# نضج — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B6%D8%AC/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B6%D8%AC/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نضج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B6%D8%AC.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: نضج

نضج
نَضِجَ - يَنْضَجُ
نَضِجَ - يَنْضَجُ + الكائن (الطعام أو الثمر) أو الأمر: يتغير حاله تباعاً حتى يبلغ مرحلة النفع منه: فيكبر الثمر أو يلين الطعام  بالشواء أو الطبخ فيصبح صالحاً للأكل، أو تصل الأمور إلى الدرجة المطلوبة المنتظرة للتفاعل معها وهكذا
نضجت حلودهم: أي لانت واسمرت، كما يحدث للحم حين يشوى فينضج
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الجهوزية والنضج وانتهاء التغيرات"، وهي:
نَضِجَ - يَنْضَجُ، يَنَعَ - يَيْنَعُ (يَنَعَ - يَيْنِعُ)، جَنَى - يَجْنِي، وَجَبَ - يَجِبُ، هَاءَ - يَهِيْءُ (هَاءَ - يَهَاءُ)، جَهَزَ - يَجْهَزُ

نضج
 	﴿إن الذين كفروا بآياتنا سوف نصليهم نارا كلما نضجت جلودهم بدلناهم جلودا غيرها ليذوقوا العذاب إن الله كان عزيزا حكيما(56)﴾ النساء
مختار الصحاح
● [نضج] ن ض ج: نَضِجَ الثمر واللحم بالكسر َنُضْجاً بضم النون وفتحها أي أدرك فهو نَاضِجٌ و نَضِيجٌ ورجل نَضِيجُ الرأي أي محكمه
معجم الفرائد القرآنية:
ن ض ج
"نَضِجَتْ" في قوله تعالى:" كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُوداً غَيْرَهَا " (56) النساء .
النُّضْجُ : إدراك اللحم نهاية شَيِّه وطبخه .
الراغب
نضج
- يقال: نضج اللحم نضجا ونضجا: إذا أدرك شيه. قال تعالى: }كلما نضجت جلودهم بدلناهم جلودا غيرها{ [النساء/56]، ومنه قيل: ناقة منضجة: إذا جاوزت بحملها وقت ولادتها، وقد نضجت، وفلان نضيج الرأي: محكمه.
ملخص اللسان
1.     نَضِجَ اللحمُ قَدِيداً وشِواءً، والعِنبُ والتَّمْرُ والثَمَرُ  يَنْضَجُ نُضْجاً ونَضْجاً أَي أَدرَكَ.والنُّضْجُ: الاسم. يقال: جادَ نُضْجُ هذا اللحمِ، وقد أَنْضَجَه الطاهِي وأَنْضَجَه إِبّانُه، فهو مُنْضَجٌ ونَضِيجٌ وناضِجٌ، وأَنْضَجْتُه أَنا، والجمع نِضاجٌ
2.     قريبٌ من نَضِيج، بَعيدٌ من نِيءٍ؛ النضِيجُ: المَطْبُوخ، فَعِيلٌ بمعنى مفعول
3.     ورجل نَضِيجُ الرأْي: مُحْكَمُه، على المَثَلِ.
4.     وفلان لا يُنْضِجُ  الكُراعَ أَي أَنه ضَعيفٌ لا غَناءَ عنده
5.     إِذا حَمَلَت الناقةُ فجازَت السَّنَةَ من يومَ لَقِحَتْ، قيل: أَدْرَجَتْ ونَضَّجَتْ، وقد جازت الحَقَّ
