# نصي (ن-ص-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B5%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - ص - ي
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: نصى

## Sözlükler (4)

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D9%8A/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن ص ي * * النَّاصِيَةُ * واحدة * النَّوَاصِي * و * نَصَاهُ * قبض على ناصيته وبابه عدا قالت عائشة رضي الله تعالى عنها ﴿مالكم تنصتون ميتكم﴾ أي تمدون ناصيته كأنها كرهت تسريح رأس الميت

##### Türkçe

* ن ص ي * * **النَّاصِيَةُ** * **النَّوَاصِي**’den bir tanedir; ve * **نَصَاهُ** *: onun perçemini tuttu; ve onun babı **عدا**’dır. Âişe (Allah Teâlâ ondan razı olsun) şöyle dedi: ﴿Size ne oluyor da ölünüzün **ناصيته**’sini **تنصتون**?﴾ yani onun **ناصيته**’sini uzatıyorsunuz; sanki ölünün başını taramayı kerih görmüş gibiydi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( ي ( *!النَّصِيَّةُ من القَوْم ) ، كغَنِيَّةٍ : ( الخِيارُ ) الأشْرافُ ؛ وكَذلكَ من الإِبِلِ وغيرِها ؛ كما في الصِّحاح ، وهو مجازٌ ، وهو اسْمٌ ، مِن *!انْتَصَاهُم اخْتَارَ مِن *!نَواصِيهم ، ومنه حديثُ ذي المشعار : ( *!نَصِيَّةٌ من هَمْدان مِن كلِّ حاضِرِ وبادٍ ) .
( ج *!نَصِيٌّ ) بحذْفِ الهاءِ ، و ( جج ) جَمْعُ الجَمْع ( *!أَنْصاءٌ ) ، كشَريفٍ وأَشْرافٍ ، ( *!وأَناصٍ .
( *!وأَنْصَتِ الأَرْضُ : كَثُرَ *!نَصِيُّها ) ؛ ولم يَذْكر *!النَّصِيّ ما هُو ، ولو قالَ : وهو نَبْتٌ لسَلِمَ مِن التَّقْصَيرِ ، وقد تكَرَّر ذِكْره في كتابِهِ هذا في عدّةِ مَواضِع اسْتِطْراداً ، فتارَةً وَحْده وتارَةً مع الصّلِّيان ؛ وهو نبْتٌ ما دامَ رَطْباً فإذا ابْيضَّ فهو الطَّرِيفَةُ فإذا ضَخُمَ ويَبِسَ فهو الحَلِيُّ ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي ، وأَنْشَدَ :
لَقَدْ لَقِيَتْ خَيْلٌ بجَنْبَيْ بُوانةٍ
*!نَصِيًّا كأَعْرافِ الكَوادِنِ أَسْحَما

وأَنْشَدَ غيرُه للراجزِ :
نَحْنُ مَنَعْنا مَنْبِتَ *!النَّصِيِّ
ومَنْبِتَ الضَّمْرانِ والحَلِيِّوفي الحديثِ : ( رأَيْتُ قُبورَ الشُّهداءِ جُثاً قد نَبَتَ عليها *!النَّصِيُّ ) قالَ ابنُ الأثير : هو نَبْتٌ سَبْطٌ أَبيضُ ناعِمٌ مِن أَفْضَل المَرْعَى .
( *!وانْتَصاهُ : اخْتارَهُ ) يقالُ : *!انْتَصَيْتُ من القَوْمِ رجُلاً ؛ والاسْمُ *!النَّصِيَّةُ ؛ ويقالُ : هذه نَصِيَّتي ، وهو مجازٌ ؛ وأنْشَدَ ابنُ برِّي :
لَعَمْرُكَ ما ثَوْبُ ابنِ سَعْدٍ بمُخْلِقٍ
ولا هُوَ ممَّا *!يُنْتَصى فيُصانُيقولُ : ثَوْبه من العُذْرِ لا يُخْلِقُ .
( و ) *!انْتَصَى ( الجَبَلُ والأرضُ : طَالاَ وارْتَفَعَا ) .
وفي الصِّحاح : انْتَصَى الشَّعَرُ أَي طالَ .
( *!وتَنَصَّى ) الشَّيءُ بالشَّيءِ : ( اتَّصَلَ .
( و ) مِن المجازِ : *!تَنَصَّى ( بَني فلانٍ ) وتَذَرَّاهُم : إذا ( تَزَوَّجَ في *!نَواصِيهِم ) ، والذِّرْوةُ منهم أَي الخِيارُ والأشْرافُ ، وكَذلكَ تَفَرَّعهم .
وفي الأساسِ : تَزَوَّج سِيدَةَ نِسائِهم .
وممَّا يُسْتدركُ عليه .
*!النَّصِيُّ ، كغَنِيَ : عَظْمُ العُنُقِ والجَمْعُ *!أَنْصِيةٌ ؛ عن ابنِ دُرَيْدٍ ، وأَنْشَدَ للَيْلى الأخْيَلِية :
يُشَبَّهُونَ مُلوكاً في تَجِلَّتِهمْ
وطولِ أنْصِيةِ الأعْناقِ والأُمَمِ

