# نعط — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D8%B7/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B9%D8%B7/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نعط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D8%B7.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نعط

ناعط، كصاحب: مخلاف باليمن مشتمل على حصون وقرى ومعاقل. وناعط: اسم جبل، قاله الجوهري وابن فارس، وأنشد الجوهري للبيد:
  وأفـنـى بـنـات الـدهـــر أربـــاب نـــاعـــط                      بمـسـتـمـع دون الـسـمـــاء ومـــنـــظـــر
  وأعوصن بالدومي من رأس حصنهوأنزلن بالأسباب رب المشقر الدومي: هو أكيدر صاحب دومة الجندل. والمشقر: حصن ورثه امرؤ القيس. وقال غيرهما: هو باليمن. وخص بعضهم فقال: بصنعاء، وهو الصحيح. وإليه نسب المخلاف المذكور، وبه لقب أيضا ربيعة بن مرثد ابن جشم بن حاشد بن جثم بن خيران بن نوف، أبو بطن من همدان، وهو معنى قول الجوهري: ناعط حي من همدان. قال أبو عبيد في أنسابه: نزل ربيعة جبلا يقال له: ناعط فسمي به. وغلب عليه. ونزل عبد الله بن أسعد بن جثم بن حاشد جبلا يقال له: شبام فسمي به. وفي رأس هذا الجبل حصن قديم معروف يعد من حصون أعمال صنعاء، يقال له: ناعط أيضا، وكان لبعض الأذواء.
 وفي المعجم: قال وهب: قرأنا على حجر في قصر ناعط: بني هذا القصر سنة كانت مسيرتنا من مصر، فإذا ذلك أكثر من ألف وستمائة سنة. وقال أبو نواس يفتخر باليمن:
  لست لدار عفت، وغيرهـا                      ضربان من نوئها وحاصبها
  بل نحن أرباب ناعط ولنـا                      صنعاء والمسك من مآربها ومن بني ناعط هؤلاء: ذو المشعار حمرة بن أيفع بن ربيب بن شراحيل بن ناعط الناعطي شريف قومه، ذكره المصنف في ش ع ر، ومنهم ذو مران: قيل من الأقيال، وهم أصحاب هذا الحصن، وبهذا يظهر لك أن رد الصاغاني على الجوهري وابن فارس بقوله: والصحيح أنه اسم حصن، لا اسم جبل، منظور فيه. والنعط، بضمتين، أهمله الجوهري. وقال ابن الأعرابي: هم الطوال من الناس، ونقله الأزهري في التهذيب أيضا، ونصه: من الرجال. أورده هكذا صاحب اللسان.

### Türkçe

**ناعط**, **صاحب** gibi: Yemen’de kaleler, köyler ve sığınakları içine alan bir **مخلاف**tır. Ve **ناعط**: bir dağın adıdır; bunu **الجوهري** ve **ابن فارس** söylemiştir. **الجوهري**, **لبيد**’e ait olarak şu beyti okudu:
  Ve zamanın kızları **ناعط**’ın sahiplerini yok etti                      göğün altında işiten ve gören (kimse) olmaksızın
  Ve **الدومي** ile onun kalesinin başından (işi) güçleştirdiler                      ve **المشقر**’ın sahibini iplerle indirdiler
**الدومي**: **دومة الجندل**’in sahibi **أُكَيْدِر**’dir. Ve **المشقر**: **امرؤ القيس**’in miras aldığı bir kaledir. Ve ikisi dışındakiler dedi ki: O Yemen’dedir. Bazıları tahsis etti de dedi ki: San‘a’dadır; ve bu doğrudur. Ve zikredilen **مخلاف** ona nisbet edilmiştir. Ve onunla ayrıca **ربيعة بن مرثد ابن جشم بن حاشد بن جثم بن خيران بن نوف** lakaplandırıldı; **همدان**’dan bir karın babasıdır. Ve bu, **الجوهري**’nin şu sözünün manasıdır: **ناعط** **همدان**’dan bir haydır. **أبو عبيد**, onun neseblerinde dedi ki: **ربيعة**, kendisine **ناعط** denilen bir dağa indi de onunla adlandırıldı. Ve ona galip geldi. Ve **عبد الله بن أسعد بن جثم بن حاشد**, kendisine **شبام** denilen bir dağa indi de onunla adlandırıldı. Ve bu dağın tepesinde, San‘a amellerinin kalelerinden sayılan, bilinen eski bir kale vardır; ona da **ناعط** denilir. Ve o, bazı **الأذواء**’a ait idi.

Ve **المعجم**’de: **وهب** dedi ki: **قصر ناعط**’ta bir taş üzerinde okuduk: “Bu saray, Mısır’dan yürüyüşümüzün olduğu sene bina edildi”; bir de baktık ki bu, bin altı yüz seneden daha fazladır. Ve **أبو نواس**, Yemen ile övünerek dedi:
  Silinmiş bir yurt için değilim, ve başkası için de                      onun **نوء**’undan ve **حاصب**’ından iki darbedir
  Bilakis biz **ناعط**’ın sahipleriyiz ve bizimdir                      San‘a ve misk, onun **مآرب**’ından ve (onun)
Ve bunlar, **بني ناعط**’tandır: **ذو المشعار حمرة بن أيفع بن ربيب بن شراحيل بن ناعط الناعطي**; kavminin şerifidir; onu musannif **ش ع ر**’de zikretti. Ve onlardandır **ذو مران**: denildi ki **الأقيال**’dandır; ve onlar bu kalenin sahipleridir. Ve bununla sana görünür ki **الصاغاني**’nin **الجوهري** ve **ابن فارس**’e şu sözüyle reddi: “Ve sahih olan, onun bir kalenin adı olmasıdır, bir dağın adı değil”, kendisinde bakış vardır. Ve **النعط**, iki ötre ile, **الجوهري** onu ihmal etti. Ve **ابن الأعرابي** dedi ki: İnsanlardan uzun boylular onlardır; ve **الأزهري** de **التهذيب**’de onu nakletti; ve onun nassı: erkeklerden. **اللسان** sahibi onu böylece irad etti.