لسان العرب
● -   نضج: نَضِجَ اللحمُ قَدِيداً وشِواءً، والعِنبُ والتَّمْرُ والثَمَرُ  يَنْضَجُ نُضْجاً ونَضْجاً أَي أَدرَكَ.  والنُّضْجُ: الاسم. يقال: جادَ نُضْجُ هذا اللحمِ، وقد أَنْضَجَه  الطاهِي وأَنْضَجَه إِبّانُه، فهو مُنْضَجٌ ونَضِيجٌ وناضِجٌ، وأَنْضَجْتُه  أَنا، والجمع نِضاجٌ؛ قال النَّمِر يصف الدَّجاج:  ولا يَنْفَعْنَني إِلاّ نِضاجا  وفي حديث عمر، رضي الله عنه: فترك صِبْيَةً صِغاراً ما يُنْضِجُون  كُراعاً أَي ما يَطْبُخون كُراعاً لعَجْزهم وصِغَرِهم؛ يعني لا يَكْفُون  أَنفُسَهم خدمةَ ما يأْكُلونه فكيف غيره؟ وفي رواية: ما تَسْتَنْضِجُ كُراعاً؛  والكُراع: يَدُ الشاةِ. ومنه حديث لقمان: قريبٌ من نَضِيج، بَعيدٌ من  نِيءٍ؛ النضِيجُ: المَطْبُوخ، فَعِيلٌ بمعنى مفعول، أَراد أَنه يأْخُذُ ما  طُبخ لأِلْفِه المنزلَ وطُول مُكْثِه في الحيّ، وأَنه لا يأْكل النِّيء  كما يأْكلُ مَن أَعْجَلَه الأَمرُ عن إِنضاج ما اتَّخذَ، وكما يأْكل مَن  غزا واصطاد.  قال ابن سيده: واستعمل أَبو حنيفة الإِنْضاج في البَرْد في كتابه  المَوْسوم بالنبات: المَهْروء الذي قد أَنضَجه البَرْدُ، قال: وهذا غريب إِذ  الإِنضاج إِنما يكون في الحرّ، فاستعمله هو في البردِ.  ورجل نَضِيجُ الرأْي: مُحْكَمُه، على المَثَلِ. وفلان لا يُنْضِجُ  الكُراعَ أَي أَنه ضَعيفٌ لا غَناءَ عنده. ونَضِجَت الناقةُ بولدها  ونَضَّجَتْه، وهي مُنَضِّجٌّ: جاوَزَت الحَقَّ بشهر ونحوه ولم تُنْتَج أَي زادَتْ  على وقتِ الولادة؛ قال حُميد بن ثور:  وصَهْباء منها كالسَّفينة، نَضَّجَتْ  به الحَمْلَ، حتى زادَ شَهْراً عَديدُها  ونوقٌ مُنَضِّجات؛ قال عُوَيف القَوافي يَصِف بعيراً له تأَخَّرتْ  ولادتُه عن حِينِه بشهر أَو قِراب شهر:  هو ابنُ مُنَضِّجاتٍ، كُنَّ قِدْماً  يَزِدْن على العَدِيدِ، قِرابَ شهر  ولم يَكُ بابنِ كاشِفة الضَّواحِي،  كأَنَّ غُرُورَها أَعْشارُ قِدْر  والمُنَضِّجة: التي تأَخَّرَتْ وِلادتُها عن حِينِ الولادة شهراً، وهو  أَقْوَى للوَلدِ. والضَّواحي: النَّواحي من الجسد. وغُرورُ الجِلْدِ  وغيره: مَكاسِرُه، واحده غَرٌّ. الأَصمعي: إِذا حَمَلَت الناقةُ فجازَت  السَّنَةَ من يومَ لَقِحَتْ، قيل: أَدْرَجَتْ ونَضَّجَتْ، وقد جازت الحَقَّ،  وحَقُّها الوقتُ الذي ضُرِبَتْ فيه، ويقال لها: مِدْراج ومُنْضِجٌ؛ وأَنشد  المبرد للطرماح:  أَنْضَجَتْه عشرينَ يَوماً ونِيلَتْ،  حينَ نِيلَتْ، يَعارَةً في العِراض  (* قوله «أَنضجته إلخ» هكذا في الأصل بتقديم هذا البيت على ما بعده،  والذي في الصحاح في مادة كرض وفي شرح القاموس في مادة يعر وكرض تقديم الثاني  على الأول.)  