's self tall, by stretching the neck; ” and therefore not applied to verse that is curtailed. (IJ, ISd.) ― -b6- نَصْبٌ One who is set, or set up, as an obstacle to a thing, or as a butt for a thing, like the butt of archers. (TA, art. عرض.) See 1. ― -b7- نَصْبٌ [A peculiar mode of singing, or chanting: or a peculiar kind of song, or chant]: (See 1.)

هٰذَا نُصْبُ عَيْنِى
هٰذَا نُصْبُ عَيْنِى ذ , and عينى ↓ نَصْبُ, or the latter is a barbarism, (K,) disallowed by Kt; but it is allowed by Mtr; and said to have been heard from the Arabs [of the classical ages]; This is a conspicuous object of my eye; a thing in full view of my eye: said of a thing that is manifest, or conspicuous, [standing before one,] and even when it is lying, or thrown down. (TA.) ― -b2- جَعَلْتُهُ نصبَ عينى I made him, or it, a conspicuous object, or a thing in full view, of my eye. (TA.) ― -b3- Mtr says, that نَصْب, in this case, is an inf. n. used in the sense of a pass. part. n., and means an object [as it were set, or set up,] conspicuously seen of the eye, so as not to be forgotten, nor to be unheeded, nor to be placed behind the back, or uncared for, or disregarded. (MF.) ― -b4- نُصْبٌ (S, K) and ↓ نَصْبٌ and ↓ نُصُبٌ (K) Evil; (S;) trial; affliction; misfortune: (S, K:) so in the Kur, xxxviii., 40: (S:) disease: (K:) affliction occasioned by disease. (Lth.) See also نَصَب.

نِصْبٌ
نِصْبٌ ذ : see نَصِيبٌ.

نَصَبٌ
نَصَبٌ ذ [as a subst.] Fatigue; weariness; toil. ― -b2- Difficulty; trouble; distress; affliction. (TA.) See the verb: and see نَصْبٌ.

نَصِبٌ
نَصِبٌ ذ Diseased; sick; and in pain. (K.)

نُصُبٌ
نُصُبٌ ذ : see نَصْبٌ. ― -b2- نُصُبٌ (K, Msb) and ↓ نُصْبٌ (K: accord. to the S, the latter is sometimes written نُصُبٌ: [but it seems that نُصُبٌ is the more common of the two words:]) and ↓ نَصْبٌ (S, Msb) What is set up and worshipped to the exclusion of, or in preference to, the true God: (S:) or anything that is so worshipped: (K:) or a stone that is set up and so worshipped: (Msb:) the pl. of نُصُبٌ is أَنْصَابٌ: (S, Msb:) or نُصُبٌ is a pl. of نَصْبٌ, like as سُقُفٌ is of سَقْفٌ: (Msb:) or it is a pl. of which the sing. is نِصَابٌ; and it may be a sing., the pl. of which is أَنْصَابٌ: (Zj:) which last word, accord. to some, is syn. with أَصْنَامٌ: but others deny this; because اصنام are figured and sculptured or painted; whereas انصاب are of an opposite description. (Msb.) [See a verse cited in art. مور.] ― -b3- Also, الأَنْصَابُ Certain stones which were set up around the Kaabeh, over which it was customary for the name of some deity to be pronounced in the killing of animals (يُهَلُّ عَلَيْهَا), and upon which victims were slain in sacrifice to another, or others, than the true God: (ISd, K:) pl. of نُصُبٌ, as أَعْنَاقٌ is of عُنُقٌ; or of نُصْبق, as أَقْفَالٌ is of قُفْلٌ. (TA.) ― -b4- نُصُبٌ, as occurring in the Kur, v. 4, signifies An idol; or a stone which the pagan Arabs set up, to sacrifice, or slay animals, before it, or by it, and which became red with the blood: (Kt:) or pl. of نِصَابٌ, and signifying idols. (Jel.) ― -b5- أَنْصَابُ الحَرَمِ The limits of the sacred territory [of Mekkeh]; (K;) i. e., signs, or marks, set up there, whereby it might be known. (TA.) See also نَصْبٌ.

نَصْبَةٌ
نَصْبَةٌ ذ A laying of a snare; meaning a plot, a stratagem, or an artifice. (TA.)

نُصْبَةٌ
نُصْبَةٌ ذ : see نَصْبٌ.

نِصَابٌ
نِصَابٌ ذ The place of sun-set; مَغِيبُ الشَّمْسِ; (K;) the place to which it returns. (TA.) ― -b2- See مَنْصِبٌ: and نُصُبٌ ― -b3- نِصَابٌ The handle of a knife; (S, K;) in which the سِيلَان is set: (TA:) pl. نُصُبٌ. (K.) ― -b4- نِصَابٌ, of property, (tropical:) The amount which renders it incumbent on the possessor to pay the alms, or tax, called الزَّكَاة: (S, K:) as two hundred dirhems, or five camels, (S,) [or twenty deenلrs, or forty sheep or goats. (IbrD.)] So called as being the “ source ” whence the tax comes. (Msb.)

نَصِيبٌ
نَصِيبٌ ذ (S, K) and ↓ نِصْبٌ (K) (tropical:) A share, or portion, or lot, syn. حَظٌّ; (S, K;) of a thing; (S;) or of anything; (TA;) a set portion: (A:) [hence it appears to be in the sense of مَنْصُوبٌ what is set:] pl. of the former أَنْصِبَآءُ and أَنْصِبَةٌ (K, Msb) [the latter a pl. of pauc.], and نُصُبٌ. (Msb.) ― -b2- نَصِيبٌ A tank, or cistern. (S, K.) ― -b3- A snare, or fowler's net, set, or set up: (S, K:) thus in the sense of مَنْصُوبٌ. (TA.) See also مَنْصُوبَةٌ.

