# نضخ — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B6%D8%AE/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B6%D8%AE/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نضخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B6%D8%AE.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: نضخ

خ ض ن
خضن ، نضخ
استعمل من وجوهه : خضن ، نضخ .
خضن : أبو عبيد _ عن أبي زيد _ : خاضَنْتُ
المرأةَ مُخَاضَنةً _ إذا غازَلْتَها .
وقال الليث : المُخَاضَنَةُ : التّرَامي بَقَوْل
الفُحْشِ .
وأنشد للطَّرِمَّاح :
تُخَاضِنُ أَوْ تَرْنُو لِقَوْلِ الْمُخَاضِنِ
وقال الأصمعي وغيرُه : يقال : خَضَنَ عنا
الهَدِيَة وغَيْرَها _ إذا صَرَفها .
وكذلك خَبَنَها .
وقال اللِّحياني : ما خُضِنَتْ عنه المُرُوءَةُ
إلى غيره _ أي : ما صُرِفت .
نضخ : قال الليث : النَّضْخُ _ كاللَّطْخِ : مما
يبْقَى له أَثَرٌ .
تقول : نَضَخَ ثَوْبَهُ بالطيب .
قال : والنّضخُ في فوْر الماء من العين
والجَيشَانِ .
ومنه قول الله جلّ وعزّ : ( فيهما عينان نضاختان ( [ الرحمن : 66 ] .
قال الزَّجَّاجُ : جاء في التفسير : أنهما
تَنْضَخَانِ بكل خير .
وقال أبو عمرو : وقعت نَضْخَةٌ بالأرض
_ أي : مَطَرَة .
وأنشد :
لاَ يَفْرَحُونَ إِذَا ما نَضْخَةٌ وَقعَتْ
وَهُمْ كِرَامٌ إذَا اشْتَدَّ الْمَلاَزِيبُ
وأنشد غيره :
فَقُلْتُ لَعَلَّ الله يُرْسِلُ نَضْخَةً
فَيُضْحِي كلاَنَا قَائِماً يَتَذَمَّرُ
وقال أبو عبيدة في قوله جلّ وعزّ : ( عينان نضاختان ( [ الرحمن : 66 ] .
قال : فَوَّارتان .
وقال أبو عمرو : النّضْخُ : ما كان من الدّم
والزَّعْفَرَانِ والطِّين ، وما أشبهه .
وأنشد لجرير :
ثِيَابَكُمُ وَنَضْخَ دَمِ القَتِيلِ
قلتُ : وقد مرَّ تفسير النّضْخِ والنّضْحِ في
كتاب ) ( الحاء ) ( باستقصاء .

### Türkçe

خ ض ن
**خضن** , **نضخ**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **خضن** , **نضخ** .

**خضن** : Ebû Ubeyd _ Ebû Zeyd’den _ : **خاضَنْتُ**
kadını **مُخَاضَنةً** _ ona cilveleştiğin zaman .
Leys dedi ki: **المُخَاضَنَةُ** : çirkin söz söylemekle
birbirine atılmadır .
Tırimmâh’tan şu beyit okundu:
تُخَاضِنُ أَوْ تَرْنُو لِقَوْلِ الْمُخَاضِنِ

Asmaî ve başkası dedi ki: denir: **خَضَنَ** bizden
hediyeyi ve başkasını _ onu çevirdiği zaman .
Ve bunun gibi **خَبَنَها** .
Lihyânî dedi ki: **ما خُضِنَتْ عنه المُرُوءَةُ**
ona değil başkasına _ yani: çevrilmedi .

**نضخ** : Leys dedi ki: **النَّضْخُ** _ **اللَّطْخِ** gibi: kendisine
iz kalan şeydendir .
Dersin ki: elbisesini güzel koku ile **نَضَخَ** .
Dedi ki: ve **النّضخُ** pınardan suyun fışkırmasının
ve kaynamanın içindedir .
Bundan, Allah جلّ وعزّ’in sözü: ( فيهما عينان نضاختان ( [ الرحمن : 66 ] .
Zeccâc dedi ki: tefsirde geldi: ikisi
her hayır ile **تَنْضَخَانِ** .
Ebû Amr dedi ki: yere bir **نَضْخَةٌ** düştü
_ yani: bir yağmur .
Şu beyit okundu:
لاَ يَفْرَحُونَ إِذَا ما نَضْخَةٌ وَقعَتْ
وَهُمْ كِرَامٌ إذَا اشْتَدَّ الْمَلاَزِيبُ

Başkasından şu beyit okundu:
فَقُلْتُ لَعَلَّ الله يُرْسِلُ نَضْخَةً
فَيُضْحِي كلاَنَا قَائِماً يَتَذَمَّرُ

Ebû Ubeyde, Allah جلّ وعزّ’in sözü hakkında: ( عينان نضاختان ( [ الرحمن : 66 ] .
Dedi ki: ikisi de kaynayan .
Ebû Amr dedi ki: **النّضْخُ** : kandan olan şeydir
ve safrandan ve çamurdan, ve ona benzer şeylerden .
Cerîr’den şu beyit okundu:
ثِيَابَكُمُ وَنَضْخَ دَمِ القَتِيلِ

Dedim ki: **النّضْخِ** ve **النّضْحِ**’ın tefsiri
kitapta ( ( **الحاء** ) ( ) ) içinde, etraflıca geçmişti .