سوفَ تُدْنِيكَ من لَمِيسَ سَبَنْدا  ةٌ، أَمارَتْ بالبَولِ ماءَ الكِراض  قال: أَنْضَجَتْه عشرين يوماً، إِنما يُريد بعدَ الحَولِ من يومَ  حَمَلتْ، فلا يَخرُجُ الوَلدُ إِلا مُحْكَماً؛ كما قال الحطيئة:  لأَدْماء منها كالسَّفينةِ، نَضَّجَتْ  به الحَولَ، حتى زادَ شهراً عَدِيدُها  (* قوله «لأدماء» الذي في الصحاح وصهباء.)  قال الأَزهري: ما ذُكِرَ في بيت الحُطَيئة من التنضيج هو كما فسره  المبرّد، وأَما بيت الطرماح فمعناه غيرُ ما ذهب إِليه، لأَنَّ معناه في بيته  صِفةُ الناقةِ نفسِها بالقُوَّة، لا قُوَّة وَلدِها؛ أَراد أَنَّ الفَحْلَ  ضَرَبَها يَعارةً لأَنها كانت نجِيبةً، فضَنَّ بها صاحبُها لنجابَتِها  عن ضِرابِ الفحلِ إِياها، فعارضها فحلٌ فضَرَبَها فأَرْتَجَتْ على مائِهِ  عشرين يوماً، ثم أَلْقَتْ ذلك الماءَ قبلَ أَن يُثقِلَها الحَمْلُ فَتذهب  مُنَّتُها، وروَى الرُّواةُ البيتَ: «أَضْمَرَتْه عشرين يوماً» لا  أَنْضَجَتْه، فإِن رُوِيَ أَنضَجته، فمعناه أَنَّ ماءَ الفَحلِ نَضِجَ في  رحِمِها في عشرين يوماً، ثم رَمَتْ به كما تَرْمِي بوَلَدِها التَّمامِ  الخَلْقِ وبَقِيَ لها مُنَّتُها؛ وقال الشماخ:  وأَشْعَث قد قدَّ السِّفارُ قَمِيصَه،  وحرّ السواء بالعصا غيرُ مُنْضِج  وقد استعمل ثعلب نَضَّجته في المرأَة؛ وقال في قوله:  تَمَطَّتْ به أُمُّه في النِّفاسِ،  فليس بِيَتْنٍ ولا تَوْأَم  يريد أَنها زادت على تسعة أَشهر حتى نَضَّجَتْه.  ونَضَّجَت الناقةُ بِلَبَنِها إِذا بلغت الغاية؛ قال ابن سيده: وأُراه  وَهَماً، إِنما هو نَضَّجَت بوَلَدِها.
مقاييس اللغة:
(نضج) النون والضاد والجيم أصلٌ يدلُّ على بلوغ النهاية في طَبخِ الشَّيء، ثم يستعار في كلِّ شيء بَلَغَ مدى الإحكام. ونَضِجَ التَّمْر واللَّحمُ نُضجاً، وأنضَجْتُه أنا. وأنضَجَتْه الشَّمسُ إنضاجاً. ويستعار هذا فيقال: هو نَضِيج الرَّأْي: مُحكَمُه. والنَّاقة إذا جاوزَتْ وقتَ وِلادِها ولم تَلِد نَضّجَت، وهي مُنَضّجٌ، وهنّ مُنَضِّجات. قال:
هو ابنُ مُنَضِّجاتٍ كُنَّ قِدْماً *** يَزِدْنَ على العديد قُرابَ شَهْرِ([4])
القاموس المحيط:
