# نعف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B9%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نعف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نعف

النعف بالفتح: ما انحدر من حزونة الجبل وارتفع عن منحدر الوادي فما بينهما نعف، وسرو وخيف، وليس النعف بالغليظ، وقيل: النعف من الأرض: المكان المرتفع في اعتراض، وقيل: هو ما انحدر عن السفح، وغلظ، وكان فيه صعود وهبوط، وقيل: هو ناحية من الجبل، أو من رأسه، وقيل: ما انحدرعن غلظ الجبل، وارتفع عن مجرى السيل. وقال ابن الأعرابي: النعف من الرملة: مقدمها، وما استرق منها قال ذو الرمة:
  إلى ابن العامري إلى بلال                      قطعت بنعف معلقة العدالا يريد ما استرق من رمله ج: نعاف كحبال جمع حبل، قال المتنخل:
  عرفت بأجدث فنعاف عرق                      علامات كتحبير النـمـاط وأنعف: جلس عليها عن ابن الأعرابي وقال الأصمعي: نعاف نعف، كركع: تأكيد كما يقال: قفاف قفف، وبطاح بطح، وأعوام عوم، قال العجاج:
  وكان رقراق السراب فولفا
  للبيد واعروري النعاف النعفا وقال ابن الأعرابي: النعفة: سير النعل الضارب ظهر القدم من قبل وحشيها. والنعفة بالتحريك: العقدة الفاسدة في اللحم. وفي الصحاح: النعفة: الجلدة التي تعلق بآخرة الرحل حكاه أبو عبيد، وهي العذبة، والذوابة أيضا، ومنه حديث عطاء: رأيت الأسود ابن يزيد قد تلفف في قطيفة، ثم عقد هدبة القطيفة بنعفة الرحل، وهو محرم. أو هي: فضلة من غشاء الرحل تسير أطرافها سيورا، فهي تخفق على آخرة الرحل قاله أبو سعيد السكري، ومنه قول ابن هرمة:
  ما ذببت ناقة بـراكـبـهـا                      يوما فضول الأنساع والنعفه

  وقال ابن عباد: النعفة: رعثة الديك ونقله الزمخشري أيضا. وأذن ناعفة، ونعوف نقلهما ابن عباد ومنتعفة: مسترخية نقله الصاغاني. وفي النوادر: أخذ ناعفة القنة وراعفتها، وطارفتها، وقائدتها كل ذلك: منقادها. وقال ابن عباد: مناعف الجبل ما عرض من أعاليه، وهي شماريخه. وقال اللحياني: يقال: ضعيف نعيف، إتباع له. والمناعفة: المعارضة من الرجلين في طريقين، يريد أحدهما سبق الآخر. وفي الصحاح: ناعفت الطريق: عارضته. وقال غيره الانتعاف: وضوح الشخص وظهوره، يقال: من أين انتعف الراكب? أي: من أين ظهر ووضح. وانتعف فلان: ارتقى نعفا قاله الليث?. وانتعف الشيء: تركه إلى غيره كما في الصحاح. والمنتعف، للمفعول: الحد بين الحزن والسهل قال البعيث: وعيس كقلقال القداح زجرتها بمنتعف بين الأجارد والسهل.
 ومما يستدرك عليه: نعاف عرق، بالكسر: موضع في طريق الحاج، وبه فسر قول المتنخل السابق. ونعف سويقة: موضع آخر، جاء في قول الأحوص. ونعف مياسر: ما بين الدوداء وبين المدينة، قال ابن السكيت: هو حد الخلائق، والخلائق: آبار. ونعف وداع: قرب نعمان في قول ابن مقبل.

