# نعب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B9%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نعب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نعب

نَعَبَ الغرابُ وغيره، يَنْعَب ويَنْعِبُ نَعْباً، ونَعِـيباً، ونُعاباً، وتَنْعاباً، ونَعَباناً: صاحَ وصَوَّتَ، وهو صَوْتُه؛ وقيل: مَدَّ عُنقَه، وحَرَّك رأْسَه في صياحه.
وفي دُعاءِ داودَ، على نبينا وعليه الصلاة والسلام: يا رازِقَ النَّعَّابِ في عُشِّه؛ النَّعَّابُ: الغُراب. قيل: إِنَّ فَرْخَ الغُراب إِذا خَرَجَ من بَيْضِه، يكون أَبيضَ كالشَّحْمة، فإِذا رآهُ الغُراب أَنكره وتركه، ولم يَزُقَّه، فيسوقُ اللّه إِليه البَقَّ، فيَقَعُ \<ص:765>
عليه لزُهُومة ريحه، فيَلْقُطُها ويَعيشُ بها إِلى أَن يَطْلُع ريشُه ويَسْوَدَّ، فيُعاوِدَه أَبوه وأُمُّه. وربما قالوا: نَعَبَ الديك، على الاستعارة؛ قال الشاعر: وقَهْوَةٍ صَهْباءَ، باكَرْتُها *  بجُهْمةٍ، والديكُ لم يَنْعَبِ ونَعَبَ الـمُؤَذِّنُ كذلك. وأَنْعَبَ الرجلُ إِذا نَعَرَ في الفِتَنِ. والنَّعِـيبُ أَيضاً: صَوْتُ الفرس. والنَّعْبُ: السيرُ السريع. وفرس مِنْعَبٌ: جَوادٌ، يَمُدُّ عُنُقَه، كما يَفعَل الغُرابُ؛ وقيل: الـمِنْعَبُ الذي يَسْطُو برأْسه، ولا يكون في حُضْرِه مَزيدٌ. والـمِنْعَبُ: الأَحْمَقُ الـمُصَوِّتُ؛ قال امرؤُ القيس: فلِلسَّاقِ أُلْهُوبٌ، وللسَّوْطِ دِرَّةٌ، *  وللزَّجْرِ مِنه وَقْعُ أَهْوَجَ مِنْعَبِ والنَّعْبُ: من سير الإِبل؛ وقيل: النَّعْبُ أَن يُحَرِّكَ البعيرُ رأْسَه إِذا أَسرعَ، وهو من سير النَّجائبِ، يرفع رأْسه، فيَنْعَبُ نَعَباناً. ونَعَبَ البعيرُ يَنْعَبُ نَعْباً: وهو ضَرْبٌ مِن السير، وقيل مِن السُّرْعة، كالنَّحْب. وناقة ناعبةٌ، ونَعُوبٌ، ونَعَّابة، ومِنْعَبٌ: سريعة، والجمع نُعُبٌ؛ يقال: إِنَّ النَّعْبَ تحَرُّكُ رأْسِها، في الـمَشْيِ، إِلى قُدَّام. وريحٌ نَعْبٌ: سريعةُ الـمَرِّ؛ أَنشد ابن الأَعرابي: أَحْدَرْنَ، واسْتَوَى بهنَّ السَّهْبُ، *  وعارَضَتْهُنّ جَنُوبٌ نَعْبُ ولم يفسر هو النَّعْبَ، وإِنما فسره غيره: إِما ثعلبٌ، وإِما أَحدُ أَصحابه.
وبنو ناعِبٍ: حَيٌّ. وبنو ناعِـبةَ: بطنٌ منهم.

### Türkçe

**نَعَبَ** karga ve başkası; **يَنْعَب** ve **يَنْعِبُ** (diye) **نَعْباً** ve **نَعِـيباً** ve **نُعاباً** ve **تَنْعاباً** ve **نَعَباناً**: bağırdı ve ses çıkardı; o, onun sesidir; ve denildi: boynunu uzattı ve bağırışında başını hareket ettirdi.

Ve Dâvûd’un, nebîmize ve onun üzerine salât ve selâm (olsun), duasında: “Ey yuvasında **النَّعَّابِ**’ı rızıklandıran!”; **النَّعَّابُ**: karga. Denildi: karganın yavrusu yumurtasından çıktığı zaman, içyağı gibi beyaz olur; karga onu gördüğünde onu yadırgar ve onu bırakır, ona gagasıyla yem vermez; bunun üzerine Allah ona tahtakurularını sevk eder; onlar onun üzerine, kokusunun pisliği sebebiyle düşer; o da onları toplar ve tüyü çıkıp kararana kadar onlarla yaşar; sonra babası ve annesi ona geri döner. Ve belki “**نَعَبَ** horoz” dediler, istiâre üzere; şair dedi ki:

Ve sarımsı kırmızı bir kahve ki, onu erkenden içtim * bir kasvetle, hâlbuki horoz **لم يَنْعَبِ**

Ve müezzin de aynı şekilde **نَعَبَ**. Ve adam **أَنْعَبَ**; fitnelerde **نَعَرَ** ettiği zaman.

Ve **النَّعِـيبُ** ayrıca: atın sesi. Ve **النَّعْبُ**: hızlı yürüyüş.

Ve **مِنْعَبٌ** bir at: cins (at), boynunu uzatır, karganın yaptığı gibi; ve denildi: **الـمِنْعَبُ** başıyla saldıran kimsedir ve onun **حُضْرِه**’sinde bir artış olmaz. Ve **الـمِنْعَبُ**: ses çıkaran ahmak; İmru’ul-Kays dedi ki:

Baldır için bir yanma vardır, kamçı için bir inci (gibi darbe) vardır, * azarlama için de ondan, sersem bir **مِنْعَبِ**’in vuruşu vardır

Ve **النَّعْبُ**: develerin yürüyüşünden (bir tür); ve denildi: **النَّعْبُ** devenin hızlandığı zaman başını hareket ettirmesidir; o, seçkin develerin yürüyüşündendir; başını kaldırır da **نَعَباناً** diye **يَنْعَبُ**. Ve deve **نَعَبَ**; **يَنْعَبُ** (diye) **نَعْباً**: o, yürüyüşten bir türdür; ve denildi: süratten (bir türdür), **النَّحْب** gibi. Ve **ناعِبةٌ** bir dişi deve, ve **نَعُوبٌ**, ve **نَعَّابة**, ve **مِنْعَبٌ**: hızlı; çoğulu **نُعُبٌ**; denilir ki: **النَّعْبَ** onun yürüyüşte başının öne doğru hareketidir. Ve **نَعْبٌ** bir rüzgâr: geçişi hızlı; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:

İndirdiler, ve onlarla ova düzlendi, * ve onlara karşı **نَعْبُ** bir güney rüzgârı esti

O, **النَّعْبَ**’ı açıklamadı; onu ancak başkası açıkladı: ya Sa‘leb, ya da ashabından biri.

Ve **بنو ناعِبٍ**: bir kabile. Ve **بنو ناعِـبةَ**: onlardan bir kol.