نَضِجَ الثَّمَرُ واللَّحْمُ، كسَمِعَ، نُضْجاً ونَضْجاً أدْرَكَ، فهو نَضِيجٌ وناضِجٌ، وأنْضَجْتُه. وهو نَضِيجُ الرَّأْي مُحْكَمُه. ونَضِجَتِ الناقَةُ بِولدِها، ونَضَّجَتْ جازَتْ السَّنَةَ ولم تُنْتَجْ، فهي مُنَضِّجٌ. والمِنْضاجُ السَّفُّودُ.
تاج العروس:
نضج
" نَضِجَ الثَّمَرُ " والعِنَبُ والتَّمْرُ " واللَّحْمُ كسَمِ' " قَدِيداً أَو شِوَاءً يَنْضَجُ " نُضْجاً " بالضّمّ " ونَضْجاً " بالفتح " : أَدْرَكَ " والنُّضْجُ الاسْمُ يقال : جادَ نُضْجُ هذا اللَّحْمِ . وقد أَنْضَجَه الطَّاهِي وأَنْضَجَه إِبَّانُه " فهو " مُنْضَجٌ و " نَضِيجٌ وناضِجٌ وأَنضجْتُه " أَنا والجمع نِضَاجٌ . وفي حديثِ لُقمانَ : " قَريبٌ مِن نَضِيجٍ بَعيدٌ من نِئٍ " النَّضِيجُ : المَطبوخُ أَرادَ أَنّه يأْخُذُ ما طُبِخَ لإِلْفِه المَنْزِلَ وطُولِ مُكْثِه في الحَيِّ وأَنَّه لا يَأْكُلُ النِّيءَ كما يأْكل من أَعْجَله الأَمرُ عن إِنضاجِ ما اتَّخَذَ وكما يأْكُل مَنْ غَزا واصْطادَ . قال ابنُ سيده : واسْتَعملَ أَبو حَنيفةَ الإِنضاجَ في البَرْدِ في كتابه الموسوم " بالنَّبات " : المَهْرُوء : الّذي قد أَنْضَجَه البَرْدُ . قال : وهذا غريبٌ إِذا الإِنضاجُ إِنّما يكون في الحَرِّ فاستعملَه هو في البَرْد . من المجاز : " هو نَضيجُ الرَّأْيِ " : أَي " مُحكَمُهُ " على المَثَل . من المجاز " نَضِجَت النَّاقةُ بوَلدِها ونَضَّجَت : جَاوَزَت الحَقّ بشَهْرٍ ونحْوه أَي زَادت على وَقْتِ الوِلادة . ونَصُّ عبارةِ الأَصمعيّ : إِذا حَملَت النَّاقَةُ ف " جازَتْ السَّنَةَ " من يَوْم لَقِحَت " ولم تُنْتَج " بضمّ الأَوّل وفتح الثالث والسَّنَةُ مرفوع ومنصوب كذا هو مُقَيَّد في نسختنا قيل : أَدْرَجَتْ ونَضَّجَتْ وقد جازَت الحَقَّ وحَقُّها : الوَقْتُ الذي ضُرِبت فيه " فهي " مِدْرَاجٌ و " مُنَضِّجٌ " . وقد استعملَ ثعلب " نَضَّجته " في المَرْأَة فقال في قوله :
" تَمَطَّت به أُمُّه في النِّفاسِ ... فليس بِيَتْنٍ ولا تَوْأَمِ
يريد أَنّها زَادَت على تِسْعةِ أَشهر حتى نَضَّجته . وفي اللسان : والمُنضِّجة : التي تأَخَّرَت وِلادتُها عن حينِ الوِلادةِ شهراً وهو أَقْوَى للوَلَد . " والمِنْضاجُ : السَّفُّودُ " ومما يستدرك عليه : من المجاز : أَمْرٌ مُنْضَج . وأَنْضِجْ رأَيَك . وهو لا يَسْتَنْضِجُ كُراعاً . والكُراعُ : يَدُ الشَّاةِ أَي إِنه ضعيفٌ لا غَناءَ عنده . ونوُقٌ مُنَضِّجاتٌ . ونَضَّجَت الناقةُ بلَبَنها : إِذا بَلَغَت الغَايَةَ . قال ابنُ سيده : وأُراه وَهَماً إِنما نَضَّجَت وَلَدَها