ويُرْوَى بالضم وسَيَأْتي .
*!والمُنْتَصَى لله المُختارُ ؛ وأنْشَدَ ابنُ برِّي لحميدِ بنِ ثَوْرٍ يَصِفُ الظَّبْية :
وفي كلِّ نَشْزٍ لها مَيْفَعٌ
وفي كلِّ وَجْهٍ لها *!مُنْتَصَى *!والأَنْصِيَةُ : الأشْرافُ ؛ ومنه حديثُ وَفْد هَمْدان : فقالوا : ( نَحْنُ *!أَنْصِيَة من هَمْدان ) .
*!والأَنْصاءُ : السَّابقُونَ ؛ عن الفرَّاء .
*!ونَصِيَّةُ المالِ بَقِيَّتُه .
*!والنَّصِيَّةُ مِن كلِّ شيءٍ : البَقِيَّةُ ؛ وأنْشَدَ ابنُ السِّكِّيت للمرَّار الفَقْعَسي :
تَجَرَّدَ مِنْ *!نَصِيَّتها نَواجٍ
كما يَنْجُو من البَقَر الرَّعِيلُوقال كعْبُ بنُ مالِكِ الأنْصارِي :
ثلاثَةُ آلافٍ ونحنُ *!نَصِيَّةٌ
ثلاثُ مِئينٍ إن كَثُرْنا وأَرْبَعُ ويُجْمعَ *!النَّصِيّ ، بمعْنَى النّبْتِ ، على *!أَنْصاءٍ *!وأَناصٍ جَمْع الجَمْع ؛ قالَ : تَرْعى *!أَناصٍ من جريرِ الحَمْضِ .

*!ونَصَيْت الشيءَ *!نَصْياً مِثْل نَصَصْته أَي رَفَعْته ؛ عن ابن القطَّاع .
*!وتُنُصِّيتُ الدابَّة ؛ أخذْتُ *!بناصِيَتِها ، وبه فُسِّرِ قولُ الشاعرِ :
لجاءَتْ على مَشْيِ التي قد *!تُنُصِّيَتْ والمَشْهورُ بالضادِ كما سَيَأْتي .

##### Türkçe

: ( **النَّصِيَّةُ من القَوْم** ) , **غَنِيَّة** gibi: ( seçkinler ) eşraflar; ve yine develerden ve başkalarından; **الصِّحاح**’ta olduğu gibi; ve o mecazdır; ve o bir isimdir; **انْتَصَاهُم**’dan (yani) **نَواصِيهم**’den seçti; ve ondan, ذو المشعار hadisi: ( **نَصِيَّةٌ من هَمْدان مِن كلِّ حاضِرِ وبادٍ** ) .

( çoğulu **نَصِيٌّ** ) هاء’nın hazfiyle, ve (çoğulların çoğulu) جمعُ الجمع ( **أَنْصاءٌ** ), **شَريف** ve **أَشْراف** gibi, ( ve **أَناصٍ** .