نَصِيبَةٌ
نَصِيبَةٌ ذ , (S,) or نَصَائِبُ, (K,) which latter is the pl. of the former, (TA,) Stones which are set up around a tank, or cistern, and the interstices of which are filled up with kneaded clay. (S, K.) Dhu-r-Rummeh says,
هَرَقْنَاهُ فِى بَادِى النَّشِيْئَةِ داثِرٍ
قَدِيمٍ بِعَهْدِ المَآءِ بُقْعٍ نَصَائِبُهْ
[We poured it out into an old cistern of which the water was dried up and the bottom apparent, which for a long time had contained no water, the stones set up around which, having their interstices filled up mith kneaded clay, were black and white]. (S.) The pron. in هرقناه refers to a large bucket mentioned before. (TA.) ― -b2- نَصَائِبُ is also explained by A'Obeyd as signifying Stones that are set up around a tank, or cistern, to mark the quantity of water with which the camels will be satisfied. (TA.) See نَصْبٌ.

هَمٌّ نَاصِبٌ
هَمٌّ نَاصِبٌ ذ i. q. مُنْصِبٌ, Grief, or anxiety, that fatigues, tires, or wearies: (K:) after the manner of a rel. n.: (Sb, K:) meaning ذُو نَصَبٍ; like تَامِرٌ and لَابِنٌ: or ناصب is here an act. part. n. used in the sense of the pass. part. n. [مَنْصُوبٌ] followed by فِيهِ; i. e. يُنْصَبُ فِيهِ, in which one is fatigued, tired, or wearied; like لَيْلٌ نَائِمٌ, meaning يُنَامُ فِيهِ, &c.: (S:) or the phrase نَصَبَهُ الهَمُّ, in the sense of أَتْعَبَهُ, has been heard; (K;) and ناصب is its act. part. n. (TA.) ― -b2- نَصَبٌ نَاصِبٌ is also said to be a phrase of the same kind as مَوْتٌ مَائِتٌ, and شِعْرٌ شَاعِرٌ; [therefore meaning Severe fatigue, or difficulty, or trouble, and the like]. (TA.) ― -b3- Also عَيْشٌ نَاصِبٌ, and ↓ ذُو مَنْصَبَةٍ, A fatiguing, laborious, or troublesome, life. (K.) ― -b4- النَّوَاصِبُ, and ↓ النَّاصِبِيَّةُ, and أَهْلُ النَّصْبِ, Appellations of a sect who made it a matter of religious obligation to bear a violent hatred to 'Alee (K) the son of Aboo-Tلlib: (TA:) [so called] لِأَنَّهُمْ نَصَبُوا لَهُ because they acted with hostility, or enmity, towards him, (K,) and openly opposed him: they were a sect of the Khawلrij, الخَوَارِجُ. (TA.)

نَاصِبَةُ الشُّجَاعِ
نَاصِبَةُ الشُّجَاعِ ذ The eye of the serpent called شجاع, which it raises to look. (TA in art. شجع.) ― -b2- By the expression كَنَاصِبَةِ الشُّجَاعِ in the following words of the poet,
بَصَرٌ كَنَاصِبَةِ الشُّجَاعِ المُرْصِدِ
is meant Like the eye of the brave man, which he raises (يَنْصُبُهَا) to look at, or see, something. (TA.)

النَّاصِبِيَّةُ
النَّاصِبِيَّةُ ذ : see نَاصِبٌ.

أَنْصَبُ
أَنْصَبُ ذ A goat having erect horns: (S, K:) fem. نَصْبَآءُ. (S.) ― -b2- نَصْبَآءُ A she-camel having an elevated breast. (S, K.) ― -b3- أَذُنٌ نَصْبَآءُ An ear that is erect, and approaches the other ear. (TA.)

مَنْصِبٌ
مَنْصِبٌ ذ [so accord. to the copies of the S and K in my hands, and the Msb, which states it to be of the same measure as مَسْجِدٌ, and the TA: written by Golius and Freytag مَنْصَبٌ:] and ↓ نِصَابٌ (tropical:) Origin; source; (S, K, Msb;) of anything; (TA;) that to which a person or thing is referred, as his or its source; syn. مَرْجِعٌ; (K;) place where, or whence, a thing grows; (Msb;) place where a person or thing is set, or set up. (TA.) Pl. [of the former, مَنَاصِبُ, and] of the latter, نُصُبٌ and أَنْصِبَةٌ. (Az, Msb.) ― -b2- لَهُ مَنْصِبُ صِدْقٍ He has an excellent origin. (Msb.) ― -b3- هُوَ يرْجِع اِلَى منصبِ صِدْقٍ and ↓ نِصابِ صدق, He traces back his lineage to an excellent origin. (TA.) ― -b4- مَنْصِبٌ (assumed tropical:) Rank, or quality, nobility, or eminence, and the like, absolutely, or derived from ancestry: syn. حَسَبٌ and شَرَفٌ: from the same word as signifying “ origin, source, &c. ” (Esh-Shihلb.) ― -b5- لِفُلَانٍ مَنْصِبٌ To such a one pertains eminence of rank or station. (Msb.) ― -b6- اِمْرَأَةٌ ذَاتُ منصبٍ A woman of rank or quality &c., (حَسَب,) and of beauty: or of beauty alone; because alone it exalts her. (Msb.) ― -b7- مَنْصِبٌ, in the language of those of post-classical times, [and commonly pronounced, in the present day, مَنْصَبٌ,] (assumed tropical:) A post, an office, a function, or a magistracy; as though meaning the place in which a man is set, set up, or elevated; (Shifà el-Ghaleel;) or in which he is set, or set up, to see, or observe, [or supervise]: (MF:) pl. مَنَاصِبُ. (TA.) ― -b8- [أَرْبَابُ المَنَاصِبِ (assumed tropical:) Functionaries; magistrates.] ― -b9- See مِنْصَبٌ.

