# نعت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B9%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نعت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نعت

النَّعْتُ: وَصْفُكَ الشيءَ، تَنْعَتُه بما فيه وتُبالِغُ في وَصْفه؛ والنَّعْتُ: ما نُعِتَ به.
نَعَته يَنْعَتُه نَعْتاً: وصفه. ورجل ناعِتٌ مِن قَوم نُعَّاتٍ؛ قال الشاعر:
أَنْعَتُها، إِنِّيَ من نُعَّاتِها
ونَعَتُّ الشيءَ وتَنَعَّتُّه إِذا وصَفْته.
قال: واسْتَنْعَتُّه أَي اسْتَوْصَفْتُه. واسْتَنْعَتَه: اسْتَوْصَفه. وجمعُ النَّعْتِ: نُعُوت؛ قال ابن سيده: لا يُكَسَّر على غير ذلك. والنَّعْتُ من كل شيء: جَيِّدُه؛ وكل شيء كان بالغاً تقول: هذا نَعْتٌ أَي جَيِّدٌ. قال: والفَرَسُ النَّعْتُ هو الذي يكون غايةً في العِتْقِ. وما كان نَعْتاً؛ ولقد نَعُتَ يَنْعُتُ نَعاتةً؛ فإِذا أَرَدْتَ أَنه تَكَلَّف فِعْلَه، قلت: نَعِتَ. يقال: فرس نَعْتٌ ونَعْتة، ونَعِيتة ونَعِيتٌ: عَتيقةٌ، وقد نَعُتَتْ نَعاتَةً. وفرس نَعْتٌ ومُنْتَعِتٌ إِذا كان موصوفاً بالعِتْقِ والجَوْدَةِ والسَّبْقِ؛ قال الأَخْطل: إِذا غَرَّقَ الآلُ الإِكامَ عَلَوْنَهُ
بمُنْتَعِتاتٍ، لا بِغالٍ ولا حُمُرْ
والمُنْتَعِتُ من الدواب والناس: الموصوفُ بما يَفْضِّلُه على غيره من جنسه، وهو مُفْتَعِل، من النَّعْتِ. يقال: نَعَتُّه فانْتَعَتَ، كما يقال: وَصَفْتُه فاتَّصَفَ؛ ومنه قول أَبي دُوادٍ الإِيادِيّ:
جارٌ كجارِ الحُذاقِيِّ الذي اتَّصَفا
قال ابن الأَعرابي: أَنْعَتَ إِذا حَسُنَ وَجْهُه حتى يُنْعَتَ. وفي صفته، صلى الله عليه وسلم، يقول ناعتُه: لم أَرَ قبله ولا بعده مثله. قال ابن الأَثير: النَّعْتُ وَصْفُ الشيء بما فيه من حُسْن، ولا يقال في القبيح إِلا أَن يَتَكَلَّف مُتَكَلِّف، فيقول نَعْتَ سَوْءٍ؛ والوَصْفُ يقال في الحَسَن والقَبيح.
وناعِتون وناعِتينَ، جميعاً: موضع؛ وقول الراعي:
حَيِّ الدِّيارَ، دِيارَ أُمِّ بَشِيرِ،
بِنُوَيْعِتِينَ، فَشاطِئِ التَّسْريرِ
إِنما أَراد ناعِتينَ
(* قوله «إِنما أراد ناعتين إلخ» كذا قال في
المحكم. وجرى ياقوت في معجمه على أَنه مثنى نويعة مصغراً: موضع بعينه.)، فَصَغَّره.

### Türkçe

**النَّعْتُ**: Senin bir şeyi vasfetmendir; onu, onda bulunan şeyle **تَنْعَتُه** ve onun vasfında mübalağa edersin; ve **النَّعْتُ**: kendisiyle nitelendirilen şeydir.

Onu **نَعَته يَنْعَتُه نَعْتاً**: onu vasfetti. Ve bir adam **ناعِتٌ**dür, **قَوم نُعَّاتٍ**tan; şair dedi ki:
أَنْعَتُها، إِنِّيَ من نُعَّاتِها

Ve **نَعَتُّ** bir şeyi ve **تَنَعَّتُّه**: onu vasfettiğim zaman.

Dedi ki: ve **اسْتَنْعَتُّه** yani **اسْتَوْصَفْتُه**. Ve **اسْتَنْعَتَه**: **اسْتَوْصَفه**.

Ve **النَّعْتِ**in çoğulu: **نُعُوت**; İbn Sîde dedi ki: bunun dışında bir şeye göre çoğul yapılmaz.

Ve her şeyden **النَّعْتُ**: onun iyisi; ve olgunlaşmış olan her şey için dersin ki: bu **نَعْتٌ**dür, yani iyidir. Dedi ki: ve **الفَرَسُ النَّعْتُ** o, soylulukta en uç derece olan attır. Ve **نَعْتاً** olan şey; ve andolsun **نَعُتَ يَنْعُتُ نَعاتةً**. Artık onun bunu yapmayı tekellüf ettiğini murat ettiğin zaman, dersin ki: **نَعِتَ**. Denir: **فرس نَعْتٌ** ve **نَعْتة** ve **نَعِيتة** ve **نَعِيتٌ**: soylu/eskiden beri asil (dişi); ve **نَعُتَتْ نَعاتَةً**. Ve bir at **نَعْتٌ** ve **مُنْتَعِتٌ** olur; soyluluk, iyilik ve öne geçme ile vasfedilmiş olduğu zaman; el-Ahtal dedi ki:
إِذا غَرَّقَ الآلُ الإِكامَ عَلَوْنَهُ
بمُنْتَعِتاتٍ، لا بِغالٍ ولا حُمُرْ

Ve binek hayvanlarından ve insanlardan **المُنْتَعِتُ**: onu, cinsinden başkasına üstün kılan şeyle vasfedilmiş olandır; ve o, **مُفْتَعِل**dir, **النَّعْتِ**ten. Denir: **نَعَتُّه** de o da **انْتَعَتَ**; denildiği gibi: **وَصَفْتُه** de o da **اتَّصَفَ**; ve ondan, Ebû Duvâd el-İyâdî’nin sözü:
جارٌ كجارِ الحُذاقِيِّ الذي اتَّصَفا

İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **أَنْعَتَ**; yüzü güzelleştiği zaman, ta ki **يُنْعَتَ**. Ve onun sıfatında, sallallahu aleyhi ve sellem, onu niteleyen der ki: Ondan önce ve ondan sonra onun benzerini görmedim. İbnü’l-Esîr dedi ki: **النَّعْتُ**, şeyin, onda bulunan güzellikle vasfıdır; ve çirkinde denilmez; ancak bir tekellüf eden tekellüf eder de “**نَعْتَ سَوْءٍ**” der; ve **الوَصْفُ** güzelde ve çirkinde söylenir.

Ve **ناعِتون** ve **ناعِتينَ**, birlikte: bir yer adıdır; ve er-Râ‘î’nin sözü:
حَيِّ الدِّيارَ، دِيارَ أُمِّ بَشِيرِ،
بِنُوَيْعِتِينَ، فَشاطِئِ التَّسْريرِ
İnnemâ **ناعِتينَ**i murat etti
(* Onun “İnnemâ erâde nâ‘itîn ilh.” sözü: el-Muhkem’de böyle dedi. Yâkût da Mu‘cem’inde, onun, küçültme olarak **نويعة**nın tesniyesi olduğuna: bizzat bir yer olduğuna göre yürüdü.)،
böylece onu küçülttü.