### Türkçe

نضc

**نَضِجَ** - **يَنْضَجُ**
**نَضِجَ** - **يَنْضَجُ** + varlık (yemek veya meyve) yahut iş: hâli ardı ardına değişir; ondan fayda merhalesine ulaşıncaya kadar: böylece meyve büyür yahut yemek kızartma veya pişirme ile yumuşar da yenmeye elverişli olur; yahut işler, onlarla etkileşmek için beklenen istenen dereceye ulaşır; ve böyle.

**نضجت حلودهم**: yani yumuşadı ve esmerleşti; et için, kızartılınca olup olgunlaşması gibi.

Ve lafız, “hazır oluş ve olgunlaşma ve değişimlerin sona ermesi” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**نَضِجَ** - **يَنْضَجُ**، **يَنَعَ** - **يَيْنَعُ** (**يَنَعَ** - **يَيْنِعُ**)، **جَنَى** - **يَجْنِي**، **وَجَبَ** - **يَجِبُ**، **هَاءَ** - **يَهِيْءُ** (**هَاءَ** - **يَهَاءُ**)، **جَهَزَ** - **يَجْهَزُ**

نضج
	﴿Şüphesiz âyetlerimizi inkâr edenleri ateşe sokacağız; derileri her ne zaman **نضجت** olgunlaşıp (yanıp) pişse, azabı tatsınlar diye onları başka derilerle değiştireceğiz. Şüphesiz Allah azîzdir, hakîmdir (56)﴾ **النساء**

مختار الصحاح
● [**نضج**] ن ض ج: **نَضِجَ** meyve ve et, kesre ile, **نُضْجاً** (nûn’un dammesi ve fethası ile) yani erişti; o hâlde o **نَاضِجٌ** ve **نَضِيجٌ**’dir. Ve “adam **نَضِيجُ** görüş” yani onu sağlamlaştırmış (muhkem kılmış).

معجم الفرائد القرآنية:
ن ض ج
“**نَضِجَتْ**” Yüce sözü: “**كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُوداً غَيْرَهَا**” (56) **النساء**.
**النُّضْجُ**: etin, kızartılmasının ve pişirilmesinin sonuna erişmesi.

الراغب
نضج
- Denilir: **نضج** et, **نضجا** ve **نضجا**: kızartılmasına eriştiği zaman. Yüce Allah dedi: ﴿**كلما نضجت جلودهم بدلناهم جلودا غيرها**﴾ [**النساء/56**]. Ve bundan denildi: **ناقة منضجة**: yüküyle doğum vaktini aştığı zaman; ve olgunlaşmıştır. Ve falan **نضيج الرأي**: onu sağlamlaştırmış (muhkem kılmış).

ملخص اللسان
1.	**نَضِجَ** et, kurutulmuş et olarak ve kızartma olarak; üzüm ve hurma ve meyve **يَنْضَجُ** **نُضْجاً** ve **نَضْجاً** yani erişti. Ve **النُّضْجُ**: isimdir. Denilir: Bu etin **نُضْجُ**’u güzel oldu. Ve onu aşçı **أَنْضَجَه**; ve onu vakti **أَنْضَجَه**; o hâlde o **مُنْضَجٌ** ve **نَضِيجٌ** ve **ناضِجٌ**’dir. Ve ben onu **أَنْضَجْتُه**; çoğulu **نِضاجٌ**’dır.
2.	**نَضِيج**’e yakın, **نِيءٍ**’den uzak; **النضِيجُ**: pişmiş olan; **فَعِيلٌ** mânâca mef‘ûl (edilgen) anlamındadır.
3.	Ve adam **نَضِيجُ الرأْي**: onu sağlam (muhkem) olan; mesel üzere.
4.	Ve falan **لا يُنْضِجُ الكُراعَ** yani o zayıftır; onda bir yarar yoktur.
5.	Deve gebe kaldığında, döl tuttuğu günden itibaren yılı aştıysa, denilir: **أَدْرَجَتْ** ve **نَضَّجَتْ**; ve **الحَقَّ**’ı aşmıştır.