مِنْصَبٌ
مِنْصَبٌ ذ An iron thing (an iron trivet, TA,) upon which a cooking-pot is set up: (IAar, K:) as also ↓ مَنْصِبٌ. (MF.)

مَنْصَبَةٌ
مَنْصَبَةٌ ذ Fatigue, labour, or trouble: [or a cause of fatigue, &c.]. (K.) See نَاصِبٌ.

مَنْصُوبَةٌ
مَنْصُوبَةٌ ذ , as an epithet, applied to a شَبَكَة or حِبَالَة (A net or snare) set, or set up. And hence, as a subst., like دَابَّةٌ and عَجُوزٌ, (assumed tropical:) An artifice, a stratagem, a trick, a plot, a resource, or an expedient: or a stratagem in the game of chess. You say سَوَّى فُلَانٌ منصوبةً [Such a one framed a stratagem, or plot]. (Z.)

مُنَصَّبٌ
مُنَصَّبٌ ذ A horse of which the prevailing characteristic of his whole make is the erect position of his bones, so that he stands erect without needing to bend [his joints]. (TA.) ― -b2- صَفِيحٌ مُنَصَّبٌ [Broad and thin stones] set up, one upon another. (S.) ― -b3- ثَغْرٌ مُنَصَّبٌ Teeth, or fore teeth, of even growth; (K;) as though set up and made even. (TA.) [See an ex. in a verse cited voce شَنَبٌ.] ― -b4- ثَرًى مُنَصَّبٌ, accord. to the K, i. q. مُجَعَّدٌ; but this is a mistake; and the correct word is جَعْدٌ, Soft moist earth; as in other books. (TA.)

مُنْتَصِبٌ
مُنْتَصِبٌ ذ (tropical:) Dust rising high. (S.) ― -b2- (assumed tropical:) Hair full grown, and standing out. (TA, art. سبكر.) ― -b3- أَسْنَانٌ مُنْتَصِبَةٌ اِلَى خَارِجٍ (S in art. دفق) or الى قُدَّامٍ (JK in that art.) Teeth standing out or forwards].

يَنْصُوبٌ
يَنْصُوبٌ ذ : see نَصْبٌ.

أَنَاصِيبُ
أَنَاصِيبُ ذ : see نَصْبٌ.

تَنَاصِيبُ
تَنَاصِيبُ ذ : see نَصْبٌ.

