# نعت — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D8%AA/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B9%D8%AA/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نعت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D8%AA.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: نعت

باب العين والتاء والنون معهما
ع ن ت، ن ع ت، ن ت ع مستعملات ع ت ن، ت ن ع، ت ع ن مهملات
عنت:
العَنَتُ: إدخالُ المشقّةِ على إنسانٍ. عَنِتَ فلان، أي: لَقِيَ مشقّة. وتَعَنَّتُّه تَعَنُّتاً، أي: سألتُه عن شيءٍ أردتُ به اللَّبْسَ عليه والمشقّة. والعظم المجبورُ يصيبه شيءٌ فيُعْنِتُه إعناتاً، قال:
فأَرْغَمَ الله الأنوفَ الرُّغَّما
مَجدوعَها والعَنِتَ المُخَشَّما
المُخَشَّمُ: الذي قد كُسِرَتْ خياشيمُه مرّة بعد مرّة. والعَنَتُ الإثْمُ أيضاً. والعُنْتُوتُ: ما طال من الآكام كلّها.
نعت:
النَّعْتُ: وصفُكَ الشيءَ بما فيه. ويُقالُ: النَّعْتُ وصف الشيءِ بما فيه إلى الحسن مذهبُه، إلا أن يتكلّفَ متكلّفٌ، فيقول: هذا نعت سوء. فأمّا العرب العاربة فإنما تقول لشيءٍ إذا كان على استكمال النّعت: هو نعتٌ كما ترى، يريد التّتمة. قال:
أمّا القطاةُ فإنّي سوف أّنْعَتُـهـا		نَعْتاً يُوافِقُ نَعْتي بعضَ ما فيها
سكّاءُ مخطومةٌ في ريشها طَرَقٌ		حُمْرٌ قوادمُها سُود خوافـيهـا
البيتان لامرئ القيس. ويقال: صلماء أصحّ من سكّاء، لأن السّكك قِصَرٌ في الأذن. فلو قال: صلماء لأصاب.
والنعت: كل شيء كان بالغاً. تقول: هو نعت، أي: جيّد بالغ.
والنعت: الفرس الذي هو غاية في العتق والروع إنه لنعت ونعيت. وفرس نعتة، بيّنة النّعاتة وما كان نعتاً، ولقد نعت، أي: تكلف فعله. يقال: نعت نعاتة.
واستعنتّه، أي استوصفه.
والنعوت: جماعة النّعت، كقولك:نعت كذا ونعت كذا.

### Türkçe

باب **العين** ve **التاء** ve **النون**’un onlarla birlikte olanı

**ع ن ت**، **ن ع ت**، **ن ت ع** kullanılanlardır; **ع ت ن**، **ت ن ع**، **ت ع ن** ihmal edilmişlerdir.

**عنت**:
**العَنَتُ**: bir insana meşakkati sokmaktır. “**عَنِتَ** falan”, yani: meşakkatle karşılaştı. Ve “onu **تَعَنَّتُّه** **تَعَنُّتاً**”, yani: ona, onunla karıştırmayı ve meşakkati murat ettiğim bir şey hakkında soru sordum. Ve cebrelenmiş kemik, ona bir şey isabet eder de onu **يُعْنِتُه** **إعناتاً**; dedi ki:
فأَرْغَمَ الله الأنوفَ الرُّغَّما
مَجدوعَها والعَنِتَ المُخَشَّما
**المُخَشَّمُ**: burun delikleri defa defa kırılmış olan. Ve **العَنَتُ** günah da (demektir). Ve **العُنْتُوتُ**: bütün tepeciklerden uzamış olan şeydir.

**نعت**:
**النَّعْتُ**: senin, şeyi onda olanla vasfetmendir. Ve denilir: **النَّعْتُ**, şeyin onda olanla, güzelliğe gidişi üzere vasfıdır; ancak bir mütekellif tekellüf eder de “bu, kötülük **نعت**’idir” derse başka. Amma fasih Araplar ise, bir şeye, vasfın tamamlanması üzere olduğu vakit ancak şöyle der: “o, gördüğün gibi bir **نعت**’tir”; tamamlamayı murat eder. Dedi ki:
أمّا القطاةُ فإنّي سوف أّنْعَتُـهـا		نَعْتاً يُوافِقُ نَعْتي بعضَ ما فيها
سكّاءُ مخطومةٌ في ريشها طَرَقٌ		حُمْرٌ قوادمُها سُود خوافـيهـا
İki beyit İmru’ul-Kays’ındır. Ve denilir: “**صلماء**”, “**سكّاء**”dan daha sahihdir; çünkü **السّكك** kulakta kısalıktır. Şayet “**صلماء**” deseydi, isabet ederdi.

Ve **النعت**: erişmiş olan her şey. Dersin: “o, bir **نعت**’tir”, yani: iyi, erişmiş.

Ve **النعت**: asalet ve heybetin nihayeti olan at; muhakkak o, bir **نعت** ve **نعيت**’tir. Ve “**فرس نعتة**”, açık **النّعاتة**’lıdır. Ve “**ما كان نعتاً**”; ve “**ولقد نعت**”, yani: onun fiilini tekellüf etti. Denilir: “**نعت نعاتة**”.

Ve “onu **استعنتّه**”, yani: onu vasıflandırmasını istedim.

Ve **النعوت**: **النّعت**’in cemaatidir; senin “şunun **نعت**’i ve şunun **نعت**’i” demen gibi.