لسان العرب
● - **نضج**: **نَضِجَ** et, kurutulmuş et olarak ve kızartma olarak; üzüm ve hurma ve meyve **يَنْضَجُ** **نُضْجاً** ve **نَضْجاً** yani erişti. Ve **النُّضْجُ**: isimdir. Denilir: Bu etin **نُضْجُ**’u güzel oldu. Ve onu aşçı **أَنْضَجَه**; ve onu vakti **أَنْضَجَه**; o hâlde o **مُنْضَجٌ** ve **نَضِيجٌ** ve **ناضِجٌ**’dir. Ve ben onu **أَنْضَجْتُه**; çoğulu **نِضاجٌ**’dır; **النَّمِر** tavukları vasfederken dedi:
	Ve bana ancak **نِضاجا** fayda vermezler
Ve Ömer’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Küçük çocuklar bıraktı; **ما يُنْضِجُون كُراعاً**” yani acizlikleri ve küçüklükleri sebebiyle bir **كُراع** pişirmezler; yani yediklerinin hizmetinde kendilerine yetmezler; başkası nasıl olsun? Ve bir rivayette: “**ما تَسْتَنْضِجُ كُراعاً**”; ve **الكُراع**: koyunun eli (ön ayağı)dır. Ve ondan, Lokman hadîsi: “**قريبٌ من نَضِيج، بعيدٌ من نِيءٍ**”; **النضِيجُ**: pişmiş olan; **فَعِيلٌ** mânâca mef‘ûl anlamındadır; muradı: evde ülfeti ve mahallede uzun kalışı sebebiyle, kendisi için pişirileni alır; ve o, çiğ yemez; tıpkı işin, yaptığı şeyi pişirmesine engel olup acele ettirdiği kimsenin yediği gibi; ve tıpkı gazaya çıkıp avlanan kimsenin yediği gibi.
İbn Sîde dedi: Ebû Hanîfe, “nebât” diye adlandırılmış kitabında **الإِنْضاج**’ı soğukta kullanmıştır: soğuğun onu **أَنضَجَه** kıldığı **المَهْروء**; dedi: Bu gariptir; çünkü **الإِنضاج** ancak sıcakta olur; o ise onu soğukta kullanmıştır.
Ve adam **نَضِيجُ الرأْي**: onu sağlam (muhkem) olan; mesel üzere. Ve falan **لا يُنْضِجُ الكُراعَ** yani o zayıftır; onda bir yarar yoktur. Ve deve, yavrusuyla **نَضِجَت** ve onu **نَضَّجَتْ**; ve o **مُنَضِّجٌّ**’dir: bir ay ve benzeriyle **الحَقَّ**’ı aşmıştır ve doğurmamıştır; yani doğum vaktinin üzerine eklemiştir; **حُميد بن ثور** dedi:
	Ve ondan sarışın (deve) gemi gibi; **نَضَّجَتْ**
	ondaki yükü; ta ki sayısı bir ay arttı
Ve **نوقٌ مُنَضِّجات**; **عُوَيف القَوافي** kendisine ait bir deveyi vasfederken dedi; doğumu vaktinden bir ay yahut bir aya yakın gecikmişti:
	O, **مُنَضِّجاتٍ**ın oğludur; eskiden idiler
	sayı üzerine bir aya yakın artırırlardı
	Ve o, ufukları açığa çıkaranın oğlu olmadı,
	sanki onun **غُرُورُ**’u, tencerenin onda birleridir
Ve **المُنَضِّجة**: doğumu, doğum vaktinden bir ay geciken; ve bu, yavru için daha kuvvetlidir. Ve **الضَّواحي**: bedenin taraflarıdır. Ve derinin ve başkasının **غُرورُ**’u: kırışıklarıdır; tekili **غَرٌّ**’dır. **الأَصمعي**: Deve gebe kaldığında, döl tuttuğu günden itibaren yılı aştıysa, denilir: **أَدْرَجَتْ** ve **نَضَّجَتْ**; ve **الحَقَّ**’ı aşmıştır; ve onun **حَقُّ**’u: içine vurulduğu (aşılandığı) vakittir; ve ona denilir: **مِدْراج** ve **مُنْضِجٌ**. Ve **المبرد** **الطرماح**’a ait şu beyti rivayet etti:
	**أَنْضَجَتْه** yirmi gün; ve elde edildi,
	elde edildiği vakit, genişlerde bir **يَعارَةً**
(* “**أَنضجته** …” sözü: asılda, bu beytin sonrakinin önüne alınmasıyla böyledir; صحاح’ta **كرض** maddesinde ve شرح القاموس’ta **يعر** ve **كرض** maddesinde ikincinin birincinin önüne alınması vardır.)
	Seni **لَمِيسَ**’ten **سَبَنْدا**’ya yaklaştıracak,
	idrarla **ماءَ الكِراض**’ı işaret etti
Dedi: “**أَنْضَجَتْه** yirmi gün” ile ancak, gebe kaldığı günden itibaren bir yıl sonrasını ister; böylece yavru ancak sağlamlaştırılmış olarak çıkar; **الحطيئة**’nin dediği gibi:
	Ondan esmer (deve) gemi gibi; **نَضَّجَتْ**
	ondaki yılı; ta ki sayısı bir ay arttı
(* “**لأدماء**” sözü: صحاح’ta böyledir; ve “**صهباء**”dır.)
**الأَزهري** dedi: **الحُطَيئة** beytinde zikredilen **التنضيج**, **المبرّد**’in açıkladığı gibidir; أما **الطرماح** beyti ise, mânâsı onun gittiği şeyden başkadır; çünkü onun beytindeki mânâ, devenin bizzat kendisinin kuvvetle vasfıdır; yavrusunun kuvveti değil. Muradı: **الفَحْلَ** onu bir **يَعارةً** olarak vurdu; çünkü o seçkin idi; sahibi, seçkinliği sebebiyle onu erkeğin vurmasından kıskandı; derken bir erkek ona rastladı da onu vurdu; o da onun suyuna yirmi gün tutundu; sonra o suyu, yük onu ağırlaştırıp da onun kuvveti gitmeden önce attı. Rivayetçiler beyti şöyle rivayet etti: “**أَضْمَرَتْه** yirmi gün” “**أَنْضَجَتْه**” değil. Eğer “**أَنضَجته**” rivayet edilirse, mânâsı: erkeğin suyu onun rahminde yirmi günde **نَضِجَ** oldu; sonra onu, tam yaratılışlı yavrusunu attığı gibi attı; ve ona kuvveti kaldı. Ve **الشماخ** dedi:
	Ve dağınık saçlı; yolculuk, gömleğini yarmış;
	ve değnekle eşitlik sıcağı, **غيرُ مُنْضِج**
Ve **ثعلب**, kadında **نَضَّجته**’yi kullanmıştır; ve şu sözünde dedi:
	Doğum sancısında annesi onunla uzandı,
	o ne **بِيَتْنٍ**’dir ne de **تَوْأَم**
Muradı: dokuz ayın üzerine ekledi; ta ki onu **نَضَّجَتْ**.
Ve deve, sütüyle **نَضَّجَتْ**: nihayete ulaştığı zaman; İbn Sîde dedi: Onu bir vehim görüyorum; ancak, yavrusuyla **نَضَّجَت**’tir.