### Türkçe

**النعف** (fetha ile): dağın sertliğinden aşağı inen ve vadinin inişinden yükselen şeydir; ikisi arasındaki şey **نعف**’tır; ve **سرو** ve **خيف**’tir. Ve **النعف** kalın olan değildir. Ve denildi: yerden **النعف**: enlemesine bir yükselti olan yerdir. Ve denildi: o, yamaçtan aşağı inen şeydir; ve kalınlaştı; ve onda çıkış ve iniş vardı. Ve denildi: o, dağdan bir yöndür; yahut onun başından. Ve denildi: dağın kalınlığından aşağı inen ve selin yatağından yükselen şeydir. İbnü’l-A‘râbî dedi: kumluktan **النعف**: onun önü; ve ondan incelen şey. Zû’r-Rumme dedi:
  Âmirî’nin oğluna, Bilâl’e                      asılı yükleri keserek **نعف** ile geçtim
Onun kumundan incelen şeyi kasteder. Çoğulu: **نعاف**; **حبال** gibi, **حبل**’in çoğulu. el-Mütenahhil dedi:
  Ecdeth’te ve **نعاف** **عرق**’ta tanıdım                      işaretler, **النـمـاط**’ın süslenmesi gibi
Ve **أنعف**: onun üzerine oturdu; İbnü’l-A‘râbî’den. el-Asma‘î dedi: **نعاف** **نعف**’tır; **ركع** gibi: pekiştirmedir; nitekim denilir: **قفاف** **قفف** ve **بطاح** **بطح** ve **أعوام** **عوم**. el-‘Accâc dedi:
  Ve serap akıcı-berrak idi; derken o, birden
  Lebîd için; ve **النعاف**’ı **النعفا** pürüzlü yaptı
İbnü’l-A‘râbî dedi: **النعفة**: ayakkabı kayışının, yabanî tarafından, ayağın üstüne vuran kayışıdır. Ve **النعفة** (hareke ile): etteki bozuk düğümdür. Ve **الصحاح**’ta: **النعفة**: eyerin arkasına asılan deri; Ebû ‘Ubeyd onu rivayet etti; ve o, **العذبة**’dir; ve **الذوابة** da. Ve ondan, ‘Atâ’nın hadisi: Esved b. Yezîd’i bir kadifeye bürünmüş gördüm; sonra kadifenin püskülünü eyerin **نعفة**’sine düğümledi; hâlbuki o ihramlı idi. Yahut o: eyer örtüsünden bir artıktır; uçları kayışlar hâline gelir; böylece eyerin arkasında çırpınır; Ebû Sa‘îd es-Sukkerî söyledi. Ve ondan İbn Hirme’nin sözü:
  Binicisiyle bir deveye sürmedim                      bir gün, **الأنساع**’ın fazlalarını ve **النعفه**’yi

İbn ‘Abbâd dedi: **النعفة**: horozun ibiğidir; Zemahşerî de onu nakletti. Ve **أذن ناعفة** ve **نعوف**; ikisini de İbn ‘Abbâd nakletti. Ve **منتعفة**: gevşek-sarkık; es-Sâğânî nakletti. Ve **النوادر**’de: **ناعفة القنة**’yi ve **راعفتها**’yı ve **طارفتها**’yı ve **قائدتها**’yı aldı; bunların hepsi: onun sevk olunanı (yönlendirilen tarafı)dır. İbn ‘Abbâd dedi: dağın **مناعف**’i, onun üst taraflarından enlemesine olan şeydir; ve onlar onun **شماريخه**’dir. el-Lihyânî dedi: denilir: **ضعيف نعيف**; ona tâbî kılmadır. Ve **المناعفة**: iki adamın iki yolda karşı karşıya gelmesidir; ikisinden biri diğerini geçmeyi ister. Ve **الصحاح**’ta: **ناعفت الطريق**: ona karşı geldim. Ve başkası dedi: **الانتعاف**: şahsın açıklığı ve görünmesidir; denilir: **من أين انتعف الراكب?** yani: nereden göründü ve açığa çıktı? Ve **انتعف فلان**: bir **نعف**’a yükseldi; el-Leys söyledi. Ve **انتعف الشيء**: onu başkasına bırakmak; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **المنتعف**, mef‘ûl için: sert yer ile düz yer arasındaki sınırdır. el-Ba‘îs dedi:
Ve develer, okların kalkanı gibi; onları, **منتعف**’ta, **الأجارد** ile **السهل** arasında, sürdüm.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **نعاف عرق** (kesra ile): hac yolunda bir yerdir; ve onunla, el-Mütenahhil’in önceki sözü tefsir edildi. Ve **نعف سويقة**: başka bir yerdir; el-Ahvas’ın sözünde geldi. Ve **نعف مياسر**: **الدوداء** ile Medine arasındadır; İbnü’s-Sikkît dedi: o, **الخلائق**’ın sınırıdır; ve **الخلائق**: kuyulardır. Ve **نعف وداع**: İbn Mukbil’in sözünde Nu‘mân yakınındadır.