### Türkçe

**نَصَبَ**
1 **نَصَبَ** ذ , muzâri‘ **نَصُبَ** , mastar ismi **نَصْبٌ**; (S, K;) ve ↓ **نصّب**; (K;) O, bir şeyi dikti, kaldırdı, doğrulttu, dikti (inşa etti): (S:) o, bir şeyi yükseltti, kaldırdı, büyüttü, yetiştirdi. (K.) ― -b2- O, bir taşı bir alâmet yahut işaret olarak dikti. (Msb.) ― -b3- **نَصَبَ رَأْسَهُ** Başını kaldırdı. (TA.) ― -b4- **نَصِبَ**, muzâri‘ **نَصَبَ** , mastar ismi **نَصَبٌ**, O (bir keçi) dik kulaklı oldu. (S: yalnız mastar ismi zikredilmiştir.) ― -b5- **نَصَبْتُ فُلاَنًا لِكَذَا** Ben falanı şuna karşı bir engel olarak, yahut şuna karşı bir hedef olarak, okçuların hedefi gibi, diktim/kurup koydum. (TA, md. عرض.) ― -b6- **نُصِبَ فُلَانٌ لِعِمَارَةِ البَلَدِ** (mecazen:) [Falan, beldenin yahut bölgenin imarı/şenliği için, bina, kültür, nüfus vb. bakımından, dikildi/atanmış kılındı]. (A.) ― -b7- **نَصَبَ**, muzâri‘ **نَصُبَ** , mastar ismi **نَصْبٌ**, (S, K,) yahut **نَصَبَ نَصْبَ العَرَبِ**, (S,) (mecazen kabul edilen:) O, Araplara mahsus bir tür şarkı/terennüm söyledi; (S, K, vb.,) **حُدَاء** diye adlandırılan nev‘den, (K,) [ki bununla develer sevk edilir yahut coşturulur,] yahut buna benzer bir tür şarkı (K) fakat daha güzel yahut daha latif. (S, K.) **نَصْبٌ** diye adlandırılan şey, yukarıda vasfedilen şarkı/terennüm türüdür: (S, K:) yahut şarkıya benzeyen bir tür **حُدَاء**: (AA:) yahut bir tür nağmeleme: (Sh:) yahut Arapların bir tür şarkısı/terennümü: (ISd:) yahut çöl Araplarının: (TA:) yahut genellikle okunan, iyi düzenlenmiş ve bir ezgiye oturtulmuş şiir: (Nh:) buna, [şarkı/terennüm]de ses yükseltildiği için bu ad verilmiştir. (The Fلïk.) ― -b8- **نَصَبَ الحَرْفَ**, [muzâri‘ **نَصِبَ**, ( **نَصُبَ** değil,) mastar ismi **نَصْبٌ**,] O, [son] harfi **نَصْب** ile yazdı yahut telaffuz etti; (S;) ki bu, kelimenin son i‘râbı durumunda, i‘râbsızlıkta **فَتْح** gibidir: (S, K:) [yani onu ً ile yazdı yahut telaffuz etti, yahut **نَصَبَ** :) buna, son harfi böyle telaffuz edilen bir kelimenin sesinin ağzın en yüksek boşluğuna yükselmesi sebebiyle bu ad verilmiştir. (Lth.) Nahivde bir ıstılahtır. (S, K.) **نَصَبَ الكَلِمَةَ** [Kelimeyi **نَصْب** ile yazdı yahut telaffuz etti; yani nahiv kaidelerine göre onun i‘râb harekesini ً yahut **نَصَبَ** vb. kıldı:] kelimeyi i‘râb harekesi olarak fetha sahibi kıldı. (Msb.) ― -b9- **نَصَبَ لَه الحَرْبَ**, (mastar ismi **نَصْبٌ**, TA,) O, ona karşı savaş yaptı: eş anlamlısı **وَضَعَ**. (K.) ― -b10- Yükseltilmiş olan ve onunla bir şeyin karşılanmasına yahut bir şeye karşı çıkılmasına gidilen her şey hakkında **نُصِبَ** denir; fail hakkında ise **نَصَبَ**. (M, K.) ― -b11- **نَصَبَ لَهُ**, muzâri‘ **نَصُبَ** , mastar ismi **نَصْبٌ**, (mecazen:) O, ona karşı düşmanlıkla yahut kinle davrandı. (S, K.) 3’e de bak. ― -b12- **نَصَبْتُ لَهُ رَأْيًا** (mecazen:) Ben ona, ondan sapmaması gereken bir görüş/öğüt koydum. (A.) ― -b13- **نَصَبَ**, muzâri‘ **نَصُبَ** , (mastar ismi **نَصْبٌ**, TA,) O, bir şeyi aşağı koydu: eş anlamlısı **وَضَعَ**. Böylece fiil iki zıt mânayı taşır. (K.) ― -b14- [O, mutlak olarak koydu/dikti: bu mânada çokça kullanılır.] ― -b15- **نَصَبَهُ**, muzâri‘ **نَصِبَ** ; ve ↓ **انصبه**, (mastar ismi **اِنْصَابٌ**, TA,) O (hastalık) ona acı verdi; ona ağrı verdi. (K.) ― -b16- **نَصَبَ السَّيْرَ**, muzâri‘ **نَصُبَ** , (mastar ismi **نَصْبٌ**, TA,) (mecazen kabul edilen:) O, yürüyüşünde alışılmadık şekilde gayret etti yahut kendini zorladı: (K:) yahut **نَصَبَ** “yolculuğunu çalışkanlıkla yahut kuvvetle sürdürdü” demektir: (TA:) yahut bütün gün, yumuşak bir yürüyüşle yol aldı: (S, K:) yahut bütün gece yol aldı. (TA.) En-Nadr der ki: **النَّصْبُ** ilk yürüyüştür; sonra **الدَّبَبُ**, [fakat **وَسَجَ**’a bak;] sonra **العَنَقُ**; sonra **التَّزَيُّدُ**; sonra **العَسْجُ**; sonra **الرَّتْكُ**; sonra **الوَخْدُ**; sonra **الهَمْلَجَةُ**. (TA.) -A2- **نَصِبَ**, muzâri‘ **نَصَبَ** , mastar ismi **نَصَبٌ**, O yoruldu, yorgun düştü, bitkin oldu, (S, K.) ― -b2- **نَصِبَ**, mastar ismi **نَصَبٌ**, O, zorluk, sıkıntı, darlık yahut belâya uğradı. (TA.) ― -b3- **نَصِبَ** O, çabaladı; çalıştı; yahut didindi. (K.) ― -b4- **فَاِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ** [Kur, xciv. 7,] “Ve farz namazlarını bitirdiğinde, duada kendini yormak” mânasınadır: (Katلdeh, Jel:) yahut farz namazları bitirdiğinde, nafileyi edada kendini yormak. (TA.) **نَاصِبٌ**’e bak.
**نصّبت الخَيْلُ آذَانَهَا**
2 **نصّبت الخَيْلُ آذَانَهَا** ذ Atlar kulaklarını sık sık yahut pek çok dikti. Şedde, mânayı tekrarlı kılmak yahut şiddetlendirmek içindir. (S.) ― -b2- 1’e ve 3’e bak.
**ناصبه الشَّرَّ**
3 **ناصبه الشَّرَّ** ذ , (mastar ismi **مُنَاصَبَةٌ**, TA,) (mecazen:) O, ona karşı kötü davranışı, fesadı yahut kötücüllüğü açıkça gösterdi; (K;) ve aynı şekilde düşmanlığı, (TA,) ve savaşı; (S, TA;) ayrıca ↓ **نَصَبَهُ**, (K,) ziyadesiz. (TA: CK’de ↓ **نصّبه**.) **نَصَبَ لَهُ**’a da bak.
**انصبه**
4 **انصبه** ذ O, onu yordu, yorgun düşürdü, bitkin kıldı: (S, K:) o (bir iş) onu yordu, vb.: (TA:) o (keder yahut kaygı) onu yordu, yorgun düşürdü, bitkin kıldı; (CK, TA;) ayrıca ↓ **نَصِبَ لَهُ**; (TA;) ve belki ↓ **نَصَبَهُ** da bu mânada, keder yahut kaygıya nispetle kullanılır. (K.) 1’e bak. -A2- **انصب الحَدِيثَ اِلَى رَسُولِ اللّٰهِ** O, hadisi Allah’ın Elçisine isnad etti yahut nispet etti; eş anlamlısı **أَسْنَدَهُ اِلَيْهِ** ve **رَفَعَهُ**. (TA.) -A3- **انصبه** O, ona bir **نَصِيب** tahsis etti yahut verdi; yani bir pay yahut hisse. (K.) -A4- **انصب السِّكِّينَ** O, bıçağa bir sap (**نِصَاب**) yaptı yahut koydu. (S, K.)
**تنصّبتِ الأُتُنُ حَوْلَ الحِمَارِ**
5 **تنصّبتِ الأُتُنُ حَوْلَ الحِمَارِ** ذ Dişi eşekler erkek eşeğin etrafında durdu. (S, K.) ― -b2- 8’e bak.
**تناصبوه**
6 **تناصبوه** ذ Onu aralarında kura ile yahut paylara/hisselere bölüştüler. (TA.)
**انتصب**

