# نضد — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B6%D8%AF/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B6%D8%AF/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نضد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B6%D8%AF.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: نضد

نضد
نَضَدَ - يَنْضِدُ - نَضِيْد - مَنْضُوْد
نَضَدَ - يَنْضِدُ + كائن + أشياء: يَرْكُمُها ويُرَكِّبُها فوق بعضها بشكل متسق، لتستوي أسطحها على بعضها بعضاً
نَضِيْد: على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " نَضَدَ - يَنْضِدُ ": متراكم ومتراكب فوق بعضه بإحكام واتساق
مَنْضُوْد: اسم مفعول من " نَضَدَ - يَنْضِدُ ": الذي جُعِلَ متراكباً فوق بعضه بشكل متسق، فتستوي سطوحه على بعضها بعضاً
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " ضم وشد كائن إلى كائن على شكل طبقات متراصة جانبية أو فوق بعضها"، وهي:
كَفَتَ - يَكْفِتُ، رَصَّ - يَرُصُّ، لَبَدَ - يَلْبُدُ، وَبَرَ - يَبِرُ، نَضَدَ - يَنْضِدُ، طَبَقَ - يَطْبِقُ

نضيد
 	﴿والنخل باسقات لها طلع نضيد(10)﴾ ق
منضود
 	﴿فلما جاء أمرنا جعلنا عاليها سافلها وأمطرنا عليها حجارة من سجيل منضود (82)﴾ هود ﴿وطلح منضود(29)﴾ الواقعة
مختار الصحاح
● [نضد] ن ض د: نَضَدَ متاعه وضع بعضه على بعض وبابه ضرب ومنه قوله تعالى ﴿من سجيل منضود﴾ و نَضَّدَهُ تَنْضِيدَاً أيضا للمبالغة في وضعه متراصفا قلت و النَّضِيدُ المنضود ومنه قوله تعالى ﴿لها طلع نَضِيدٌ﴾
الراغب
نضد
- يقال: نضدت المتاع بعضه على بعض: ألقيته، فهو منضود ونضيد، والنضد: السرير الذي ينضد عليه المتاع، ومنه استعير: }طلع نضيد﴿[ق/ 10]، وقال تعالى:﴾وطلع منضود{ [الواقعة/29]، وبه شبه السحاب المتراكم فقيل له: النضد، وأنضاد القوم: جماعاتهم، ونضد الرجل: من يتقوى به من أعمامه وأخواله.
ملخص اللسان
1.    نضد: نَضَدْتُ المَتاعَ أَنْضِدُه، بالكسر، نَضْداً ونَضَّدْتُه:  جَعَلْتُ بعضَه على بعض؛ضَمَمْتُ بَعْضَه إِلى بعض.والتَّنْضِيدُ: مثله شُدِّد للمبالغة في وضعه مُتراصِفاً.والنَّضَدُ، بالتحريك: ما نُضِّدَ من مَتاعِ البيت،
2.     النَّضَدُ ما فسره ا وهو بمعنى المَنْضُود. والنَّضَدُ:  السَّحابُ المتراكم وكذلك أَنضادُ السحاب: ما تراكبَ منه
3.     وأَنضادُ الجِبالِ: جَنادِلُ بعضُها فوق  بعض؛
4.  لها طَلْعٌ نَضِيدٌ؛ أَي  منضود؛ وفيه أَيضاً: وطَلْحٍ مَنْضُود؛ طلع نضيد يعني  الكُفُرّى ما دام في أَكمامه فهو نَضِيدٌ، وقيل: النَّضِيدُ شِبْهُ مِشْجَبٍ  نُضِّدَتْ عليه الثيابُ، ومعنى منضود بعضُه فوق بعض، فإِذا خرج من أَكمامِه  فليس بِنَضِيدٍ.
5.     وأَنضادُ القوم: جماعتُهم وعددُهم. والنضَدُ: الأَعْمام والأَخوال  المتقدّمون في الشرف، والجمع أَنضادٌ؛
6.    والنضَدُ: الشريف من الرجال، والجمع  أَنْضادٌ.
