# نعا — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D8%A7/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B9%D8%A7/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نعا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D8%A7.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: نعا

النَعْيُ: خبر الموت. يقال: نَعاهُ له نَعْياً ونُعْياناً. وكذلك النَعِيُّ، يقال: جاء نَعِيُّ فلانٍ. والنَعِيُّ أيضاً: الناعي، وهو الذي يأتي بخبر الموت. قال الأصمعيّ: كانت العرب إذا مات منها ميِّتٌ له قدرٌ ركب راكبٌ فرساً وجعل يسير في الناس ويقول: نَعَاءٍ فلاناً! أي انْعَهْ وأظهِرْ خبر وفاته. والمَنْعى والمَنْعاةُ أيضاً: خبر الموت. يقال: ما كان مَنْعى فلانٍ مَنْعاةً واحدةً ولكنَّه كان مَناعِيَ. وتَناعى بنو فلانٍ، إذا نَعَوْا قتلاهم ليحرِّضوا بعضهم بعضاً. وقول الشاعر:
خَيْلانِ من قومي ومن أعدائهم		خَفَضوا أَسِنَّتَهُمْ فكلٌّ ناعـي
قال الأصمعيّ: هو مِنْ نَعَيْتُ. وفلانٌ يَنْعى على فلان ذنوبَه، أي يظهرِها ويَشْهَرُها. واسْتَنْعى، أي تقدَّمَ، مثل اسْتناعَ. يقال: اسْتَنْعَيْتُ الغنم، إذا تقدَّمتها ودعوتَها لتتبعك. الأصمعيّ: اسْتَنْعَى بفلان الشرُّ، أي تتابع به الشرّ. واسْتَنْعى به حبُّ الخمر، أي تمادى به. واسْتَنْعى ذِكْرُ فلان: شاع. والاسْتِنْعاءُ: شِبه النِفارِ. يقال: اسْتَنْعى الإبلُ والقومُ، إذا تفرَّقوا من شيء وانتشروا. والنَعْوُ: شقُّ المِشْفَرِ، وهو للبعير بمنزلة التَفِرَةِ للإنسان.

### Türkçe

**النَعْيُ**: ölüm haberi. Denilir: ona **نَعاهُ** diye **نَعْياً** ve **نُعْياناً**. Yine bunun gibi **النَعِيُّ**; denilir: falanın **نَعِيُّ**’si geldi. Ve **النَعِيُّ** ayrıca: **الناعي**’dir; o, ölüm haberiyle gelen kimsedir. **الأصمعيّ** dedi: Araplar, içlerinden itibarı olan bir ölü öldüğü zaman, bir süvari bir ata binerdi ve insanlar içinde yürür, şöyle derdi: **نَعَاءٍ فلاناً!** yani: onun ölüm haberini duyur ve ortaya çıkar. Ve **المَنْعى** ve **المَنْعاةُ** da: ölüm haberi. Denilir: falanın **مَنْعى**’sı bir tek **مَنْعاةً** olmadı; fakat o, **مَناعِيَ** idi. Ve falanoğulları **تَناعى** ettiler; öldürülenlerini **نَعَوْا** ettikleri zaman, birbirlerini kışkırtmak için. Şairin sözü:
خَيْلانِ من قومي ومن أعدائهم		خَفَضوا أَسِنَّتَهُمْ فكلٌّ ناعـي

**الأصمعيّ** dedi: o, **نَعَيْتُ**’tendir. Ve falan, falanın günahlarını **يَنْعى** eder; yani onları ortaya çıkarır ve onları teşhir eder. Ve **اسْتَنْعى**: yani öne geçti; **اسْتناعَ** gibi. Denilir: koyunları **اسْتَنْعَيْتُ**, onları geçtiğin ve sana uysunlar diye onları çağırdığın zaman. **الأصمعيّ**: falanla kötülük **اسْتَنْعَى** etti; yani onunla kötülük ardı ardına geldi. Ve onunla şarap sevgisi **اسْتَنْعى** etti; yani onunla sürüp gitti. Ve falanın zikri **اسْتَنْعى** etti: yayıldı. Ve **الاسْتِنْعاءُ**: **النِفارِ**’a benzer. Denilir: develer ve kavim **اسْتَنْعى** etti; bir şeyden ayrılıp dağıldıkları ve yayıldıkları zaman. Ve **النَعْوُ**: **المِشْفَرِ**’in yarılmasıdır; o, deve için, insan için **التَفِرَةِ** menzilesindedir.