8 **انتصب** ذ and ↓ **تنصّب**, **نَصَبَ** ve **نَصَّبَ**’ın quasi-pass.’i; o, yahut o şey, dikilmiş, dikilmiş olarak konulmuş, dik durur kılınmış, yahut dikilmiş oldu; ayağa kalktı, yahut dik durdu, yahut dimdik; yükselmiş, kaldırılmış, yahut dikilmiş oldu: (K:) düzgün ve dimdik oldu. (TA, md. **نص**.) ― -b2- Başını kaldırarak dimdik durdu. (TA.) ― -b3- [O, yahut o şey, dik, düşey, yahut dikey oldu.] ― -b4- [**انتصب شَعَرُهُ** Saçı, tam uzamış olarak, dışarı doğru dikildi: bk. **مُنْتَصِبٌ**.] ― -b5- **انتصب** (TA) ve ↓ **تنصّب** (K) (mecaz:) O (toz) çok yükseldi. (K, TA.) ― -b6- **اِنْتَصِبْ** Pişirmek için, aşçıya söylenerek, tencereni [**مِنْصَب** üzerine, yahut üçayak üzerine] kur. (IAar.) ― -b7- **انتصبت أَشْنَانُهُ اِلَى قُدَّامٍ** [Dişleri öne doğru çıkık durdu: bk. **مُنْتَصِبٌ**:] bir ağız hakkında söylenir. (TA, md. **دفق**.) ― -b8- [**اِنْتِصَابٌ** çoğu kez mutlak olarak, penisin ereksiyonu mânasında kullanılır.] ― -b9- **انتصب الحَرْفُ** Harf [bir kelimenin son harfi mânasında] **نَصْب** ile yazıldı, yahut telaffuz edildi: [bk. **نَصَبَ الحَرْفَ**]. (S.)

**نَصْبٌ**

**نَصْبٌ** ذ : her yerinde, (onun mastarı olduğu) **نَصَبَ**’a bak. ― -b2- **نَصْبٌ** ve ↓ **نَصَبَ** ve ↓ **نُصُبٌ** ve ↓ **نَصِيبَةٌ** Yolu göstermek için dikilmiş bir işaret, yahut alâmet; yahut dikilmiş bir sancak: müradifi **عَلَمٌ مَنْصُوبٌ**: (K:) yani bir kavme [işaret olarak] dikilmiş: (TA:) yahut **نُصُبٌ**, **نَصِيبَةٌ**’nin çoğuludur; tıpkı **سُفُنٌ**’ün **سَفِينَةٌ**’nin çoğulu olması gibi. (Lth, TA.) Keza, ↓ **نُصْبَةٌ**, bir direk, yahut gemi direği; müradifi **سَارِيَةٌ**; (K;) yolu göstermek için dikilmiş: (TA:) keza, ↓ **أَنَاصِيبُ** ve ↓ **تَنَاصِيبُ** (tekilleri olmayan çoğullar, TA,) yolu göstermek için dikilmiş işaretler, yahut alâmetler, yahut taşlar; müradifleri **أَعْلَامٌ** ve **صُوًى**: (K:) yolcuların yönlendirileceği, münferit küçük dağların tepelerine dikilmiş taşlar: (TA:) keza, ↓ **يَنْصُوبٌ** [çoğulu **يَنَاصِيبُ**] çölde yolu göstermek için dikilmiş bir işaret, yahut alâmet mânasına gelir. (Fr.) Kur’ân’da, lxx., sondan bir önceki âyette, bazıları **نَصْبٍ** okur; yukarıdaki mânada: başkaları **نُصُبٍ** okur; “putlar” mânasında. (Zj.) ― -b3- **نَصْبٌ** ayrıca bir hedef; yahut sınır; müradifi **غَايَةٌ** mânasına gelir: (K:) yahut daha doğrusu, bazıları bunun bu mânaya [yukarıda işaret edilen Kur’ân âyetinde] sahip olduğunu söyler; fakat önceki mânâ, “bir işaret, vb.”, daha doğrudur. (TA.) ― -b4- Aşağıda, **نُصْبٌ** ve **نُصُبٌ**’a da bak. ― -b5- **نَصْبٌ**, bir beyitte kafiye bakımından, onu bozacak herhangi bir şeyden beri olma hâlidir, (Akh, K,) beyitin kendisi kısaltılmamış iken; zira beyit kısaltılmış olunca, kafiye mükemmel olsa bile, **نصب** terimi uygulanmaz: Araplardan alınmış bir açıklamaya göre: Kh.’ın terimlerinden değildir. (Akh.) **الاِنْتِصَابُ**’dan türetilmiştir; “dimdik durma; uzun olma; boynu uzatarak kendini uzun kılma” mânasında; bu sebeple kısaltılmış beyte uygulanmaz. (IJ, ISd.) ― -b6- **نَصْبٌ** Bir şeye engel olarak, yahut bir şeye hedef olarak, okçuların hedefi gibi, konulmuş yahut dikilmiş kimse. (TA, md. **عرض**.) 1’e bak. ― -b7- **نَصْبٌ** [şarkı söylemenin, yahut terennüm etmenin, hususî bir tarzı: yahut şarkının, yahut terennümün, hususî bir türü]: (1’e bak.)