لسان العرب
● - نضد: نَضَدْتُ المَتاعَ أَنْضِدُه، بالكسر، نَضْداً ونَضَّدْتُه:  جَعَلْتُ بعضَه على بعض؛ وفي التهذيب: ضَمَمْتُ بَعْضَه إِلى بعض.  والتَّنْضِيدُ: مثله شُدِّد للمبالغة في وضعه مُتراصِفاً.  والنَّضَدُ، بالتحريك: ما نُضِّدَ من مَتاعِ البيت، وفي الصحاح: متاعُ  البيتِ المَنْضُودُ بعْضُه فوق بعض، وقيل: عامَّتُه، وقيل: هو خِيارُه  وحُرُّه، والأَوَّل أَولى. والنَّضَدُ: ما نُضِّدَ من متاع البيت، مثَّل به  سيبويه وفسره السيرافي، والجمع من كل ذلك أَنْضادٌ؛ قال النابغة:  خَلَّتْ سَبِيلَ أَتِيٍّ كان يَحْبِسُه،  ورفَّعَتْه إِلى السَّجْفَيْنِ فالنَّضَدِ  وفي الحديث: أَنّ الوحي، وقيل جبريل، احْتَبَسَ أَياماً فلما نزل  استبطأَه النبي، صلى الله عليه وسلم، فَذَكر أن احتباسَه كان لِكَلْبٍ كان تحت  نَضَدٍ لهم؛ والنَّضَدُ: السريرُ يُنَضَّدُ عليه المتاعُ والثيابُ. قال  الليث: النَّضَدُ السريرُ في بيت النابغة؛ قال الأَزهري: وهو غلط إِنما  النَّضَدُ ما فسره ابن السكيت، وهو بمعنى المَنْضُود. والنَّضَدُ:  السَّحابُ المتراكم؛ أَنشد ابن الأَعرابي:  أَلا تَسْأَل الأَطْلالَ بالجَرَعِ العُفْرِ؟  سَقاهُنَّ رَبِّي صَوْبَ ذي نَضَدٍ صُمْرِ  والجمع أَنضادٌ. ونَضَدَ الشيءَ: جَعَلَ بعضَه على بعض مُتَّسِقاً أَو  بعضه على بعض، والنَّضَدُ الاسم، وهو من حُرِّ المتاعِ يُنَضَّدُ بعضه فوق  بعض، وذلك الموضع يسمى نَضَداً. وأَنضادُ الجِبالِ: جَنادِلُ بعضُها فوق  بعض؛ وكذلك أَنضادُ السحاب: ما تراكبَ منه؛ وأَما قول رؤبة يصف جيشاً:  إِذا تَدانَى لم يُفَرَّجْ أَجَمُهْ،  يُرْجِفُ أَنْضادَ الجِبالِ هَزَمُه  فإِنّ أَنضادَ الجِبالِ ما تراصَفَ مِن حِجارتها بعضها فوق بعض. وطَلْعٌ  نَضِيدٌ: قد رَكِبَ بعضُه بعضاً. وفي التنزيل: لها طَلْعٌ نَضِيدٌ؛ أَي  منضود؛ وفيه أَيضاً: وطَلْحٍ مَنْضُود؛ قال الفراء: طلع نضيد يعني  الكُفُرّى ما دام في أَكمامه فهو نَضِيدٌ، وقيل: النَّضِيدُ شِبْهُ مِشْجَبٍ  نُضِّدَتْ عليه الثيابُ، ومعنى منضود بعضُه فوق بعض، فإِذا خرج من أَكمامِه  فليس بِنَضِيدٍ. وقال غيره في قوله: وطَلْحٍ مَنْضُودٍ، هو الذي نُضِّدَ  بالحمل من أَوله إِلى آخره أَو بالورق ليس دونه سُوق بارزة، وقيل في  قوله في الحديث: إِن الكلب كان تحت نَضَدٍ لهم أَي كان تحت مِشْجَبٍ  نُضِّدَتْ عليه الثيابُ والآثاثُ، وسمي السرير نَضَداً لأَن النَّضَدَ عليه. وفي  حديث أَبي بكر: لَتَتَّخِذُنَّ نَضائِدَ الدِّيباجِ وسُتورَ الحَريرِ  ولَتَأْلَمُنَّ النَّوْمَ على الصُّوفِ الأَذَرِيّ  (* قوله «الأذري» كذا  بالأصل وفي شرح القاموس الأذربي) كما يَأْلَمُ أَحدُكُمُ النَّوْمَ على  حَسَكِ السَّعْدانِ؛ قال المبرد: قوله نَضائِدَ الدِّيباجِ أَي الوَسائدَ،  واحدها نَضِيدةٌ وهي الوسادةُ وما حُشِي من المتاع؛ وأَنشد:  وقَرَّبَتْ خُدّامُها الوَسائِدا،  حتى إِذا ما عَلَّوُا النَّضائِدا  قال: والعرب تقول لجماعة ذلك النضَدُ؛ وأَنشد:  ورَفَّعَتْه إِلى السَّجْفَيْنِ فالنَّضَدِ  وفي حديث مسروق: شجرُ الجنة نَضِيدٌ من أَصلها إِلى فرعها أَي ليس لها  سُوق بارِزَةٌ ولكنها مَنْضُودةٌ بالورق والثمارِ من أَسفلها إِلى  أَعلاها، وهو فَعِيل بمعنى مفعول.  وأَنضادُ القوم: جماعتُهم وعددُهم. والنضَدُ: الأَعْمام والأَخوال  المتقدّمون في الشرف، والجمع أَنضادٌ؛ قال الأَعشى:  وقَوْمُك إِنْ يَضْمَنُوا جارةً،  يَكُونوا بِمَوضِعِ أَنْضادِها  أَراد أَنهم كانوا بموضع ذوي شرفها وأَحسابها؛ وقال رؤبة:  لا تُوعِدَنِّي حَيَّةٌ بالنَّكْزِ،  أَنا ابنُ أَنْضادٍ إِليها أَرْزي  ونَضَدْتُ اللَّبِنَ على الميت. والنضَدُ: الشريف من الرجال، والجمع  أَنْضادٌ.  ونَضادِ: جبَلٌ بالحجاز؛ قال كثير عَزَّة:  كأَنّ المَطايا تَتَّقِي، من زُبانةٍ،  مَناكِبَ رُكْنٍ من نَضادٍ مُلَمْلَمِ  (* قوله «مناكب» في ياقوت مناكد).
