# نضج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B6%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B6%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نضج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B6%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نضج

نضج الثمر  والعنب والتمر  واللحم، كسم   ، قديدا أو شواء، ينضج  نضجا  ، بالضم  ونضجا  ، بالفتح  : أدرك  ، والنضج الاسم، يقال: جاد نضج هذا اللحم. وقد أنضجه الطاهي، وأنضجه إبانه،  فهو  منضج و  نضيج وناضج، وأنضجته  أنا، والجمع نضاج. وفي حديث لقمان:  قريب من نضيج بعيد من نئ  النضيج: المطبوخ، أراد أنه يأخذ ما طبخ لإلفه المنزل وطول مكثه في الحي، وأنه لا يأكل النيء كما يأكل من أعجله الأمر عن إنضاج ما اتخذ، وكما يأكل من غزا واصطاد. قال ابن سيده: واستعمل أبو حنيفة الإنضاج في البرد، في كتابه الموسوم  بالنبات  : المهروء: الذي قد أنضجه البرد. قال: وهذا غريب، إذا الإنضاج إنما يكون في الحر فاستعمله هو في البرد. من المجاز:  هو نضيج الرأي  : أي  محكمه  ، على المثل. من المجاز  نضجت الناقة بولدها ونضجت: جاوزت الحق بشهر ونحوه، أي زادت على وقت الولادة. ونص عبارة الأصمعي: إذا حملت الناقة ف  جازت السنة  من يوم لقحت  ولم تنتج  ، بضم الأول وفتح الثالث، والسنة مرفوع ومنصوب كذا هو مقيد في نسختنا، قيل: أدرجت ونضجت، وقد جازت الحق، وحقها: الوقت الذي ضربت فيه،  فهي  مدراج و  منضج  . وقد استعمل ثعلب  نضجته  في المرأة، فقال في قوله:
   تمطت به أمه في النفاس                      فليس بـيتـن ولا تـوأم

  يريد أنها زادت على تسعة أشهر حتى نضجته. وفي اللسان: والمنضجة: التي تأخرت ولادتها عن حين الولادة شهرا، وهو أقوى للولد.  والمنضاج: السفود  ومما يستدرك عليه: من المجاز: أمر منضج. وأنضج رأيك. وهو لا يستنضج كراعا. والكراع: يد الشاة، أي إنه ضعيف لا غناء عنده. ونوق منضجات. ونضجت الناقة بلبنها: إذا بلغت الغاية. قال ابن سيده: وأراه وهما، إنما نضجت ولدها.

### Türkçe

**نضج** meyveyi, üzümü, hurmayı ve eti; **كسم** gibi; kurutulmuş et yahut kızartma olarak; **ينضج** **نضجا** (ötre ile) ve **نضجا** (fetha ile): olgunlaştı. **النضج** isimdir. Denilir ki: Bu etin **نضج**’i iyi oldu. Aşçı onu olgunlaştırdı; onun zamanı onu olgunlaştırdı; o hâlde o **منضج** ve **نضيج** ve **ناضج**’dır. Ben onu olgunlaştırdım. Çoğulu **نضاج**’dır. Lokman hadîsinde: “**قريب من نضيج بعيد من نئ**”. **النضيج**: pişmiş olan. Muradı: evle ünsiyeti ve mahallede uzun kalışı sebebiyle pişirilmiş olanı alır; ve çiğ olanı yemez; tıpkı işin, yaptığı şeyi olgunlaştırmaktan onu acele ettirdiği kimsenin yediği gibi; ve tıpkı gazâ edip avlayan kimsenin yediği gibi. İbn Sîde dedi: Ebû Hanîfe, **الإنضاج**’ı soğukta kullandı; **بالنبات** diye adlandırılmış kitabında: **المهروء**: soğuğun onu olgunlaştırmış olduğu şeydir. Dedi: Bu gariptir; çünkü **الإنضاج** ancak sıcakta olur; o ise onu soğukta kullandı.

Mecazdan: O, **نضيج الرأي**’dir: yani onun sağlamlaştırılmışı; mesel üzere.

Mecazdan: **نضجت** deve, yavrusuyla; ve **نضجت**: bir ay ve benzeriyle vaktini geçti; yani doğum vaktinin üzerine arttı. Asmaî’nin ibaresinin nassı: Deve gebe kaldığında, döl tuttuğu günden itibaren yılı geçti de doğurmadıysa; ilkinin ötreli, üçüncünün fethalı (okunuşuyla); ve **السنة** merfû ve mansûb (olarak); bizim nüshamızda böyle kayıtlıdır; denildi ki: **أدرجت** ve **نضجت**; ve vakti geçti. Onun vakti: içine vurulduğu vakittir; o hâlde o **مدراج** ve **منضج**’dir. Sa‘leb, **نضجته**’yi kadında kullanmıştır; şöyle diyerek:

   **تمطت به أمه في النفاس                      فليس بـيتـن ولا تـوأم**

Muradı: onu dokuz ayın üzerine artırdı; ta ki onu **نضجته**. **اللسان**’da: **المنضجة**: doğumu, doğum vaktinden bir ay geciken (dişi); ve o, çocuk için daha kuvvetlidir. **المنضاج**: şiş.

Ve kendisine ilâve edilip telâfi edilenlerdendir: Mecazdan: **أمر منضج**. Ve: **أنضج رأيك**. Ve o, bir **كراعا**’yı **يستنضج** etmez. **الكراع**: koyunun eli (ayağı); yani o zayıftır; onda fayda yoktur. **ونوق منضجات**. Ve **نضجت** deve, sütüyle: nihayete ulaştığında. İbn Sîde dedi: Onu bir vehim görüyorum; ancak “**نضجت** yavrusunu”dur.
