# نعثل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D8%AB%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B9%D8%AB%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نعثل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D8%AB%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نعثل

النَّعْثَلُ: الشيخُ الأَحمقُ. ويقال: فيه نَعْثَلةٌ أَي حمق. والنَّعْثَلُ: الذِّيخُ وهو الذكَر من الضباع. ونَعْثَلَ: خَمَع. والنَّعْثَلة: أَن يمشِيَ الرجل مُفاجًّا ويَقْلِب قَدَمَيْه كأَنه يَغْرِفُ بهما، وهو من التبختُر. ونَعْثَل: رجل من أَهل مِصْر كان طويل اللِّحْية، قيل: إِنه كان يُشْبِه عثمان، رضي الله عنه؛ هذا قول أَبي عبيد، وشاتِمُو عثمان، رضي الله عنه، يسمونه نَعْثَلاً. وفي حديث عثمان: أَنه كان يخطب ذات يوم فقام رجل فنال منه، فَوَذَأَهُ ابنُ سَلام فاتَّذَأَ، فقال له رجل: لا يَمْنَعَنَّك مكان ابن سلام أَن تَسُبَّ نَعْثَلاً فإِنه من شِيعته، وكان أَعداءُ عثمان يسمونه نَعْثَلاً تشبيهاً بالرجل المِصْريّ المذكور آنفاً. وفي حديث عائشة: اقْتُلُوا نَعْثَلاً قَتَل اللهُ نَعْثَلاً تعني عثمان، وكان هذا منها لما غاضَبَتْه وذهبتْ إِلى مكة، وكان عثمان إِذا نِيلَ منه وعيب شبِّه بهذا الرجل المِصْريّ لطول لحيته ولم يكونوا يجدون فيه عيباً غير هذا. والنَّعْثَلةُ مثل النَّقْثَلة: وهي مِشْية الشيخ. ابن الأَعرابي: نَعْثَل الفرسُ في جريه إِذا كان يَقْعُد على رجليه من شدة العدْوِ وهو عيب؛ وقال أَبو النجم:
كلّ مُكِبِّ الجَرْي أَو مُنَعْثِلهْ
وفرس مُنَعْثِل: يفرق قوائمه فإِذا رفعها فكأَنما يَنْزِعها من وَحَل يَخْفِق برأْسه ولا تتبعه رجلاه.

### Türkçe

**النَّعْثَلُ**: ahmak ihtiyar. Ve denilir: onda **نَعْثَلةٌ** vardır; yani ahmaklık.

Ve **النَّعْثَلُ**: **الذِّيخُ**tur; o da sırtlanların erkeğidir. Ve **نَعْثَلَ**: **خَمَع**.

Ve **النَّعْثَلة**: adamın bacaklarını açarak yürümesi ve ayaklarını, sanki onlarla kepçeliyormuş gibi, çevirmesidir; ve bu, salınarak yürümedendir. Ve **نَعْثَل**: Mısır ehlinden bir adamdır; uzun sakallı idi; denildi ki: o, Osman’a (Allah ondan razı olsun) benzerdi; bu, Ebû Ubeyd’in sözüdür. Ve Osman’a (Allah ondan razı olsun) sövenler ona **نَعْثَلاً** derler. Osman’ın hadîsinde: bir gün hutbe irad ederken bir adam kalktı da ona dil uzattı; bunun üzerine İbn Selâm onu **فَوَذَأَهُ** etti de o da **فاتَّذَأَ** etti; bunun üzerine bir adam ona dedi ki: “İbn Selâm’ın mevkii seni, **نَعْثَلاً** sövmekten alıkoymasın; çünkü o, onun taraftarlarındandır.” Osman’ın düşmanları, onu, az önce zikredilen Mısırlı adama benzeterek **نَعْثَلاً** diye adlandırırlardı. Âişe’nin hadîsinde: “**اقْتُلُوا نَعْثَلاً قَتَل اللهُ نَعْثَلاً**”; Osman’ı kastediyor; bu, ondan, onunla darılıp Mekke’ye gittiği zamandı. Osman’a dil uzatıldığında ve ayıplandığında, sakalının uzunluğundan dolayı bu Mısırlı adama benzetilirdi; onda bundan başka bir ayıp bulamazlardı. Ve **النَّعْثَلةُ**, **النَّقْثَلة** gibidir: o, ihtiyarın yürüyüşüdür. İbnü’l-A‘râbî: at, koşuşunda **نَعْثَل** eder; şiddetli koşudan dolayı iki ayağı üzerine oturur gibi olursa; bu bir ayıptır; Ebû’n-Necm dedi ki:

كلّ مُكِبِّ الجَرْي أَو مُنَعْثِلهْ

Ve **فرس مُنَعْثِل**: ayaklarını ayırır; onları kaldırdığında sanki onları çamurdan söküp çıkarıyormuş gibidir; başıyla sallanır ve iki ayağı ona tâbi olmaz.