مقاييس اللغة:
(نضد) النون والضاد والدال أصلٌ صحيح يدلُّ على ضَمّ شيءٍ إلى شيءٍ في اتِّساقٍ وجمعٍ، منتصباً أو عريضاً. ونَضَدْتُ الشيءَ بعضَه إلى بعضٍ متَّسقاً أو مِن فَوق. والنَّضَد: المنضود من الثِّياب. قال النابغة:
خَلَّتْ سبيلَ أتِيٍّ كان يحبسُه *** ورفَّعْته إلى السَّجْفَينِ فالنَّضَدِ([7])
والنَّضَد: السَّرِيرُ يُنضَد عليه المتاع. وأنْضاد الجِبال: جنادلُ بعضُها فوق بعض. والنَّضَد من السَّحاب كالصَّبير، يكون بعضُه إلى بعض، والجمع أنضاد. وأنضادُ القوم: جماعاتهم وعَدَدُهم. ونَضَدُ الرَّجُلِ: أعمامُه وأخوالُه الذين يتجمَّعون لنُصرته. والنَّضَد: الشَّرَف. ونَضائد الدِّيباج: جمع نَضِيدة، وهي الوِسادةُ وما حُشِيَ من المَتَاع. قال ابن دريد([8]): وما نُضِد بعضُه على بعضٍ فهو نَضِيد.
القاموس المحيط:
نَضَدَ مَتاعَهُ يَنْضِدُهُ جَعَلَ بعضَه فوقَ بعضٍ، كنَضَّدَهُ، فهو مَنْضودٌ ونَضيدٌ ومُنَضَّدٌ. والنَّضَدُ، محركةً ما نُضِدَ من مَتاعٍ، أو خِيارُهُ، والسَّريرُ يُنَضَّدُ عليه، والشَّرَفُ، والشريفُ، والناقةُ السَّمينةُ، كالنَّضودِ. والْأَنْضادُ الجمعُ، ومن القومِ جَماعَتُهُمْ، وعَدَدُهُمْ، ومن الجِبالِ جَنادِلُ بعضُها فوقَ بعضٍ، ومن السَّحابِ ما تَراكَمَ وتَراكَبَ. والنَّضيدَةُ الوِسادَةُ، وما حُشِيَ من المَتاعِ. وكقَطامِ جبلٌ بالعالِيَةِ، ويُؤَنَّثُ، وتَميمُ تُجْريهِ مُجْرَى ما لا يَنْصَرِفُ. وانْتَضَدَ بالمكانِ أقامَ.
تاج العروس:
ن ض د
نَضَدَ متضاعَه يَنْضِدُه من حدّ ضَرَب : جعلَ بعْضَه فوقَ بَعضٍ . وفي التهذيب : ضَمَّ بَعضَه إِلى بعضٍ وزاد في الأَساس : مُتَّسِقاً أَو مرْكُوماً كنَضَّده تَنضيداً شُدِّد للمبالغة في وَضْعِه مُتَراصِفاً فهو منْضُود ونَضِيدٌ ومُنَضَّدٌ . وفي التنزيل " لها طَلْعٌ نَضِيدٌ " أَي منْضَود وقال الفَرَّاءُ : طَلْعٌ نَضِيدٌ يعني الكُفُرَّي ما دامَ في أَكْمَامِه فهو نَضِيدٌ وقيل : النَّضِيد : شِبْهُ مِشْطَبٍ نُضِّدَتْ عليه الثيابُ وقوله تعالى " وطَلْحٍ مَنْضُودٍ " أَي بعضُه فوق بعضٍ فإِذا خَرَجَ مِن أَكمامه فليس بِنَضيدٍ وقال غيره : المَنْضُود : هو الذي نُضِّد بالحَمْلِ من أَوَّله إِلى آخرِه أَو بالوَرَقِ ليس دُونَه سُوقٌ بارِزَةٌ وفي حديث مسروق شَجَرُ الجَنَّة نَضِيدٌ مِن أَصْلِها إِلى فَرْعِها أَي ليس لها سُوقٌ بارِزَةٌ ولكِنَّهَا مَنضودَةٌ بالوَرَقِ والثِّمَارِ مِن أَسْفَلِهَا إِلى أَعلاها . والنَّضَدُ مُحرَّكَةً : ما نَضِدَ مِن مَتاع البيتِ المَنْضودِ بَعْضُه فوق بعضٍ كذافي الصحاح أَو عَامَّتُه أَو خِيَارُهُ وحُرُّه والأَوَّل أَوْلَى قال النابِغة :
خَلَّتْ سَبِيلَ أَتِيٍّ كَانَ يحْبِسه ... وَرَفَّعَتْه إِلى السِّجْفَيْنِ فَالنَّضَدِ في الحديث واحْتَبَس جبْرِيلُ أَيَّاماً فلما نَزَلَ استَبْطَأَه النبيُّ صلى اللهُ عَليه وسلَّمَ فذَكَر أَنَّ احْتِبَاسَه كانَ لِكَلْبٍ تَحْتَ نَضَدٍ لهم قال ابنُ الأَثير وغيرُه : النَّضَدُ : السِّريرُ يُنَضَّدُ عَليه المَتَاعُ والثِّيَابُ سُمِّيَ نَضَداً لأَن النَّضدَ عليه وقال الليثُ : النَّضَد في بيت النابغةِ : السَّرِيرُ قال الأَزهريّ : وهو غَلَطٌ إِنما النَّضَد ما فَسَّره ابنُ السِّكِّيتِ وهو بمعنى المَنْضُود . من المَجَازِ : النَّضَدُ : الأَعْمَام والأَخْوَال المُتَقَدِّمُونَ في الشَّرَف والجَمْعُ أَنْضَادٌ قال الأَعشى :