مقاييس اللغة:
(**نضج**) **النون** ve **الضاد** ve **الجيم**: bir asıl; bir şeyin pişirilmesinde nihayete ulaşmaya delâlet eder; sonra, sağlamlaştırmanın (ihkâmın) sınırına ulaşan her şeyde ödünç alınır. Ve **نَضِجَ** hurma ve et, **نُضجاً**; ve ben onu **أنضَجْتُه**. Ve güneş onu **أنضَجَتْه** **إنضاجاً**. Ve bu, ödünç alınır da denilir: o, **نَضِيج الرَّأْي**’dir: onu sağlam (muhkem) olan. Ve deve, doğum vaktini aşıp da doğurmadığında **نَضّجَت**; ve o **مُنَضّجٌ**’dir; ve onlar **مُنَضِّجات**’tır. Dedi:
	O, **مُنَضِّجاتٍ**ın oğludur; eskiden idiler *** sayının üzerine bir aya yakın artırırlardı([4])

القاموس المحيط:
**نَضِجَ** meyve ve et, **كَسَمِعَ** gibi; **نُضْجاً** ve **نَضْجاً**: erişti; o hâlde o **نَضِيجٌ** ve **ناضِجٌ**’dir. Ve ben onu **أنْضَجْتُه**. Ve o, **نَضِيجُ الرَّأْي**: onu sağlam (muhkem) olan. Ve deve, yavrusuyla **نَضِجَت**; ve **نَضَّجَتْ**: yılı aştı ve doğurmadı; o hâlde o **مُنَضِّجٌ**’dir. Ve **المِنْضاجُ**: şiştir.