**هٰذَا نُصْبُ عَيْنِى**

**هٰذَا نُصْبُ عَيْنِى** ذ , ve **عينى** ↓ **نَصْبُ**, yahut ikincisi bir lahnedir, (K,) Kt tarafından reddedilmiş; fakat Mtr tarafından caiz görülmüştür; ve [klasik çağların] Araplarından işitildiği söylenmiştir; Bu, gözümün belirgin bir nesnesidir; gözümün tam görüş alanında olan bir şeydir: açık, yahut belirgin olan bir şey hakkında söylenir, [insanın önünde duran,] ve hatta o yatıyor, yahut yere atılmış iken bile. (TA.) ― -b2- **جَعَلْتُهُ نصبَ عينى** Onu, yahut onu (şeyi), gözümün belirgin bir nesnesi, yahut tam görüş alanında bir şey kıldım. (TA.) ― -b3- Mtr der ki, bu durumda **نَصْب**, mef’ûl ism-i mânasında kullanılan bir mastardır; ve göz tarafından belirgin biçimde görülen, [sanki konulmuş yahut dikilmiş gibi] bir nesne mânasına gelir; öyle ki unutulmasın, ihmal edilmesin, arkaya atılmasın, yahut önemsenmesin, yahut göz ardı edilmesin. (MF.) ― -b4- **نُصْبٌ** (S, K) ve ↓ **نَصْبٌ** ve ↓ **نُصُبٌ** (K) Kötülük; (S;) imtihan; belâ; musibet: (S, K:) Kur’ân’da, xxxviii., 40’ta böyledir: (S:) hastalık: (K:) hastalıktan kaynaklanan belâ. (Lth.) **نَصَب**’a da bak.

**نِصْبٌ**

**نِصْبٌ** ذ : **نَصِيبٌ**’e bak.

**نَصَبٌ**

**نَصَبٌ** ذ [isim olarak] Yorgunluk; bitkinlik; meşakkat. ― -b2- Zorluk; sıkıntı; dert; belâ. (TA.) Fiile bak; ve **نَصْبٌ**’a bak.

**نَصِبٌ**

**نَصِبٌ** ذ Hastalıklı; hasta; ve ağrı içinde. (K.)

**نُصُبٌ**

**نُصُبٌ** ذ: bk. **نَصْبٌ**. ― -b2- **نُصُبٌ** (K, Msb) ve ↓ **نُصْبٌ** (K: S’ye göre, ikincisi bazen **نُصُبٌ** diye yazılır: [fakat iki kelimeden daha yaygın olanın **نُصُبٌ** olduğu görülür:]) ve ↓ **نَصْبٌ** (S, Msb): hakikî Tanrı’yı dışlayarak yahut ona tercih ederek dikilip kendisine ibadet olunan şey: (S:) yahut böyle ibadet olunan herhangi bir şey: (K:) yahut dikilip böyle ibadet olunan bir taş: (Msb:) **نُصُبٌ**’un çoğulu **أَنْصَابٌ**’dır: (S, Msb:) yahut **نُصُبٌ**, **سُقُفٌ**’ün **سَقْفٌ**’ün çoğulu olması gibi, **نَصْبٌ**’ün bir çoğuludur: (Msb:) yahut o, tekili **نِصَابٌ** olan bir çoğuldur; ve tekil olabilir; onun çoğulu **أَنْصَابٌ**’dır: (Zj:) ki bu son kelime, bazılarına göre, **أَصْنَامٌ** ile eşanlamlıdır: fakat başkaları bunu reddeder; çünkü **اصنام** tasvir edilmiş ve yontulmuş yahut boyanmıştır; hâlbuki **انصاب** bunun zıddı bir vasıftadır. (Msb.) [bk. مور maddesinde zikredilen bir beyit.] ― -b3- Ayrıca, **الأَنْصَابُ**: Kâbe’nin etrafına dikilmiş bazı taşlar; üzerlerinde hayvanların kesilmesinde bir ilâhın adının anılması ( **يُهَلُّ عَلَيْهَا** ) âdet olan; ve üzerlerinde hakikî Tanrı’dan başka birine yahut başkalarına kurban olarak kurbanlıkların boğazlandığı: (ISd, K:) **نُصُبٌ**’un çoğuludur; **أَعْنَاقٌ**’ın **عُنُقٌ**’ün çoğulu olması gibi; yahut **نُصْبق**’ın çoğuludur; **أَقْفَالٌ**’ın **قُفْلٌ**’ün çoğulu olması gibi. (TA.) ― -b4- **نُصُبٌ**, Kur’ân’da, v. 4’te vârid olduğu üzere, bir put demektir; yahut müşrik Arapların önünde yahut yanında kurban kesmek yahut hayvan boğazlamak için diktiği ve kan ile kızaran bir taş: (Kt:) yahut **نِصَابٌ**’ın çoğuludur ve putlar mânâsınadır. (Jel.) ― -b5- **أَنْصَابُ الحَرَمِ**: [Mekke’nin] harem bölgesinin sınırları; (K;) yani orada dikilmiş alâmetler yahut işaretler; onunla bilinir. (TA.) Ayrıca bk. **نَصْبٌ**.

**نَصْبَةٌ**
**نَصْبَةٌ** ذ: bir tuzak kurma; mânâsı: bir düzen, bir hile, yahut bir desise. (TA.)

**نُصْبَةٌ**
**نُصْبَةٌ** ذ: bk. **نَصْبٌ**.

**نِصَابٌ**
**نِصَابٌ** ذ: güneşin batma yeri; **مَغِيبُ الشَّمْسِ**; (K;) döndüğü yer. (TA.) ― -b2- bk. **مَنْصِبٌ**: ve **نُصُبٌ** ― -b3- **نِصَابٌ**: bıçağın sapı; (S, K;) içine **سِيلَان**’ın yerleştirildiği: (TA:) çoğulu **نُصُبٌ**. (K.) ― -b4- **نِصَابٌ**, mal hakkında, (mecaz:) sahibine **الزَّكَاة** denilen sadakayı yahut vergiyi vermeyi vâcip kılan miktar: (S, K:) iki yüz dirhem yahut beş deve gibi, (S,) [yahut yirmi dinar, yahut kırk koyun yahut keçi. (IbrD.)] Verginin çıktığı “kaynak” olması itibarıyla böyle adlandırılmıştır. (Msb.)