وقَوْمُكِ إِنْ يَضْمَنُوا جَارَةً ... يَكُونُوا بِمَوْضِعِ أَنْضَادِهَا أَرادَ أَنهم كانُوا بمَوْضِعِ ذَوِي شَرَفِها وأَحسابِها . وفي الأَساس : ولبنِي فُلان نَضَدٌ أَي عِزٌّ وشَرَفٌ . الشَّرِيفُ من الرّجال والجمْع أَنْضَادٌ وأَنشدَ الجوهريُّ قولَ رُؤبَةَ :
لا تُوعِدّنِّي حَيَّةً بالنَّكْزِ ... أَنَا ابْنُ أَنْضَادٍ إِلَيها أَزْرِي
من المَجاز : النَّضَد : الناقَةُ السَّمِينةُ تَشْبِيهاً بالسَّرير عليه نَضَدٌ كالنَّضَودِ كصَبُورٍ والأَنْضَادُ الجَمْعُ من كُلِّ ذلك . الأَنْضَادُ من القَوْمِ : جَمَاعَتُهم وعَدَدُهم ويقال : هم أَعْضَادُه وأَنْضَادُه لعَدِيده وأَنصارِه وهو مَجاغز . الأَنْضَادُ مِن الجِبَالِ جَنَادِلُ بَعضُها فوق بعضٍ وقال رُؤبَةُ يصِف جيشاً
إِذا تَدَانَى لَمْ يُفَرَّجْ أَجَمُهْ ... يُرْجِفُ أَنْضَادَ الجِبَالِ هَزَمُه أَراد ما تراصفَ مِن حِجارتها بعضها فوق بعْضٍ . من المجاز الأَنْضَاد من السَّحاب : ما تَراكَمَ واتَّسق وتَراكَبَ منه وأَنشد ابنُ الأَعرابيّ :
" أَلاَ تَسَلُ الأَطْلاَلَ بِالجَرَعِ العُفْرِسَقَاهُنَّ ربِّي صَوْبَ ذِي نَضَدٍ ضُمْرِ والنَّضِيدةُ : الوِسادةُ جمْعُها النَّضائِدُ عن المُبرّد وبه فسّر حديث أَبي بكْرٍ رضي الله عنه لَتَتَّخِذُنَّ نَضَائدَ الدِّيباجِ وسُتُورَ الحريرِ ولَتَأْلَمُنُّ النَّوْمَ على الصُّوفِ الأَذْربِيِّ كَما يأْلَمُ النَّومَ أَحدُكم على حَسَكِ السَّعْدانِ قال المبرّد : نَضائدُ الدِّيباج أَي الوسائد . النَّضِيدة أَيضاً : ما حُشِيَ مِن المَتَاعِ وأَنشد :
وقَرَّبتْ خُدَّامُها الوسائِدَا ... حتَّى إِذا ما عَلَّوُا النَّضَائِدَا قال : والعرب تقول لجماعة ذلك : النَّضَدُ . في المثَل أَثْقَلُ مِن نَضَادِ كقَطَامِ : جَبلٌ بالعالِيةِ وفي بعض النُّسخ : بالطَّائف . وفي اللسان : بالحِجاز يُذَكَّر ويُؤَنَّثُ قال الأَصمعيُّ وذَكرَ النِّيرَ : وثَمَّ جَبَلٌ لِغَنِيٍّ أَيضاً يقال له نَضَادِ في جَوْفِ النِّيرِ والنِّيرُ لغاضِرَةِ قَيْسٍ . وبشَرْقِيّ نَضَادِ الجَثْجاثَةُ ويُبنَى عند أَهلِ الحِجاز على الكَسْر وتَمِيمٌ تُجرِيهِ مُجْرَى مالا يَنْصرِفُ قال :
لَو كَانَ مِنْ حضَنٍ تَضَاءَلَ مَتْنُه ... أَوْ مِنْ نَضَادِ بَكَى علَيْهِ نَضَادُ وقال كُثْيِّر عَزَّةَ يصْرِفه :
كَأَنَّ المطَايا تَتَّقِي مِنْ زُبانَةٍ ... منَاكِبَ رُكْنِ مِنْ نَضَادٍ مُلَمْلَمِ وقال قَيْسُ بنُ زُهيْرٍ العبْسِيُّ :
كَأَنِّي إِذ أَنَخْتُ إِلى ابْنِ قُرْطٍ ... عقَلْتُ إِلى يلَمْلَمَ أَوْ نَضَادِ ويقال له : نَضَادُ النِّيرِ والنِّير جَبلٌ ونَضَاد أَطْولُ موْضِعٍ فيه قال ابنُ دارةَ :
وأَنْتَ جنِيبٌ لِلْهوى يوْمَ عاقِلٍ ... ويوْمَ نَضَادِ النِّيرِ أَنْتَ جَنِيبُ من المَجاز : انْتَضَدَ بالمكَانِ : أَقامَ به نقله الصاغَانيُّ . ومما يستردك عليه : رَأْيٌ مُنَضَّدٌ : مُرصَّف . وتَنَضَّدَت الأَسنانُ . وما أَحْسنَ تَنْضِيدَها . ونَضَدْتُ اللَّبِنُ على المَيتِ . وانتضَدَ الشيءُ : اجْتَمعَ

### Türkçe

نضd