تاج العروس:
نضج
“**نَضِجَ الثَّمَرُ**” ve üzüm ve hurma “ve et, **كسَمِ'** gibi” kurutulmuş et yahut kızartma olarak **يَنْضَجُ** “**نُضْجاً**” damme ile “ve **نَضْجاً**” fetha ile “: erişti”; ve **النُّضْجُ** isimdir; denilir: Bu etin **نُضْجُ**’u güzel oldu. Ve onu aşçı **أَنْضَجَه**; ve onu vakti **أَنْضَجَه**; “o hâlde” o “**مُنْضَجٌ** ve” **نَضِيجٌ** ve **ناضِجٌ**’dir; ve ben onu “**أَنضجْتُه**”; çoğulu **نِضَاجٌ**’dır. Ve Lokman hadîsinde: “**قَريبٌ مِن نَضِيجٍ بَعيدٌ من نِئٍ**”; **النَّضِيجُ**: pişmiş olan; muradı: ev ülfeti ve mahallede uzun kalışı sebebiyle, kendisi için pişirileni alır; ve o, çiğ yemez; tıpkı işin, yaptığı şeyi pişirmesine engel olup acele ettirdiği kimsenin yediği gibi; ve tıpkı gazaya çıkıp avlanan kimsenin yediği gibi. İbn Sîde dedi: Ebû Hanîfe, “**بالنَّبات**” diye adlandırılmış kitabında soğukta **الإِنضاج**’ı kullanmıştır: **المَهْرُوء**: soğuğun onu **أَنْضَجَه** kıldığı; dedi: Bu gariptir; çünkü **الإِنضاج** ancak sıcakta olur; o ise onu soğukta kullanmıştır. Mecazdan: “o **نَضيجُ الرَّأْيِ**”dir: yani “onu sağlam (muhkem) olan”; mesel üzere. Mecazdan: “deve yavrusuyla **نَضِجَت** ve **نَضَّجَت**: bir ay ve benzeriyle **الحَقّ**’ı aştı; yani doğum vaktinin üzerine ekledi.” Ve **الأَصمعيّ**’nin ibaresinin nassı: Deve gebe kaldığında, “yılı aştı” döl tuttuğu günden itibaren “ve doğurmadı” (birincinin dammesi ve üçüncünün fethası ile; ve **السَّنَةُ** merfû ve mansûb; bizim nüshamızda böyle kayıtlıdır) denilir: **أَدْرَجَتْ** ve **نَضَّجَتْ**; ve **الحَقَّ**’ı aşmıştır; ve onun **حَقُّ**’u: içine vurulduğu vakittir; “o hâlde” o **مِدْرَاجٌ** ve “**مُنَضِّجٌ**”dir. Ve **ثعلب**, kadında “**نَضَّجته**”yi kullanmıştır; şu sözünde dedi:
“Doğum sancısında annesi onunla uzandı … o ne **بِيَتْنٍ**’dir ne de **تَوْأَمِ**”
Muradı: dokuz ayın üzerine ekledi; ta ki onu **نَضَّجته**. Ve lisân’da: **المُنضِّجة**: doğumu, doğum vaktinden bir ay geciken; ve bu, yavru için daha kuvvetlidir. “Ve **المِنْضاجُ**: şiştir.” Ve buna ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: mecazdan: **أَمْرٌ مُنْضَج**. Ve **أَنْضِجْ رأَيَك**. Ve o, **لا يَسْتَنْضِجُ كُراعاً**. Ve **الكُراعُ**: koyunun eli; yani o zayıftır; onda bir yarar yoktur. Ve **نوُقٌ مُنَضِّجاتٌ**. Ve deve, sütüyle **نَضَّجَت**: nihayete ulaştığı zaman. İbn Sîde dedi: Onu bir vehim görüyorum; ancak, **نَضَّجَت وَلَدَها**.