**نَصِيبٌ**
**نَصِيبٌ** ذ (S, K) ve ↓ **نِصْبٌ** (K) (mecaz:) bir pay, yahut hisse, yahut kısmet; eşanlamlısı **حَظٌّ**; (S, K;) bir şeyden; (S;) yahut herhangi bir şeyden; (TA;) belirlenmiş bir pay: (A:) [buradan, **مَنْصُوبٌ** “dikilmiş olan” mânâsında olduğu anlaşılır:] ilkinin çoğulu **أَنْصِبَآءُ** ve **أَنْصِبَةٌ**’dir (K, Msb) [ikincisi azlık çoğuludur], ve **نُصُبٌ**. (Msb.) ― -b2- **نَصِيبٌ**: bir havuz, yahut sarnıç. (S, K.) ― -b3- kurulmuş yahut dikilmiş bir tuzak, yahut avcı ağı: (S, K:) böylece **مَنْصُوبٌ** mânâsındadır. (TA.) Ayrıca bk. **مَنْصُوبَةٌ**.

**نَصِيبَةٌ**
**نَصِيبَةٌ** ذ, (S,) yahut **نَصَائِبُ**, (K,) ki ikincisi birincinin çoğuludur, (TA,) bir havuz yahut sarnıcın etrafına dikilen ve aralıkları yoğrulmuş çamurla doldurulan taşlar. (S, K.) Dhu-r-Rummeh der ki,
هَرَقْنَاهُ فِى بَادِى النَّشِيْئَةِ داثِرٍ
قَدِيمٍ بِعَهْدِ المَآءِ بُقْعٍ نَصَائِبُهْ
[Onu, suyu kurumuş ve dibi görünür olmuş, uzun zamandır su barındırmamış, etrafına dikilmiş taşlarının aralıkları yoğrulmuş çamurla doldurulmuş, siyah ve beyaz olan eski bir sarnıca döktük]. (S.) **هرقناه**’daki zamir, daha önce zikredilen büyük bir kovaya râcidir. (TA.) ― -b2- **نَصَائِبُ**, A’Obeyd tarafından, develerin kanaat edeceği su miktarını belirtmek için bir havuz yahut sarnıcın etrafına dikilen taşlar mânâsıyla da açıklanır. (TA.) Bk. **نَصْبٌ**.

**هَمٌّ نَاصِبٌ**
**هَمٌّ نَاصِبٌ** ذ: **مُنْصِبٌ** ile aynı; yoran, usandıran, bitkin düşüren keder yahut kaygı: (K:) ism-i mensûb tarzı üzere: (Sb, K:) **ذُو نَصَبٍ** mânâsında; **تَامِرٌ** ve **لَابِنٌ** gibi: yahut **ناصب** burada, mef’ûl ism-i fâil mânâsında kullanılan bir ism-i fâildir [**مَنْصُوبٌ**]; ardından **فِيهِ** gelir; yani **يُنْصَبُ فِيهِ**, içinde yorulunan, usanan, bitkin düşülen; **لَيْلٌ نَائِمٌ** gibi, **يُنَامُ فِيهِ** mânâsında, vb.: (S:) yahut **نَصَبَهُ الهَمُّ** ibaresi, **أَتْعَبَهُ** mânâsında işitilmiştir; (K;) ve **ناصب** onun ism-i fâilidir. (TA.) ― -b2- **نَصَبٌ نَاصِبٌ**’in de **مَوْتٌ مَائِتٌ** ve **شِعْرٌ شَاعِرٌ** kabilinden bir ibare olduğu söylenir; [dolayısıyla mânâsı: şiddetli yorgunluk, yahut güçlük, yahut sıkıntı ve benzeri]. (TA.) ― -b3- Ayrıca **عَيْشٌ نَاصِبٌ**, ve ↓ **ذُو مَنْصَبَةٍ**: yorucu, zahmetli, yahut sıkıntılı bir hayat. (K.) ― -b4- **النَّوَاصِبُ**, ve ↓ **النَّاصِبِيَّةُ**, ve **أَهْلُ النَّصْبِ**: ‘Alî’ye (K) Ebû-Tâlib’in oğluna şiddetli bir kin beslemeyi dinî bir vecîbe edinen bir fırkanın adları: (TA:) [böyle adlandırıldılar] **لِأَنَّهُمْ نَصَبُوا لَهُ** çünkü ona karşı düşmanlık yahut husumet gösterdiler, (K,) ve ona açıkça karşı çıktılar: onlar Hâricîlerin bir fırkasıydı, **الخَوَارِجُ**. (TA.)

**نَاصِبَةُ الشُّجَاعِ**
**نَاصِبَةُ الشُّجَاعِ** ذ: **شجاع** denilen yılanın, bakmak için kaldırdığı gözü. (TA, شجع maddesinde.) ― -b2- Şairin şu sözlerinde geçen **كَنَاصِبَةِ الشُّجَاعِ** ifadesiyle,
بَصَرٌ كَنَاصِبَةِ الشُّجَاعِ المُرْصِدِ
bakmak yahut görmek için onu kaldırdığı ( **يَنْصُبُهَا** ) yiğidin gözü gibi mânâsı kastedilir. (TA.)

**النَّاصِبِيَّةُ**
**النَّاصِبِيَّةُ** ذ: bk. **نَاصِبٌ**.

**أَنْصَبُ**
**أَنْصَبُ** ذ: boynuzları dik olan bir keçi: (S, K:) dişisi **نَصْبَآءُ**. (S.) ― -b2- **نَصْبَآءُ**: göğsü yüksek bir dişi deve. (S, K.) ― -b3- **أَذُنٌ نَصْبَآءُ**: dik olan ve öteki kulağa yaklaşan bir kulak. (TA.)