**نَضَدَ** - **يَنْضِدُ** - **نَضِيْد** - **مَنْضُوْد**
**نَضَدَ - يَنْضِدُ** + varlık + şeyler: onları yığar ve onları birbiri üstüne uyumlu bir biçimde yerleştirir; böylece yüzeyleri birbirleri üzerine düzgünleşir
**نَضِيْد**: “**فعيل**” vezninde; **نَضَدَ - يَنْضِدُ**’den mübalağa ism-i fâil, sıfat-ı müşebbehe: sıkıca ve uyumla birbiri üstüne yığılmış ve bindirilmiş
**مَنْضُوْد**: **نَضَدَ - يَنْضِدُ**’den ism-i mef’ûl: uyumlu bir biçimde birbiri üstüne bindirilmiş kılınan; böylece yüzeyleri birbirleri üzerine düzgünleşir

Ve lafız, “bir varlığı bir varlığa, yan yana sıkışık tabakalar yahut birbiri üstüne olacak şekilde toplama ve sıkma” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
كَفَتَ - يَكْفِتُ، رَصَّ - يَرُصُّ، لَبَدَ - يَلْبُدُ، وَبَرَ - يَبِرُ، نَضَدَ - يَنْضِدُ، طَبَقَ - يَطْبِقُ

**نضيد**
	﴿Ve hurma ağaçları: yüksek; onlar için **طلع نضيد** (10)﴾ ق

**منضود**
	﴿Artık emrimiz gelince, onun üstünü altı yaptık ve onların üzerine, **سجيل**’den **منضود** taşlar yağdırdık (82)﴾ Hûd ﴿ve **طلح منضود**(29)﴾ el-Vâkıa

Muhtârü’s-Sıhâh
● [**نضد**] ن ض د: **نَضَدَ** eşyasını: onun bir kısmını bir kısmı üzerine koydu; babı **ضرب**’dır. Ondandır, Yüce Allah’ın sözü: ﴿**من سجيل منضود**﴾. Ve **نَضَّدَهُ**’yu da **تَنْضِيدَاً** (diye) söyledi; ayrıca onu sıralı olarak koymada mübalağa için. Dedim ki: **النَّضِيدُ** **المنضود**’dur; ondandır, Yüce Allah’ın sözü: ﴿onun için **طلع نَضِيدٌ**﴾.

er-Râgıb
**نضد**
- Denilir: **نضدت المتاع بعضه على بعض**: onu attın; o da **منضود** ve **نضيد** olur. Ve **النضد**: üzerine eşyanın dizildiği sedir; ondan ödünç alındı: }**طلع نضيد**﴿[ق/ 10]. Ve Yüce Allah dedi:﴾**وطلع منضود**{ [الواقعة/29]. Ve onunla birikmiş bulut benzetildi; ona **النضد** denildi. Ve **أنضاد القوم**: onların cemaatleridir. Ve **نضد الرجل**: amcalarından ve dayılarından kendisiyle güçlendiği kimse(ler)dir.

Lisân özeti
1.	**نضد**: **نَضَدْتُ المَتاعَ أَنْضِدُه**; kesre ile; **نَضْداً** ve **نَضَّدْتُه**: onun bir kısmını bir kısmı üzerine yaptım; onun bir kısmını bir kısmına kattım. Ve **التَّنْضِيدُ**: onun gibidir; onu sıralı olarak koymada mübalağa için şeddelendi. Ve **النَّضَدُ**, hareke ile: ev eşyasından dizilmiş olan şey.
2.	**النَّضَدُ**: onu açıklayan şeydir; ve **المَنْضُود** manasındadır. Ve **النَّضَدُ**: birikmiş buluttur; yine **أَنضادُ السحاب**: ondan üst üste binmiş olan şey.
3.	Ve **أَنضادُ الجِبالِ**: taş yığınları; onların bir kısmı bir kısmı üstündedir.
4.	﴿onun için **طَلْعٌ نَضِيدٌ**﴾; yani **منضود**. Ve onda ayrıca: ﴿ve **طَلْحٍ مَنْضُود**﴾. **طلع نضيد** demek: **الكُفُرّى**; kılıflarında bulunduğu müddetçe o **نَضِيدٌ**’dir. Ve denildi: **النَّضِيدُ** elbiselerin üzerine dizildiği, askılığa benzer bir şeydir. Ve **منضود**’un manası: onun bir kısmı bir kısmı üstündedir; artık kılıflarından çıkınca **بِنَضِيدٍ** değildir.
5.	Ve **أَنضادُ القوم**: onların cemaatleri ve sayılarıdır. Ve **النضَدُ**: şerefte öne geçmiş amcalar ve dayılardır; çoğulu **أَنضادٌ**’dır.