( **وأَنْصَتِ الأَرْضُ** : **نَصِيُّها** çoğaldı ) ; ve **النَّصِيّ**’nin ne olduğunu zikretmedi; eğer “ve o bir bitkidir” deseydi, eksiklikten kurtulurdu; ve onun zikri bu kitabında birkaç yerde istitrad olarak tekrar etmiştir; bazen tek başına ve bazen **الصّلِّيان** ile birlikte; ve o, yaş kaldığı müddetçe bir bitkidir; beyazlaşınca **الطَّرِيفَةُ**’dir; irileşip kuruyunca **الحَلِيُّ**’dir; onu الجوهري nakletti; ve inşad etti:

لَقَدْ لَقِيَتْ خَيْلٌ بجَنْبَيْ بُوانةٍ
**نَصِيًّا** كأَعْرافِ الكَوادِنِ أَسْحَما

Ve başkası, recez söyleyen için inşad etti:
نَحْنُ مَنَعْنا مَنْبِتَ **النَّصِيِّ**
ومَنْبِتَ الضَّمْرانِ والحَلِيِّ

Ve hadiste: ( Şehitlerin kabirlerini yığınlar hâlinde gördüm; üzerlerinde **النَّصِيُّ** bitmişti ) dedi. İbnü’l-Esîr dedi: O, en iyi otlaktan, düz, beyaz, yumuşak bir bitkidir.

( **وانْتَصاهُ** : onu seçti ) denir: **انْتَصَيْتُ** قوم’dan bir adam; ve isim **النَّصِيَّةُ**’dir; ve denir: bu benim **نَصِيَّتي**’mdir; ve o mecazdır; ve İbn Berِّي inşad etti:

لَعَمْرُكَ ما ثَوْبُ ابنِ سَعْدٍ بمُخْلِقٍ
ولا هُوَ ممَّا **يُنْتَصى** فيُصانُ

Der ki: İbn Sa‘d’ın elbisesi özürden dolayı eskimez.

( ve ) **انْتَصَى** ( dağ ve yer: uzadılar ve yükseldiler ) .

Ve **الصِّحاح**’ta: **انْتَصَى** saç, yani uzadı.

( **وتَنَصَّى** ) şey, şey ile: ( birleşti.

( ve ) mecazdandır: **تَنَصَّى** ( falanın oğulları ) ve onları **تَذَرَّاهُم**: eğer ( onların **نَواصِيهِم**’inde evlenirse ); ve onlardan **الذِّرْوةُ** yani seçkinler ve eşraflar; ve yine onların dallanıp budaklanması.

Ve **الأساس**’ta: onların kadınlarının hanımefendisiyle evlendi.

Ve ondan istidrâk olunanlardandır.

**النَّصِيُّ** , **غَنِيَ** gibi: boyun kemiği; ve çoğulu **أَنْصِيةٌ**; İbn Düreyd’den; ve Leylâ el-Ahyeliyye için inşad etti:

يُشَبَّهُونَ مُلوكاً في تَجِلَّتِهمْ
وطولِ أَنْصِيةِ الأعْناقِ والأُمَمِ

Ve zamme ile de rivayet olunur; ve ileride gelecektir.

Ve **المُنْتَصَى** Allah için: seçilmiş; ve İbn Berِّي, Humeyd b. Sevr için, ceylanı vasfederken inşad etti:

وفي كلِّ نَشْزٍ لها مَيْفَعٌ
وفي كلِّ وَجْهٍ لها **مُنْتَصَى**

Ve **الأَنْصِيَةُ**: eşraflar; ve ondan Hemdân heyeti hadisi: dediler ki: ( Biz Hemdân’dan **أَنْصِيَة**’yiz ).

Ve **الأَنْصاءُ**: öne geçenler; Ferrâ’dan.

Ve **نَصِيَّةُ المالِ**: onun kalanı.

Ve **النَّصِيَّةُ** her şeyden: kalan; ve İbnü’s-Sikkît, el-Merrâr el-Fak‘asî için inşad etti:

تَجَرَّدَ مِنْ **نَصِيَّتها** نَواجٍ
كما يَنْجُو من البَقَر الرَّعِيلُ

Ve Ka‘b b. Mâlik el-Ensârî dedi:

ثلاثَةُ آلافٍ ونحنُ **نَصِيَّةٌ**
ثلاثُ مِئينٍ إن كَثُرْنا وأَرْبَعُ

Ve **النَّصِيّ** (bitki manasında) **أَنْصاءٍ** ve **أَناصٍ** üzerine, çoğulların çoğulu olarak cem‘ olunur; dedi ki: **أَناصٍ**’ı, **جريرِ الحَمْضِ**’dan otlar.