**مَنْصِبٌ**

**مَنْصِبٌ** ذ [elimdeki S ve K nüshalarına ve onu **مَسْجِدٌ** ile aynı vezinde olduğunu söyleyen Msb’ye göre; ve TA: Golius ve Freytag tarafından **مَنْصَبٌ** diye yazılmıştır:] ve ↓ **نِصَابٌ** (mecazen:) Asıl; kaynak; (S, K, Msb;) herhangi bir şeyin; (TA;) bir kimseye veya şeye, onun kaynağı olarak nisbet edilen şey; eşi **مَرْجِعٌ**; (K;) bir şeyin büyüdüğü yer, yahut çıktığı yer; (Msb;) bir kimsenin veya şeyin konulduğu, yahut dikildiği yer. (TA.) Çoğulu [birincisinin, **مَنَاصِبُ**, ve] ikincisinin, **نُصُبٌ** ve **أَنْصِبَةٌ**. (Az, Msb.) ― -b2- **لَهُ مَنْصِبُ صِدْقٍ** Onun mükemmel bir aslı vardır. (Msb.) ― -b3- **هُوَ يرْجِع اِلَى منصبِ صِدْقٍ** ve ↓ **نِصابِ صدق**, O, nesebini mükemmel bir asla götürür. (TA.) ― -b4- **مَنْصِبٌ** (mecaz olduğu varsayılan:) Rütbe, yahut vasıf, soyluluk, yahut yücelik ve benzeri; mutlak olarak, yahut soydan türemiş olarak: eşi **حَسَبٌ** ve **شَرَفٌ**: “asıl, kaynak, vb.” mânasına gelen kelime ile aynı kelimeden. (Esh-Shihلb.) ― -b5- **لِفُلَانٍ مَنْصِبٌ** Filân kimseye rütbe veya makam yüceliği aittir. (Msb.) ― -b6- **اِمْرَأَةٌ ذَاتُ منصبٍ** Rütbe veya vasıf vb. sahibi ( **حَسَب** ), ve güzellik sahibi bir kadın: yahut yalnız güzellik sahibi; çünkü yalnız o, onu yüceltir. (Msb.) ― -b7- **مَنْصِبٌ**, müteahhir zamanların dilinde, [ve bugün yaygın olarak **مَنْصَبٌ** diye telaffuz olunur,] (mecaz olduğu varsayılan:) Bir mevki, bir memuriyet, bir vazife, yahut bir yargıçlık; sanki, bir adamın konulduğu, dikildiği, yahut yükseltildiği yer mânasında; (Shifà el-Ghaleel;) yahut, görmek, yahut gözetlemek [yahut denetlemek] için konulduğu, yahut dikildiği yer: (MF:) çoğulu **مَنَاصِبُ**. (TA.) ― -b8- [**أَرْبَابُ المَنَاصِبِ** (mecaz olduğu varsayılan:) Görevliler; yargıçlar.] ― -b9- **مِنْصَبٌ**’a bak.

**مِنْصَبٌ**
**مِنْصَبٌ** ذ Üzerine yemek tenceresi konulan bir demir şey (demir üçayak, TA): (IAar, K:) bunun gibi ↓ **مَنْصِبٌ** de. (MF.)

**مَنْصَبَةٌ**
**مَنْصَبَةٌ** ذ Yorgunluk, emek, yahut sıkıntı: [yahut yorgunluğun vb. bir sebebi]. (K.) **نَاصِبٌ**’e bak.

**مَنْصُوبَةٌ**
**مَنْصُوبَةٌ** ذ , bir sıfat olarak, kurulmuş, yahut dikilmiş bir **شَبَكَة** veya **حِبَالَة**’ye (bir ağ veya tuzak) uygulanır. Ve bundan dolayı, **دَابَّةٌ** ve **عَجُوزٌ** gibi bir isim olarak, (mecaz olduğu varsayılan:) Bir hile, bir düzen, bir oyun, bir komplo, bir çare, yahut bir tedbir: yahut satranç oyununda bir düzen. **سَوَّى فُلَانٌ منصوبةً** [Filân kimse bir düzen, yahut komplo kurdu] dersin. (Z.)

**مُنَصَّبٌ**
**مُنَصَّبٌ** ذ Bütün yapısının baskın niteliği kemiklerinin dik duruşu olan bir at; öyle ki [eklemlerini] bükmeye ihtiyaç duymaksızın dik durur. (TA.) ― -b2- **صَفِيحٌ مُنَصَّبٌ** [Geniş ve ince taşlar] üst üste dikilmiş. (S.) ― -b3- **ثَغْرٌ مُنَصَّبٌ** Eşit büyümüş dişler, yahut ön dişler; (K;) sanki dikilmiş ve eşitlenmiş gibi. (TA.) [**شَنَبٌ** maddesinde zikredilen bir beyitte bir örneğe bak.] ― -b4- **ثَرًى مُنَصَّبٌ**, K’ye göre, **مُجَعَّدٌ** ile aynı mânadadır; fakat bu bir hatadır; doğru kelime **جَعْدٌ**’dır: yumuşak nemli toprak; diğer kitaplarda olduğu gibi. (TA.)

**مُنْتَصِبٌ**
**مُنْتَصِبٌ** ذ (mecazen:) Yükseğe yükselen toz. (S.) ― -b2- (mecaz olduğu varsayılan:) Tam büyümüş ve dışarı doğru duran saç. (TA, art. سبكر.) ― -b3- **أَسْنَانٌ مُنْتَصِبَةٌ اِلَى خَارِجٍ** (S, art. دفق) yahut **الى قُدَّامٍ** (JK, o maddede) [dışarıya yahut öne doğru duran dişler].

**يَنْصُوبٌ**
**يَنْصُوبٌ** ذ : **نَصْبٌ**’a bak.

**أَنَاصِيبُ**
**أَنَاصِيبُ** ذ : **نَصْبٌ**’a bak.

**تَنَاصِيبُ**
**تَنَاصِيبُ** ذ : **نَصْبٌ**’a bak.