6.	Ve **النضَدُ**: erkeklerden şerefli olan; çoğulu **أَنْضادٌ**’dır.

Lisânü’l-ʿArab
● - **نضد**: **نَضَدْتُ المَتاعَ أَنْضِدُه**; kesre ile; **نَضْداً** ve **نَضَّدْتُه**: onun bir kısmını bir kısmı üzerine yaptım. Ve **التهذيب**’de: onun bir kısmını bir kısmına kattım. Ve **التَّنْضِيدُ**: onun gibidir; onu sıralı olarak koymada mübalağa için şeddelendi. Ve **النَّضَدُ**, hareke ile: ev eşyasından dizilmiş olan şey. Ve **الصحاح**’ta: ev eşyası; **المَنْضُودُ**; onun bir kısmı bir kısmı üstündedir. Ve denildi: onun geneli. Ve denildi: onun seçkini ve kıymetlisi. Birincisi daha evlâdır. Ve **النَّضَدُ**: ev eşyasından dizilmiş olan şeydir; Sîbeveyh onu örnek verdi ve Sîrâfî onu açıkladı. Bütün bunların çoğulu **أَنْضادٌ**’dır. Nâbiga dedi:
خَلَّتْ سَبِيلَ أَتِيٍّ كان يَحْبِسُه،
ورفَّعَتْه إِلى السَّجْفَيْنِ فالنَّضَدِ
Ve hadiste: vahyin, denildi ki Cebrâil’in, günlerce geciktiği; inince Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, onu geç buldu; onun gecikmesinin, onların bir **نَضَد**’ının altında bulunan bir köpek sebebiyle olduğunu zikretti. Ve **النَّضَدُ**: üzerine eşya ve elbiselerin dizildiği sedirdir. Leys dedi: **النَّضَدُ**, Nâbiga’nın evindeki sedirdir. Ezherî dedi: bu yanlıştır; **النَّضَدُ** ancak İbnü’s-Sikkît’in açıkladığı şeydir; o da **المَنْضُود** manasındadır. Ve **النَّضَدُ**: birikmiş buluttur. İbnü’l-Aʿrâbî inşâd etti:
أَلا تَسْأَل الأَطْلالَ بالجَرَعِ العُفْرِ؟
سَقاهُنَّ رَبِّي صَوْبَ ذي نَضَدٍ صُمْرِ
Çoğulu **أَنضادٌ**’dır. Ve **نَضَدَ** şeyi: onun bir kısmını bir kısmı üzerine uyumlu kıldı yahut onun bir kısmını bir kısmı üzerine (koydu). Ve **النَّضَدُ** isimdir; o, eşyadan kıymetli olanındandır; onun bir kısmı bir kısmı üstüne dizilir; o yer **نَضَداً** diye adlandırılır. Ve **أَنضادُ الجِبالِ**: taş yığınları; onların bir kısmı bir kısmı üstündedir. Yine **أَنضادُ السحاب**: ondan üst üste binmiş olan şey. Rü’be’nin, bir orduyu vasfederken söylediği söze gelince:
إِذا تَدانَى لم يُفَرَّجْ أَجَمُهْ،
يُرْجِفُ أَنْضادَ الجِبالِ هَزَمُه
Şüphesiz **أَنضادُ الجِبالِ**, taşlarının bir kısmının bir kısmı üstüne sıkışık dizilmiş olanıdır. Ve **طَلْعٌ نَضِيدٌ**: onun bir kısmı bir kısmına binmiştir. Tenzîlde: ﴿onun için **طَلْعٌ نَضِيدٌ**﴾; yani **منضود**. Ve onda ayrıca: ﴿ve **طَلْحٍ مَنْضُود**﴾. Ferrâ dedi: **طلع نضيد** demek: **الكُفُرّى**; kılıflarında bulunduğu müddetçe o **نَضِيدٌ**’dir. Ve denildi: **النَّضِيدُ** elbiselerin üzerine dizildiği, askılığa benzer bir şeydir. Ve **منضود**’un manası: onun bir kısmı bir kısmı üstündedir; artık kılıflarından çıkınca **بِنَضِيدٍ** değildir. Başkası, ﴿ve **طَلْحٍ مَنْضُودٍ**﴾ sözünde dedi ki: o, başından sonuna kadar yük ile yahut yaprak ile dizilmiş olandır; onun altında belirgin gövdeler yoktur. Ve hadisteki ﴿köpek onların bir **نَضَد**’ının altındaydı﴾ sözünde denildi: yani elbiselerin ve eşyanın üzerine dizildiği bir askılığın altındaydı. Sedir, üzerine **النَّضَد** (konduğu) için **نَضَداً** diye adlandırıldı. Ebû Bekir hadîsinde: “Mutlaka **نَضائِدَ الدِّيباجِ** ve ipek perdeler edineceksiniz; ve mutlaka **الصُّوفِ الأَذَرِيّ** üzerinde uyumaktan, sizden birinizin **حَسَكِ السَّعْدانِ** üzerinde uyumaktan acı duyduğu gibi acı duyacaksınız.” Müberred dedi: **نَضائِدَ الدِّيباجِ** sözü: yani yastıklar; onun teki **نَضِيدةٌ**’dir; o, yastıktır ve eşyadan doldurulmuş olan şeydir. Ve inşâd etti:
وقَرَّبَتْ خُدّامُها الوَسائِدا،
حتى إِذا ما عَلَّوُا النَّضائِدا
Dedi ki: Araplar, bunun cemaatine **النضَدُ** der. Ve inşâd etti:
ورَفَّعَتْه إِلى السَّجْفَيْنِ فالنَّضَدِ
Mesrûk hadîsinde: “Cennet ağacı, kökünden dalına kadar **نَضِيدٌ**’dir”; yani onun belirgin gövdeleri yoktur; fakat o, aşağısından yukarısına kadar yaprak ve meyvelerle **مَنْضُودةٌ**’dur. O, mef’ûl manasında **فَعِيل**’dir. Ve **أَنضادُ القوم**: onların cemaatleri ve sayılarıdır. Ve **النضَدُ**: şerefte öne geçmiş amcalar ve dayılardır; çoğulu **أَنضادٌ**’dır. Aʿşâ dedi:
وقَوْمُك إِنْ يَضْمَنُوا جارةً،
يَكُونوا بِمَوضِعِ أَنْضادِها
Onların, onun şeref ve soy sahiplerinin yerinde olduklarını kastetti. Rü’be dedi:
لا تُوعِدَنِّي حَيَّةٌ بالنَّكْزِ،
أَنا ابنُ أَنْضادٍ إِليها أَرْزي
Ve **نَضَدْتُ اللَّبِنَ على الميت**. Ve **النضَدُ**: erkeklerden şerefli olan; çoğulu **أَنْضادٌ**’dır. Ve **نَضادِ**: Hicaz’da bir dağdır. Kesîr ʿAzze dedi:
كأَنّ المَطايا تَتَّقِي، من زُبانةٍ،
مَناكِبَ رُكْنٍ من نَضادٍ مُلَمْلَمِ

Maqâyîsü’l-Luğa:
(**نضد**) **النون** ve **الضاد** ve **الدال**, sahih bir asıldır; bir şeyi bir şeye, uyum ve toplama içinde, dik yahut enine olarak katmayı gösterir. Ve **نَضَدْتُ** şeyi: onun bir kısmını bir kısmına uyumlu olarak yahut üstten (kattım). Ve **النَّضَد**: elbiselerden dizilmiş olan. Nâbiga dedi:
خَلَّتْ سبيلَ أتِيٍّ كان يحبسُه *** ورفَّعْته إلى السَّجْفَينِ فالنَّضَدِ([7])
Ve **النَّضَد**: üzerine eşyanın dizildiği sedirdir. Ve **أنْضاد الجِبال**: taş yığınları; onların bir kısmı bir kısmı üstündedir. Ve buluttan **النَّضَد**, **الصَّبير** gibidir; onun bir kısmı bir kısmınadır; çoğulu **أنضاد**. Ve **أنضادُ القوم**: onların cemaatleri ve sayılarıdır. Ve **نَضَدُ الرَّجُلِ**: onun yardımına toplanan amcaları ve dayılarıdır. Ve **النَّضَد**: şereftir. Ve **نَضائد الدِّيباج**: **نَضِيدة**’nin çoğuludur; o, yastıktır ve eşyadan doldurulmuş olan şeydir. İbn Düreyd dedi([8]): onun bir kısmı bir kısmı üzerine dizilmiş olan şey, işte o **نَضِيد**’dir.