**ونَصَيْت** şeyi **نَصْياً** , **نَصَصْته** gibi, yani onu yükselttim; İbnü’l-Kattâ‘dan.

Ve **تُنُصِّيتُ** binek hayvanını; onun **بناصِيَتِها**’sını tuttum; ve bununla şairin sözü tefsir edildi:

لجاءَتْ على مَشْيِ التي قد **تُنُصِّيَتْ**

Ve meşhur olan **الضاد** iledir; ileride geleceği gibi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D9%8A/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: نصى

تَنَصَّى بَنِى فُلاَنٍ
5 تَنَصَّى بَنِى فُلاَنٍ ذ : see تَذَرَّى.

نَصِىٌّ
نَصِىٌّ ذ A certain plant: (S, TA:) Golius says, a species of thistle; but this seems to be inconsistent with the description of it: see رَيِّجَةٌ. ― -b2- خَصِىٌّ نَصِيٌّ Gelded, castrated. The second word is an imitative sequent.

نَاصِيَةٌ
نَاصِيَةٌ ذ properly, in the language of the [classical] Arabs, The place where the hair grows in the fore part of the head: and hence, the hair of that part; the hair over the forehead; (Az, TA;) [and this is the general meaning;) i. q. قُصَّةٌ and طُرَّةٌ. (Msb, art. قص.) The forelock of a horse. ― -b2- نَاصِيَةُ بَنِى فُلاَنٍ: see تَذَرَّى and ذِرْوَةٌ.

##### Türkçe

تَنَصَّى بَنِى فُلاَنٍ
5 **تَنَصَّى بَنِى فُلاَنٍ** ذ : **تَذَرَّى**’ye bak.

**نَصِىٌّ**
**نَصِىٌّ** ذ Belirli bir bitki: (S, TA:) Golius der ki, bir tür devedikeni; fakat bu, onun tasviriyle tutarsız görünüyor: **رَيِّجَةٌ**’ye bak. ― -b2- **خَصِىٌّ نَصِيٌّ** İğdiş edilmiş, hadım edilmiş. İkinci kelime, taklidî bir ardıl kelimedir.

**نَاصِيَةٌ**
**نَاصِيَةٌ** ذ Asıl olarak, [klasik] Arapların dilinde, başın ön kısmında saçın bittiği yer: buradan da, o kısmın saçı; alnın üzerindeki saç; (Az, TA;) [ve bu genel mânadır;] **قُصَّةٌ** ve **طُرَّةٌ** ile aynı mânada. (Msb, md. قص.) Bir atın perçemi. ― -b2- **نَاصِيَةُ بَنِى فُلاَنٍ**: **تَذَرَّى** ve **ذِرْوَةٌ**’ye bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَصَى
نَصَى تَنَصَّيَ V ,
a.  Curled, arranged the hair.

b.  [ Bi ], Was joined to.

c.  Traversed.

اِنْتَصَيَ
اِنْتَصَيَ VIII ,
a.  Was flowing ( hair ).

b.  Was high.

c.  Chose.

نَصِيّ
نَصِيّ [ 25 ],
a.  A white thistle.

نَصِيَّة
نَصِيَّة [ 25t ] , ( pl. نَصِيّ 25 ,  أَنَاصٍ [ 37 ] ,

أَنْصَآء
أَنْصَآء [ 38A ] ),
a.  see 25 .

b.  The choice of.

c.  Remainder.

##### Türkçe

نَصَى
نَصَى تَنَصَّيَ V ,
a. Saçı kıvırdı, saçı düzenledi.

b. [ **بِ** ile ], -e bitiştirildi/katıldı.

c. Katetti.

اِنْتَصَيَ
اِنْتَصَيَ VIII ,
a. (Saç) akıcı idi.

b. Yüksek idi.

c. Seçti.

نَصِيّ
نَصِيّ [ 25 ],
a. Beyaz bir devedikeni.

نَصِيَّة
نَصِيَّة [ 25t ] , ( çoğ. **نَصِيّ** 25 , **أَنَاصٍ** [ 37 ] ,

**أَنْصَآء**
**أَنْصَآء** [ 38A ] ),
a. 25’e bak.

b. -in seçimi.

c. Artık/kalan.