el-Kâmûsü’l-Muhît:
**نَضَدَ** eşyasını, **يَنْضِدُهُ**: onun bir kısmını bir kısmı üstüne yaptı; **كنَضَّدَهُ** (gibi). O da **مَنْضودٌ** ve **نَضيدٌ** ve **مُنَضَّدٌ**’dur. Ve **النَّضَدُ**, harekeli olarak: eşyadan dizilmiş olan şey; yahut onun seçkini. Ve üzerine dizilen sedir. Ve şeref. Ve şerefli (kimse). Ve semiz dişi deve; **كالنَّضودِ**. Ve **الْأَنْضادُ**: çoğuldur. Kavimden: onların cemaatleri ve sayıları. Dağlardan: onların bir kısmı bir kısmı üstünde olan taş yığınları. Buluttan: birikmiş ve üst üste binmiş olan şey. Ve **النَّضيدَةُ**: yastık; ve eşyadan doldurulmuş olan şey. Ve **كقَطامِ**: yüksek bölgede bir dağdır; müennes yapılır. Temîm onu, munsarif olmayanın yürütümü üzere yürütür. Ve **انْتَضَدَ** mekânda: ikamet etti.

Tâcü’l-ʿArûs:
ن ض د
**نَضَدَ** eşyasını, **يَنْضِدُه**; **ضَرَب** haddi üzere: onun bir kısmını bir kısmı üstüne yaptı. Ve **التهذيب**’de: onun bir kısmını bir kısmına kattı. Ve **الأَساس**’ta artırdı: uyumlu yahut yığılmış olarak. **كنَضَّده تَنضيداً**: onu sıralı olarak koymada mübalağa için şeddelendi; o da **منْضُود** ve **نَضِيدٌ** ve **مُنَضَّدٌ**’dir. Tenzîlde: “﴿onun için **طَلْعٌ نَضِيدٌ**﴾”; yani **منْضَود**. Ferrâ dedi: **طَلْعٌ نَضِيدٌ** demek: **الكُفُرَّي**; kılıflarında bulunduğu müddetçe o **نَضِيدٌ**’dir. Ve denildi: **النَّضِيد** elbiselerin üzerine dizildiği, **مِشْطَب** benzeri bir şeydir. Ve Yüce Allah’ın sözü: “﴿ve **طَلْحٍ مَنْضُودٍ**﴾”; yani onun bir kısmı bir kısmı üstündedir; artık kılıflarından çıkınca **بِنَضيدٍ** değildir. Başkası dedi ki: **المَنْضُود**: başından sonuna kadar yük ile yahut yaprak ile dizilmiş olandır; onun altında belirgin gövde yoktur. Mesrûk hadîsinde: “Cennet ağacı, kökünden dalına kadar **نَضِيدٌ**’dir”; yani onun belirgin gövdeleri yoktur; fakat o, aşağısından yukarısına kadar yaprak ve meyvelerle **مَنضودَةٌ**’dur. Ve **النَّضَدُ** harekeli olarak: ev eşyasından dizilmiş olan şey; onun bir kısmı bir kısmı üstündedir; **الصحاح**’ta böyledir. Yahut onun geneli. Yahut onun seçkini ve kıymetlisi. Birincisi daha evlâdır. Nâbiga dedi:
خَلَّتْ سَبِيلَ أَتِيٍّ كَانَ يحْبِسه ... وَرَفَّعَتْه إِلى السِّجْفَيْنِ فَالنَّضَدِ
Hadiste: Cebrâil günlerce gecikti; inince Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, onu geç buldu; onun gecikmesinin, onların bir **نَضَد**’ının altında bulunan bir köpek sebebiyle olduğunu zikretti. İbnü’l-Esîr ve başkası dedi: **النَّضَدُ**: üzerine eşya ve elbiselerin dizildiği sedirdir; üzerine **النَّضد** (konduğu) için **نَضَداً** diye adlandırıldı. Leys dedi: **النَّضَد** Nâbiga’nın evinde: sedirdir. Ezherî dedi: bu yanlıştır; **النَّضَد** ancak İbnü’s-Sikkît’in açıkladığı şeydir; o da **المَنْضُود** manasındadır. Mecazdandır: **النَّضَدُ**: şerefte öne geçmiş amcalar ve dayılar; çoğulu **أَنْضَادٌ**. Aʿşâ dedi:
وقَوْمُكِ إِنْ يَضْمَنُوا جَارَةً ... يَكُونُوا بِمَوْضِعِ أَنْضَادِهَا
Onların, onun şeref ve soy sahiplerinin yerinde olduklarını kastetti. Ve **الأَساس**’ta: “Falancanın oğullarının **نَضَدٌ**’i vardır”; yani izzet ve şeref. Erkeklerden şerefli olan; çoğulu **أَنْضَادٌ**. Cevherî, Rü’be’nin sözünü inşâd etti:
لا تُوعِدّنِّي حَيَّةً بالنَّكْزِ ... أَنَا ابْنُ أَنْضَادٍ إِلَيها أَزْرِي
Mecazdandır: **النَّضَد**: semiz dişi deve; üzerine **نَضَدٌ** olan sedire benzetme olarak; **كالنَّضَودِ**; **كصَبُورٍ**. Ve **الأَنْضَادُ**: bütün bunların çoğuludur. Kavimden **الأَنْضَادُ**: onların cemaatleri ve sayılarıdır. Ve denilir: onlar onun **أَعْضَادُه**’u ve **أَنْضَادُه**’udur; onun çokluğu ve yardımcıları için; o mecazdır. Dağlardan **الأَنْضَادُ**: onların bir kısmı bir kısmı üstünde olan taş yığınlarıdır. Rü’be, bir orduyu vasfederken dedi:
إِذا تَدَانَى لَمْ يُفَرَّجْ أَجَمُهْ ... يُرْجِفُ أَنْضَادَ الجِبَالِ هَزَمُه
Taşlarının bir kısmının bir kısmı üstüne sıkışık dizilmiş olanı kastetti. Mecazdandır: buluttan **الأَنْضَاد**: ondan birikmiş, uyumlu olmuş ve üst üste binmiş olan şey. İbnü’l-Aʿrâbî inşâd etti:
" أَلاَ تَسَلُ الأَطْلاَلَ بِالجَرَعِ العُفْرِسَقَاهُنَّ ربِّي صَوْبَ ذِي نَضَدٍ ضُمْرِ
Ve **النَّضِيدةُ**: yastıktır; çoğulu **النَّضائِدُ**; Müberred’den. Ve onunla, Ebû Bekir hadîsi açıklandı: “Mutlaka **نَضَائدَ الدِّيباجِ** ve ipek perdeler edineceksiniz...” Müberred dedi: **نَضائدُ الدِّيباج** yani yastıklar. **النَّضِيدة** ayrıca: eşyadan doldurulmuş olan şeydir. Ve inşâd etti:
وقَرَّبتْ خُدَّامُها الوسائِدَا ... حتَّى إِذا ما عَلَّوُا النَّضَائِدَا
Dedi ki: Araplar, bunun cemaatine: **النَّضَدُ** der. Meselde: “**أَثْقَلُ مِن نَضَادِ**”. **كقَطَامِ**: yüksek bölgede bir dağdır; bazı nüshalarda: Tâif’te. **اللسان**’da: Hicaz’da; müzekker yapılır ve müennes yapılır. Asmaʿî dedi ve **النِّيرَ**’i zikretti: “Ve orada, Ganî’ye ait bir dağ da vardır; ona da **نَضَادِ** denir; **النِّيرِ**’in içindedir; ve **النِّيرُ** Gâdıra(t) Kays’ındır.” Ve **نَضَادِ**’ın doğusunda **الجَثْجاثَةُ** (vardır). Hicaz ehli yanında kesre üzere bina edilir; Temîm onu, munsarif olmayanın yürütümü üzere yürütür. Dedi ki:
لَو كَانَ مِنْ حضَنٍ تَضَاءَلَ مَتْنُه ... أَوْ مِنْ نَضَادِ بَكَى علَيْهِ نَضَادُ
Kesîr ʿAzze dedi; onu munsarif kılarak:
كَأَنَّ المطَايا تَتَّقِي مِنْ زُبانَةٍ ... منَاكِبَ رُكْنِ مِنْ نَضَادٍ مُلَمْلَمِ
Ve ʿAbsî Kays b. Zuheyr dedi:
كَأَنِّي إِذ أَنَخْتُ إِلى ابْنِ قُرْطٍ ... عقَلْتُ إِلى يلَمْلَمَ أَوْ نَضَادِ
Ve ona: **نَضَادُ النِّيرِ** denilir; **النِّير** bir dağdır; ve **نَضَاد** onun içindeki en uzun yerdir. İbn Dâre dedi:
وأَنْتَ جنِيبٌ لِلْهوى يوْمَ عاقِلٍ ... ويوْمَ نَضَادِ النِّيرِ أَنْتَ جَنِيبُ
Mecazdandır: **انْتَضَدَ بالمكَانِ**: orada ikamet etti; Sâğânî onu nakletti. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **رَأْيٌ مُنَضَّدٌ**: sıralanmış. Ve **تَنَضَّدَت الأَسنانُ**. Ve onun **تَنْضِيدَ**’i ne güzeldir. Ve **نَضَدْتُ اللَّبِنُ على المَيتِ**. Ve **انتضَدَ الشيءُ**: toplandı.
